Несие механизмі

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. Несие механизімінің экономикалық мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4.10
1.1 Несие жүйесіндегі несие механизімінің орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4.7
1.2 Несиелеу объектілері мен субъектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8.10

2. Несиелік механизмді ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11.22
2.1 Несиелік механизм және несиелік процесс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11.14
2.2 Банктік несие және оның экономикалық мағынасы ... ... ... ... ... ... ..14.16
2.3 Банктік несие беру процесі және несиені қайтару кезеңі ... ... ... ..16.19

3. Әлемдегі банктік несиелік механизмді дамытудың қазіргі тенденциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20.25


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26.27


Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
        
        ЖОСПАР
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
1. Несие механизімінің экономикалық
мазмұны.....................................4-10
1. Несие жүйесіндегі несие механизімінің
орны....................................4-7
2. Несиелеу объектілері мен
субъектілері...............................................8-10
2. Несиелік механизмді
ұйымдастыру.....................................................11-22
2.1 ... ... және ... ... ... және оның ... ... несие беру процесі және несиені қайтару кезеңі…………..16-19
3. Әлемдегі банктік несиелік механизмді дамытудың қазіргі
тенденциялары...............................................................
................................20-25
Қорытынды...................................................................
..................................26-27
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
...28
Кіріспе
Курстық жұмысымның жазылу ... және ... ... ... ... оқулықтары, монографиялар, сондай-ақ газет –журналдар
беттеріндегі жарияланған мақалалар, маңызды деректер, статистикалық
көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ұйымдар мен халықты
несиелеуді ұйымдастыруда несие ... ... рөл ... ... ... және ... ... істеуінен бірлі шаруашылық
ұйымдары ғана ... ... ... дамуы да тәуелді. Сонымен
қатар, несиелеу жүйесінің эволюциясы ... ... ... ... мен ... ... ... халық
шаруашылығының тарихи-экономикалық даму ... ... ... ... ... көрсету қажеттіліктерін қанағаттандыратын
өзінің несиелік ұйымдастыру,несиелеу жүйесінің құрылымы тән. ... ... ... ... ... формалары мен әдістерінің және несиелеу ... ... ... ... жүйесінің жұмыс істеу механизмі
әрқашан өзгеріп отырады.
Несие жүйесінің құрылымын ұйымдастырғанда банк рөлінің ... ... ... ... ... әсері, несиенің әрекет ететін
“экономикалық тұтқаға” айналуы алдын ала көзделген еді. Гүлдендірудің басты
мақсаты ... ... ... болды. Қайта ұйымдастыру белгілі
дәрежеде банктердің жұмысын жақсартты. Бірақ бұл жағдайды түбірімен өзгерте
алмады, себебі ол шын мәнінде ... ... тыс ... Түп
негізінде несиелік қатынастар өзгерген жоқ: жартылай автоматты түрде
несиелеу ... ... ... ... ... ... ... жүйенің монополистік құрылымы жойылған жоқ, ... ... ... ... ... әсер етуші салаларының
бөлінуі байқалды. Бұл олардың арасындағы ... ... ... реформаның екінші сатысында тек банк ... ... қана ... ... қатынастар механизмі мен несиелеу
қызметтерінің әдістерінде терең өзгерістер орын ... ... ... ... екі деңгейлі банк жүйесі қалыптасты: Қазақстанның
Ұлттық Банкі мен коммерциалық банктер және ... да ... ... ... ... ... ұйымдары.
Курстық жұмыс үш үлкен бөлімнен тұрады. Әр бөлімнің өзінің орны ерекше.
Несиенің дәл әрі ... ... ... ... көрсетілген. Несиелік
механизм туралы да аз жазылған жоқ. Банктің несие беру процессі, ... және де оның ... ... ... түрде жазылды. Үшінші
бөлімде әлемдегі банктің несие механизімін мысал ретінде жаздым,сондай-ақ
қорытынды, ... ... ... ... ... ... экономикалық мазмұны
1.1 Несие жүйесіндеге несие механизімінің орны
Нарықтық экономикада несие – банк ... ... рөл ... Ол
арқылы кәсіпорындардың, ұйымдардың және халықтың ақшалай есеп айырысулар
мен төлемдері жүргізіледі, ол ... бос ... ... ... мен ... ... және белсенді түрде жұмыс жасайтын
капиталға айналдырады, сондай-ақ көптеген түрлі ... ... ... сенім, кеңес беру және басқа да операцияларды
орындайды.
Өндіріске қатысты алғанда, ... ... ... ... ... оған
тұрақты және елеулі ықпал етеді. Ол ... ... ... ... кеңейтіп, өндіріс тиімділігінің өсуін қолдай отырып ... бір ... ... ... ... ... ... жүйесінің рөлі мен маңызы келесідей бірқатар көрсеткіштермен
сипатталады: несиелік ... ... ... ... мен
ұйымдардың негізгі және айналым ... ... ... ... жалпы төлем айналымы және т.б.
АҚШ несиелік ... даму ... ... ... және ... емес саласын банк саласының қамтуы, несиелік
мекемелердің көп түрлілігі мен көп ... ... ... ... ... бойынша әлемнің басқа да елдерін артқа қалдырады.
Американдық несие ... ... ... ... ... төмендегідей
көрсеткіштерді беруі мүмкін. Несиелік мекемелер арқылы қолма-қолсыз ақша
жолымен жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... 80-
жылдардың басында 60-65 трлн. доллар соммасында бағаланған.
Американдық шаруашылықта пайдалынатын ақшалай капиталдың орта есеппен ¾
бөлігі несие жүйесі арқылы ... ... ... ... ... ... ... жылдық саласы 1989 жылы 700 млрд. долларды
құрады.
Несие жуйесінің өз қызметтерін орындауы барысында несиелік ... ... бос ... ... ... оны ... және ... шартында қайта бөлуге байланысты несиелік мекемелермен әр түрлі
субьектілер ... ... ... ... ... анықтайды.
Бірақ, несиелік қатынастар мазмұны тек қана ақшалай капиталды жинақтап,
оны заңды және жеке тұлғаларға уақытша пайдалануға ... ғана ... ... ... ұдайы өндірістік айналымы үшін төлем
құралдарының қосымша массасы құралады. Төлм айналымының аса ... ... ... мен ... және соңғылары мен алушылар арасында
экономикалық ... ... ... ... ... ... отырып, несие жүйесі арқылы өтеді.
Несие екі формада болады: тауарлық және ақшалай. ... ... ... ... ... ... Шаруашылық жүргізуші
субьектілердің бір-біріне қарыз беру барысында, аталған несие формасында
ақшалай формада қайтарылады. Өйткені, ... ... ... ... тауар
несиесін алғанын куәландыратын вексальді, сондай-ақ салынған мүлік туралы
нарқты немесе басқадай ... ... Бұл ... несиелік қатынастар
субьектілеріне- шаруашылық жүргізуші субьектісі және банк жатады. Несиелік
қатынастардың мазмұнындағы ... ... ... ... несие
ақшалай формаға қайта ауысады. Сөйтіп, тауар формасы ... ... ең ... ... ... пайда болып дамиды.
Келтірілген 1-кесте мәліметтеріне қарап, банктердің экономика салалары
бойынша берілген несиелердің жалпы сомасы 2005 жылдың ... 48049,4 ... ... ал 2006 жылдың басына бұл сома 1,2 есе ... 60478,7 ... ... Жыл ... банк ... ... 1,4 есе ұлғайып, 2007
жылдың қаңтар айына – 85709,2 млн ... ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банк
несиелері
|Экономика салалары |2005 |2006 |2007 ... ... |
| | | | ... ... (+;-)|
|барлығы |48040.4 |80478.7 |85709.2 |1.2 |1.4 ... ... |31718.2 |41124.4 |50557.5 |1.3 |-1.2 ... ... | | | | | ... |8841.3 |13735 |11907.1 |1.6 |-1.2 ... ... |1449.7 |11604.8 |35551.2 |8 |-3.3 ... |1299.5 |1789.2 |1558.9 |1.4 |-1.1 ... |615.5 |41.2 |1569.9 |-15 |38.1 ... |38.5 |1058.4 |750.9 |27.5 |1.4 ... |5691.8 |10035.3 |17927 |1.8 |1.8 ... |13781.9 |12861 |13293.2 |-1.1 |1 ... және ұзақ |16331,2 |19354,3 |35151,7 |1,2 |1,8 ... ... | | | | | ... |7974,3 |9591,2 |9840,8 |1,2 |1 ... ... |1272,1 |2187,7 |5491,3 |1,7 |2,5 ... |1117,3 |480 |400,7 |-2,3 |-1,2 ... |392,4 |2231,7 |3119,8 |5,6 |1,4 ... |54,4 |441 |639,1 |8,1 |1,4 ... |2,3 |650,8 |4232 |282,9 |6,5 ... |5518,4 |3771,9 |11428 |-1,5 |3 ... несиелердің мерзіміне қарай үлесін анықтасақ, қысқа мерзімді
несиелер:2005 жылы – 66%-ды(31718,2 млн т), 2006 жылы – ... млн ... 2007 жылы – 59% (50557,5 млн т) ... ... ... ... соңғы жылы азайғандығын көреміз.
Сондай-ақ орта және ұзақ мерзімді несиелер үлесіне: 2005 ... млн т), 2006 ж – ... млн т) және 2007 ж – ... млн т) ... және ұзақ мерзімді несиелердің ... ... ... өсіп отырғандығын көрсетеді.
2-кесте Несие жүйесі
|Н | |Иерарх|Мекеме ... ... ... ... | |ия |аты ... | ... | ... | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| ... |I ... ... ... ... ... және |
| ... | |банк |Ұлттық банктің |қолма-қол ақшасыз есеп |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... реттеу |
| | |II ... ... ... |Клиенттерге несие-есеп |
| | | | ... ... ... ... | | | ... ... ... |
| | | | ... ... | |
| | | | ... |Банк көрсететін |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ғана ... |
| | | ... | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| ... |III ... ... ... |
| ... | |нды-рылғ|аппараты. |айырысу және ... |
| ... | |ан ... ... ... |
| | | ... |Өкілдік. | |
| | | ... | |
| | | |ржы | | |
| | | ... | |
| | | |ері | | |
| | |IV ... ... |Халыққа несие-есеп |
| | | |нақ |(ААҚ ... ... ... |
| | | ... ... ұсақ ... | | |ері | ... ... ... мен ... ... және ... ... кең мағынада несие жүйесі ұғымын құрайды.
Ал несие жүйесі тар мағынасында – бұл ... есеп ... ... ... ақша айналысын реттейтін және бақа да
ұаржылай қызмет көрсететін несиелік мекемелер торабы болып табылады.
Басқаша айтқанда, несие ... ... және ... да ... – несиелік операцияларды жүзеге асыру және олардың ... ... ... ... ... ... банктік жәңе банктік емес институттар шеңберінде екі ... ... ... сәйкес несие жүйесінің екі негізгі буыны
қалыптасады: банктік және ... ... ... ... ... ... көп ... құрылымы болады. Егер де
несиелік мекемелердің өз клиенттеріне көрсететін қызметтерінің жіктелуін
негізге алатын болсақ, онда қазіргі несие ... үш ... ... ... ... ... (эмиссиялық) банк;
• Коммерциялық банктер;
• Мамандандырылған несиелік мекемелер: (сақтандыру, жинақтық,
ипотекалық, сенімгерлік (трастовый) және т.б).
Қазақстан ... ... ... ... ... ... Екінші деңгейлі банктердің несиелері (млн. тг.)
| |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 ... |71702 |93442 |148830 |276218 |489817 |552121 ... ... |51208 |57927 |75426 |143195 |241135 |248438 ... ... |15313 |26978 |37194 |71592 |136112 |159507 ... ... |5180 |8537 |36210 |61430 |112569 |144177 ... ... ... ... ең ... ... ... Сондықтан да, қазіргі таңда банктік несие формасының рөлі
арта түседі. Сонымен кестеде берілген екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... ... үш жылдағы берген
несиелеріне талдау жасайық.
1.2 Несиелеу объектілері мен субъектілері
Несие ... ... ... мен ... ... ... ... тұрады. Мұндағы несие беруші мен қарыз алушыда ... ... ... ... ... ... қатынастар субъектілері
деп атауға болады. Несие берушіге мемлекет, ... ... ... банк ... мекемелер мен қаржылық ұйымдар, сондай-ақ
халықаралық қаржы ұйымдары да ... ... – бұл ... ... ... яғни ... ... аясы деп түсінуге болады. Несиелеу объектісі материалды
құндылықтар, ... және ... ... ... сол ... ... материалдық жағынан қамтамасыз етілмеген жағдайда, банк шаруашылық
ұйымның міндеттемесі ретінде болады. Материалды ... ... ... ... ... ... сатып алады. Жартылай өнімдер,
азық – ... және ... ... ... және ... тауарлардың маусымды қорлары жатады.
Ұзақ мерзімді несиелеу объектісіне жататындар мынадай түрлерге
бөлінеді:
• өндіріс ... ... ... ... ... ... ... жағынан қайта
қаруландыру, кеңейту;
• техникалар, құрал-жабдықтар және көлік құралдарын сатып алу;
• жаңа өнімді шығаруды ұйымдастыру.
Несиелеу ... ... ... ... яғни ... ... ... және қайтарылуы жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... шарттары:
несиенің мақсаты және мерзімі, олардың қаражаттар айналымы шеңберінде
қатынасу нәтижесіндегі және т.б. ... ... ... ... ... 2 ...... Жалпы экономикалық тәртіптегі принциптер:
• несиенің мақсаттылығы;
• несиенің дифференциалдығы.
ІІ – ... ... ... ... ... ... мерзімділігі;
• Несиенің қайтарымдылығы;
• Несиенің төлемділігі;
• Несиенің қамтамасыз етілуі.
Несиені қамтамасыз етудің келесі бір жолы – несиені сақтандыру. Несиені
кепілмен қамтамасыз ету ... ... ... ... тұр, ... жерлерде. Проблеманың түйіні кепілмен қамтамасыз етудің болмауында
немесе жетіспеушілігінде және банк ... ... ... ... болып табылады.
Кепілге қойылатын мүліктің болмауы немесе жетіспеушілігі проблемасы ... ... және ... өте ... байланысты. Бүгінгі күні
екінші деңгейдегі банктер кепіл ретінде ... ... ... ... ... құралдарын, кепілдемелерді, бағалы
қағаздарды ... ... құны мен ... ... ... ... ... тәуекелдерін сақтандыру және несиені
қайтаруға кепілдік беру жүйесін енгізу ... ... ... ... ... ... банктердің тәуекелдерін едәуір дәрежеде төмендетуге,
өтініштерді қарау және несиені беру ... ... әрі ... бизнес
кәсіпорнының қаржы-кредиттік ресурстарына қол жеткізуіне ... ... ... ... Қор ... ... ... шағын кәсіпкерлік
субъектілеріне екінші деңгейдегі банктер беретін несиелерге кепілдік ... оны іске ... үшін 2005 жылы ... бюджеттен 4,6 млрд.
теңге және ағымдағы жылы 5 млрд. теңге бөлінді.
Бастапқы кезеңде Қор арқылы несие тәуекелдерін ... ... ... ...... компаниясы” қаржылық қарым-
қатынас тізбегін (Қордың қатысуынсыз) ... және ... жаңа ... ... сақтандыруды” дамытуға негіз болмақ.
Бұдан басқа, Қордың жобалық қаржыландыру және ... ... ... ... ... және ... шағын кәсіпкерлік субъектілерінің
жобаларын екінші деңгейдегі ... ... ... ... субъектілерінің нәтижелі жобаларын ... ... ... ... жасындағы әлеуетті кәсіпкерлерге,
қолөнершілерге, мүгедектерге арналған несие желілері; ... ... ... ... ... несиелендіру
бағдарламасы жөніндегі қызметтері ... ... ... ... ... ... қалаларда өкілдіктер ашу арқылы Қордың филиалдық-өкілдік желісін
одан әрі кеңейту жоспарлануда. Әсіресе өңірлердегі кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... және оқу-
әдістемелік қызметтерді ұсыну арқылы көтерілмек.
Несие ...... ... және ... ерекшеліктерімен
байланысты болатын, банктік несиенің кәсіпорынның қаражат айналысының
шеңберіне қатынасу тәсілдері.
Реформалауға дейінгі кезеңдегі ... ... ... несиелеудің
2 әдісі қолданылған:
1. қалдық бойынша
2. айналым бойынша
Қалдық бойынша несиелеу барысында несие қозғалысы (яғни, ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты болып
келеді. Ондай құндылықтарға: әр түрлі ...... ... ... және ... ... ... бөлшектер, тауарлар
т.б.), аяқталмаған өндіріс, алдағы кезеңдегі шығыстар, дайын өнімдер ... ... ... Мұндай несие әдісіне компенсациялық сипатта
болады, өйткені, компенсациялық ... жай ... ... ... ... бұл несиенің қайтарылуы есеп айырысу шотынан шегеру ... ... ... ... (тауар айналымы) әдісінің ерекшелігі ондағы
несие қозғалысы материалдық құндылықтар айналымымен, яғни олардық түсу ... ... ... ... ... ... ... ие болады,
себебі несиенің берілуі тікелей төлемдегі қатысты және ең ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Айналым
бойынша несиелеу әдісі төлемдік сипаттағы несиенің көмегімен жүргізіліп,
арнайы несие ... ... ... ... Бұл ... несиенің
қайтарылуы өнімді сатудан түскен ақшалай түсімдер есебінен банктік несиелік
шотқа түсу ... ... ... ... ... несиелеу әдісінің үш түрі қарастырылады:
• айналым бойынша несиелеу әдісі;
• қалдық бойынша несиелеу әдісі;
• айналым – қалдықтық.
Айналым ... ... ... ... ... ... ... жалғастырып отырады. Несие қарыз алушының
шығындарын оның ресурсы ... ... ... ... ... қажеттілікті ұлғайту шараларына байланысты несие мөлшері ... ... ... байланысты несие қайтарылады.
Қалдық бойынша несиелеу барысында несиенің несиеге ... ... ... және шығындар қалдықтары мен өзара байланыс.
Қалдық бойынша несиелерді ... ... ... ... қамтылса, ал
айналым бойынша несиелерде несиелеу объектісі толығымен қамтылады.
Айналым және қалдық бойынша ... іс ... ... ... тық ... түзіледі. Мұндағы бірінші кезеңде,
несие деген ... ... ... ... ... ал екінші
кезеңде, берілген несие қатаң түрде өтеледі. ... ... ... ... құндылықтарды кепілге ала отырып, шығындар айналыстың бастапқы
кезеңінде берілсе, ал екінші кезеңде несие клиенттің банкалдындағы мерзімді
міндеттері ... ... ... ... мұндай формасын несие желіні
ашу деп атайды.
Несиелік желі – келісілген лимит ... ... бір ... ішінде
қарыз алушыға несие беріп отыратындығы ... яғни ... ... ... ... желі әдісінің сыртқы көрінісі
жағынан отандық, яғни ірі ... ... ... ... әдісіне
көбірек ұқсастығы да болады.
2. Несиелік механизмді ұймдастыру.
2.1. Несиелік механизм және несиелік процесс.
Экономикалық түсініктегі “механизм” ... бір ... ... бір нәрсені іске қосуға болатын құралды білдіреді. Бұл мағынасында
“механизм” термині басқаруда жиі ... ... оның мәні ... ішінде несие саясатының міндеттерімен байланысты болып келеді.
Несиелеу механизмін кеңес ... ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Несиелеу механизмі –
несиенің берілу және ... ... және ... ... ... ... ... қамтитын несиелік механизмнің
құрамдас бөлігі.
Басқаша айтқанда, несиелік механизм бұл несиені пайдалану ... ... ... – бұл ... ... ... тану ... Несиелеу процессі мынадай кезеңдерді қамтиды:
• Несие деген өтінішті қарау;
• Несиелік қабілетін талдау;
• Несиелік келісімшарт жасау;
... ... ... ... ... ... жасау.
Кез келген несиелік операциялар осыдан басталады. Мұндай құжаттарды
қарыз алушы мен ... ... ... ... ... мақсатты,
мөлшері, түрі, мерзімі, мүмкін болар қамтамасыз ету мүлкі көрсетіледі.
Клиенттердің әр ... ... үшін әр ... ... ... ... Мысал ретінде құжаттар пакетінің құрамына жататындар:
1. құрылтайшылық құжаттарды, жарғынығ, жалға алу ... ... ... ... нотариалды түрде куәландыратын
жерде ... ... ... ... ... ... және клиенттің несие алуға құқығын растайтын басқа ... ... ... екі ... ... алушының балансы және оған қосымша беттер;
3. несиеленетін шаралардың рентабельділік деңгейі және оның қайтарылуы
мерзімін сипаттайтын техникалық-экономикалық есебі;
4. ... ... ... ... ... ... ... және сатуға арналған шарттар,
таурлы – материалдық құндылықтар сипатының көшірмелері және т.с.с.);
5. басқа банктерден ... ... ... ... (шот ... ... ету ... кепілге берілген мүлікке қарыз алушының
меншік ... ... ... ... ... байланысты міндеттемені куәландыратын құжаттар;
8. қызметін жаңадан бастаған, яғни қаржылық есептер және ... ... жоқ ... ... ... ...... қатынастарға сай экономиканың ... ... ... ... түрлерін, несиелеу принциптерін, несиелеу
әдістері мен ... және ... ... ... ... ... құрамдас бөлігін білдіреді.
Қазіргі несиелік механизм экономикалық механизмнің бір ... ... іс ... ... қызметінің жүйесін нақты және кешенді түрде
бейнелейді. Нарықтық экономика жағдайында несиенің дамуы және ... ... ... ... ... ... негізгі және құрылымы бойынша
объективті сипатқа ие. Олай болмаса несиелік механизм несиенің ... ... ... ... ... және тура бейнелей алмай, сондай-
ақ оның қозғалысының объективті негізінен айырылып қалар ... ... ... ... айта ... ... ... және несиелік механизмді бір-бірінен бөліп қарау дұрыс
емес. Соңғысы несиені бейнелейтін қатынастарынан алыс ... ... ... бір қабатын құрайды.
Несиелік механизм несиелеуді экономикалық-ұйымдастыру қатынастарының
белгілі бір қабатын, яғни несиелік қатынастардың жоғарғы буынын білдіреді.
Мұндағы буын ретінде ... ... ... және ... ... ... шаруашылықтың субъективтік қызметінің өзара іс-
әрекеті түсіндіріледі.
Демек, ... ... ... ... және ... ... қатынастар және олардың пайда болу әдістері,
тәсілдері және формалары жаталы. ... ... ... ... де, олар ... ... сипаттайтын процеске жақын
немесе оның үстінде қалыптасады.
Берілген несиелік механизм тұжырымы бұл механизмнің тек ... ... ... ... ... ... Осы тұрғыдан,
кейбір мамандар несие категориясын жалпы әдістемелік жоспардан оқып ... ... ... ... ... несиенің мазмұны, оның қызметтерін
талдаудан несиелеу механизіміне өтеді.
Несиелік механизм банктік қызметке байланысты ... ... ... ... және экономиканың тиімділігін арттыру
міндеттерімен анықталады.
Кез келген ... ... ... ... яғни оның ... ... немесе өзгеруі басқаларының қозғалуы мен ... ... ... ... ... ... қазіргі несиелік
механизмнің басқа да экономикалық ... ... ... ... ... несиенің түрлері;
• несиелеу объектілері;
• несиелеу субъектілері;
• несиелеу принциптері;
• несиелеу тәуекелді басқару.
Несиелік механизмнің ішінара ... ... ... ... механизм |
|Несиенің | |Несиелеу | ... | ... | ... ... | |субъектілер| |объектілер| ... | ... |
| | |і | |і | | | ... ... | ... | |Негізгі |
| | ... | ... |
| | ... | | ... | |Қарыз | |Айналым |
| | ... | ... ... |
|Вексельдік |
|Ломбардтық |
|Ипотекалық |
|Лизингтік | |овернайт | ... және |
| | | | |т.б. ... | ... | ... ... | |тәуекелге | ... ... | ... | ... ... | ... қою | | ... ... ... ... ... түрі ... ... қатынастар құрылымының, олардың негізгі
қызметтерінің, яғни әр алуан сыртқы және ішкі ... ... ... көрінісі.
Несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы ... ... де, ... түрі сол ... ... жүзінде несиенің екі формасы болады: тауар және ақша . ал, кейбір
экономикалық әдебиеттерде оларды коммерциялық және ... деп ... ... ... ... ... сатқан тауары немесе
көрсеткен қызметі үшін төлейтін төлем уақытын ... ... ... іске ... ... –вексель болып табылады.
Банктік несие – бұл банктердің және арнайы несие-қаржы мекемелерінің
қарыз алушыға ақшалай түрде ... ... ... табылады. Банктік несие
әмбебап болып келеді. Өйткені, ол банктер арқылы ... ... ... ретінде экономиканың барлық салаларында кең қолданылады.
Ал, несиенің ... ... ... олар несиенің осы екі
формасының қолданылуы барысында ... ... ... және отандық банктік тәжірибеде жиі
қолданылып жүрген несиенің түрлеріне ... ... ... тұтыну,
лизинг, ипотекалық, ломбардтық, вексельдік, овердрафт, ... ... ... және ... ... ... және оның экономикалық мағынасы
Банктік несиенің рөлі оның экономикадағы мемлекеттегі және халықтағы
қолданыс нәтижелерімен және ... ... ... ... айтатын болсақ, олар әдетте қаражаттың ақылы ұсынылуымен ... ... ... ... Бұл несие ... ... ... мен қызығушылығын арттырады, олардың қарыз
қаражат (немесе мақсатқа сай) қолдануына себеп болады.
Несиелік қатынастарға қаражатты пайдаланғаны үшін төлеген ... ... ... қаражат мөлшері мен ... ... ... ... ... несиелік қатынастардың ерекшелігі бюджеттік қаржыландырудың
суммсының кемуінде материалдық қызығушылықтың, оларды пайдалану мүлдем ... ... ... ... ... байқалады.
Белгіленген ерекшеліктер, әсіресе, қайтарылымдығы, жеделдігі және
ақылығы ресурстардың үнемдеуінде ... ... ... пайдалану нәтижелері маңызды және ... ... ... үшін ... несие өндіріс процесіне тауарды өткізу мен
тұтымына және ақша ... ... ... ... рөлі ... ... ... тұтыну және ипотекалық
несиелерде пайда болатын несиелік қатынастардың алуан түрлерін іске ... ... Әр ... ... ... неисиелік қатынастардың
қандай да бір түрі басты, яғни доминантты орынды алады.
Несиелік қатынастардың жүйесінде несиелеу операцияларын ... ... ... өте маңызды. Бірақта ондай әрекет әр түрлі ... үшін ... ... ... ... ... қолданғанда несие
алушының басқа жақтан қаражат тарту керегі жоқ. Өткізіліп ... ... ... ... үшін қарыз қаражатты ұсыну кезінде несие алушының
ресурстары қолданылады. Бұл несие алушының ... ... ... ... ... ... жоққа шығармайды. Банктердің бұндай ... ... ... ... ... бар ... қаражат
меншіктенушілері оларды тауарды сатып алу үшін ... ... ... ... ... қолдану – нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... банктік несиені
қолдану – шаруашылықтағы материалды ресурстарды қайта бөлудегі ... ... ... ... бөлу мемлекеттік, тұтынушы және
жылжымайтын мүлікті залогқа және тұрғын үй сияқты мүлікті құруда ипотекалық
несиені қолдану кезінде материалдық ... ... бөлу ... болады.
Бұның бәрі несиенің материалдық ресурстарды қайта бөлу кезінде өте
маңызды екенін ... ... бұл ... орынды пайдалану
дәрежесіне жететін несиелік қатынастарды керек етеді.
Сонымен ... ... рөлі ... өндіру мен өткізудің
үздіксіздігінде көрініс табады. Кәсіпорынның уақытша ақшалай ... ... ... ... ... келмеуінен қажетті тауарлы – материалдардың
құндылықтарды сатып алуға, қаражаттың жетіспеушілігі қызмет көрсетуді төлеу
және осының ... ... ... мен ... ... ... ... Қарыз қаражаттарын беру уақытша
қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін өндіру процесі, ... ... ... мен ... ... ... тигізіп отыратын, қарыз
алушыларда қаражаттың үздіксіз қайталанып тұратын “құйылымы” мен “шегіну”
игеріледі.
Несие өндірістің ... мен ... ... ... ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыруда үлкен роль
атқарады. Қарыз қаражаттарын ... ... ... пайда
болуына және кәсіпорындар мен ұйымдардың шаруашылық мерзімдік салаларының
мерзімдік шығындарды жүзеге ... ... ... ... ... пайдалану кезінде кәсіпорынның табысты жұмыс
істеуіне ғана ... ... ... ... ... ... үшін де жағдай жасалады, себебі бұл кәсіпорындар мен ұйымдар
жұмысын ... ... ... менималды көлемінің жұмсалуымен іске
асыра алады және ... ... ... ... ақшалы бөлігін де
санағанда.
Сонымен бірге әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... біркелкі қаражаттың көлемінің азаюы туады.
Мерзімдік қажеттіліктерді ... ... үшін ... ... беру ... ... алғышарты болып қаражатта қажеттіліктің
көлемі шығында да мезгілдік факторлармен шартталатындығы ... ... ... ... қарыз қаражаттарын шамадан тыс берілуіне
және мезгілсіз қайтарылуына әкеліп соқтырады.
Өндірісті кеңейтуде несиенің рөлі үлкен. Өндірісті ... мен ... үшін ... ... ... салыстырмалы қосалқылар аз уақытқа
көбейту үшін шығындарды берілуі мүмкін.Сонымен бірге ... ... ... ... көзі ... пайдалана алады, бұл ғимараттар, құрылыстар,
құрал-жабдықтарды сатып алу және т.б.
Өндірістің үздіксіздігі мен оның дамуына әсер ететін ... ... ... ... ... ... өндірістің және өнімді
өткізудің жылдамдығының төмендеуіне әсер ете алатын несиені ... ... ... ... рөлі ... Бұл ... қолма-қол
ақша және қолма-қол ақшасыз мемлекеттердің қаржы-несие жүйесінің ... ... ... ... ... ... әмиссиясы мен
олардың айналымын ұйымдастыруын ... ... яғни ... ... ... бір ... егер банктер шоттарында қалдықтары бар
болса, банк ... ... ... қолма-қолақшаны шығару
кәсіпорындар, ұйымдар мен жеке ... ... ... беру ... ... ... бар ... несиелік қатынастардың бар ... . ... ... беру ... ... ... ... процесінің өзіндік
кезеңдері болады. Несиелік процес несиеге деген өтінішті өңдеуден басталып,
несиенің толық қайтарылуымен аяқталады. Жалпы ... ... 1- ... болады.
Қарыз алушыларға несие беру ... ... ... ... ... туралы” және “Қазақстан Республикасындағы
банктер және банктік ... ... ҚР ... заң күші бар
Жарлықтарын, “Қазақстан Республикасының экономикасын қысқа мерзімді
несиелеу ... ... ... ... мен ... ... ... қабілеті бар қарыз алушыларға несиені қайтарудың нақты
көздерінің және ... ... ету ... бар болуына қарай
беріледі.
Әр кезеңде пайдаланылатын несиелеу ... ... ... ... ... бере ... ... жүзеге асырылу
техникасын білдіреді. Несиелеу процесі ... ... ... ... ... өтінішті қарау;
• несиелік қабілетін талдау;
• несиелік келісім-шарт жасау;
• несие беру;
• несиелік ... ... ... ... ... ... несиелік процесс
I-кезең. Банкке келіп түскен несиеге деген өтінішті қарау.
Кез келген несиелік операциялар осыдан басталады. Мұндай құжаттарда
қарыз ... мен ... ... ... ... ... мқсаты, мөлшері,
түрі, мерзімі, мүмкін болар қамтамасыз ету мүлкі көрсетіледі. ... ... ... ... қосымша, яғни несиелік операциялар
сипатына байланысты құжаттар беріледі. Клиенттің әр түрлі топтары үшін ... ... ... ... мүмкін. Мысалы ретінде құжаттар пакетінің
құрамына жататындар:
1. соңғы екі жылдық қарыз алушының балансы және оған қосымша беттер;
2. несиеленетін ... ... ... және оның ... ... ... есебі;
3. несиеленетін мәмілелерді растайтын ... ... ... ... және ... арналған
шарттар, тауарлы-материалдық құндылықтар шотының көшірмелі және
т.с.с);
4. басқа банктерден алған несиелер ... ... ... бойынша
көшірме);
5. несиені қайтаруға байланысты міндеттемені куәландыратын құжаттар;
Қажет жағдайларда банк қарыз алушыдан несиені қайтаруын қамтамасыз
ететін басқа да ... мен ... ... ете ... қатар,
банкпен тұрақты несиелік қатынаста болатын ... ... үшін ... ... ... мүмкін. Қарыз алушы банкке несие алуға өтініш
жасаған уақатта, банк несиелеудегі оның ... ... ала ... ... ... толтыруы мүмкін. Онда: фирманың жетекшісі мен қарыз
алушының аты-жөні; қызметі және ... ... ... заңды мекен-жайы;
мекен айырысу және валюталық шот ... ... аты ... ... ол ... несиенің мақсаты, сомасы
және мерзімі; соңғы есептік күнге берілген баланс ... және ... ... құжаттарды оқып үйрену барысында банк ... ... ... ... ... ... шешім қабылдау үшін аса маңызы
бар. Бағалау техникалық-экономикалық есеп негізінде жасалады.
II-кезең. Қарыз алушының несиелік ... ... ... алушының несиелік қабілеті – қарыз алушының алған ... ... ... және толық көлемде қайтаруқабілетін бағалау
сипатталады. Несиені қайтара алмау тәуекелі ... ... ... ... сондықтан да, банк клиентке несие беруге шешім қабылдаудан
бұрын оның несиелік қабілетін ... Бұл ... ... ... ... алушының несиелік қабілетіне талдау жасау барысында мынадай
факторлар есепке алынады:
1. Ссудаға қатысты қабілеттігі. Қарыз алушыға ... бере ... ... ... шығатын тұлғаның құқықтық қуатын анықтайтын Жарғысы және
нұсқаумен танысуға тиіс;
2. Қарыз ... ... ... Несиелік мәмілеге тиісті беделі деп
қарыз алушының қарызды қайтаруға дайындығын ғана түсінбейді, ... ... ... ... оындауы түсіндіріледі;
3. Табыс алу қабілеті. Банк қарыз алушының ссуданы қайтаруға жеткілікті
қаражатты табу қабілетіне баға беруі ... ... ... алу ... анықтау барысында сату көлеміне,
баға шығындарына, ... әсер ... ... ... алынады. Бұл
факторларға: қарыз алушы кәсіпорынның орналасқан жері, оның тауарлары мен
қызметтерінің сапасы, шикізат ... ... ... ... ... ... бұл ... қоса жарнамалау тиіділігі,
бәсеке сияқты факторлар есептеледі.
III-кезең. Несиелік келісім-шарт жасау.
Қазіргі несиелеудің ... ... ... банк ... ... қабілетін тексеріп болғаннан кейін, несиелік шарт ... ... ... ... ... ... байланысты барлық
сұрақтарда банк пен қарыз алушы келісім-шарт негізінде шешеді.
Несиелік келісім- шарт екі ... ... ... ... ... Онда: несиелеу мақсаты және обьектісі,
несиенің мөлшері, ... беру ... және ... ... ... ету ... ... үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі; несиенің
қозғалысын және клиенттің қаржылық жағдайын бақылау үшін ... ... ... ... ... ... мерзімдері, сондай-ақ несиелеу
процесіндегі банктің бақылау қызметі көрсетіледі.
Несиелік келісім-шарттың мазмұны елісуші жақтардың өздері анықтайды.
Бұл ... ... ... оның ... ... ... клісім-шарттың мазмұнында несиелу механизмі, оның негізгі
элементтері (несие ... және ... ... ... бағасы,
несиелеу әдістері және ссудалық шоттар түрлері, ссуданың қамтамасыз етілу
және қайтарылу тәсілдері, банк бақылауы) және банк ... ... ... ... осы ... банктік жұмысына қалай
іске асырылуына және өзара үйлесетіндігіне тікелей байланысты болып келеді.
IV-кезең. Несие беру кезеңі.
Бұл кезең ссудалықшот формасын, ... ... ... ... ... толтырылуы мүмкін), ссуданы беру тәсілін анықтайтын
несиелеуді ұйымдастыру және техникалық шарттарын қамтиды.
Несие беруді құжаттау тәртібі ... шот ... ... Жай ... шот ... қарыз алушы қорларының ... ... ... өзінің қажеттілігін өтінеді. Осы мақсатта банкке
несиеленеті тауарлы-материалдық құндылықтардың ... ... ... олардың қозғалысы туралы мәліметтер беріп, банк ... ... ... ... ... ... ... құжатталады. Арнайы
ссудалық шот бойынша берілген ссуда әр алған сайын құжатталмайды, себебі,
ол шот ашу ... ... ... ... жүргізіледі.
Несиенің көлеміне байланысты әр түрлі берілу ... ...... ... ... ... ... қажет болған
жағдайларда жұмсалынады. ...... ... ... ... ... қажеттіліктің туындауына байланысты біртіндеп іске
асады. Үшінші – белгілі бір соманы алуға клиенттің құқығы бола ... ... ... бас ... ... артық сыйақы төлегісі келмейді).Несиенің
мөлшері оны беру барысында несиелеу ережелеріне сәйкес анықталады.
V-кезең. Несиені ... және оған ... ... ... операцияның маңызды кезеңі. Ссудалар ... ... ... ссудалық шоттар формасында, банк қаржаттарның пайдалану ұзақтығына
және олардың төлем ... ... ... байланысты.
Жай шоттар бойынша банкке қарызы есеп айырйсу шотындағы меншікті
қаражаттардан ... ... ... ... ... қайтару
мерзімі беру уақытында мерзімді міндеттемелермен құжатталады: егер де ссуда
тұта қайтарылатын ... онда бір ғана ... ... әр ... ... толтырылады.
Арнайы ссудалық шот бойынша банкке қарызы тікелей осы шотқа келіп
түсетін түсімдер есебінен жүзеге асырылады.Ссуданың ... ... үшін ... ссудалар бойынша мерзімді міндеттемелердің картотекасын
жүргізеді. Банк қызметкелері күнделікті қайтарылатын ... ... ... ... ... алушының есеп айырысу шотынан қаражаттарды
шегеруге үкім-ордерін береді. Жартылай қайтаруға байланысты төлемдер уақыты
жеткен ... ... ... ... бетіне тиісті белгілерін
жасайды. Егер де қарвз алушының есеп айырысу шоты ... ... ... ... бойынша қарыздыжәне сыйақвны қайтару қарыз алушының төлем
тапсырмасы негізінде жүргізіледі. ... ... ... ... ... уақытша қаржылық қиындықтарға кезігуіне байланысты ... ... ... қалдыруға рұқсат етуі мүмкін, ... бұл ... ... ... ... оны ... ... және тәртібі, сондай-ақ оларды
іздестіру механизмі несиелік келісім шартта анықталады. Сыйақы ай ... ... және т.б. ... және қайтару кестесіне сәйкес іздестірілуі
мүмкін.Банктік тәжірибеде ссуда бойынша жай және күрделі сыйақы есептеу
формалары қолданылады.
Жай ... ... ... ... түрде беріледі:
Мұндағы: ... ... ... ... ... ... есептелген кезеңдегі күндер саны;
J- ссуданың барлық мерзіміне есептелген жай сыйақы сомасы;
Несие бойынша есептелген ... ... ... ... ... ... бастапқы сомасы;
J- несиенің барлық мерзімінеесептеген сыйақы сомасы;
n- аймен берілген несиенің ұзақтығы.
Банк несиелік ... ... ... ... алған несиені
пайдалануына және толық қайтаруына бақылау ... Осы ... ... ... ... оның ... ... талдау жасап, қажет
болған жағдайларда, орнында ақшалай және есеп ... ... ... ... тексереді. Осы жерде қарыз
алушыдан ... ... ... ... ... мен ... да ... басқа да көздер пайдаланылады. Әрбір банктің өзінің ... ісін ... ... ... ... ... өз ... орындамаған
қарыз алушыларға қатысты, банк: қарыз алушыға әрі қарай несиелеуді ... ... ... ... ... ... ... құқы бар. Қарыз алушы несиелік келісімнің шарттарын жүйелі түрде
орындамаған жағдайда банк несиені мерзімнен бұрын қайтаруды ... ... ... ... ... банктің несиелік портфелін
мерзімді түрде ... ... де ... Өйткені, банктің
несиелік портфелі оның табыс көзі және ... ... ... тәуекел көзі болып табылады.
3. Әлемдегі банктік несиелік ... ... ... тенденциялары.
Бүгінгі таңдағы несие жүйесі соңғы жылдары біршама ... ... ... ... компоненттері жалпы әлемдік экономикадағы құрылымдық
қайта құруда жүріп жатқан ... ... ... Ғылыми-
техникалық революцияның дамуы ... ... ... ... ... орталықтандыруын талап етіп, соған сәйкес банктер
өз операцияларын несиелік ресурстарды ірілендіру жағына ... ... яғни ... банк ... ... ... өзгермелі
жағдайларына бейімделу қатар жүреді; банк жүйесінің ... ... көз ... ... бір ... сақталуымен қатар, банк
қызметінің шоғырлануы мен әмбебаптануы орын алады, банктік емес ... ... ... ... жеке ... ... мен банктік емес мекемелер арасындағы ... ... ... ... - ... ... ... жүйесінің құрылымдық
қайта құру тенденциясының маңыздысының бірі.
Соңғы жылдары банктер мен басқа арнайы ... ... ... және ... мен ... жинақтары күрес ерекше
шиеленіскен сипатқа ие болады.
Бұрын коммерциялық ... ... ... ... ... ... өсіру сияқты тиімді қаруды еркін қолдана алады.
Оларға мерзімді және жинақ ... ... ... ... етілген
пайыздық мөлшерлемелердің максималдық шегі белгіленген еді, ал басқа арнайы
несиелік мөлшерде ... ... ... ... ... ... артықшылыққа ие болады. Қазір жағдай өзгерді. ... ... ... ... ... ақша ... сертификаттарын
шығару рұқсатына қол жеткізді. Сонымен қатар 1980 жылы ... ... ... бейреттеу мен ақша айналымын ... ... ... ... ... ... қандай да болмасын шектеулердің күшін
жойды.
Ірі ... ... ... ... ... ... сақтап қалуымен үйлесім ... ... ... жеке түрлерін қатысты алғанда өзіндік ерекшеліктермен біркелкі
емес дамуда. Мұнда әмбебап типті мекемелердің мамандануының жойылуы ... ... ... Сонымен бірге бұл тенденция қызмет көрсету сапасының
артуына ықпал жасап, бірінші кезекте нарықтық ... яғни ... ірі ... назарын аудармаған қызмет ... ... ... және орта ... әсер ... ... жойылу тенденциясын
банктік бизнестегі бәсекелестің күшеюі ... ... ... ... ... ... ... өзінің,
дәстүрлі банктік операциялардың қайта құрылуы жүзеге асқанын айта ... ... ... ... ... әкімшілікке ережелер күшінің
жойылуы, яғни ... ... ... Банктердің мақсаты – банктерді
бәсекелестік ... кең ... ... ... қызметтер нарығын
белсендірек әрекет етуге итермелеу болып табылады.
Банктік ... ... ... те ... те ... ... ... банктердің активтік операциялары біршама
өзгерістерге ұшырады. Бүгінгі таңда олар ... ... ... ... тікелей несиелеуге толығымен көшті. Мұнда бағалы қағаздарды
пайдалану арқылы рәсімделетін несиелік ... кең ... ... ... ... ... сатылуы мүмкін, ал ... ... ... бөлшектеу мүмкіндігіне ие болады. Бұл
тенденция банктердің өз несиелернің ... ... ... ... нақтылай көрініс табуда.
Несиелеу объектілерін ірілендіру жүзеге асады. Коммерциялық банктер өз
активтерінің ... ... ... ... ... активтер сапасын дәл
және уақытылы бағалау – банктер сенімділігінің кепілі.
Банктер басшылығы өз активтерінің ... жаңа ... ... технологиясына (құжаттар, контрактілер, қамтамасыз ету), заем
алушылардың несие шарттарын сақтауына және т.б. ... ... ... мерзімді несиелеу де даму үстінде. Коммерциялық банктердің
қаражаттарды тарту бойынша ... ... да ... ... ... ... ... Мұны 1993 жылы енгізілген салымдардың әр
түрі бойынша банктік пайыз үшін ... ... алып ... ... ... ... АҚШ-тағы бейреттеу процесін көруге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... олар ... етуге
дейінгі салымдар бойынша да пайыздарды белгілей алатын болды, ал бұл жаңа
клиенттерді тартуға жағдай жасады.
Нәтижесінде тартылған ... ... күрт ... егер 1950 ... ... ... балансының пассивтік құрылымында банктік
шоттардағы қалдықтар 70% -дан ... ... ... ... ... тек ... құраса, 80-жылдары соңғылары 60%-дан артық үлесін құрады.
Банктердің пассивтік операцияларының инавациясы сонымен бірге ... ... ... жаңа ... ... ... тапты. Пайызы
бойынша, нарық пайызына жуықтайтын салымдардың жаңа типтері ашылды. Мұндай
шоттарға ақша ... ... ... ... ... ... ақша нарығында еркін айналыста болатын депозиттік (өзінше бір
бағалы ... ... ... ... дамуында ерекше рөлді ақпарат пен
коммуникацияның қазіргі ... ... ... ... ... ақпаратты дер кезінде беру, оның тез өңделуі мен ... ... ... ... мен ақша ... ... дұрыс бағалауға байланысты болып отыр. Қаржылық нарықтық
қатысушылары өз ... ... үшін ... көп ... қажет етуде.
Сондықтан банк ісіне ғылыми-техникалық революцияның соңғы жетістіктерін
енгізусіз, ... ... ... банктік қызметті тиісінше
модернизациялау мүмкін емес.
Банк жүйесі дамуындағы маңызды құбылыс ... ... ... ... ... операцияларға өтуін атап көрсетуге
болады, бұл ... ... ... ... әкеледі. Екінші
дүниежүзілік соғысқа дейін банктер сақтық ... тек ... ... ... ғана ... ... ал қазір ірі банктер өз
стратегиясын өзгертті. Олар ... ... ... ... ... қатар, шағын бизнесті де қамти отырып, жаппай клиентураға, соның
ішінде тұрғындардың тұрмысы төмен топтарына да бағдарлануда. Бұл ... ... ... оның ... ... ... кезең нарықтық қатынастарды дамыған ... ... ... ... ... ... өз кезегіне банктік капиталдың шоғырлануымен орталықтануына , ... жаңа ... ... ... ел ... және ... қаржы
нарықтарында да күшті позицияларға ие – банк – алпауыттар тобының ... әкеп ... ... банк – ... ең ... ... Кананда; АҚШ пен араб әлемінде пайда болды, ... ... 100 ... АҚШ ... көп соманы құрайды.
Бұл тек дамыған нарықты экономикалы елдердегі қазіргі несие ... ... ... ... тоқталып өттік. Өз экономикасын
нарықтық жолға қайта құрушы Қазақстан үшін ... банк ... ... ... ерекше қызығушылық тудырады, себебі нарықтық
экономикаға өту өзіндік ... ... ... ... ... ... үшін ... тәжірибені толығымен көшіру орынды емес, өйткені
оның экономикасы нарыққа өтудің ең бастуында тұр, ол ... ... ... ... ... ... тәжірибеден өткені кезең жағдайында қолданыс
табуы мүмкін барлық позитивті жайларды қабылдауы қажет.
Несиелеу жүйесі несиелік процесті ... және ... сай оны ... ... ... жиынтығы ретінде
түсіндіріледі. Қазіргі несиелеу жүйесінің ... ... ... ... ... реттеуге бағытталған заңдар мен нормативтік
актілер;
• несиелік ... ... ... ... ... ... техникасы.
Қайта құру кезеңіне дейінгі несиелеу жүйесінің элементтері бұрынғысынша
қалғанымен, шарашылықтың нарықтық жағдайына өтуіне ... ... ... мазмұны түбірімен өзгерді. Сонымен қатар
несиелеу жүйесінде ең ... буын ... ... оның ... ... ... мен біртұтастығын қамтамасыз етіп отыратын
несиелеу принциптерінің де мазмұны өзгерді.
Қазіргі несиелеу жүйесінде шаруашылық ұйымдардың ... және ... ... ... ... белгілеуде мемлекет тарапынан қандай
да бір әмір жүргізу жоқ. Шаруашылық ұйымдардың қызметтерінің коммерциялық
негізі, экономикалық ... ... ... ... ... үшін толық материалдық жауапгершілікті болуға жүктейді. Мұнда
заемдық қаражаттар ретінде тек қана банктік несие ... сол ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Кәсіпорындарға кімнің қаражатын және қанша көлемде ... алу ... ... құқық берілген, ал оларды пайдалану шарты ... ... ... ... ... ... күні берілуге
жататын несие шамасына, сондай-ақ несиелік қабілетін анықтау барысындағы
клиенттің кластық дәрежесін сипаттайтын ... әсер ... ... ... банктің ресурстарына негізделеді. Бүгінгі
жағдайдың бұрынғы әрекет еткен жүйеден ... – ол ... ... ... жоғарыдан берілген несиелік ресурстармен ғана жұмыс
жасаған болатын. ... да ... ... ... ... КСРО ... ... басқармасында орталықтандырылған түрде
жинақталып, қайтадан сол ... ... ... ... ... ... ... несиелеу шегінде, сол немесе басқа аумақтың клиенттерін
несиелеген. Банк ... ол ... ... ... ... да ... болмаған және олардың активтері ... ... ... ... ... басқа негізде құрылған, яғни
берілетін несиелердің көлемі толығымен банктердің тартылған қаражаттарына
байланысты. Бұл берілетін ... ... ... ... ... қалыптасқан пайда мөлшерін көрсетеді.
Қазіргі несиелік механизм коммерциялық сипатқа ие. ... ... ... ... ... ерекше маңызды болып келеді. Мұндай
жағдайда несиелеудің тек кәсіпорынның қосымша қаражатқа деген ... ғана ... ... ... ... несиелік мекеменің
рентабельдігін арттыру үшін де ... ... зор. Дәл осы ... ... ... алып, қымбатқа сату” принципі орын алады. Бұл
әрине, клиенттердің несиелері мен ... сол ... ... де ... несиелеу жүйесінің басты ерекшелігі банктердің меншікті және
тартылған ... ғана ... ғана ... сол ... ... жүзеге асыратын коммерциялық банктер үшін орталық банк бекітетін
нормаларға және пруденциялық ... ... ... ... ... банкі орталық резервтерге міндетті ... ... ... Сол ... басқа да нормативтер, оның ішінде коммерциялық
банкте ... ең ... ... ... ... ең ірі несиелер
көлеміне байланысты шектеу, банк ... ... ... ... ... ... ... резервімен салыстыра өлшеу
арқылы белгіленетін формалардағы нормативтері де бар.
Қалыптасып ... ... ... ... ... маңызды
ерекшелігі, бұл несиелеудің объектіден субъектіні несиелеуге өтуі болып
табылады. Тауарлы-материалдық құндылықтар қоры және ... ... ... ... ... ... де, ссуданың қайтарылу барысына терең
талдау жасалмады, клиент үшін жоспардың ... ... ... түрде кепіл болды.
Жаңа несиелеу жүйесі дәстүрлі және ... ... ... оның ... мерзімділік және қамтамасыз ету қағидалары, сол
сияқты ... ... ... да ... Сонымен қатар, олардың
бірқатарының мазмұны өзгерген. Бұдан бірнеше жылдар бұрын жақсы және ... ... ... ... өмір ... несиелеуде
дифферинцирленген режим қолданылған. Кәсіпорынды бағалау ... ... ... ... дәрежелері жатқызылды. Бүгініг таңдағы
қалыптасқан жүйе несиенің ... ... ... ... ... ... ескереді. Сондай-ақ коммерциялық банк, қарыз
алушыны төлем қабілетінсіз деп жариялай отырып, оны қайта ұйымдастыру және
тарату туралы ... ... ... ... ... принциптеріне де байланысты өзгерістер
болды.Тәжірибе көрсеткендей, ссудалардың тауарлы-материалық құндылықтар
қалдығымен ... ... ... ... қайтарылуына кепіл болмады.
Сондықтан да қамтамасыз ... ... ... ... ... ... банк тарапынан жіберілмеуге тиіс. Қайтару
тұрғысынан алғанда, ... ... жоқ ... ғана ... ... ... табылады.
Қазіргі несиелеу жүйесінің келесі бір ... банк ... ... ... формаларына өту жатады. Несиенің қайтарылуын
қамтамасыз ету ... ... ... ... бршама сенімді
формаларға кепіл құқы (оның ішінде ... ... ... ... ... және ... ... алғанда сақтандыру жүйелері
жатады. ... ... ... ... ... банкке өзінің
тәуелсіздігін нығайту, сонымен ... ... ... ... ... ... несиелеудің өзгерген жүйесі біршама дәрежеде нарықтық
қатынастарға сай келетін үлгі ретінде оларды бағалауға мүмкіндік жасайды.
Қорытынды
Көп жағдайда қазіргі заманғы ... ... ... ресурстарды
пайдалану әдісіне бағытталады. Бұл әдіс экономикалық ... ... ... коммерциялық тұрғыдан банктердің, екіншіден, клиенттердің
және тұтас халық шаруашылығының пайдасынан құралады.
Болашақта банктердің коммерциялық несиелеу процессті ұйымдастырудың
ерекшеліктері ... ... беру ... ... ... ... ... ал нәтижесінде – мемлекеттің барлық банктік мекемелеріне ортақ
критериі болатын, қоғамның ... ... ... бұл ... ... сапасы халықаралық стандарттарға
жауап беретін өнім өндіріп, өткізуіне кететін шығындарға ... ... ... ... ... ... ... тауардың сапасының
төмен болуынан емес, тұтынушыда қаржы-қаражаттың уақытша ... ... ұзақ ... несиелеу туралы айтатын болсақ, онда ... ... ... ... ... ... және жеке мүшелерінің
қажеттілігін қанағаттандыру жағынан алып ... ... ... өзінің
зор үлесін тигізе алатын инвестициялық әрекеттері несиелеуді алады.
Мұндай әсерлі бағыттың қолданыс мысалы ... ... ... ... ... мен ФРГ-ның соғыстан кейінгі
тәжірибесі болып табылады. Ол ... ... мен ... компаниялары
басты мақсаты етіп коммерциялық сипаттамасын емес, қоғамдық қажеттіліктерді
қояды, бірақта қоғамдық қажеттіліктермен ... ... ... да ... ... қажеттілігінде индикатор қызметін халық сұранысы ғана ... мен ... ... ... Сұраныс көлемі өнімнің
белгілі түріне берілген ... және ... ... ... ... шаруашылық келісімдермен анықталады.
Нарық жағдайында сұраныс көлемін өлшеудің бір түрі – баға ... ... ... өсуі – ... ... ал кемуі, керісінше, –
төмендеуін ... ... ... ... ... ... тауарға және қызмет көрсетуге қажеттілігінің өзгеруіне жауап
беретін және ... ... ... ... ... ... ... акция курсы болып табылады.
Тек қана сұраныс пен соңғы тұтынушының қажетті игіліктерін ... ... ... ... ... ... ... несиелеу
бөлек несие емес, қоғам игіліктеріне ... ... Сол ... ... пен ... банктік жұмыс жағдайында өзінше ... ... ... ... банктердің мақсаттары бір-біріне
сәйкес келеді. Бұл ... ... ... ... ... болашақ
төлеу қабілетін және банк пайдасының тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
2. Ауданаралық бәсеке мен ... ... ... ... қызмет
көрсету мен тауарлар бүкіл мемлекетте біртипті ... ... ... және ... да ... мекемелер мен банктер арасында бәсекелік үлкен
дәрежеде өсті. Бәсекелестіктің күшеюі ... ... ... ... ... ... ... бекітіп, жаңа нарықтарды жаулап
алу үшін ... ... ... ... ... ... ... бірақ бұл банктердің өзіне алатын тәуекелді ... ... ... өсуі банк ... кері әсер ету ... ... жою мен тәуекелді азайту үшін банктер ұзақ, орта және ... ... ... жүзеге асырады, негізгі назарын банктік
шығындар мен қосымша шығындарды қадағалауға, төлем ақының қысқарып, ... ... үшін жаңа ... ... ... Елде ... емес мекемелердің пайда ...... пен ... ... ... ... ... жұмыс істейтін, коммерциялық банктер несиелік іс ұйымдастырудың
басқа моделінің негізі қаланды. Бұл модельдің ерекшелігі – ... ... ... ... ... ... ... Соның
негізінде тым көп несиелеу мүмкіндігі шектеулі болып тұр. Сондықтан
коммерциялық ... ... істі ... несиелеудің әдістері мен
критерийлерін және дәстүрлі емес жолдарын іздеуге түрткі болды.
Несиелік ... банк ... ең ... және ... бірі ... ... ... сонымен қатар, несиелеу - өте қиын
процесс, сондықтан несие басқаруды ... ... ... ... әсер ... Бұл банк ... ... тиімді сәйкестігін табуға мүмкіндік береді. Сондықтан,
несиелік қызметтерді басқарудағы ең бастысы - ... ... ... несие саясатын дұрыс жүргізу. Несиелеуді ұйымдастыру, несие
қайтарылуын, ... ... ... ... қоғамның
қажеттіліктерін қанағаттандыратын өнім ... ... ... және ... жобаларға бағытталған несиелік салымдар
бөлігін көбейтуді қамтамасыз ету ... ... ... ... бір ... банк несиелерін
жоғары дәрежеде кепілдендіру ... өту ... ... ... несиелік механизм банкке өзінің тәуелсіздігін нығайту, сонымен
қатар несиелік тәуекелді төмендету мүмкіндігін береді.
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... банк ... ҚР ... заң
күші бар жарлығы (соңғы өзгерістер мен толықтырулары есепке алғандағы).
2. ... ... ... ... ... ... ... заң күші бар жарлығы (соңғы өзгерістер мен толықтырулары
есепке алғандағы).
3. Қазақстан Республикасының экономикасын қысқа мерзімді ... ... ... Банк ... ... ... дальнейшего реформирования банковской системы РК.
5. Банова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. В М-2004
6. Банковское дело /Под ред. Г.С. ...... ... М.Блауг “Экономическая мысль в ... ... Джон ... ... Информационно – аналитический сборник. Казахстан. 2006
9. Ақша. Несие. Банктер: оқулық. Жалпы ... ... ... ...... 2001- 466 ... Досқалиев С.Ә. “Қазақстанның халықаралық қатынастар” Алматы, 2005ж
11. Ақше. ... ... ... Оқу құралы/ Көшенов Б.А.
Алматы,- экономика, 2000 – 328бет.
12. Шаров “ Производство потребительских кредитов” ... и ... ... етілуі
Несиелік
Қызметті
ұйымдастыру
дифференциялдылығы
қайтарымдылығы
Несиенің бағасын
белгілеу
Лимиттер
белгілеу
төлемділігі
мерзімділігі
.Төлемдер.
Мониторинг
Мерзімі өткен төлем
Несиені қайтару
2-ші өтініш
1-ші өтініш
Иә
жоқ
Несиені беру
Несиелік комитеті
Несиелік қабілетін талдау
Несиелік комитетке дайындау
Несиелік процесс

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Dala Group» компаниясының қарыз қаражатын қалыптастыру механизмін жетілдіру жолдары14 бет
«БИАР» ЖШС-нің АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ75 бет
Акциз салығын есептеу механизмі және төлену тәртібі3 бет
Акциз салығын есептеу механизмі және төлену тәртібі жайлы мәлімет5 бет
Антикризистік басқарудағы қақтығыстар механизмі5 бет
Ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекелестігін арттыру механизмі21 бет
Ашық экономикадағы ақша-несие саясатын жүзеге асырудың механизмі17 бет
Ашық экономиканы жандандырудағы халықаралық сауда айналымын арттырудың басты маңыздылығы. Қазақстан экономикасын дамытудың тиімді механизмі34 бет
Ақша-несие саясатының механизмі және оның ерекшелігі9 бет
Бірыңғай жер салығын есептеу механизмі33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь