Салық және оның мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастырудағы рөлі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1.Тарау.Салық және оның мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастырудағы рөлі
1.1 Салық салудың дамуы мен корпоративтік табыс салығының мәні ... ...6
1.2 Салықтардың түрлері,қызметтері және негізгі принциптері ... ... ... ... ..15
1.3 Корпоративтік табысына салық салу ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23

2.Тарау.Мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігінің салық түсімдері есебінен
қалыптасуын талдау
2.1 Қазақстан Республиканың мемлекеттік бюджетіндегі 2004.2006 жылдардағы салықтар түсімдерінің динамикасын талдау ... ... ... ... ... ... ...28
2.2 ЖШС Ақсу.дың ұйымдастыру.экономикалық мінездемесі ... ... ... ... ..39
2.3 ЖШС Ақсу.дың корпоративтік табыс салығын есептеу, төлеу мерзімі және төлеу тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44

3.Тарау.Қазақстан Республикасындағы салық жүйесін жетілдіру жолдары
3.1 ЖШС Ақсу.дың корпоративтік табыс салық салуды жетілдіру ... ... ...49
3.2 Қазақстан Республикасындағы салық жүйесін жетілдіру ... ... ... ... ... .55

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізім
        
        Мазмұны
Кіріспе....................................
..........................................................................3
1-Тарау.Салық және оның мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін
қалыптастырудағы рөлі
1.1 Салық салудың дамуы мен корпоративтік табыс салығының мәні.......6
1.2 ... ... және ... ... ... салық салу
ерекшелігі.....................................23
2-Тарау.Мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігінің салық түсімдері есебінен
қалыптасуын талдау
2.1 Қазақстан Республиканың мемлекеттік бюджетіндегі 2004-2006 ... ... ... ... ЖШС ... ... ... ЖШС Ақсу-дың корпоративтік табыс салығын есептеу, төлеу мерзімі және
төлеу
тәртібі.....................................................................
.................................44
3-Тарау.Қазақстан Республикасындағы салық жүйесін жетілдіру жолдары
3.1 ЖШС ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы салық жүйесін
жетілдіру.....................55
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізім
КІРІСПЕ
Салықтар кез-келген елдерде мемлекеттің қоғамдық-экономикалық құрылысы
мен ... ... ... ... ... кірістердің негізгі көзі
болып табылады.Барлық елдерде мемлекеттік шығындар мен ... ... ... ... ... ... қалыптасқан елдерде
салықтар мемлекеттік және муниципалдық табыстарды басты рол ... ... ... ... құралы болып табылады.Әсіресе олар
ғылыми-техникалық пргрессті жеделдетуге, антиинфляциялық және құрылымдық
саясатты ... ... ... кызмет атқарады.Сондықтан мемлекет алдында
салық механизімін жетілдіру өте ... ... ... өз ... ... ... мемлекет экономикасына өз ықпалын
тигізеді,яғни салықтық реттеу механизмы жүзеге ... ... ... ... - өндірістің дамуына ықпал ету болып табылады.
Салықтық реттеудің механизмдері тек қана өндірістің дамуын реттеп ... ... ақша және баға ... ... ... және кіші ... ... жұмыстарын жүзеге
асырады.Макродеңгейде салықтық реттеу экономиканы реттеу болып табылса, ал
микро деңгейде шаруашылық қызметті реттеу ... ... ... ... ... ... дамыған мемлекеттердегі салықтық
реттеу – несие-қаржылық реттеумен ... ... ... ... аса ... ... ... табылады.Ол нарықтық қатынастардың
қалыптасуы арқылы мемлекеттік экономикаға тигізетін әсерін реттеп отырады.
Мемлекет салықтарды пайдалана ... елде ... ... ... белсенді түрде қатысады.Салықтар есебінен жиналған ақшалай
қаржылар мемлекетке әлеуметтік саясат ... ... ... ... ... өмір сүру ... минимальды деңгейде қамтамсыз ете алатын
халық топтарына материалдық көмек ... ... ... келген мемлекет өзінің қаржылық базасы болғанда ғана өмір ... ... ... өзінің аппаратын ұстауға және өзінің функцияларын
орындау процесінде туындайтын шығындарды жабуға ақшалай қаржылары болғанда
ғана өмір сүреді.
Салық ...... ... ... мәселе. Ол
Қазақстанның экономикалық жағдайының ... ... ... ... қоғамның алдында тұрған маңызды мәселелерді шешуге бағытталған
реформаның кешкнді ... ... ... ... ... ... ... оның мәні көптеген факторлар мен
жағдайларда есепке алып отыруды қажет етіледі.
- салық саясаты ... және ... ... ... ... ... қамтамасыз етуі керек.
- Аудару ставкасы минималды болуы ... ... ол ... ынталандырады, салық салу механизмі максималды және
қарапайым ... ... ... ... үшін ... ... керек.
Салық жүйесінің кемшіліктеріне салық заңдарын қабылдау алдында назар
аудару қажет. Бұл көп ... ... ... ... ... ... бюджетке төлеуге мәжбүрлі болып отыр. Ең көп тартымды
бөлігі коммерциялық салалар болып отыр, ... ... ... ... ... ету ... көп. Бірақ бұл жерде ...... ... ... ... ... ... кәсіпорындағы көлеңкелі экономикаға итермелейді. Осылайша
салық жүйесі ... ... ... ... ... ... жоспарланған бюджет түсімдері уақтылы және толық жиналмайды. Әр
кәсіпорын жетекшісі және кәсіпкерлік алдында таңдау тұрады: Олар ... ... ... ... ету ... ... ... және өмір сүруді
жалғастырады.
Көлеңкелі операцияларда, оған ... ... ... жағдайларда заңсыз әдістер мен жүзеге асады, бұл ұйымдақан
қылмыстық дамуы үшін қоректену ортасы болып ... ... ... ... үшін ... ... ... күнделікті өсуіне
спираль тектес баға өсімі ықпал етіп ... ... ... ... ... ... және ... саясаты кемшіліктерінің
нәтижесі. Сондықтанда салық саясаты рефомасының жағдайы ... ... ... ... шешуге көмектесетін көп жұмыстар
атқару қажет.
Салықтар экономикалық жүргізуші субъектілер мен халық ... ... ... бір ... білдіреді. Сондай-ақ
шаруашылық жүргізуші субъектілер мемлекет үлесіне жинақтап, жинақтаудың
қарылық ... ... ... ... пен және ... ... арасындағы қаржы
қатынастарының жиынтығы, салықтар мен ... ... салу ... ... ... заңдары мен салыққа қатысты актілер, салық салу органдары
мен салық қызметі ... ... ... ... қаржы көздерін қалыптастырудың ең негізгі
құралы болуымен қатар, ел экономикасын қайта саяси - әлеуметтік шаралардың
толығымен іске асуына мүмкіндік ... ... МЕН ... ... ... КІРІСІН ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ
РӨЛІ.
1.1 Салық салудың дамуы мен корпоративік табыс салығының мәні
Кез келген ... ... ... ... және өз ... ... ... жабатын жеке қаржылық базазсы болған жағдайда
ғана өмір сүре алады. ... ... ... ... ... жатады,
ал акша материалдық өндіріс аясының өнімі болып табылады. Басқа ... ... ... ... де, ... мемлекет аппаратының
қызметі де сөзсіз қоғамдық пайдалы ... ... ... көрінісі
болып табылатын өнімді, яғни ақшаны жасамайды. Осыған ... ... ... ... іздейді. Мемлектттің ақшаны табуы «мемлекеттің қызмет
етуін қамтамасыз ететін ақша ... ... және ... қорларын құру» деп аталатын қаржылық қызметінің мәнін құрайды.
Мелекет өзіне ақша қаражаттарын түрлі тәсілдермен ... ... ... ... мемлекетке өз еркімен беру әдісін қолданады. Оның
классикалық әдісі ... ... ... ... мемелкеттің ақшаны
табуы ықтималды (мәжбүрлеу) алу жолымен жүреді. Оның классикалық үлгісі –
салық болып табылады.
Белгілі қаржыгер П.П. ... бұл ... « ерте ... – ақ ... ... қадастры мен тәсілдері, салық салудың техникалық әдістері
белгілі болғандығын» атап ... Ал, ... ... М.Т. ... «екі
мыңжылдыққа созылған христиан және мұсылман діндерінің қатал ... ... ... ... нысанының орнына жүргендігін» айтқан.
Салық дегеніміз - өкілетті орган реттінде мемлекет бір ... ... ... ... ... табысының құрамына
кіретін, қайтарымсыздық; ... ... ... ие ... ... ... бір ... төленетін, төленуі мемлекеттің
күштеу шараларымен қамтамасыз етілетін міндетті ақшалай және натуралды
төлем./1:5/. ... ... ... ... ... ... қоғамдығы
экономикалық қатынастардың ең ... ... ... ... ... ... мен өзгеруі әрқашан салық жүйесінің қайта
құрылуымен бірге ... ... ... қоғамда салық – мемлекет
табысының негізгі нысаны бұл қаржылық қызметінен ... ... ... ... өндірісіне, оның динамикасына және құрылымына, ҒТП-
ке,экономикалық ықпал ету үшін қолданылады.
Салықтың іс - ... ... ... ... ... ... ... табылады. Салықтың атқаратын қызметтері табысты құндық
бөлу мен қайта бөлу ... ... ... ... ... тағайындалу қалай жүзеге асырылатынын көрсетеді. Салықтың бес
қызметін бөліп көрсетуге ... ... ... ... ... ... қызметі – мемлекеттің орталық қаржылық қорларына (бюджет)
салық төлеушілерден қаражатты алу арқылы жүргізеді.
Салықтың бөлу қызметі – бөлу ... ... ... ... ... мәнін көрсетеді.
Салықтың реттеу қызметі – мемлекет елдің ... ... ... ... ... жүзеге асырыла келе жатыр. Бұл
қызмет салық механизімі арқылы салық саясатының нақты мақсаттарына жетуге
бағыттылған.
Ынталандырушы ...... ... зор ... бар ... ... салықтың ерекше тәртібін қарастырады ... және ... салу ... – салық салынатын базаның өсуіне байланысты ... ... ... ... салу ... мынандай түрлерге
бөлінеді: тұрлаулы ақшалай ... ... ... салық салынатын
базадан бірдей үлесте салық төлейтін пайыздық ... ...... ... ... ... салық ставкасының өсуі, регрессивті
салық салу, тең салық салу.
Салықтың ... ... ... салықтар мен міндетті
төлемдерді топтастыруға ... Олар 1 – ... ... ... ... белгілері
|Белгілері ... түрі ... ... |
|Мемлекет пен субъектінің |Тікелей ... ... ... ... ...... | ... мүлкіне тікелей |
|байланысты | ... ... |
| ... ... не тарифке |
| | ... ... ... |
| | ... ... не |
| | ... байланыссыз |
|Төлем нысанына байланысты |Натуралды ...... |
| | ... ... |
| | ... өнім ... |
| | ... ... |
| ... |-ақшалай (күндік) нысанда |
| | ... ... ... ... ... |-корпоративті табыс салығы |
| ... ... | |
| ... тұлға төлейтін |-жеке табыс салығы |
| ... | ... ... |Жалпы мемлекеттік |-мемлект табысы болып ... | ... ... |
| ... ... ... |
| | ... көзі болып |
| | ... және ... | ... құрылғына |
| | ... |
| ... ... |-сәйкес деңгейдегі бюджетке|
| | ... ақша қоры ... |
| | ... алынады |
|Пайдалану сипатына ... ... ... тыс ... ... | ... ... |
| | ... ... ... |
| ... |-заң түрінде белгілі бір |
| |( ... ... ... көзі |
| | ... бекітілген салық |
|Бюджеттік реттеу құралы |Реттеуші |-жыл ... ... ... |
|ретінде | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... бюджетке |
| | ... үшін ... |
| | ... |
| ... ... ... ... |
| | ... ... салық |
| | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... осы ... әр |
| | ... ... |
Соның ішінде ең негізгісі тікелей және жанама салықтар. Тікелей ... ... ... ... ... Ол өз ... нақты және жеке
болып бөлінеді.
Жанама салықтарға келетін ... ол ... ... алу және ... ... ұсталып, олардың бағаларына қосылады. Мынадай турлері бар
акциз, қосылған кұн салығы (ҚҚС), кеден бажы, ... ... ... ... (ҚР) 2006 ... бастап күшіне енген Салық
және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер ... ... ( ... ... жылы № 209 – ... жарлығымен қабылданған) сәйкес
пен төлемдердің мынандай түрлері ... ... ... ... ... салығын (КТС) ҚР
көздерінен табыс алатын заңды тұлға – ... ҚР ... ... ... түлға – резидент еместер, арнаулы салық режимін қолданушы
заңды ... ... Бұл ... ... ... ... ... Банкі (ҚРҰБ), мемлекеттік мекемелер. Салық салу ... ... ... ... көзіне салық салынатын табыс, ҚР территориясында
тұрақты мекеме арқылы өз қызметін жүзеге ... ... емес ... таза ... ... ... КТС ... декларацияны (арнаулы
салық режимін қолданушылардан басқасы) ... ... ... ... 31 -
науырызына дейін тапсыруы керек. КТС туралы мәлімет толығырақ 2 – кестеде
берілген.
Кесте 2
Корпоративті табыс салығы ... ескі және ... ... салыстыру
|№ |Салық төлеушінің салық |24.04.95 ж. ... ж. |
| ... әсер ... |№2235 |№ 209 ІІ |
| ... |«Салық...туралы» ... ... |
| | ... | |
|1 | ... ... табысына |Занды тұлғадан ... ... |
| ... салудың аталуы ... ... ... |
| | ... | |
|2 | ... ... табыс |Оң бағамдық айырма |Оң ... ... |
| | ... ... |
|3 ... | ... бағамдық |Теріс бағамдық айырма|
| | ... ... ... |
|4 ... ... ... |Амортизацияның |
| |амортизациясы ... ... ... ... ... | ... ... бар |түсінік жоқ, бірақ |
| | | |екі есе ... ... |
| | | |бар. |
|5 | ... ... ... ... ... |Ондай бап жоқ |
| |бағалау ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... 15% ... | |
| | ... ... | |
|6 ... тұлғаның табысына |30% |30% |
| ... ... | | |
|7 ... ... |20% ... ... жоқ |
| |салықтың ... | | ... ... салудың принциптеріне сүйенсек және «салық», «салық ... ... ... мән ... болсақ, онда салық
салу жүйесінің қызметтік белгіленуі тұтасымен оның ... ... ... ... ... ... ... өңдеп, нақты салық
нысандарын таңдағанда мына ... ...... ... және ... ... ... жүктемелерін тең түрде жіктеу керектігін естен
шығармау керек. Басқаша айтқанда тікелей және ... ... ... ... ең ... ... белгілеу қажет. Біз жанама
салықтар фискалды мақсатта, ал тікелей ... ... ... менгердік. Одан бұрын әрбір салықты фискалды және реттеу
қызметтері салыстырмалы ... тең ... ... ... ... ...... табыстар мен бюджеттен төленетін әлеуметтік
төлемдердің мөлшерін талдау үшін қажет. Бюджеттің табысы мен ... ... ... ... емес ... ... кеткен
шығындар; салық төлеушінің қайтарымсыз негізде берген мүліктің ( ... ... ... есеп ... және балансты дайындағанда
табысты, шегерімді шынайы түрде көрсету керек. Бұл ... ... ... ... ... және ... ... бағалауға мүмкіндік береді. Мысалы, күмәнді талаптар ... ... ... ғана ... ... шот фактура; шот –
хабарлама; тауарлы – материалдық құндылықтарды алуға ... ... ... ... ... ... тұлғалар арасында жасалған
салыстырып тексеру ... ... ... ... негізінде жұмыс істейтін заңды тұлға және тұлға
төлем көзіне салық салынатын табыс ... мен ... есеп – ... ... өз мүддесі үшін жалпы ішкі өнімнің белгілі бір ... ... ... алуы ... мәнін құрайды.
Салық дегеніміз бұл арнайы салық заңдылығының негізінде заңды және ... ... ... ... жеке – ... ... ... мемлекеттің пайда болғанынан бері ... ... ... ... ... ... ... құрылыс нысанының
өзгеруі мен дамуы әр ... ... ... ... ... бірге
жүреді. Қазіргі заманғы өркениетті қоғамда салық – ... ... ... Бұл ... ... ... салық механизмі мемлкеттің
қоғамдық өндірісіне, оның өзгерісі мен құрылымына, ғылыми – ... ... ... ... ету үшін ... адам ... ... пайда болған. Салық жүйесі
мемлекетпен бірге пайда болып дамып келеді. Мемлекеттік ... ... ... салудың ретінде құрбан етуді ... ... ... ... болды деп есептеуге болмайды.
Құрбандық ету заңда жазылмаған еді, сол себепті ол міндетті ... ... ... ... еді. Моисейдің бес кітабында «
... жер тұқымы мен ... ... ... жердегі әрбір ондық Алла
тағалаға тиеселі». Осылайша, салықтың алғашқы мөлшерлемесі барлық табыстың
10% құрайды.
Мемлектің ... ... ... ... ... ... ол шіркеу мен
князьдар мүддесі үшін жиналды. Бұл көптеген жылдар бойы Ежелгі Египеттен
орта ғасырдағы ... ... ... Б.э.д. 7-6 ғасырларда Ежелгі Грецияда
байлар мемлекет негізін құрай отырып, табысқа салық енгізді, оның мөлшері
табыстың оннан бір не ... бір ... ... Бұл ... әскер
ұстауға, мемлекетке корған, шіркеулер, жолдар салуға, кедейлерге ақша
беруге шығындалды.
Сол уақытта ежелгі ... ... ... ... ... болды. Мысалы
Афинада ерікті азамат салық төлемеуімен ерекшелінді. Ал ерікті түрде төлеу
басқа жағдай еді. Алайда ірі ... ... ... ... не ... ... ... пайыздық аударымдар бекітетін болған.
Ежелгі Римдегі салық жүйесінің дамуына назар аударайық. ... Рим ... ... ... ... салық болмады. Қаланы
басқаруда шығындар аз болды, сайланған магистрлер ... ... ... кейде тіпті өз қаражаттарын жұмсады, бұл өте игі іс еді. ... ... ... ... ... ... Мұндай шығындарды әдетте
қоғамдық жерлерді арендаға бергеннен түскен табыс жауып отыратын.
Салық сомасын ... ... бес жыл ... ... ... Рим ... ... өздерінің мүліктік жағдайлары мен
жанұялары жайлы өтініш жазатын.
Б.з.д. 4-3 ... Рим ... ... ... ... ... ... түсті. Салық жүйесіне де өзгерістер ене бастады. Коллонияларда
коммуналдық ... ... мен ... ... ... онда да салық мөлшері тұрғындар жанұясы мен табыс деңгейіне
байланысты еді. Рим азаматтары мемлекеттік және ... ... ... ... айнала бастады, оның құрамына провинциялар кірді. Тұрғындар
салық төлеулері керек болды, бұл ... ... ... ... ... жүйесі болмады. Рим легиондарына қуатты күш көрсеткен ... ... ... ... ... жоғары салық төледі. Сонымен қатар Рим
әкімшілігі жергілікті жердегі тұрғындарға ... ... ... қолданды.
Тек қана түсіп жатқан қаражаттардың бағыттары мен ... ... ... бойы Рим ... ... ... түрде
бекітіп, жинайтын мемлекеттік қаржылық органдар болмады. Рим әкімшілігі
откупщиктердің көмегіне ... ... ... ... ... ... ретінде коррупция, билікті қолдану, содан кейін
экономикалық ... алып ... ол б.з.д 1 ... ... ... ... табыстың негізгі көзі жер салығы болды. Орташа
алғандағы оның ... ... ... ... ... бір бөлігін құрады.
Сондай-ақ басқа да ... ... ... козғалмайтын мүлік, инвентарь,
бағалы заттар.
Тікелей салықтардан басқа Рим империясында жанама салықтар болған.
Осылайша біз ... ... ... ... екенін көріп отырмыз.
Мұндай бөліністің критерийі болып салық ауыртпалығын ... ... ... ... Осы ... бойынша тікелей
салықтың соңғы төлеушісі болып мүлігі бар, табыс табатын адам есептелінеді,
ал жанама ... ... ... ... ... салық бағаға үстеме
ретінде қосылады. /2,56/
Салық бұл – ... ... ... және сәйкес құқықтық нысанда
мемлекетпен құзыретті орган тұрпатында мемлекет кірісіне салық объектісімен
белгілі бір ... ... бір ... ... ... ... әрі ... мәжбүрлеу шараларымен қамтамасыз етілетін
міндетті ақшалай не натуралды төлем.
Салық жүйесі сәйкес заңдылық негізінде негізделеді, ол бойынша салықтың
құрылуы мен салық салынудың ... ... ... яғни ... ... ... салық субъектісі – заң бойынша салық төлеуі тиіс тұлға;
- салық носителі – фактілі жағдайда салық төлеуші адам;
- салық объектісі – ... ... ... ... ... ... ... – салық салу бірлігіне бекітілетін салық мөлшері.
Қатаң, пропорционалды, регрессивті ... ... ... ... мөлшерлемелер табыс деңгейіне тәуелсіз түрде салық салу бірлігіне
абсолютті сомада бекітіледі.
Пропорционалды мөлшерлемелер ... ... ... ... ... – ақ ... ... бірдей пайыздық
қатынаста есептеледі.
Прогресситвті - табыс жоғарылаған сайын прогрессивті ... ... де ... Салық салудың прогрессивті мөлшерлемесінде
салық төлеуші тек қана табыстың үлкен абсолюттік сомасын ... ... - ақ оның ... ... де төлейді.
Регерессивті – табыс жғарылаған ... ... ... орташа
мөлшерлемесі төмендейді. Регрессивті ... ... ... сома әкеле
алады, сондай - ақ табыс өскен кезде салықтың абсолютті ... ... ... ... ... салықтар табысы көп тұлғаларға
ауыртпашылықтар ... ... ... ... ... аз ... және
жеке тұлғаларға ауыр тиеді.
Салықтар келесі жолдармен алынады:
- кадастрлік – мұнда салық объектісі белгілі бір ... ... ... Бұл ... тізімі мен ерекшіліктер арнайы
анықтамаларға ... ... топ үшін ... жеке ... ... әдіс ... ... көлемі объектінің табыстылығынан
тәуелсіз. Мұндай салыққа мысал ... ... ... ... салынатын
салықты атауға болады. Салық көлік жүре ме жүрмей ме, оған тәуелсіз түрде
көлік құралының ... ... ... ... ... сай ... Декларация – бұл төлеушінің табысы мен ... ... есеп – ... ... ... Бұл ... ерекшелігі
салықтың табыс алатын тұлғамен табыс алғанда төленуінде;
- көзі бойынша – бұл ... ... ... ... ... ... табыс алынбай тұрып төленеді, табыс алушы ақшасын салық ... ... ... ... екі ... ... көрсетуге болады: шедулярлы және
глобалды.
Шедурлярлы ... ... ... ... ... ... табыс
бөліктерге –шедулярдерге бөлінеді. Осы әрбір ... ... ... ... Әр ... шедулярдерге жоғарыда көрсетілген түрлі мөлшерлемелер,
жеңілдіктер, т.б. салық элементтері бекітілуі мүмкін.
Глобалды салық жүйесінде заңды жеке тұлғалардың барлық ... ... ... Мұндай жүйе салықты есептеу мен кәсіпкерлер үшін ... ... ... Салықтардың түрлері, қызметтері және салық салудың негізгі
принциптері.
Салықтар түрлері бойынша өте көп және ... ... ... ... ... ... әлі де ... мүмкін емес болып отыр.
Үкімет үшін бір үлкен салық ... ... ұсақ ... ... қолайлы
шығар, осы жағдайда ғана ол халық үшін ауыртпашылық тудырмайды.
Салық салудың тәжірибиесінде салықтың бірнеше түрі ... ... ... ... және жанама салықты бөледі. Тікелей салық салу
субъектісі бір ... оны ... ... табылатын салық түрі, яғни салық
ауыртпашылығын салық субъектісінің өзі алады. Ол ... ... ... ... болады, бұл жерде салық төлемін ... ... ... ... азаюына әкеледі.
Жанама салық – салық салу субъектісі салық ауыртпашылығын салықтың
нақты төлеушісі болып табылатын басқа ... ... ... ... ... және ... ... бөлінуінің критерий болып түпкі
салық төлеушіні анықтау табылады. Егер ... ... ... ... салық
салынған мүлік пен табыстың иесі болса, онда салық ... ... ... салықтың түпкі төлеушісі тауар тұынушысы болады, оған ... ... ... Қазакстан Республикасының «Салықтар және бюджетке төленетін
басқа да ... ... ( ... ... 59 ... 2 ... тікелей және жанама болып бөлінеді делінген, әрі келесідегідей
анықтама берілген. Тікелей салықтар нақты және жеке ... ... ...... ... ... ... төлеушінің фактілік төлем қабілеттілігін ескеруге
көмектеседі, себебі салық төлеудің көзі салық төлеушінің алатын ... ... ... ... мемлекетті салық төлеушінің салық төлеуге
ақшаны қайдан ... ... ... ... та ... ... оңай, себебі мысалы егер салық салу ... ... ... ... онда оны ... қоя ... салыққа Қақазқстан Республикасының салық заңнамасы ... ... ... ... және жер салығы жатады.
Жеке салықтарға табыс салығы мен белгілі бір деңгейде жер қойнауын
пайдаланушылар үшін ... мен ... ... ... ... ... байланысты салықтар натуралды және ақшалай
болып бөлінеді.
Жоғарыда көрсетілгендей салық төлеудің басым нысаны ... ... ... ... ... ... салықты төлеудің натуралды нысанын
қабылдайды, яғни жер ... ... ... жер ... ... ... ... мөлшерде өндірілетін өнімнің
үлесі түрінде төлейді.
Барлық салықтар Конституция мен Қазақстан Республикасының салық
заңнамасына сәйкес тек қана ... ... ... бекітілінеді, тек
белгілі бір жағдайларда ғана Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді,
ол кезде ... ... ... ... ... реттеу құралы ретінде салықтар бекітілген және реттеуші
болып бөлінеді.
Бекітілген салықтар – бұл заңға сәйкес бюджеттің бір түрі ... ... көзі ... ... ... ... ... – бұл жыл сайын бюджет бекітілер кезде жоғары
тұрған бюджеттен ... ... ... ... қамтамасыз
етілуі үшін берілетін салық түрі.
Осылайша, ... ... ... үшін ... ... ... үшін реттеуші болып табылады. Нәтижесінде республикалық бюджет
кірісі тек қана ... ... ... ... ... бюджет
кірісі осы бюджеттерге ... ... мен ... ... ... ... бөлінуі «Салықтар туралы» қаулысымен
көрсетілген. Ол бойынша жалпы мемлекеттік салық ... ... көзі ... табылады және бір уақытта жергілікті бюджет үшін реттеуші
салық болады, ал жергілікті бюджеттің кіріс көзі болады, ... ... ... ... ... төмендегі жергілікті бюджет үшін
реттеуші бола алады.
Салықтар қолданылу аясына ... ... және ... болуы
мүмкін.
Жалпы салықтар сәйкес бюджетке сәйкес территорияның жалпы ақша ... ... және ... ... ... ... бір шараларға
міндетті түрде қолдануынсыз пайдаланылады.
Мақсатты салықтар әдетте бюджеттен тыс ... ... ... жеке ... ... ... ... отырып, психологиялық көзқарас
тұрғысынан алғанда салық төлеуші салықты ... ... ... бұл ... ... ... ... неғұрлым көп тәуелсіздік
беру үшін енгізілуі мүмкін, үшіншіден ... ... ... ... ... ... байланысты болуы мүмкін.
Салық қызметі бұл оның ... ... ... ... ... әдісі. Салық қызметі беріліп отырған экономикалық
категорияның табысты құндық бөлу қайта бөлу ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Салықтар келесі
қызметтерді атқарады:
Фискалдық саясат мәні мемлекеттік шығындарды ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асады, мемлекеттің өз қызметін атқаруы үшін қажет, бюджет жүйесі мен
бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ... ... кірісін тұрақты және орталықтанған
негізде салық жинау арқылы ... ... ірі ... ... ... рөлі – ... мемлкеттік реттеу
қызметі. Реттеуші рөлді Үкіметпен таңдап алынған салық салу жүйесінің ... ... ... тиімді қызмет ететін нарықтық экономиканы
елестету мүмкін емес. Қандай әдіспен, қандай жолмен реттелетіндігі ол ... Бұл ... ... ... бар ... олар қандай болса да ... ... ... ... ... ... экономикасының дамуы
қаржы – экономикалық әдістермен реттеледі, яғни салық салудың икемді
жүйесін ... ... ... пен ... мөлшерлемені өзгерту және
бюджеттен капитал салымдары мен дотацияларды бөлу арқылы реттеу. ... ... ... мен ... маневрлеу, салық салу
шарттарын өзгерту және бір салықты енгізіп, ... алып ... ... үшін ... ... ... ... ықпал ететін өндірістер мен
белгілі бір салалардың тез ... ... ... ... бөлу ... ... бағаман, табыспен, пайызбен,
акциялардың курсының өзгеруімен және т.б. өзара күрделі әрекеттерде ... ... ... табысты, заңды және жеке тұлғалардың табыстарын
бөлу мен ... ... ... ... ... ... ... бөлу қызметі
тек табыстың бөлінуіне ғана емес, сондай – ақ ... ең ... ... ... ... Салық жүйесінің ынталандырушы қызметі
маңызды, бірақ та қиын ... ... ... ... ... ... ... қызмет те салық механизімінің арнайы нысандары мен
элементтері, жеңілдіктер жүйесі, салық саясаты мен ... ... және ... ... ... мен басқа да құралдары ... ... ... өз ... ... қызмет ретінде
шығады. Ол мемлекет пен кәсіпорынның салықтық қатынастарын және мемлекеттік
биліктің әрекеттілігі мен жүзеге асуын қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... аса ... қызмет заң мен құқыққа сүйене отырып, тек қана ... пен ... ... ... негізінде жүзеге асуы мүмкін. Мемлекттік
биліктің әлсіреуі салық ... ... ... ... ... Және ... салықтың бақылаушы қызметінің әлсіреуі мемлекеттік
биліктің ... ... ... егер ... ... қызметі
әлсіз болса, онда жалпы салық жүйесінің тиімділігі төмендейді.
Әлеуметтік ... – жеке ... ... ... ... ... теңдікте ұстап тұру олардың арасындағы теңсіздікті
басу.
Салықтың әлеуметтік қызметі салықтың ... ... ... ... мен механизмдерінен көрініс табылады.
Салық қызметтері ... ... ... Бюджетке салық
түсімдерінің қөбеюі, яғни фискалдық саясаттың жүзеге асуы ... ... ... ... үшін ... ... береді. Сол уақытта
экономикалық реттеу ... ... ... ... дамуы мен
табысының өсуі мемлекетке неғұрлым көп құрал алуға мүмкіндік береді.
Салықтардың көмегімен қызметтердің белгілі бір түрлерін ... ... ... ... дамуын бағыттауға, ... ... ... ... ... Осылайша өнеркәсіптің
салалары мен жеке кәсіпорындарға салық жеңілдіктерін беру олардың дамуы ... ... ... бере отырып, мемлекет маңызды
мәселелерді шешеді. Мысалы, жаңа техниканы ... ... ... ... ... ... - ақ ... техникалық прогресске қолдау көрсетеді.
Ал, қайырымдылық қызметіне жұмсалған пайданың бір бөлігіне салық
салмай – ақ мемлекет ... ... ... ... ... салу – бұл табысты жеке, заңды тұлғалар мен ... бөлу ... ал ... ... ... ... қанағатандыру
мақсатында заң негізінде заңды және жеке тұлғалардан мемлекетпен ... ... ... төлемдер.
Салықтар табыс табатын жеке және заңды тұлғалардың мемлекеттің қаржы
ресурстарын қалыптастыруға қатысу міндетін білдіреді. ... ... ... бола ... бөлу ... ... реттеуге және қызметтің
түрлі нысандарының дамуында адамдарды ... ... ... ... ... ... қаржы саясатының маңызды буыны болып отыр.
Салық салудың басты принциптері - бір қалыптылық пен ... ... ... ... және жеке ... ... алатын
табыстарына пропорционалды түрде салық төлеулері ... ... ... ... ... тауарлар мен қызметтерден үлкен
қанағаттанушылыққа ие ... осы ... мен ... ... ... ... төлеулері қажет. Қоғамдық игіліктердің біраз
бөлігі осы принцип негізінде ... ... ... ... ... жолдарын салуға және жөндеу үшін салынады. Осылайша жақсы
жолды пайдаланушылар осы жолдардың ... мен ... ... төлейді.
Алайда бұл принциптің жалпы қолданылуы белгілі бір ... ... ... ... ... ... қорғанысқа, білімге,
денсаулыққа жұмсаған шығынынан қандай көлемде ... ... ... ... ... ... ... автокөлік жолдарын қаржыландыруды бір
қарағанда бағалауға болатын болса, енді осы пайданы бағалау қиын ... ... ... ... ... бірдей пайда көрмейді. Сондай –
ақ көліктері жоқ адамдар да пайда ... ... ... ... ... ... нарықтың кеңеюінен ұтады. Осы пинципке
сүйенсек, онда мысалы жұмыссыздарды, әлеуметттік аз ... ... ... ... үшін ... да ... салу керек.
Екінші принцип салықтың алынатын табыс ... ... яғни ... ... ... жеке және ... тұлғалар үлкен салық
төлейді және керісінше.
Бұл принциптің рационалдылығының мәні мынада: қымбат ... ... ... салынған салық пен бірінші ... ... ... салынған салық арасында айырмашылықтың болуында. 500 000 теңге
алатын тұлғадан ... 50 000 ... алу ... ... өмір сүру көзінен
және мүмкіндігінен айыру деген сөз емес. Сонымен қатар бұл ... 5 000 ... ... ... 500 ... алғанмен салыстыруға болады ма?
Соңғы жағдайдағы адамның жағдай біріншімен салыстырғанда өте қиын. Мәселе
мынада, тұтынушылар біз ... ... ... ... ең ... ... ... сатып аламыз, сосын аса қажет ... ... ... ... отырған принцип әділетті және рационалды ... ... әр ... ... төлеу мүмкіндігін өлшеудің ғылыми негізі жоқ.
Үкіметтің салық саясаты саяси ... ... ... ... ...... мәніне сай құрылады.
Салық төлемдері мәніне терең ... үшін ... ... ... ... бөлген жөн. «Экономикалық көзқарас тұрғысынан сапа кез
– келген салық жүйесінде ... деп Дж. ... ... А. Смит ... ... төрт ... ... ол классикалық принциптер болып
табылады.
- мемлекет тұрғындары әрқайсысы өз жағдайына қарай үкіметтің шығынын
жабуға қатысуы керек. Бұл ... ... ... ... ... ... ... әрбір адам төлейтін салық анықталған болуы керек. Салық сомасы, оның
төлену уақыты мен төленетін жері ... ... ... ... ... төлеуші үшін қолайлы уақытта және қолайлы әдіспен алынуы
тиіс;
- салық төлеушінің қалтасынан шығатын салық мемлекет ... ... ... аз ... ... Смит ... өте ... және аса үлкен
түсіндірушілікті қажет етпейді, олар ... ... ... ... олар толықтырылған.
Салық салудың қазіргі принциптері:
- салық мөлшерлемесінің деңгейі салық төлеушінің мүмкіндігін ... ... яғни ... ... ... Табыстан салық прогрессивті болуы
керек. Бұл принцип әрқашан сақталмайды. Көптеген елдерде кейбір салықтар
пропоционалды ... ... ... ... бір ретті сипатта болуы қажет. Табысқа не
капиталға көп ретті салық салу мүмкін емес. Осы ... ... ... ... дамушы елдердегі айналымға салынатын салықтың қосымша құн
салығымен алмастырылуын айтуға болады. Айналымға ... ... ... ... ... құн салығында өндірілген өнімге тұтынғанға дейін бір – ақ рет
салық салынады;
- салық ... ... ... ... ... мен ... салық жинаушы мекемелер мен салық
төлеушілер үшін түсінікті, анық, қолайлы және үнемді болу керек;
- салық жүйесі өзгермелі қоғамдық – ... ... ... ... ... ... ... салық жүйесі өндірілген ЖІӨ - нің қайта бөлінуін қамтамасыз ету керек
және мемлекетік экономикалық саясаттың тиімді ... ... ... ... ... салық салу ерекшеліктері
Салық салу жүйесінде ең маңызды орынды табыс пен ... ... және ... есептің айқын ұйымдастырылуы алады. Жалпы табысты
мынадай ... ... ... ... ... табысы ( резидент және
резидент емес); жеке тұлғаның табысы. Бүгінде заңды ... ... ... ... 3 ... берілген.
Кесте 3
Табыс түрлері және оларға сипаттама
|№ |Табыс түрі ... ... және ... ... |
|1 ... өткізеден (жұмыс, |ҚҚС пен акцизді коспандағы ( табысқа |
| ... ... ... ... ... ... |
| | ... қызмет) өзіндік құнын қосады. |
|2 |Ғимаратты, құрылысты, |Өсім ретінде, ... ... ... |
| ... ... |тізімі СК 82 бапта көрсетілген) пен |
| |активті өткізу ... ... ... ... ... ... |
| |өсімнен түскен табыс. ... ... ... ... |
| | ... ... |
|3 ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| | ... мерзімінің аяқталуы (күмәнді деп |
| | ... ... ... |
| | |-сот ... шешімі нәтижесінде |
| | ... ... ... ... |
| | ... тең ... |
|4 ... талаптар бойынша |Жылдық жиынтық табысқа қосылуға тиісті |
| |табыс. ... ... үш жыл ... |
| | ... кредиторлық қарыздың|
| | ... ... ... ... ... |
| | ...... жататын ҚҚС – ты есепке |
| | ... |
|5 ... ... |Қарыз алушының талабын оындаулығы |
| ... ... ... соммаға есептелген қарыз |
| |табыс. ... банк ... ... ... | ... ... провизия соммасы |
| | ... |
|6 | ... ... етуге |Негізгі қарыздың үстіне төленетін |
| ... ... ... ... ... ... ... негізгі |
| |табыс. ... ... ... мен |
| | ... ... ... өтеу ... оң |
| | ... ... ... |
|7 | Есептен шыққан тіркелген ... ... ... келіп түскен |
| |актив құнының ... ... ... құны есепке алғандағы |
| |ішкі тобының құынан асып |есептен шыққан тіркелген ... құ ... |
| ... түскен табыс. |баланстың ішкі тобының құнынан асып |
| | ... ... ... |
|8 | ... кең ... болған |Жер қойнауын пайдаланушылардың жылдық |
| |салдарды жою қорына ... ... ... нақты |
| |аударымдар соамсының нақты |шығындар соммасы мен қазба кен ... |
| ... ... асып ... ... жою ... түскен |
| ... ... ... |аударымдар соммасынның айырмасы ретінде |
| | ... |
|9 | ... ... |- ... ... ... ... |
| |жатқызылған өтеу түрінде |болып ... және ... ... |
| ... ... |мерзімінде өтелген талаптар; |
| | ... ... ... ... алу; |
| | |- ... ... ... шығынды |
| | ... ... ... |
| | |- ... ... ... |
| | ... ... ... – шарт |
| | ... ... байланысты берілген|
| | ... ... ... ... ... ... |Төменде көрсетілгеннен басқа ... |
| ... ... ... ... кез – ... мүлік, қызмет, жұмыс|
| |табыс. ... |
| | ... ... салым ретінде |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... әр түріне сипаттама бере отырып, ең негізгі көрсеткіш жылдық
көреміз. Оған ҚР-да немесе, шетелде ... емес ... ... барлық табыс кіреді.
Жоғарыда көрсетілген табыстардан басқа жылдық жиынтық табысқа ... ... ... кіреді: еңбекақы, зейнетақы түрінде кіретін
табыс; кәсіпкерлік қызметтен алатын табыс; жеке тұлғаның ... ... ... айыппұл, өсімпұл немесе санкциялары; мүлігін жалға беруден ... оң ... ... ... ... ... эксплуатациялау
кезінде алынған табыстың шығыстан жоғары болуы.
Төлем көзіне салық табысқа жататындар: ҚР – да көздерінен алынған
дивидент, ... ... ... ... ... ЖЖТ ... ... кезде салық есебіне
қолданылатын әдіске сәйкес анықталған табыс алу фактісі маңызды.
Әртүрлі ставкамен салынатын табыс бойынша заңды ... ...... есеп ... ... ... нысаны бойынша осы
табыстар бойынша есеп айырсады.
Табысты бағалау субъектінің маңызды міндеті болып табылады. Осыған
байланысты ... есеп ... ... жаба алмау ықтималдығын
есепке ала отырып шынайы жүргізілуі керек. Сәйкесінше ... ... ... ... ... ... және ... растайтын сәйкес құжаттар болған жағдайда
нақты шығын шегерім деп аталады. Олар ЖЖТ – тан ... ... ... ... ЖЖТ ... ... ... құрылысқа
тіркелген активті сатып алуға кеткен шығындар; мемлекеттік бюджетке
енгізіліге ... ... мен ... ... шығын. ҚР – дабекітілген
құқықтық – нормативтік актілерден тыс бекітілген ... да ... ... ... қызметке қолданылмайтын объектілерді
ұстауға, құрылысына кеткен шығындар; салық төлеушінің қайтарымсыз ... ... ... ... құны.
Диклорацияны, бухгалтерлік есеп беруді және балансты дайындағанда
табысты, шегерімді шынайы түрде ... ... Бұл ... ... ... ... ... және кәсіпорнынның төлем
жағдайын бағалауға ... ... ... ... ... келесі
құжаттар болған жағдайда ғана шегерімге жатқызылады: шот – фактура; шот -
хабарлама; тауарлы – ... ... ... ... хат; ... ... жатқызу кезінде заңды тұлғалар арасында жасалған
салыстырып тексеру актісі.
Казіргі кезде куәлік негізінде жұмыс істейтін заңды және жеке ... ... ... салынатын табыс салығы мен тоқсандық есеп ... ... ... және ... ... ... ... ... ... |
|1 ... ... шегеру: |а) екі ... ... ... |
| |а) ... іс – ... ... ... үй ақысы, тәулігіне 2 ЕАК |
| |шегерім; б) өкілдік шығын |(ҚР ... б) ... |
| ... ...... ұстауға, ресми |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... | ... оларды көлікпен, тамақпен |
| | ... ... ... ... |
|2 ... ... бойынша |Тауар ( жұмыс, қызмет) сату |
| ... ... ... ... үш жыл |
| | ... ... және ... |
| | ... дебиторды банкрот деп |
| | ... ... |
|3 ... ... шегерім: |Тауар ( жұмыс, ... сату |
| |а) ... ... ... |нәтижесінде пайда болып, үш жыл |
| |мерзімде төленетін сыйақыдан ... ... ... ... ... ... сыйақы; б) сенім |дебиторды ... деп ... |
| ... ... ... в) ... |
| ... ... ... ... | |
| ... ... купоны немесе | |
| ... | |
|4 ... ... ... ... ... ... ретінде танылған, |
| ... ... ... кредиторға |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
|5 | Резервтік қорға аударымдар | Жер ... ... |
| ... шегерімдер ... ... ... |
| | ... – шарт бойынша анықталады,|
| | |ал банк ҚР ҰБ ... ... |
|6 ...... ... ... ... болған жағдайда |
| ... ... ... ... ... |
| |жұмыстарға ... ... ... ... ... алудан басқа)|
| | ... ... ... |
|7 | ... ... бойынша шығын| Қаржы Министрлігінің келісімімен |
| |шегерімге жатқызылады. ... ... ... ... |
| | ... ... шегерімге |
| | ... |
|8 | ... ... кеткен | Салық төлеушінің уақытша еңбекке |
| ... ... ... ... тууға |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
|9 ... ... табиғи | Көрсеткен шығын ... |
| ... ... ... |ЖЖТ – тан ... |
| ... және т.б. жер қойнауын |аударымдар түрінде шығарылады, |
| ... ... ... ... 25 |
| ... ... ... ... ... |
|10 | Теріс ... ... ... | Шегерімге жатқызылатын теріс |
| |шегерім ... ... ең ... |
| | ... оң ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... табыстың 50 пайыз|
| | ... ... ... |
| | ... ... соммамен шектеледі. |
|11 | Салықтарды шегеру. ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... басқа) есептелген шамада |
| | ... ... |
| | |а) ЖЖТ – ты ... ... |
| | ... |
| | |б) ҚР –ң ... және |
| | ... мемлекетерде төленген табыс |
| | ... және КТС; |
| | |в) ... ... салық. |
|12 ... ... ... шегерім. |Бұл шегерім бойынша тәртібі, |
| | ... ... СК 105-112 ... | ... ... ... ... ... ... ... | Баланстағы әрбір негізгі |
| | ... ... ... құнның |
| | |15 ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... салықты ұстау туралы анықтаманы
тапсырмаған жағдайда ұйымның шығыстық ... ... ... ... – пен ... ... салық салынатын табысты береді. Оның
ставкасы 5 кестеде ... ... ... ... 5 кестеде
көрсетілгендей ауытқуы мүмкін.
Кесте 5
Салық салынатын табысты ретеу тәртібі
|- мүгедектер енбегін ... ... ... ... екі есе |
| ... және ... ... |
| ... 50 ... ... ... ... ... лизингпен | ... (3 жыл ... ... ) оны |- ... ... ... ... ... ... | ... несиелендіру мен |-осы қызмет түрінен түскен соммасына; |
|байланысты ... ... | ... ... | |
|- ... ... ... |- ... ... табыстан 2 пайыз |
|ұстауға кеткен нақты шығында ... ... | |
|- ... емес ... мүлікті |- салық салынатын табыстан 2 пайыз |
|қайтарымсыз берген жағдайда; ... |
|- ҚР ... ... ... | ... ... ... |- ... ... ... 2 ... |
| ... ... айтылғанды қорытындылысақ, шаруашылық қызметтегі барлық
оқиғаларды тиісті ... ... ... ... салу ... ... ... алынған табыстың (шығыстың) көлемін, мерзімін және басқа да
мәліметтерін, дұрыс есептелуін, тиісті ... ... ... ... ... ... құжатты салық салуға байланысты барлық
объектілердің ... ... құны ... ... қажет.
2. Салық түсімдері есебінен мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігінің
қалыптасуын талдау.
2.1.Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетіндегі 2005-2006 жылдар
аралығындағы салықтар ... ... ... ... ... 2006 ... ақпанындағы мәліметтер бойынша
2005 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда өсім байқалды.
Осылайша, егер 2005 жылы жалпы сома 15% өссе, 2006 жылдың ... ... ... бұл ... ... өткен жылмен салыстырғанда 2 есе көп (6
кесте) мен (сурет-1)
Сурет-1
6-кесте
Бюджетке түсетін ... ... мен ... да ... түсімдері.(мың теңге)
|Код |Салық атауы ... ... ... |
| | |2005 ж |2006ж |2006ж |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... ... |
| ... ... | | | ... ... ... салынатын жеке|1179574,7 |33018333,3 |33018333,3 |
| ... ... | | | ... ... салық |3836258,1 |105853212,6 |105853212,6 |
|104401 |Көлік салығы |0 |27813 |27813 ... |ҚҚС ... ... ... ... ... |0 |4801 |4801 |
| ... үшін төлем | | | ... |Су ... ... |257 |492 |492 |
| ... төлем | | | ... ... ... |1052678 |10158253 |10158253 |
| ... ... 1052678 | | | ... ... ... |24725 |28840 |28840 |
| ... ... ... | | |
| ... | | | ... ... ортаны ластағаны |345732,4 |1055690,9 |1055690,9 |
| ... ... | | | ... ... ... оның ... ... анықталады. Унитарлы
мемлекетте, мысалы Қазақстан Республикасында ... ... екі ... мемлекеттік бюджет және жергілікті бюджет.
Бюджеттің әрбіреуі сәйкес мемлекеттік және жергілікті органдар ... ... ... болып табылады.
Атқарушы билік органдары сәйкес өкілетті органдарға ... ... ... ... өз ... ... Бір уақытта
мемлекеттік салық қызметі органдарымен табыстарды ... ... ... ... ... ... ... жобасын жасау үшін және
алдағы қаржылық жылдағы жергілікті бюджет параметрлерін ... ... ... бюджет (республикалық және жергілікті) пен бюджеттен
тыс қорларды біріктіретін ... ... ... ... ... Онда ... ... саясатының негізгі
бағыттарын жүзеге асыру үшін қажетті қаржылық ресурстар көрсетіледі ... ... ... мен ... ... ... өзара
байланысы бейнеленеді. Бұ лжұмысты Қаржы Министрлігі жасайды, ол содан
кейін Үкіметпен ... ... ... ... бағыттары мен
бюджеттік классификацияға сай мемлекеттің консолидацияланған ... ... ... ... ... ... мен республикалық
бюджет туралы заң жобасын қабылдайды.
7-Кесте.
Жалпы ҚР – сы бойынша төлем түрлері кесімінде ... ... ... ... ... ... қор).
|Төлем атаулары |2004ж |2005ж |2006ж |2006ж |
| | | | |-2004 |
| | | | ... |
| | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... |1128316 |137,2 |
|Салық түсімдері ... |792566 |1070866 |147,8 ... ... ... ... ... ... |148,5 |
|Жеке табыс салығы |68573,7 |77381,4 |93280,8 |136,0 ... ... ... |133851,7 |157676,4 |126,9 |
|Мүлік салығы заңды тұлғалар |19845,76 |23292,81 |25835,32 |130,2 ... | | | | ... ... жеке ... |1098,6 |1165,6 |1353,3 |123,2 ... | | | | ... ... |5856,3 |5766,0 |5874,4 |100,3 ... ... ... |6364,6 |5054,0 |5097,9 |80,2 ... ... тауарларына ҚҚС|85479,4 |63009,3 |80515,6 |94,2 ... ... ... |19689,8 |21808,8 |21759,7 |110,5 ... ... | | | | ... ... ... |6425,5 |6593,8 |6007,0 |93,5 ... акциздер | | | | ... мен ... |7936,2 |11334,2 |10355,5 |130,5 ... | | | | ... ... салық |102514,7 |155335,2 |198539,4 |193,7 ... ... ҚҚС |74450,3 |13098,7 ... |202,6 ... тауарларға |2139,9 |3633,8 |5226,4 |244,2 ... | | | | ... ... шарт |46325,7 |40871,7 ... |216,2 ... ... ... ҚР-ң| | | | ... ... | | | | ... емес ... |72780,3 |45761,3 |44925,8 |61,7 ... ... |25363 |9493,9 |12524,2 |49,4 ... табыс | | | | ... ... ең ... ... ... бюджет иеленеді, ол
үкіметтің өз қызметін қаржыландыруы үшін қолданылатын ең ірі қаржы қоры.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... мен қызметтер сатып
алынады, қандай әлеуметтік төлемдер жүргізеді және салық түсімдерінің ... ... ... көп ... ... қаржыландыруы
қарастырылады (8-кесте).
Мемлекеттік бюджет ҚР Үкіметінің әлеуметтік және экономикалық ... ... ... құралы болуы керек.
Маңызды міндет – қоғамның барлық мүшесі үшін оның таза ... ... ... ... ... құралына айналдыру
керек. Ол қаражат алушылардың барлығы үшін ... ... бен ... керек.
8-кесте.
Жалпы ҚР – сы бойынша 2004-2006 жылдардағы мемлекеттік бюджетке түсетін
кірістердің түсімі.
|Төлемдер ... |2004ж |2005ж |2006ж |2004ж |
| | | | ... % |
| | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... |1004678 |136,9 ... ... |635792 ... |947250,9 |148,9 |
|Корпорат. Табыс салығы ... |209053 ... |161,3 ... ... салығы |68573,7 |77381,4 |93280,8 |136,0 ... ... ... ... ... |126,9 |
|Заңды тұлғаның мүлігіне |19845,7 |23292,8 |25835,3 |130,2 ... | | | | ... ... ... ... |1098,6 |1165,6 |1353,3 |123,2 ... ... |5856,3 |5766,0 |5874,4 |100,3 ... ... салық |6364,6 |5054,0 |5097,9 |80,1 ... ... ... ҚҚС|85479,4 |62837 |80515,6 |94,2 ... ... ... |19689,8 |21808,8 |21759,7 |110,5 ... | | | | ... ... ... |6425,5 |6593,8 |6007,0 |93,5 ... ... | | | | ... мен ... |7936,2 |11334,2 |10355,5 |130,5 ... | | | | ... ... салық |102514,7 |155335,2 ... |193,7 ... ... ҚҚС |74450,3 |13098,7 ... |202,6 ... ... |2139,9 |3633,8 |5226,4 |244,2 ... | | | | ... ... шарт |46325,7 |40871,7 ... |216,2 |
|бойынша өнімді бөлудегі ҚР-ң| | | | ... ... | | | | ... емес түсімдер |72780,3 |45761,3 |44925,8 |61,7 ... ... |25363 |9493,9 |12524,2 |49,4 ... ... | | | | ... ... маңызды өзіндік бөлігі ол республикалық бюджет. Жалпы
мемлекеттік сипаттағы шығындарды жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... Бұл бюджет арқылы мемлекеттің түрлі
субьектілері арасында ұлттық табыстың ... мен ... ... іске ... ... орындалуын ҚР-ның Үкіметі ... ... ... ... ... ... ... департаментінің қазынашылық рұқсаты негізінде ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
қаржылық жылға шығындар сметасы жасалмаған және бөлінген қаржының мақсатты
және тиімді қолданылмау жағдайында бюджет қаражатын жұмсауға ... ... ... ... ... бар.
Республикалық бюджеттің ҚР-ның Парламентімен нақтылануы бір жыл бойы
Үкімет ұсыныстары негізінде ... ... ... бюджетті бекіту
үшін қабылданған шарттар мен тәртіпте жүргізіледі.
Республикалық бюджет түсімдері:
1) республикалық бюджет кірісі (арнайы экономикалық ... ... ... ... ... олар ... салықтар, алымдар, басқа да міндетті төлемдер;
- салықтық емес түсімдер;
- капиталмен операциялардан түскен табыстар;
- шетел мемлекеттерінен, заңды және жеке ... ... ... ... алынулар;
- республикалық бюджеттен алдын ала берілген несиелер бойынша негізгі
борышты жабу.
Бюджет жүйесінің жеке бір бөлігі ол ... ... Олар ... ... кірістері мен шығыстарын білдіреді, әкімшілік
бірлік территориясында ... ... ... ... ... ... түсімдері, жергілікті билік органдарының меншігі болып табылатын
кәсіпорындардың пайда бөлігінен, орталық бюджеттен келетін субвенциялар ... және ... ... ... ... ... жылдары жалпы алғанда республикалық бюджетке түскен
түсімдері.
|Төлемдер атаулары |2003ж |2004ж |2005ж |2006ж |
| | | | ... |
| | | | |% ... |2 |3 |4 |5 ... ... ... |648999,9 |164,9 |
|Салық түсімдері |313432 ... ... |192,5 ... ... салығы |90681,5 |209053 |272632,2 |300,6 ... ... ... ҚҚС |76395,8 |53315 |71338,3 |93,4 ... ... ... |15432,2 |455,3 |792,6 |5,14 ... | | | | ... ... ... ҚҚС |74427,9 |113098,7 |150822,3 |202,6 ... ... |2139,9 |3633,8 |5226,4 |244,2 ... | | | | ... ... ... |36122 |55596,0 |218,3 ... ... ҚР-ң ... | | | | ... емес түсімдер |58546,5 |41538,1 |39347,9 |67,2 ... ... ... |5944,0 |625,2 |28,9 ... | | | | ... ... мен салықтар |102514,7 |155335,2 |198539,4 |193,7 |
|102514,7 | | | | ... ... ... ... алғанда республикалық бюджетке
түскен түсімдері
Жергілікті бюджеттерде жоспарланатын қаржылық жылдың басына жергілікті
бюджеттерде қалдықтың ... ... ... ... ... болады. Оны
қаржылық жыл ағымында ликвидтілікті қаржыландыру үшін жергілікті атқару
органдары қолданады. Айналым резервінің ... ... ... ... ... бюджеттердің құрылуы, бекітілуі мен орындалуы ҚР-ның Қаржы
министрлігі бекітетін бюджеттік классификациясына сәйкес жүргізіледі.
Жергілікті бюджеттің кірістері ... ... ... ... ... жылға арналған республикалық бюджет туралы заңға ... ... ... ... ... салықтық, салықтық емес және т.б. түсімдері
бекітіледі.
10-кесте.
ҚР-да ... ... ... ... ... түскен
түсімдері.
|Төлемдер атаулары |2004ж |2005ж |2006ж |2004ж 2006 |
| | | | ... % |
| | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... |302331 ... |104,5 ... түсімдері |32360 ... ... |106,7 ... ... салығы |68573,4 |77381,4 |93280,8 |136,0 ... ... ... ... ... |126,9 ... ... мүлігіне |19845,7 |23292,8 |25835,3 |130,2 ... | | | | ... ... мүлігіне салық |1098,6 |1165,6 |1353,3 |123,2 ... ... |5856,3 |5766,0 |5874 |100,3 ... ... ... |6364,6 |5054,0 |5097,9 |80,0 ... өндіріс тауарларына |9089,2 |9522,3 |9177,2 |100,9 ... | | | | ... ... ... |4257,5 |21353,5 |20967,1 |492,5 ... | | | | ... ... ... |3211,8 |6593,8 |6007,0 |187,0 ... ... | | | | ... мен ... |936,9 |11334,2 |10355,2 |110,5 ... | | | | ... емес ... |14233,8 |215,9 |5577,9 |39,2 ... ... |3757,7 |3549,9 |6245,4 |166,2 ... табыстар | | | | ... ... мен ... және ... ... бар ... ... параметрлері бойынша өздерінің болжамды мәліметтері
негізінде жергілікті атқарушы органдар өздігінше өздерінің ... ... ... және ... ... ... ... кірістері мен шығыстарының баланстылығы бойынша жауап береді.
Жоғарыда тұрған мемлекеттік органдар мен жергілікті ... ... ... ... ... ... мен ... араласуына
жол берілмейді.
Жалпы мемлекеттік салықтар мен ... ... ... ... ... бар қала және аудан бюджеттерінің арасында бөлінуі облыстық
өкілетті органдарымен олардың қаржылық жылға арналған ... ... ... ... ... жүреді. Функционалдық топтар бойынша нақты
бағдарламаларды жүзеге асыру ұшін ... ... ... ... ... ... трансферттер көлемі республикалық бюджет
туралы заңда анықталады.
Облыс пен ... ... бар қала ... ... ... ... бюджет туралы заң шыққаннан кейін екі аптадан кеш
емес мерзімде сәйкес Мәслихат қарауына ... ... ... ... және ... ... ... ұсынады. Мәслихат екі апта ішінде
оны бекіту туралы шешім қабылдайды.
11-кесте.
Аймақтар бойынша мемлекеттік ... ... 2006 ... ... атаулары | Ұлттық қор ... ... ... | ... | |
|1 |2 |4 |5 ... |17917,1 |8302,8 |9614,3 ... |75757,7 |47725,3 |18354,7 ... |47595,0 |49642,8 |17932,9 ... ... |98171,4 |43193,5 ... ... |53326,7 |25753,8 |23629,7 ... |15861,1 |7845,1 |8015,9 ... ... |49237,2 |27059,7 |20442,9 ... |65140,1 |30669,7 |27359,2 ... |28349,6 |14222,0 |14126,4 ... |51942,6 |31971,0 |8074,3 ... |37585,3 |16903,7 |20681,6 ... |19296,1 |11195,3 |8100,7 ... | | | ... ... |24520,3 |19223,4 ... қ. |203409 ... |63154,8 ... қ. |79409,8 |50262,9 |29146,8 ... ... |36706,1 |36706,1 |0 ... | | | ... ... | | | ... |1128316 ... ... |
Сурет-3 ... ... ... ... түсімі 2006жыл
Салықтың экономикалық мәні мемлекетте жеке және ... ... ақша ... ... Бұл ... ... ... және арнайы қоғамдық тағайындалуы бар – мемлекет
иелігіндегі ақша қаражаттарының мобилділігі, ... ... екі ... алатын экономикалық категория ретінде ... ... ... және ... ... ... қызмет көмегімен бюджет ... ал ... ... ... ... ... ... төлем
қабілеттілігі бар сұранысын кеңейтіп не тарылтып, капитал жинағын күшейтіп
не ... әрі ... ... дамуын ынталандырып немесе ұстап тұру
арқылы ұдайы өндіріске ықпал етеді.
2.2. ЖШС «Ақсу» - тың ...... ... ... 15 ... 2000 жыл ... және ... қаласында Тлендиев
көшесі, 36 үйде орналасқан. Мекеме заңды тұлға және өзінің қызметін Ереже
мен басқа да ҚР-ның заң ... ... ... ... ... жылы № ... ... тіркелген.
Мекеме астана қаласының Сарыарқа аудандық салық комитетінде 62022201199
регистлік нөмірмен ... ... ... ... қажеттілікті азық-түлікпен,
жұмыспен, қызметпен қамтамасыз ету және ... ... ... әлеуметтік-экономикалық шараларды іске асыру болып табылады.
Бұл мақсатқа жету үшін ... ... ... ... іске ... керек:
- авто – мото жеңіл көліктерін және оларға керек бөлшектерін сатып алу
және оларды сату;
- машиналарға техникалық және ... және ... ... ... ... қызмет көрсететін станциялар ұйымдастыру, авто көлік жуу
және әртүрлі автотранспорттық қызмет көрсету.
Өндірушінің өткізілген тауарлардың, орындалған ... ... ... ... ... сәйкес түрлі ақшалай және валюталық
формасында төленеді. Ол үшін ЖШС-тің Казкоммерцбанкте 368609316 және ... ... екі есеп ... шоты бар. ... ... ... ... теңге құрайды. Меншіктің түрі жеке болып табылады.
Салық салу ҚР ... ... ... ... ... ... және бухгалтерлік шоты
бекітілген тәртіпте жүргізіледі. ... ... ... азатттар құрайды,
еңбек келісімшартқа сәйкес жұмыс істейді. Еңбекті ... ... ... және ... ... ... және сақтандыру жүйесі
заңнамаға сәйкес әрбір жұмыскермен жеке келісімшартта ... ... ... ... үшін оның ... көрсеткіштерді
кешенді талдау керек, оған баланстың сапасын және ... ... ... ... ... құралдардың айналымын,
төлемқабілеттілігін, қаржылық тұрақтылығын бағалау жатады.
2004 жылмен салыстырғанда 2006 ж ... құны 1277 мың ... ... 17%-ға ... ал 2005 жылмен салыстырғанда оның көлемі 22462 мың
теңгеге дейін немесе 22,8%-ға ... ... ... өсті,
мұндағы баланстың жалпы нәтиженің 2004ж 20,2%, 2005ж 18,0%, 2006ж ... ... ... ... өсуі ... ... өсуін
білдіреді. Негізгі құралдардың құнының өсуі кәсіпорынның авто жуғыш және
СТО үшін құрал-жабдықтарды алуымен байланысты.
Ұзақ мерзімді инвестициялар 464 мың ... ... 0,6% ... және
талдау кезеңінде ол өзгеріссіз болып ... ... ... ... ... ... 2004 ж және 2005 жылдармен салыстырғанды 2006 ж
сәйкесінше 29,8%-ға және 10,8%-ға өсті.
Айналым құралдырдың құрылымында тауарлы-материалдық қорлар ... ... 2004 ж ... 2006ж ... ... жоғарлады, бұл
бөлшек құралдары мен комплексті құралдарға бағаның өсуіне байланыста болып
отыр. ... ... 2004ж 40654 мың ... 52311 ... ... ... тұтынушылар кәсіпорынмен толық есеп айырысты. Дебиторлық ... ... ... ... ... барлығын қолдануға мәжбүр
болды, бұл ... ... ... ... 2005 ... 2006 ж ... ... 52311 мың теңгеден 22841 мың теңгеге
дейін төмендеді. Бұл кәсіпорынның ... ... ... бұл фактордың әсерінен кәсіпорынның ағымды активтері 2004 жылмен
салыстырғанда 2005 ж 59364 мың теңгеден 80431 мың ... ... ... 2005 ... ... 2006 ж 80431 мың ... 55998 мың теңгеге
дейін төмендеді.
Кәсіпорынның активтері екі негізгі көздері есебінде қалыптасады: жеке
және зайымды. Салымдарын ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Оның жоғары үлесі қаржылық тұрақтылығықтың дәрежесін
төмендетеді, бірақ ағымды қызметтің тиімділігін жоғарлатуға да қабілетті.
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... жеке ... ... Егер 2004 ж ол 14346 мың ... немесе 19,1% құраса, 2006 ж
19204 мың теңге немесе 25,3% құрады. ... ... 2004ж 2174 ... 2006ж 5834 мың теңгеге дейін өсті. Оның баланстағы үлесі 2,9%-дан
7,7%-ға дейін жоғарлады.
Ұзақ ... ... ... ... 2004 ж олар 3415 ... 2005 ж 2165 мың ... 2006 ж 2043 мың ... құрады.
Ағымдық міндеттемелер кәсіпорынның зайымды капиталындың үлкен бұлігін
құрайды. 2004 ж олар 57210 мың ... 2005 ж 59062 мың ... 2006 ж ... теңге немесе сәйкесінше 76,3%, 59,8%, 72,1% құрады.
Сөйтіп кәсіпорынның жеке және зайымды құралдардың құрылымын талдай
отырып, кәсіпорынның ... ... ... қорытындылауға болады.
Кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық қызметтің нәтижелерін 12-кестеде
қарастырайық.
12-кесте.
«Ақсу» ЖШС-тің қызметінің қаржылық нәтижелері.
|Көрсеткіштердің атауы ... |2006ж ... |
| | |(+/-) |
| |2004ж |2005ж |2006ж |2004ж |2005ж ... ... |17864,2 |26416,5 ... |11129,9 |
|Тауарлардың, қызметтердің|15910,3 |24100,1 |3489,7 |18983,4 |10793,6 ... мың ... | | | | | ... ... мың ... |1953,9 |2315,7 |2652,7 |698,8 |37 ... және ... |1316,1 |1393,3 |1486,7 |170,6 |93,4 ... | | | | | ... шығындары |219,8 |287,5 |320,4 |100,6 |32,9 ... ... |230,5 |350,4 |430,4 |199,9 |80 ... | | | | | ... ... табыс |187,5 |284,5 |415,2 |227,7 |130,7 ... емес ... |186,4 |310,7 |401,3 |214,9 |90,6 ... | | | | | ... ... ... |373,9 |595,2 |816,5 |442,6 |221,3 ... ... | | | | | ... ... салығы|292,6 |394,4 |498,5 |205,6 |104,1 ... ... | | | | | ... ... кейінгі |81,3 |200,8 |318 |236,7 |117,2 ... ... | | | | | ... ... |81,3 |200,8 |318 |236,7 |117,2 ... ... табыстар өсіп келеді, онымен қоса өзіндік құны
да. 2004 ж ЖШС ... 17864,2 мың ... ... құны 15910,3 мың ... 2006 ж ... 37546,4 мың ... және 34893,7 мың ... құрады.
Бұл көрсеткіштер кәсіпорынның жалпы табысқа әсер етеді, 2004ж және 2005
жылға қарағанда 2006 ж ол 698,8 мың ... және 337 мың ... ... ... және ... емес ... табыс өсіп келеді. Салық
салуға дейін қызметтен ... ... ... 2004 және 2005 жылдармен
салыстырғанда 2006 ж 442,6 және 221,3 мың ... ... ... ... ... салығы да өсуде, 2004ж 292,6 мың теңге, 2005ж 394,4 мың
теңге, 2006ж 498,5 мың ... ... ... таза ... ... жылдарға қарағанда 2004ж сәйкесінше 236,7 мың теңгеге және ... ... ... ... ... ... ... бағалау маңызды
болып келеді. Бұл кәсіпорынның тәуелсіздік пен ... ... ... ... Оның ... қабілеттілігі мен өтімділігін сипаттайтын
қаржылық көрсеткіштерге талдау жасайық.
13-кесте.
Қаржылық ... ... ... |2004ж |2005ж |2006ж ... |
| | | | | ... |
| | | | | |ға ... |
| | | | | ... |қарай |
| | | | | |2006 ж |2006 ж |
|1 ... ... |0,809 |0,807 |0,748 |-0,035 |-0,008 |
| ... | | | | | |
|2 ... ... |0,191 |0,193 |0,252 |0,035 |0,008 |
| ... | | | | | |
|3 ... ... |0,2 |0,2 |0,1 |-0,1 |-0,1 |
| ... | | | | | |
|4 ... ... ... |0,74 |0,86 |0,84 |0,1 |-0,2 |
|5 ... өтімділіктің |10,37 |1,361 |1,018 |0,019 |0,343 |
| ... | | | | | ... ... ... ... өсіп ... 2004 және ... қарағанда 2006 ж сәйкесінше 0,035 және 0,008 ... ... жеке ... ... ... коэффициенті кері болып табылады және оның ... ... ... Абсолютті өтімділіктің коэффициенті ағымдық
қарыздың қандай бөлігі қысқа мерзімде жабылатынын көрсетеді. 2004ж ол ... 0,2, 2006ж 0,1-ге тең, яғни 2006 ж ... ... қабілеттілігі
төмендеді. Жабудың аралық коэффициенті кәсіпорынның дебиторлармен өз
уақытында есеп айырысуды ... ... ... ... ... Ол
2004 ж 0,74-тен 2006 ж 0,84-ке дейін ... ... ... сондай-ақ материалдық айналым құралдардың басқа элементтеріне
қажеттілігі кезінде сатуды бағалайды. Оның мөлшері ... ... ... қабілеттілігін сипаттай отырып, оның қаржылық
жағдайы жағымды болып келеді және оны жақсартудың резервтері бар деп ... АҚСУ ... ... ... салығын есептеу, төлеу мерзімі
және төлеу тәртібі.
Корпарациялық табыс салығын төлеушілерге ҚР-ның Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... тұлғалары, сондай-
ақ ҚР-да қызметін тұрақты мекеме ... ... ... ... ... ... ... резидент емес заңды тұлғалар жатады.
Корпаративтік салық салу обьектілеріне мыналар жатады:
- салық салынатын табыс
- төлем көзінен салық салынатын ... ... ... ... арқылы жүзеге асыратын резидент емес заңды
тұлғаның таза табысы корпорациялық табыс салығы салынатын обьектілер ... ... ... ... заңды тұлғанаң жылдық жиынтық табысы
салық кезеңі ішінде ҚР-сы мен одан тыс жерлерден ... тиіс ... ... ... ... ... табыс пен шегерімдердің айырмасы
ретінде анықталады.
Ақсу ЖШС-тегі корпаративтік табыс ... ... ... болып табылады.
Жылдық жиынтық табысқа салық төлеушінің барлық табыс көздері жатады,
яғни:
- ... ... ... ... ... түсетін
табыс;
- күмәнді міндеттемелерден түсетін табыстар;
- мүлікті жалға беруден түсетін табыстар;
- провизиялардың мөлшерін азайтудан ... ... ... ... ... ... беруден түсетін табыстар;
- кәсіпкерлік қызметті шектеуге немесе тоқтатуға келісім үшін алынған
табыстар;
- шығып қалған тіркелген ... ... ішкі ... құн ... ... ... ... ортақ үлестік меншіктен түсетін табысты бөлу кезінде ... ... ... ... ... қайтарылған айпұлдардан басқа,
борышкерге салынған немесе ол мойындаған айыпұлдар, өсіппұлдар ... ... да ... егер осы бұрын шегеріп тасталмаған
болса;
- бұрын жүргізілген шегерімдер бойынша алынған қтемақылар;
- өтеусіз алынған ... ... ... ... ... ... сыйақылар;
- оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып
кетуі;
- ұтыстар;
- роялти;
- әлеуметтік сала обьектілерін ... ... ... ... ... ... ... жылдық жиынтық табысын талдап қарайтын болсақ, соңғы 2006
жылы өткен екі жылмен салыстыратын болсақ 16709,4 мың ... және ... ... ... ... негізгі мөлшері авто, мото көліктерін сатудан
түскен, яғни ол жалпы көлемнің 2004 жылы 94,1 ... 2005 жылы ... 2006 жылы 86,3 ... ... Бұл ... төмендегенін басқа
табыс көлемінің өсуімен түсіндіруге болады немесе техникалық қызмет көрсету
станциясының табысы 2004 жылы 2541,6 мың ... 2006 жылы 6,4 ... ... тағы да бір көзі ... ... сату мен автокөліктерді
жуудан түсіп отыр. Басқа табыс түрлері ... ... ... көп ... орын алып ... жоқ.
Жылдық жиынтық табысты талдағаннан кейін, шығындар мен шегерімдерді
қарауға болады.
Мекеменің жұмсаған шығындары заң ... ... ... ... шегерімдерге жатады. Олар салық мерзімінде жылдық жиынтық табыстан
алынып тасталуға жатады. Тек қана ... ... ... мен ... ... жатады.
Егер бір шығын екі жерде көрсетілген болса, салық салынатын табысты
есептегенде тек қана бір-ақ ... ... ... ... ... ... келесіден тұрады:
- қызметтік іссапарлар кезіндегі шегерімге жататын өтемдер;
- бронь үшін ... ... қоса ... ... ... жерге
жетуге және қайтуға нақты шыққан шығындар;
- ҚР-сы көлемінде іссапарда болған ... ... үш ... ... аспайтын мөлшерде төленетін тәуліктік ақы;
- ҚР-ның шегінен тыс жерлерде іссапарда болған кезде ҚР-ның ... ... ... ... ... ақы ... бойынша шегерімдерге мыналар жатады:
- құрылыс алынған және құрылыс кезеңінде төленетін кредиттер бойынша
сыйақы қоспағанда, ... ... ... оның ... қаржы
лизингі түрінде сыйақы;
- борыштық бағалы қағаздар иесіне оларды шығару және ... ... ... ... ... не ... депозиттері бойынша шегерімдер:
- салық кезеңі салық төлеушінің резидентке төлейтін сыйақы сомасы;
- меншікті капиталдың ... ... ... ... ... ... ... соңындағы меншікті ... ... ... шамасына тең.
Шегерімге жатпайтындар: ЖЖТ алуға байланысты шығын; ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджетке
енгізуге жататын айыппұл мен өсімпұлға байланысты ... ҚР ... ... тыс ... ... да ... төлемдердің
сомасы.
Табыстың әр түріне сипаттама бере отырып, ең негізгі көрсеткш жылдық
жиынтық табыс (ЖЖТ) ... ... ... Оған ҚР-да немесе шетелде,
резитент емес қазақстандық ... ... ... ... кіреді./9;24/
Жоғарыда көрсетілген табыстардан басқа ЖЖТ-қа салық ... ... ... еңбек ақы және зейнетақы түрінде алатын табыс; кәсіпкерлік
қызметтен алатын табысы; жеке ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа да санкциялар; мүлігін жалға ... ... оң ... ... ... аяның обьектілерін эксплуатациялау
кезінде алынған табыстың шығыстан жоғары болуы.
Төлем көзіне салық салынатын ... ... ҚР ... ... ... ... сыйлықақы.
Барлық жағдайда табыстарды ЖЖТ құрамына қосқан кезде салық есебінде
қолданылатын әдіске сәйкес анықталатын ... алу ... ... ... ... салынатын табыс бойынша заңды тұлға әрқайсысына
бөлек- бөлек есеп ... ... ... ... ... осы
табыстар бойынша есеп-айырысады.
Табысты бағалау субьектінің маңызды міндеті болып табылады. Осыған
байланысты жүргізілетін есеп-айырысулар ... жаба ... ... ала ... ... ... керек. Сәйкесінше табыстың түрлерін
есептік саясатында көрсетілуі қажет.
Заңға сәйкес және ... ... ... құжаттар болған жағдайда
нақты шығын шегерім деп аталады. Олар ЖЖТ-тан салық ... ... ... ... ... ... табыс сияқты ұлғаю тенденциясы
бар. Жалпы шығындар сомасы 2004 жылы 17425,2 мың теңгеден 2006 жылы 37761,0
мың теңгеге өскен. Шығындардың көп ... ... мото ... сатуға
жұмсалған, яғни 2004 жылы 86,9 пайызды құраса, 2005 жылы 84 пайызды және
2006 жылы 82,6 ... ... ... ... үлесі жалпы шығындар
көлемінде өте көп деп айта алмаймыз.
Корпоративтік табыс салығы салық ... ... ... ... ... үшін календарлық жыл болып есептелінеді. Салық
салынатын табыс көлемі түзетулер жасалғаннан ... 30 ... ... ... ... мерзім бойынша корпаративтік табыс ... ... ... ... әр ... 20-на ... төлейді. Аванстық төлем сомасы
мерзім ішінде ... ... ... ... ... ... орташа айлық аванстық төлем мөлшерінде қаңтардың 20-на ... арыз ... ... ... ... салық мекемесімен бірге
түзетілген аванстық төлемі туралы есеп ... ... ... ... ... бойынша салық органдарына
төленеді. Аванстық төлем сомасы салық мерзімі ішінде ... ... ... ... ... есептелінеді.
Корпоративтік табыс салығы бойынша соңғы есеп салық мерзімі біткеннен
кейін 10 күн көлемінде жасалыну керек.
14-кесте.
Салық салынатын табысты анықтау.
|Көрсеткіштер |2004ж |2005ж |2006ж ... ... |
| | | | |2004ж |2005ж ... жиынтық табыс |18401,8|27820,0 |39456,7 |21054,9 |11636,7 |
|2.Шегерімдер |7425,2 |26505,5 |37761,0 |20335,8 |11255,5 ... ... ... |976,6 |1314,5 |1695,7 |719,1 |381,2 ... ... | | |33,9 |33,9 |33,9 ... түзету | | | | | ... ... ... |976,6 |1314,5 |1661,8 |685,2 |347,3 ... кейін | | | | | ... ... |292,9 |394,4 |498,5 |205,6 |104,1 ... ... | | | | | ... Салық салынатын табысты анықтау.
4-кесте мен 4-суретте
көрсетілгендей, 2006 жылы ... ... ... өсуіне байланысты
2004 және 2005 жылдармен салыстырғанда 685,2 мың ... мен 347,3 ... ... ... ... корпоративтік табыс салығының мөлшері 2004
жылы 292,9 мың теңгені, 2005 жылы 394,4 мың теңгені, 2006 жылы 498,5 ... ... Бұл ... ... ... көбейгенін көрсетеді.
3. Қазақстан Республикасының салық жүйесін жетілдіру
3.1. Ақсу ЖШС корпоративтік табыс салық салуды жетілдіру
Кәсіпорынның қызметі екі факторға байланысты болады – ішкі және ... ... ... елдің жалпы жағдайы, екіншіден заңнамалы және
нормативтік-құқықтық базасы, ... ... және ... ... Ішкі ... есеп ... жатады.
Тауар өндіруші кәсіпорынға қатысты корпоративтік табыс ... ... ... ... ... ... кеңейтуді ынталандырмайды, яғни
салық төлеушілердің басты міндеті өзінің табыстарын жалтару және ... ... салу ... прогрессивті ставка көрсетілген, мұндағы
табыстар жоғарлаған сайын салық сомасы да жоғарлайды.
Кәсіпорынның салық салу базасының ... ... ... ... ... регрессивті ставкасымен шкаланы ... ... ... ... ... ... ставкасы төмендейді. Мұндай шара өндірісті
кеңейтуге, әлеуметтік қамсыздандыруға, ... ... мен ... ... қосымша ақша құралдарды бағыттауға мүмкіндік береді.
Қазіргі уақытта Қазақстанның экономикасының дамуында КТС бойынша ставканы
20-25 процентке дейін ... үшін ... ... ... ... ... ... анағұрлым тұрақты болып келеді, алайды
Ресейде бұл ставка 24 ... ... ЖШС Ақсу ... ... ... ... ... көрсетілетін
қызметтерге бағаны төмендетуге мүмкіндік береді. КТС ... ... ... бюджетке түсімдер төмендемеу керек, себебі кәсіпорын
өзінің ... салу ... ... ... сөйтіп түсімдер жаңа еншілес
кәсіпорындардың нәтижесінде жоғарлап кетуі мүмкін. Басқа ... бұл ... ... ... ретінде бос ақша құралдарды салу
болып табылады.
ЖШС-тің негізгі қорлардың жағдайын екі жолмен шешуге ... ... таза ... ... жаңа ... мен ... алуы. Әрқашан мұндай мүмкіндік бола бермейді, себебі
таза табыс біріншіден айналмалы ... ... ... құндық баланстың 45 проценттен ... ... ... ... ... ... кетеді;
- жөндеуге құндық баланстың 30 проценті мөлшерінде шығындарды шектеу.
Мұндай жағдай ... ... ... ... ... ... сапасын жақсартуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ
таза табыс төмендемейді, сөйтіп кәсіпорынға құралдарды ... ... ... ... проблемалардың бірі бухгалтерлік және салық есепті жүргізу болып
табылады. Негізгі ... ... және ... ... ... табылады. Мысалы, жөндеуге шығындар ... ... ... ... шығындарын жоғарлатады деп
көрсетілген, ал салық ... ... ... 15 ... ... ... қатысты салық заңнамасы бойынша есептеу әдісімен мойындалады,
ал бухгалтерлік есеп ... ... ... яғни өткізуден түскен
құралдар бойынша. Мұндай мысалдар бухгалтерлік пен ... ... ... ... ... қателіктерін жіберуіне
әкелетінін күмәндайды.
Бұдан мынадай сұрақ туындайды: бір кәсіпорында бірдей дәрежеде үлкен
сомада корпоративті салық ... ... ... ... Бұл ... өткізудің үлкен көлемімен байланысты, сонымен қатар, кәсіпорын өзінің
кірісін нақты ақша операциясын жасырып қалады. ... ... ... есеп айырыспауы – бюджетке салықтан қаржы түспуедің басты мәселесі.
Кассаға ... түсу ... ... ... жасырып қалуына
мүмкіндік береді, соның салдарынан салық ... ... ... ... ... ... да шеше алмайды. Бұл жердегі ең тиімді шешім болып,
қолма-қол ақшамен заңды тұлғаларға есеп айырысуда шек қойып, банк ... ... ... туғызу. Салықта: кәсіпорын қарекетінің заңды түрде
салықтық реттеу ролі ерекше орынға ие. Кәсіпорын ... жеке ... ... ... заңды белгілі бір дәрежеде кәсіпорын қызметін
қаржыландыруға ұмтылдырады. ... ... ... ... ... етуге мүмкіндік тудырады. Салықтық реттеу саясаты ... ... ... ... ... ... ... емес, ол баға капиталы болып
табылады. Баға капиталы ... ... пен ... ... ... жеке ... бөлігі дивиденттерді төлеуге
бағытталған, сол себептен, жеке ... ... баға ... ... ... ... ... шаруашылық айналымда бболуы таза кірістің азаюына әкеліп ... ... ішкі ... ... ... ... ... қарыз
капиталын төлеуде пайыздық төлем тәртібі сақталып ... Бұл ... ... ... ставкасы оның көлемінен 50 пайыз артық, ал ... – 2 ... ... ... ... капитал бағасы отандық
нарықта жоғары орынға ие. Кәсіпорын пайыз төлемін өзінің таза табысымен
төлейді.
Жеке ... тағы бір ... жеке ... ... мен ... қызығушылық тудырады. Аталған құқықтық нормалар қарыз капиталын
қамтамасыз етуде нәтиже бермеді. Айналым ... ... ... төлем қабілеттілігіне әсерін тигізеді. ... ... есеп ... кәсіпорында шаруашылық қызметінің қаржылық-
экономикалық жағдайын жақсартады. Салықтық заңда негізі есеп құралдардың
тәсілдерін және тауар-материалдық қорларды ... ... және ... ... ... ... ... Есеп
саясатының принципі ЖШС Ақсу атап көрсетті, кәсіпорынның амортизациялық
топтары бірқалыпты болу. ... ... және ... ... ... бар.
«Негізгі есеп құралдары» амортизацияның негізгі құралдары альтернативті
тәсілмен ұсынады:
- бірқалыпты тозу;
- пропорциялық көлемде орындалған жұмыстың тозуы (өндірістік тәсіл);
- ... тозу ... ... потенциалды және эксплуатацияның негізгі құралдарын
толығымен қолдану үшін әр түрлі амортизациялық ... ... ... ... ... және ликвидациялық баға объектісінің жағдайын жақсартуға
мүмкіндік тудырады. ЖШС Ақсу ... тозу ... ... онда
жылжымайтын мүлік объектісі (ғимараттар), өндірісте ... ... ... байланыссыз, уақытқа байланысты тозады, екіншіден
машиналардың қызмет ету ... ... ... ... және ... уақытқа
байланысты моральдік тозады. Неғұрлым қолданса, соғұрлым тозады, тозу
көлемі атқарылған ... ... ... ... ... ... уақытқа тиімді.
Бұдан мынадай қорытынды жасауға болады, ЖШС Ақсу берілген ... ... ... ... машина мен құралдар жеткіліксіз
болады. Кумилятивтік тәсілді ... ЖШС Ақсу ... ... базаның жаңаруына әкеліп ... Бұл екі ... ... амортизациялық тәсілдерді қарастыра отырып, ЖШС Ақсу мақсатты
түрде ... тозу ... ... ... ... машиналар мен
құрал-жабдықтар моральдік және физикалық тозуына қарамастан осы тәсілдерді
қолданды. Ұсынылған ... ... ... ... қызметін
қалыптастыруда белгілі бір нәтижеге жету мақсатында қолданады, екінші
кезекте, ... ... ... анықтауға қолданады. Талдауда
тауар-материал қорларының өзіндік ... және ... ... өткізу
көлемінің жалпы кірісі анықтауға қажет. ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құны төмен болады.
Негізгі есеп құралдары және ... ... ... ... ... ... ... әкеледі. Есеп саясатында есеп
тәсілінің ... ... ... ... ... сомасының асып кетуіне, ал альтернативтік ... ... ... жылдық өзіндік құнының дайын өнімнің ауытқұ көлемі.
Жоғарыдағы берілген негізгі декларация Ақсу 2006 жылы есеп ... ... біз ... ... ... ие боламыз: амортизациялық
шығындар салықтық заңдарға бухгалтерлік, жөндеу ... ... ... салықтың төменгі ставкасы 22 пайыз құрайды.
Сурет-5.
Кесте 15 – Салық тиімділігі ставкасының өзгеруі.
|Көрсеткіштер ... ... ... ... ... және |
| ... ... |ставкасының |ұсынылған ставкалар|
| |тг. ... тг. ... ... | | |тг. (+,-) ... жылдық|39456,7 |39456,7 |- ... | | | ... ... |274,8 |549,6 |274,8 ... | | | ... |384,7 |480,9 |96,2 ... | | | ... шығын |37761,0 |38132,0 |371,0 ... |30% |22% |-8% ... ... | | | ... | | | ... |498,5 |397,4 |-101,1 ... ... | | | ... | | | ... ... |318,0 |419,1 |101,1 ... ... | | | ... | | | ... 15 ... мен 15 ... көрсетілгендей, шегерімдердің 371,0 мың
теңгеге ұлғайюына байланысты және ставка мөлшерінің 8 ... ... ... табыс салығының мөлшері 101,0 мың теңгеге
төмендесе, ал мекемеде ... таза ... ... осы ... көбейген.
Жалпы салық ставкаларының төмендеуі ішкі және сыртқы инвестицияның
көбюіне әсер ... ... ... ... ... ... және ... экономиканы болдырмайды. Бұл мысалды 2005 жылдың басынан бастап
әлеуметтік және құн ... ... ... ... жағдай
көрсетіп отыр. Егер де 2006 жылдан бастап корпоративтік табыс салығы 22
пайызға ... онда ... ... ... жатпайтын таза пайдасының
көлемі 30-50 пайызды ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықта алдыңғы ғасырларда бірінші орынды мемлекеттік
және мүліктік баждан келетін кіріске бере отырып, ... ... рол ... ... ... артып отыр. Салықтың маңыздылығы оның халықтың
қажеттілігі мен мәдениеттің дамуымен байланысты. Біз А:А: ... ... ... яғни салық ол – мемлекетпен ... ... ... ... жабу үшін жеке шаруашылықтардың міндетті
төлемдері.
Жеке тұтынудың проблемаларымен ... ескі ... ... ... ... ... азаматтардың қарым-қатынасына, сондай-ақ
мемлекеттің де ... да ... ... ... өте ... қояды, мемлекет өз кезегінде оны ... ... ... ... ... ... ... да
ұлғайюына алып келеді. Мемлекеттік мүлік ұлғайған шығындарды жабу үшін
жеткіліксіз болып қалады.
Мәдениеттің ... ... ... ... құндылығы мен маңызын
анықтау мүмкіндігі жоқ болу ... ... ... ... ... ... ... есебінен жабылмауы керектігі туралы ойды күшейтеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... кіріске айналуы мүмкіндігі зор. Баждар саласында мемлекет
азаматтардан көрсетілген қызмет үшін ... ... ... азаматтарға
мемлекеттік мекемелердің қызметтерін қолдануды өздеріне реттеу ... және ... жеке ... ... ... көбеюі
мемлекеттің жеке шаруашылықтардың оның қызметінің барлық ... ... ... яғни ... ... тауар бағасы, өндіріс шығыны,
пайда мен шығыстар және т.б.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... салыну
керектігі ойы күшеюде. Қандай да бір елдің жылдық өндіріс көлемі оның
жылдық тұтынуынан ... онда оның ... өсті ... ал егер ... ... ... жылдық тұтынудан кем болса, онда мемлекет
капиталы азайды дейді. Осылайша ... ... ... не болмаса
өндірістік тұтыну кемігенде көбейеді.
Елдің капиталы азайғанда оның өндірісі де қысқарады, ал мемлекет пен
халықтың ресурстары ... ... ... ... ... ... не
капиталға не табысқа түседі. Егер ол капиталға түссе, онда сәйкесінше елдің
өндірістік қызметі реттеліп ... қор ... ... ... ал егер
табысқа түссе, онда олар не азаяды не ... ... ... ... тауарларын өндірістік емес тұтынуларын кемітуге алып келеді.Салық
салудың ... не ... ... ... ... тұтынатын
тауарлары азаю керек.Үкімет саясатының міндеті жинақтауға тырысу.
Меншіктің қолдан қолға өтуі кезінде барлық салықтар ... ... ... ... ... азаюына алып келеді.Егер мемлекетпен басқа
да мәжбүрлеуші жалпы игіліктерге жетуге ... ... ... ... мен ... ету ... ... талас жоқ. Уақыт пен орналасқан жерге,
мәдениеттің түрлі дамуына байланыста мемлекет құқығының жүзеге ... ... ... өз ... ... ... ... натуралды
өндіріспен, сонғысы салықтан табыс алу арқылы жетеді.
Көптеген жазушылардың ойынша азаматтардың салық төлеу міндетінің ... ... ... ... үшін ... болуымен пара-пар дейді. Біз
салық саясаты үшін берген А.Смиттің төрт ережесімен ... ... ... мемлекеттің әрбір тұрғыны салық ... ... ... ... мөлшері анықталған болуы керек, ... ... ... ... жолы ... төлеушіге сияқты үшінші тұлға үшін
де анық болуы керек. Үшіншісі қолайлылық яғни салық төлеушіге ... ... ... ... мемлекеттік қазынаға түсетін салық үлесі
мен салықтың жалпы сомасы арасындағы айырмашылық ең аз ... ... ... ... ... ... салықты төлеуге байланысты
туындайртын қарым-қатынастар алады. Пайдадан салық туралы сөз болғанда
бизнес саласын, ал жеке ... ... ... ... ... жеке ... А.Маршал атап кеткендей жалпы ереже бар басқа бір үшінші
тұлғаларға ... ... ... мен қызметтерді бір топ тұлғалар
өндіргенкезде қолданылатын кез-келген бір факторға салық қысым ... ... ... алып ... Бұл өз ... ... ауыртпашылығының бір
бөлігінің тұтынушыларға келетінін.../14,98/.
Салық жүйесінің ... ... ... ... және оны есептеу
принциптері – салық мөлшерлемелері мен ... ... ... ... ... етуіне елеулі түрде салық женілдіктері әсер етеді.
Салық мөлшерлемелері-бюджетке салық ... ... ... ... үлесі, яғни салық мөлшерлемелері әдетте табыс сомасына пайыз есебінде
прогрессивті ... ... ... ... салынатын табыс сомасы
жоғарылаған сайын бюджетке кететін оның үлесі де ... ... ... мемлекеттік экономикалық стратегиясының міндеттерімен
мақсаттарына салықтық алынулар ... сай ... ... ... ... қайта қаралады. Егер Үкімет мемлекеттік қазынаға
құйылымды ұлғайту үшін және халық пен кәсіпорындардан қаражат ... ... етіп ... ... өзгеріс жоғарылау жағына кетеді. Салық
мөлшерлемесінің ... ... ... ... ... алдыңдағы
тайталас, келіспеушіліктерінің негізі болып отыр, себебі олардың өзгерісі
кәсіпорынның қаржылық ... жеке ... ... ықпал етеді
және халықтың барлық бөлігінің өмірлік мүдделерін қозғайды.
Экономиканың ... үшін ... ... ... бөліп, одан әрі қарай
бюджет арқылы ықпал етуді мақсат ететін, өз қолында қаржы ресурстарының ... ... ... ... ... ... ... жоғарлату тенденциясы тән. Алайда табыстың ... көп ... ... есебінде болса, соғұрлым табыс алуға деген ынта аз.
Өте жоғары салық ... ... ... ... ол ... түрде табыстың құлауына және сәкесінше
салық есебінде бюджетке түсетін қаражаттың азаюына әкеледі.
Салық қоржыны – бұл ... ... ... ... ... ... ... көрсетілетін табыс үлесін заңды түрде бекітеді.
Әсіресе айта кететін жайт, ол ... ... ... ... ... негізінде бекітілген, жоғары табысқа жоғары мөлшерлеме ... ... ... ... ... ... ... есебінде алынатын үлес
те ұлғаяды. Салық мөлшерлемесінің прогрессивті жүйе ... ... ... байланысты ақшалай нысандағы оның көп мөлшері бюджетке
кетеді. Шекті жағдайы ол – егер ... бір ... ... ... ... табыстың барлығының бюджетке аударылуы. Егер сөз ... ... ... кәсіпорынның табыстылығының жоғарлауына және пайдасының көбейіп, бір
шекке жетуіне байланысты кәсіпорынның өз жұмысының тиімділігін ... ... ... ... кейін типі жоғалып кетеді. Бұл
тәуелділік салық салудың прогрессивті шкаласын әр ... ... ... ... ... ... етеді.
Көптеген елдерде салық алынатын сома салық базасы деп аталады. Егер салық
табысқа салынса, оны салық ... ... не ... деуге болады. Соның
өзінде егер салық мөлшерлемесінің мөлшері қатаң ... онда ... ... ... заң ... ... ... салық салынатын
табыстан алынатын есептеулерге тәуелді болады. Салық базасының ... ... ... ... ... ... жеңілдіктерге ұсыну болса
ғана рұқсат етіледі. Салық жеңілдігі салық ... заң ... ... пен ... ... ... Жеңілдіктер жиынтық
табыстан салық салынуға ... ... бір ... алып тастауға
мүмкіндік береді. Мұндай операциялардың нәтижесінде салық салынатын табыс
жиынтық ... ... ... ... мөлшеріне кем болады. Салық
салынатын соманы анықтау салық мөлшерін есептеуге мүмкіндік береді. Ол үшін
салық мөлшерлемесін ... ... ... қолдану қажет.
Салықты есептеу дегеніміз – салық мөлшерлемесін салық салынатын табысқа
қолдану деген сөз. ... ... ... ... ... тек қана ... ... есебінен болмайды, сондай-ақ ол ... ... ... болады. Мұндай талпыныс көбіне ірі және шағын бизнеске
тән. Билік үшін ... ... ... ол ... ... ... және орта ... кәсіпкерлік қызметін жасыру
мәселесі. Соның нәтижесінде көптеген ... ... ... ... ... ... ... төленбей қалады.
1995 жылдың 24 сәуірінен бастап ҚР-ның «Бюджетке ... ... ... да міндетті төлемдер туралы» заңы ... енді (2001 ... ... ... мен ... ... олар 2001 ... 1
қаңтарынан бастап күшіне енді)
Заңда салық жүйесін құрудың ... ... ... жүзеге
асырылған:
- салық салуға, салық жеңілдіктерін ... ... ... салық
төлеушілердің мүддесінің қорғалуына, салық салу мен оны алу ... ... ... ... ... ... заңдылығымен бекітілген
нормалардың салық құқығы ... ... жоқ ... ... ... ... байланысты сұрақтар бойынша бірдей
көзқарас; салық салудың бірреттілігі, яғни заңмен белгіленген ... ... ... бір объектке бір салық түрімен тек бір рет салық салынады,
бір жағынан салық төлеушілердің нақты құқықтары мен ... ... ... жағынан салық органдары.
Қазақстан территориясында ҚР-ның салық жүйесін құрайтын салықтар, алымдар
мен баждар жиналады. Заң аталған ... ... ... ... себебі олардың барлығына ... пен ... тән, ол ... ... ... ретінде есептеуге мүмкіндік
береді.
Тәжірибеде бұл салықтың ... ... ... ... бөлінуіне
қарамастан салық салудың жекелеген сұрақтары бойынша сәйкес ... ... ... ... ... ғана жауап береді. Мысалы, ... ... ... (ҚҚС, ... ... жеке ... ... белгілі бір бөлігін пайдалану ... ... осы ... ... ... мен ... өзгертуге ешқандай негіз болмайды.
Сәйкесінше салық ... ... ... ... ... егер ... ... салықтық түсімдері бөлігі тек қана салықтар
есебінен толса, аймақтық бюджеттерге ҚР-ның субъектілерінің ... ... ... сай ... салықтарға жататын салықтардың бір
бөлігі Қазақстанның ... ... ... ... болып
табылады. Салықтардың енді бір бөлігі ... ... ... енгізіледі.
Салық төлеушілер мен салық органдары арасындағы проблемаларының ... ... ... ... мен ... мерзімінің уақыттылығы.
Қалыптасқан салық жүйесінің жағдайын реттеу қажеттілігі көрініп тұр.
1995 жылдан бері әрекет етуші салық жүйесі әлі де болса ... ... 2006 ... қаңтарынан бастап Жаңа Салық кодексі енді.
ҚР-ның салық кодексі келесі маңызжы мәселелерді шешуге бағытталған:
- біртұтас салықтық құқықтық кеңістік шегінде барлық элементтерінің ... ... ... ... бар ... үшін ... ... жүйесін құру;
- біртұтас салықтық құқықтық базаны қалыптастыру;
- мемлекет пен оның тұрғындарының ... ... мен ... ... ... ... ... ететін, жалпы
мемлекеттік және жеке ... ... ... ... ... жүйесін құру;
- салық заңнамаларын дамыту, ол ... және ... ... ... ... кепілдендірілген салық көздері есебінен табыспен
қамтамасыз етуі керек;
- салық заңдылығын бұзғаны үшін салық төлеушілердің жауапкершілік жүйесін
жетілдіру.
Жанама салық түрлері: ҚҚС ... кең ... ... акциздер
(таңдап алынған тауарларға салынады), кедендік баждар.
Тікелей салықтар нақты және жеке болып бөлінеді. Тікелей салық ... ... ... ... ... ... ... (жер, құрылыс),
олардың құны кадастр бойынша анықталады және нақты табыстылығын емес
орташасы ... ... ... түрлерінің болуы қандай мүлікке
салық салынады соған байланысты: жер, үй, ... ... іс. ... ... әдетте пропорционалды болады. Салық жеңілдіктері
ретінде көбінесе салық салынбайтын минимум және ... алып ... ... ... ... негізінен алғанда жергілікті салық салу
жүйесінде қолданылады.
Төлеу кезінен алынатын өз уақытында ... не ... ... толығымен бюджетке аударылмаған салық сомасы ... ... ... ... ... ... мен кәсіпорындардан
міндетті түрде штраф салынуы арқылы алынады.
ҚҚС құн ... бір ... ... аударымын білдіреді, ол тауар
өндірісі мен айналымы процнсі кезінде ... ... ... ... кезіндегі аударымдар болып табылады. Бюджетке
төленуге жататын ҚҚС өткізілген тауар, ... ... пен ... ... ҚҚС ... сатып алынған тауар, көрсетілген қызмет,
орындалған жұмыс үшін төленуге тиіс ҚҚС сомасын алып тастағанға тең.
ҚҚС-тың ... салу ... ... ... ... ... не салық
салынатын импорт болады.
Салық салынатын айналым болып ҚР-сы территориясында өткізілген тауар
бойынша айналым ... ... ... ... және жеке ... үшін ... асырылатын айналым, сондай-ақ ҚР-сы ... ... ... келісімшарттармен қарастырылған жағдайларға
сәйкес анықталған айналым.
Салық салынатын айналым болып импортталған тауарлар ... ... ... ... олар ... шұғылданатын жеке, заңды тұлғалар
және ҚР-ның «Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... 53-1 ... ... салық салу объектілері бар, өз қызметін
тұрақты мекемелер арқылы атқаратын ҚР-ның резидент еместері жатады. ... жер ... ... ... ... ... ... өткізу
бойынша ҚҚС-ын төлеушілерге жатпайды, ал егер басқа адамның ... ... ... онда осы ... ... ҚҚС ... N357-1 «Бюджеттік жүйе туралы» ... ... ... ... ... ... ... негізделген ҚР-ның
территориясында әрекет ететін бюджеттер жиналып келіп анықталған бір
жүйені, яғни ... ... ... ... сәйкес бюджеттік жүйенің қызмет
етуі ... ... ... ... ... ... ... жобалануы, қаралуы, бекітілуі жоспарлануы, бақылауы тәртібімен,
сондай-ақ республикалық және ... ... ... ... ... етіледі.
Әрбір мемлекетте өзінің бюджет жүйесінің ... мен ... бар, яғни ... ... бар. Бюджет құрылымын бекітуші
құқықтық нормалар ел территориясында әрекет ететін бюджет түрлерін, ... және ... ... ... ... бекітеді. Бұл нормалар
бюджеттік құқықта негізін салушы ... ... ... ... ... ... ... бюджеттеріне құқығын,
олардың өзін-өзі басқару деңгейіне деген құқықты ... ... ... оның ... ... ... Мысалы,
унитарлы мемлекетте біздің ҚР-да бюджет жүйесі екі ... ... ... бюджеттерден құралады.
Федеративті мемлекет үшін бюджет жүйесі үш деңгейден тұрады – ... ... ... ... АҚШ-тың бюджет жүйесі федералды бюджет,
штаттардың бюджеті және мыңнан астам жергілікті ... ... ... ... мен ... әр ... сәйкес мемлекеттік және жергілікті органдар
қызметі үшін қаржылық негіз болып табылады.
Бюджеттік процесстердің түсінігі ... ... ... ... ... процедура категориясында көрсетілген. «Бюджет процедурасы»
бюджеттің жобалануы, қарастырылуы, орындалуы мен ... ... ... ... ... ... ... байланысты мемлекеттік органдар
мен лауазымды тұлғалардың заңымен реттелген қызметі.
Бюджеттік процесстің негізгі кезеңдері:
бюджетті құру;
бюджетті қарастыру;
бюджетті бекіту;
бюджетті ... ... ... ... ... есепті бекіту.
«Бюджет жүйесі туралы» заң республика бюджетіне түсетін түсімдер тізімін
анықтайды.
Республикалық бюджет ... ... ... (арнайы экономикалық аймақтардың
қаржылық қорларына аударылатын сомалардан басқа) құрамы:
салықтардан, алымдардан, т.б. ... ... емес ... ... ... түсетін табыстар;
заңды, жеке және шетел тұлғаларынан келетін ресми трансферттер, сондай-ақ
бюджеттік алынулар;
республикалық бюджеттен алдын ала берілген ... ... ... ... ... ... ... туралы» ҚР-ның заңына және
бір жылға арналған республикалық бюджет туралы заңға сәйкес ... ... ... ... ... ... басқа да міндетті төлемдер ҚР-ның
«Бюджет жүйесі туралы» заңындағы тәртіпке сай ... ... ... /2,32/.
Салықтық мақсаты – аймақтардың орталық бюджеттерін бюджеттік шығындарды
қаржыландыру үшін тұрақты көздермен қамтамасыз ету.
Егер ... ... ... ... ... ... ... пеня төлейді.
Біздің елімізде жүріп жатқан экономикалық қайта құруларға байланысты жаңа
салық заңдылығына деген объективті қажеттілік туындады. Жаңа салық ... ... ой ... жасауға болады. Кодексте қазіргі кезде
әрекетететін барлық салық, ... ... бар ... бар, олар ... ... мен ... ... негізінде қызмет етеді.
Заңның таза фискалдық бағытталуына қарамастан бұл ... ... жағы ... отыр. Сонымен қатар салық төлемдерін шынайы
төлеушілерді анықтау ... мен ... ... базасының көрінісінің
шынайлығын қамтамасыз ету мақсатында бекітілетін салықтарды ... ... ... ... ... ... Сол ... кодекс жинақ
түрде болып отыр, оны салық заңдылығының ... деп ... Жаңа ... ... ... ... ... проблемаларын шешудегі жаңа
механизмдердің пайда болуы. Сондай-ақ ол дегеніміз бекітілген нормативтер
мен халықтың әлеуметті ... ... ... байланысты
механизмнің өзара байланыстылық деңгейі және ... ... ... ... ... философиясы жайлы сөз қозғайтын болсақ, онда салық
ауыртпашылығын сипаттайтын негізгі критерий болып ... ... ... үлесі не елдің ЖІӨ-не салық түсімдерінің қатынасы ... ... ... ... ... ҰТ ... ... етуші
субъектінің табыс негізін және жалпы мемлекттің ҰТ-ын ... ... ... ... ... тұрақтылығы мен оның салмақтылығы
туралы сөз қозғау қиын. Салық ... ... ... ... ... ... ... сомасы ел бойынша қойылатын салық
ауыртпашылығынан өте қатты айырмашылықта болмау керек.
Өркениетті елдерде ... ... ... ... ... ... базасын
сипаттаушы негізгі көрсеткіш ретінде ішкі тұтыну көлемі ... ... бен ... ... болып отыр. Мәселе мынада: кәсіпкерлер мен ... ... ... есеп ... ... ... ... ҚҚС-ын есептеп
аударады, сатушылар сол соманы төлейді. Сәйкесінше ... ... ... тұтынушысына жеткенге дейін жалғаса береді, тұтынушы осы қойылған ҚҚС
толығымен төлейді.
Қазақстан халқының бір жылда шамамен тұтыну көлемі 1,5 трлн ... ... ҚҚС ... ... ... халықтың шығындардың алтыдан бір
бөлігі (16,67%) немесе 250 млрд теңге бюджетке ҚҚС ... ... ... ... ... ... түсімі 80-90 млрд ... ... ... туындайды, яғни неліктен ҚҚС ... ... ... Қате қай ... Кім ... Осы ... ... табылғаннан
кейін салық заңдылығын реформалауға болады.
Осылайша келесілер анықталады. Яғни ҚҚС-тың нақты ... ... ... ... ... ... бөлімдерінде көрсетілетін
республика халқы ретіндегі ерекше ішкі тұтынушыға есептелмеген. Алайда,
халықтың ішкі ... ... ... ... ... ... ... бірі ретінде қарастыруға болады. ... ... ... те ... ... байланысты есептеп алынып
тастауларды құрастыруға либералды бағытта жақындасақ дұрыс болар ... ... ... олардың шынайлылығын қамтамасыз етуші едік.
Өйткені халықтың тұтыну деңгейіне бақылау ... ... ғана ... ... ... ... бағыттарын таңдауға болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде жоғарыдағы айтылғандардан шығатыны, жанама салықты бөлшек
сауда деңгейінде қалдырып, ... таур ... мен ... ... есептерге жанама салықты қосуды алып тастауға болар
еді.
Осы кезде жанама салық ... ... ... ... ... ... мен ... қажетті жүйесін құруға керек бюджет шығынын он ... ... ... өндірушілер жанама салықтың артық есебінен құрылады;
баға қалыптасу мен оның тенденциялары жайлы неғұрлым объективті ақпарат
аталады;
жанама салықтың ... ... ... ... ... ... мен жиналған жанама салық сомасы
арақатынасындағы сәйкестікке бакылау қамтамасыз етіледі;
жанама салықтың ... ... ... ... бір ... не бір
тауарға бір жанама салық түрін ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік бірлік қиылысында жанама салықтың
күнделікті және бірқалыпты жиналуы қамтамасыз етіледі, ол өзінің ... ... ... тигізеді және жергілікті фисқалдық
органдар жұмысын жандандырады. Әлі ... ... ... ... ... ... енді ... қамтамасыз етуге шамасы жетерлік болады;
қазіргі кезде жалпы массада заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... сондықтан мемлекеттік қаржы мен
басқа да тұлғалардың қаражаттары арасында нақты шектеу бекітіледі.
Сол себепті кәсіпкерлік субъектілері үшін ... ... ... жайлы тұжырымдар негізсіз. Негізінен алғанда жанама ... ... ... ... ... мәні ... ҚҚС – бұл таза
табысқа немесе жеке тұлғалардың ертедегі жинағына салынған ... Егер ... ... ... ол тұтыну салығы деп атауға болады.
Бюджеттік процесс – бұл ... ... ... ... ... бақылау жасау және бюджеттің орындалғаны ... ... ... ... және ... органдарының заңмен реттелген
қызметі.
Бюджеттік процесстің құрамдас бөлігі болып түрлі деңгейдегі бюджеттер
арасында ... ... ... ... бөлінуін көрсететін бюджеттік
реттеу табылады.
ҚР-да бюджеттік ... ... ... жұйесі туралы» заңымен,
республикалық бюджет ... ... тағы ... ... ... ... ... органдарының шешімдерімен анықталады. Бюджеттің
құрастырылуы мен орныдалуы атқарушы билік органдарының функциясы; ... ... және ... ... ...... пен
жергілікті мәслихаттардың қызметтері. Республикалық және ... ... мен ... ... ... министрлігімен
бекітіледі. Бюджет жобаларының құрылуы кезінде Үкіметпен қабылданатын ҚР-
ның әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... халқына жылдағы жолдауы негізінде мақсатты
бағдарламалар мен аймақтардың даму бағдарламалары мен жоспарларын ... ... ... ... ... ... баптық бекітілуі туралы
сәйкес өкілетті органдарға өздерінің ұсыныстарын енгізеді. Бір ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Мемлекеттік бюджет жобасын жобалау үшін және алдағы
қаржылық жылға жергілікті бюджеттің ... ... үшін өз ... ... пен ... тыс ... ... мемлекеттің
консолидацияланған қаржылық балансының жобасы пайдаланылады. Онда алдағы
жылға арналған бюджеттік саясаттың негізгі бағыттарын ... ... ... ... ... және ... ... мен экономиканың басқа
секторларының көрсеткіштерінің өзара байланыстары көрсетіледі. Бұл жұмысты
Қаржы министрлігі ... және ... ... ... ... ... мақұлданған қаржылық балансының жобасын негізге ала
отырып, республикалық бюджеттің жобасын және республикалық ... ... ... дайындайды.
Республикалық бюджет туралы заң жобасында түсімдердің барлық ... ... ... ... ... бөліну нормативтері, сондай-
ақ дефицит мөлшері мен оны жабу көзі көрсетілген бюджеттік классификацияға
сәйкес функционалдық топтар бойынша шығындардың ... ... ... ... ... заң ... мен республикалық бюджет жобасы
Қаржы министрлігімен ... ... ... ... республикалық бюджет туралы заң барлық
қосымшаларымен алдағы ... ... 15 ... кеш емес ... ... ... ... ҚР-ның қос палатысының бірлескен отырысында
республикалық бюджет жобасы туралы баяндамасымен ҚР-ның Қаржы ... ... ... ... ... және бюджеттік жоспарлау министрі мен
ҚР-ның Ұлттық Банк ... ... ... ... нақтылауы Үкіметтің ұсынысы
негізінде бір жыл ішінде жүзеге асады. Нақтылау бюджетті бекітуге ... ... мен ... ... ... ... құрылуы, бекітілуі мен орындалуы ҚР-ның
министрлігі бекітетін бюджеттік классификацияға сәйкес ... ... ... ... ... ... 15 ... кеш емес мерзімде
жергілікті атқарушы органдарға ... мен ... ... ... ... кірісіне келетін жалпы мемлекеттік
салықтардан түсетін жобанған ... ... ... ... ... қаржыландыруға республикалық бюджеттен бөлінетін қаражат
сомасы, трансферттер мен несиелер сомасы, ... ... ... ... тұру ... ... лимиттері туралы ақпарат береді.
/1,24/.
Берілген ақпараттар мен облыс және республикалық ... бар ... ... ... ... ... ... негізінде
жергілікті атқарушы органдар өздерінің бюджеттерін құрастырады. Жергілікті
атқарушы және өкілетті органдар сәйкес ... ... ... ... ... үшін ... болады. Жоғарыда тұрған
мемлекеттік ... ... ... құрастырылу, бекітілуі мен
орындалу процесіне араласуына болмайды.
Облыс пен облыстық маңызы бар қала, аудан бюджеттері арасында ... ... пен ... бөлу ... органдармен олардың қаржылық
жылға арналған облыстық (қала) бюджет туралы шешімдеріне сай ... ... ... ... ... ... ... үшін функционалды топрарға субвенция түрінде ... ... ... ... ... туралы заңмен анықталады.
Жергілікті бюджеттерде жоспарланған қаржылық жыл басына жергілікті
бюджет қаражатының қалдық есебінен ... ... ... қалыптасады,
оны жергілікті атқарушы органдар қаржылық жыл бойы өтімділікті басқару үшін
пайдаланады. Қома-қол айналым ... ... ... ... ... анықталады.
Республикалық маңызы бар қала мен облыс әкімдері қаржылық жылдың
республикалық бюджеті туралы заң ... ... ... 2 ... ... емес уақытта сәйкес Мәслихаттың қарауына облыстық және ... ... бар ... ... ... ... ал олар өз
кезгінде екі апта өткеннен кейін жобаны бекіту туралы шешім ... ... ... ... ... ... ... тағайындауларға сәйкес ҚР-ның Қаржы ... ... ... ... ... негізінде шығындар
жұмсайды. Егер сәйкес қаржылық жылға шығындар ... ... ... ... ... әрі ... ... онда ҚР-ның Қарджы
министрлігі бюджетті қаражатты бермеуге, кері қайтаруға, бөлмеуге ... ... ... ҚР-ның Қаржы министрлігіне өздеріне
белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... ... ақпаратты беруге міндетті.
ҚР-ның Үкіметі бюджеттің орындалу процесінде бюджеттік ұйымдардың
құрылымы мен ... ... ... ... ... қайта бөле алады.
Республикалық бюджеттен қаржыландырылатын ұйымдар ... ... ... ... бір ... ... ... алады.
Егер мемлекеттік орталық органдарымен ... ... ... ... ... ... пен ... маңызы бар қала
бюджеттерінің кірістері азайып не шығындары көбейсе, ... ... ... не ... ... ... бюджет
есебінен жоғарлатулар жабылса, онда субвенция азаяды.
Өткен жылы шығындарды ... не ... көп ... ... ... ... ... орындалуы кезіндегі өткен бір кварталдың
кірістерінің көп түсуі нәтижесінде қаржылық жылдың басына келген ... бос ... ... ... ... ... орындау
процесінде туындаған қосымша шығындарды қаржылындыруға бағыталуы мүмкін.
Жергілікті атқару органдары сәйкес әкімшілік-территориялық ... ... ... ... ... қарастырылған
барлық табыстардың түсімін, бюджеттік қаражаттың тиімді әрі мақсатты
шығындалуын қамтамасыз етеді.
Жергілікті ... ... ... ... ... бар ... ... кірістері мен шығыстарын кварталдық бөлшектерге бөлу
негізінде жүзеге асырылады. ... ... ... ... тиімсіз
және мақсатына сай қолданылмаған ... ... кері ... ... ... ... қаржыландырылатын ұйымдар ... ... ... қаражатты бір бағдарламадан басқа бағдарламаға
аудара алады.
Облыстық және қала (республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... сәйкес территорияда орналасқан
арнайы экономикалық аймақтардың бюджеттерінің ... ... ... аймақ бюджеті мен жергілікті бюджеттің өзара
қатынасы арнайы экономикалық аймақ туралы ... ... және ... ... жергілікті бюджетте ескерілген кірістің жалпы сомасынан
арнайы ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді
аударымдар нормативі арқылы анықталады. Алайда оның ... ... ... ... ... республикалық маңызы бар қала үшін анықталған
жалпы мемлекеттік салықтар мен ... ... ... ... керек.
Жергілікті атқарушы органдармен бюджетті орындау кезінде нормативті
актілер қабылданып, ... ... ... ... ... ... не кірістері кемісе, онда бұл бюджеттерге жоғарыда тұрған бюджеттерден
қаржы бөлінеді; ... ... ... өсіп не ... ... ... ... жоғарыдағы бюджетке беріледі не субвенция сәйкес
сомаға азайтылады. ... ... ... пен ... ... қарым-қатынасында әрекет етеді.
Бюджеттің орындалуы туралы есеп, яғни республикалық бюджеттің ... ... ... ... кварталдық, жылдық есептерін құрастыру ҚР-ның
Қаржы министрілгінің қолында.
Үкімет немесе оның тапсырысы бойынша Қаржы министрлігі өткен ... ... ... ... ... есепті Парламентке
ұсынады, сондай-ақ республикалық бюджеттің орындалуы жайлы айлық ... ... ... ... ... ... ... атқарушы және өкілетті
органдарға бюджеттің орындалуы туралы есепті ... ... ... ... ... орган шешімініңі жобасын көрсету үшін береді.
Республикалық бюджеттің орындалуына бақылау бойынша есептік ... ... ... ... жүргізеді.
Жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен ... ... ... өкілетті органдарының ревизиялық комиссияларымен, сондай-ақ ҚР-
ның ... ... мен ... ... ... түрде сәйкес
жергілікті атқарушы және өкілетті органдарды ақпараттандыру ... және ... ... ... жоспарлау мен
пайдалануын тексеру мен ревизия өткізу тәртібін ҚР-ның Қаржы ... ... ҚР ... ... және әлеуметтік саясатын
жүзеге асыратын сенімді құрал болуы керек.
Маңызды міндет – қоғамның барлық мүшелері үщін оның ... ету. ... ... ... қаржыны тұрақтандыратын
құралға айналуына қол жеткізу керек.
Сонымен қазіргі заманға бюджет жүйесі ... үш ... ... ... бір ... ... ... билік деңгейлері арасында
салықты бөлу;
Бюджетаралық трансферттердің тиімді жүйесі.
Шығындар ... ... ... заңдық сипатта болуы керек және
сәйкес билік деңгейінің жоғарыда ... ... сай ... ... ... ... ... болған кезде биліктің жоғары деңгейі
төмендегі бюджетке шығын бойынша міндеттемелерді кездейсоқ бере ... ... ... ... ... үшін ... шарттарға жетеді.
Салықтарды тиімді бөлу бюджеттердің өзіндік жеке болуына және салықтың
көп жиналуы үшін маңызды болып табылады. Халық ... ... ... ... ... сол сияқты ынтамен төлейді.
Қазақстан шарттарында салық қызметі орталықтанған болып қалуы керек,
тек ... ... ... жинау жергілікті органдарға берілуі мүмкін.
Арықарай жергілікті басқару органдарына жергілікті салықтарды жинау ... ... ... құруға мүмкіндік беру керек.
Бюджетаралық қатынастарды тұрақтандыру бойынша стратегиялық міндеттерді
шешу үшін ... ... ... бюджетаралық реттеу ... ... және ... ... арасында салықтарды бөлу механизмін
реформалау керек. 1999 жылы ... ... ... ... ... ... ... құбылыстарының әлемдік экономикаға
теріс ықпалы шарттарында ... ... ... ... ... ... Алайда бюджетік алынулар принципі саяси орталықсыздандыру
шарттарында қажетті бюджетаралық қатынастардың ... ... ... ... ... бірінші кезеңінде облыстық
және аудандық деңгейде көлденең бюджеттік дисбалансы жоюдың ең тиімді ... ... ... ... ... ... ... әрбір аудан және облыстық
аударымдар нормативі бекітілуі керек. Бұл ... ... ... бір
жекелігіне жетуге мүмкіндік береді. Және егер табыстардың ... асып ... ... табыстың алыну қаупінен артылады.
Реттеуші салықтарды қолдануға көшу үшін сәйкес механизмдерді жобалау қажет.
Әлемдік тәжірибеге сәйкес мүлікке салықты аудан, ... ... ... ... ... себебі олар көптеген елдерде ... ... үшін ... көзі ... ... ... кіріс бөлігі негізінен алғанда қатаң бекітілген
нормативтер мен аудандық бюджеттерден келетін ... ... ... ... ... ... ... дамуына қарай және аймақтың экономикалық
потенциалына байланысты реттеуші ... ... ... ... ... бекітілетін бөлшек саудадан салық (ҚҚС ... ... ... республикалық табыс салығына үстеме ретінде
заңды және жеке тұлғалардан жергілікті ... ... ... ... ... ... ... икемділігіне жету үшін болашақта заң
шегінде анықталатын жергілікті басқарудың таңдаулы органымен ... ... ... ... трансферттердің тиімді жүйесі орталықсыздандыру саясатына
маңызды орын алады. ... ... ... ... ... ... ... жою мақсатында бөлінеді және
мақсатты әрі ... ... бола ... ... ... рөлі ... қаржылар үшін өте жоғары, себебі олардың
мөлшері жергілікті ... ... ... ... ... ... ... жалпы саясаты шегінде муниципалды белсенділікті ұстап тұруға
болады. Бір жағынан, егер ол саяси ... ... онда ... орталықсыздандыруға ықпал етеді, таза ... және ... ... ... ... ... түсінеді.
Бұл міндет трансферттер мөлшерін анықтау үшін математикалық формулалар
қолдану арқылы шешіледі. ... ...... ... ... санын, оқушылар санын, кәрілерді, жол ұзындығы, т.б. есептеуі
мүмкін. ... ... ... ... мысалы, ұстаздардың
жалақысы қорын, әлеуметтік құрылыс жобаларын қаржыландыру.
Салықтар мен бюджетаралық трансферттердің облыс – аудан және ... ... ... ... ... ... ... қалмау керек, ал
өз шешімін заңдық деңгейде табуы керек, ол Қазақстан мемлекетінің унитарлық
сипатына сай ... ... ... ... ... ... құру
барлық билік органдарының өкілдерінің қатысуы арқылы ... ... ... ... ... анықталатын капиталдық ... ... ... тілегіне сай келмейді. Екінші жағынан биліктің
жергілікті органдарында күтімі жоқ обьектілері мен құрылыстарды ... ... ... ... ... мүмкін. Неғұрлым тиімді ресурстың
бөлінуіне биліктің жергілікті органдарына бекітілген салаларда капиталдық
шығындар бойынша ... беру ... ... болады. Негізгі
капиталды тұтыну ұзақ мерзімді сипатта боғандықтан, капиталдық шығындарды
қаржыландыруды жергілікті ... ... ... ... ... ... алу ... қаржыландыруға көшу керек. Сол себепті
мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... бар
инвестициялық бағдарламаларды жүзеге асыру үшін капитал нарығында қарыз алу
құқығы болуы ... ... ... қарыз алу бюджеттің ағымдағы ... үшін ... ... крек. Енді бір жағынан қарыз дағдарыстарын
тоқтату үшін ... ... ... ... ... және займ
операцияларын санкциялайтын құзыретті мемлекеттік органды заңды түрде
бекітіуі керек.
Мүлікті иелену сұрақтары ... ... ... үшін ... табылады. Мемлекеттік меншік облыс, ауыл мен ... ... ... және ... ... ... ... асуы
керек. Сәйкес меншік құқықтарын шектеуді жүргізу керек, сонымен қатар жерге
қатысты құқықтарды жергілікті ... ... ... шек ... Коммуналдық меншікке байланысты ... ... ... ... Иелік ету мен пайдалану құқығы тек жергілікті ... ... ... ал ... ... ... жергілікті өкілетті
органдар келісімімен жүзеге асырылуы қажет.
Коммуналдық ... ... ... жету үшін ... ... ... сәйкес Мәслихаттарда бекітеді.
Салық базасының нақтылығына тоқталсақ, онда «салық есебіне» басқа
мазмұн беру керек. ... ... ... жеке және ... тұлғалардың
табыс базасы туралы альтернативті ақпарат алу жүйесі ретінде анықтама беру.
Ол үшін ... ... ... ... ... ... түрінде
есептілікті бекіту керек. Онда қома-қол, қома-қолсыз, ... ... ... мен ... салық төлеушінің тіркеу нөмірі, сондай-
ақ отандық кәсіпкерлер пайдасына шығындарды ... ... ... ... ... ... туралы
ақпараттар болады. Ақпараттарды иеленушілер кесімінде осы мәліметтерді
топтастыру арқылы ... ... ... мен жеке ... мен ... ... ... анық мәліметтер ала аламыз.
Мұнан ... ... ... ... ... ... ... мәліметердің
табыс туралы декларациядағы мәліметтер сәйкес келмесе ғана ... ... ... болады. Осылайша, төлеушілердің ... ... ... ... ... Іс ... өздері табыстардың есебін бақылау шарттарын қамтамасыз етеді.
Бір мезетте бухгалтерлер оынң қазіргі түрдегі артық салық ... ... ... логикасы бойынша ұсынылып отырған салық есебін қамтамасыз
ету қызметі Қаржы министрлігінде қос фискалды министрліктің жеке ... ... ... ... ... жұмысына жүйелік бақылау
мен қажеті макроэкономикалық көрсеткіштерді ... ... ... ... ... саясаты халықтың әлеуметтік жандану шарттарын
шектемеу керек, ол үшін салық салынбайтын ... ... ... ... ... ... деңгейіне дейін 7-8 айлық есептік ... ... бір ... ... қажет. Нәтижесінде жеке тұлғалар табыс
салығын ... ... ... және өз қамқорлығындағыларға қатысты өзін-өзі
ақтау принципін жүзеге асыра алу ... ие ... бұл ... ... ... анықтағандағы заңды тұлғаларға қатысты жүзеге ... ... ... ... ... ... табысты бөлу бір қалыпты
жүреді, әрі халықтың негізгі ... ... ... нақты ақпарат
болады. Одан кейін табыс салығының бірдей мөлшерлемесін 25% өлшемінде
белгілеуге ... бұл ... ... салық салуды жеңілдетеді.
Бәрімізге белгілі салық төлеушілер жағынан мүлік пен көлік салығына
қарсылықтар бар. Оның ... ... ... ... ... Мысалы, егер көлік қолданылмаса сәйкес ... ... ... ... ... ... ... болады?
Мүлік салығы да лсыған ұқсас. Тек қана мүліктің болуының өзі оны ұстап
тұруға ... ... ... Сол ... бұл салықтардың орнына
амортизациялық аударымдар сомасынан 20% ... ... ... ... тозу ... және ... ... мөлшеріндегі
негізге құралдардың қызмет теу мерзімімен шектемеу керек. ... ... ... ... табылады: толық амортизацияланған материалдық
құндылықтардың ликвидті құны бастапқы бағасынан 15-20% шегінде ауытқиды.
Сәйкесінше, ... ... ... ... ... ... асырудан
түскен пайдамен жабылады, ал мүмкін жоғалтулар ... ... ... ... ... ... реттелетін тозуды есептеудің
механизмін алады, әрі ... бар ... ... ... ... ... ... кезде нақты тозуына байланыссыз салық есебі бойынша еі жоғары
норматив ... ... ... ... ... ... ... болады.
Статистикалық мәліметтер бойынша 1997 жылға республика ... ... ... 210 ... ... болған, одан болатын
аударым сомасы 42 млрд. теңге болушы еді. 2003 жылға болжамдар 65 ... Осы ... ... ... ... ... ойлануға себеп
болады...
Ұсынылып отырған шаралар жүзеге асқанда елдің ЖІӨ мен ҰТ ... ... ... ... етіледі. Эксперттердің болжамы бойынша
ол сәйкесінше 2,5 трлн. теңге және 1,9 трлн. теңге ... ... ... ... сақталса, онда қосыша құн салығының сомасы 250 ... ... ... 10,0% ... аударымдар 325 млрд. теңге немесе
13,0%, ұлттық табыс 1925 млрд. ... ... ... 77,0%. Бұдан шыға
отырып, табыс салығының ... ... 255 ... ... құрайды ((1925-
905)*25%). Мұндағы 905 млрд. теңге салықтан ... ... ... ол
бір айда республика халқын 7 АЕК ... өмір сүру ... ... керек. Инвестициялық қоға аударым сомасы 65 млрд. ... ... ... түсімдерінің сомасы 750 млрд. теңгені ... ... ... 22,8%, ол ҚҚС ... біршама төмендетуге
және оның алыну механизмін қайта ... ... ... ... ... ... ... ұлттық табысқа ... ... бұл ... әрі ... түрі ... ... болмайды, сонымен қатар Ресейдегі енгізілуі мүмкін (12%) жеке
тұлғалардан алынатын бірыңғай ... ... ... ... бұл инвестицияны тарту мен капиталдың сыртқа кетіп қалмауы үшін
маңызды. Жалпы халықтың мойындағы салық ... 505 млрд ... ол ... адамның тұтынуына тәуелді түрде жанама салықтардың
бірдей бөлінуі кезінде ұлттық ... ... 26,2% ... ... бөлінетін таза табыстар 1670 млрд теңге (1925-255)
оның ішінде 25% ... ... ... ... ... ... депозиттер) 191 млрд теңге (1925-905-255)*25% болады.
Осылайша Қазақстан Республикасының салық заңдылығын жетілдіру бойынша
жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... толықтылығын. Уақытылығын қарастырады, екі рет
есептеу мезанизмін болдырмайды, жалпы салық ... ... ... ... салықтың нағыз төлеушілерін анықтауда
қателіктер жібермейді.
Қолнанылған әдебиеттер тізімі
1. «Қазақстан 2030» ... ... ... жолдауы.
2. «Бюджетке төленетін салық пен басқа да міндетті ... ... ... заңы 15 ... 2006ж. ... ... ... «Заңдық және норматиыті-құқықтық актілер
жинағы»/ Құр. Баймурзаева Р. және т.б. А.,1997
4. Алейбеков М. «Салық реформасындағы ... ... ... 2006, ... ... К. ... и ... господство». М.,1992ж
6. Дубов В.В. «Действующая налоговая система и пути ... ... 1997, ... ... Э.К. ... ... салық салу мәселелері»/
Кітап: Ғасырлар тоғысындағы ... ... ... ... ... ... Ильясов К.К., Зейнельтабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. «Салық және салық
салу» А.,1995ж
9. Князев В. «Совершенствование налоговой системы и ... ... ... службы// Налоги, 1997, №2
10. Костюк В.Н. «История экономических учений», М.,1998ж
11. Манапов Н.Ш. «Дискусионные вопросы теории налогов»/ В кн.: ... ... ... ... Мукашез Р. «Салық кодексінің жобасы туралы»// Финансы Казахстана,
2000ж, ... ... под ред. ... Д.Г. М.,1995ж
14. Пепеляев С.Г. «Подоходный налог с физических лиц»// Налоги, 1996, №1.
15. Петта В. «Трактат о налогах и ... ... ... ... ... В.Ф «О ... ... налоговой реформы»// Финансы,
1997,№4
17. Юткина Т.Ф. «Налоги и налогообложение» М.,1999ж
18. ... В.М. ... ... СССР иего роль ... ... экономики» М: Финансы и статистика, 1995ж
19. Носков А.И. ... ... ... ... ... О.Б. ... укрепления бюджета»//Финансы.1999, №8
21.Згиднев А.А «Ценные бумаги».М.: Юрист., 1998, 298с
22.Карцев Ю.И. «Налоги». М.: Финансы и статистика.1998, 412с.
23.Лившиц А.Я. ... ... ... политики»// Финансы, 1999,
№1
24.Логвина а. «От формальной к реальной финансовой стабилизации»// Вопросы
экономикаи,1999 №4 33с.
25.Петров В.А. «Финансовые ... ... ... ... 1999, №86 ... ... под.ред. А.М.Ковалевой, М.: Финансы и статистика, 1998,
412с.
27. «Финансы»/под. Ред. В.М.Родионовой, М.: Финансы и статистика, ... ... ... ... и ... ... Нурымов А.А.,Сөздік-
Словарь,2005
29 «Налоги ифинансы рыночной экономики»,Нурымов А.А., Ел орда Астана 2004

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық механизмі және оның қазіргі кезеңдегі атқаратын қызметтері60 бет
Салықтардың экономикалық-қаржылық негіздері, даму жолдары30 бет
Салықтардың мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігін қамтудағы ролі54 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Norton Commander программасы9 бет
«Ақшат 1» әктас кенорнының өнеркәсіптік маңызын айқындап, С1 және С2 категориялары бойынша қор есептеу52 бет
Адам өміріне қарсы қылмыстар23 бет
Алмаз алаңының геологиялық құрылысы, мұнайгаздылығының болашағы және жобалау әдістері18 бет
Алматы қаласының экожүйесі16 бет
Асқорыту жүйелерінің қатерлі ісіктерінің таралуы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь