Қазіргі нарықтық экономикадағы халықаралық сауда

МАЗМҰНЫ



КІРІСПЕ


1. ОСЫ ДӘУІРДЕГІ ӘЛЕМДІК САУДА ЖӘНЕ ӘЛЕМ
ЭКОНОМИКАСЫМЕН БАЙЛАНЫСТЫ ПРОБЛЕМАЛАР
1.1. Сауда капталы мен сауда пайдасының мәні
1.2. Капиталистік сауда үлгілері
1.3. Дүниежүзілік сауданың қазіргі кездегі түрлері және құрылымы

2. ҚАЗІРГІ НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДА
2.1. Халықаралык экономикалық қатынастар жүйесіндегі халықаралық сауда
2.2. Дүниежүзілік сауданың қарқынды дамуы
2.3. Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісім. Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымы
2.4. Еңбекақы, оның әлем саудасымен байланыстылығы

3. ҚАЗАҚСТАННЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ САУДАДАҒЫ ОРНЫ ЖӘНЕ РОЛІ
3.1 Қазақстанның халықаралық сауда
3.2. Халықаралық сауданың дамуының басты бағыттары мен келешегі
3.3. Халықаралық саудадағы кедергілер
3.4 Сауда және валюта


ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1. Осы дӘуірдегі Әлемдік сауда жӘне Әлем
экономикасымен байланысты проблемалар
1. Сауда капталы мен ... ... ... Капиталистік сауда үлгілері
3. Дүниежүзілік сауданың қазіргі кездегі түрлері және құрылымы
2. Қазіргі Нарықтық экономикадағы ... ... ... ... ... ... ... сауда
2.2. Дүниежүзілік сауданың қарқынды дамуы
2.3. Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісім. Бүкілдүниежүзілік ... ... оның әлем ... ... Қазақстанның халықаралық саудадағы орны жӘне ролі
3.1 Қазақстанның ... ... ... ... ... ... бағыттары мен келешегі
3.3. Халықаралық саудадағы кедергілер
3.4 Сауда және валюта
Қорытынды
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Кіріспе
Сауда капиталы өндірісте шығарылған ... бір ... ... кұн тек қана материалдық өндірісте шығарылады. ... ... кұн ... ... ... ... ... турін өзгерткен
үлгісі мен бір болігі. Сонымен, сауда ... ... ... ... ... кайнар көзі. Өндіріс саласында өндірілген
қосымша кұн, ... ... ... кұн және ... құн да ... ... ... осы қатарда тек жалдамалы еңбекті қанауға
қатысады.
Тауарды сатып ... ... ... ... асады. Оған
арнайы шығын кетеді. Осындай ... ... ... ... деп ... ... бөлінеді: қосымша шығын және таза айналыс ... ... алу және ... ... ... ... істерін
және т.б. ұйымдастыруға кеткен шығындар таза айналыс шығыны ... ... ... ... ... ... шығын
түрлерінің жиынтығын айналыстағы ... ... ... ... ... 3 түрі бар: ... ... және сыртқы
сауда. Сауда капиталистері ... ... ... ... ... сауда дегеніміз осы. Бір ... ... ... қол ... сатып өткізуін көтерме ... ... ... ... ... ... атқарады. Келешекте бұл
тенденция үдей түседі. Шет ... ... ... экспорт,
әкелінген тауарлар импорт деп аталынады. ... ... ... ... ... ... ... ал импорт ... ... ... ... ... ... Қазір, әсіресе келешекте ... ... ... бірі - ... ... ... ... саудадан, тасымал кұралдары төлемінен, шетелге
капитал шығарудан, шетел туризмінен және валюталық несиелік ... т.б ... ... ... ... ... ... құрамдас
бөлігі сауда балансы. Онда елдің ... ... және ... ... мен ... анықталады.
1. ҚазІРГІ ЗАМАНҒЫ ӘЛЕМДІК САУДА ЖӘНЕ ... ... ... ... мен ... пайдасының мәні.
Капиталистік қоғамда сауда капиталы, капиталистердің ... тек қана ... ... ... ... ... бір бөлігі ... ... ... ... (Д-Т-Д) тауарды өткізу процесінде ... ... ... ... қана ... ... ... осы
капиталдан пайда түсіруді де ... ... ... ... дегеніміз - материалдық өндіріс
саласында жалдамалы жұмысшылар жасаған ... ... ... ... ... ... ... өткізуді жүзеге асырғаны
ушін, сауда капиталистеріне ... ... ... бір бөлігі.
Өнеркәсіп және ... ... ... ... бірлесіп қанайды, ал
жұмысшы табы өндірген қосымша құнды өзара ... ... ... ... ... ... ... бойынша бөліп
алады.
Айналыс процесі тауарды сатып алу үшін капиталды ... ... ... ... ... ... ісін ұйымдастыруға шығын жұмсауды
да керек етеді. Бұл ... ... ... деп ... өндірістің қосымша шығындары ... ... ... буып-түюге, сақтауға, оларды тұтынушыға ... ... ... Таза ... шығындары тауарларды сатып алу ... ... ісін ... т.б ... ... қызметкерінің жұмыс күні де қажетті және қосымша жұмыс
уақытына ... ... ... ... сатумен және сатып
алумен айналысатын сауда ... ... ... бар. ... ... ... ... сауда кызметкерлері
саудада істейтін жұмыс ... ... ақы ... ... ... бір ... болатын тауарлар ... ... ... ... олар ... капиталистерінің пайдасын құрайтын
қосымша құнның бір ... ... ... өткізеді.
Сауда капиталистері ұсақ ... ... ... мен ... де қанайды. Олар эквивалентсіз айырбас ... ... ... еңбегімен жасалған ... бір ... ... Капиталистік сауда үлгілері
Көтерме сауда дегеніміз - бір капиталистің басқа капиталискс тауарларды
ірі көлемде сатуы. Сауда өнеркәсіп және ... ... ... ... осы ерекше топтарының ... ... ... котерме сауда орталықтарында - тауар биржаларында, жәрмеңкелер мен
аукциондарда жүзеге ... ... ... ... ... ... айналыс саласынан тұтыну саласына көшпейді. Мұндай көшу ... ... ... дегеніміз - сауда ... ... ... ... ... ... ... сауданы дамытудың
негізгі бағытты тұтыну сұранымы мен ... ... ... итермелейтін сауданы, ірі универсал магазиндеріне шогырландыру
болып табылады. Сонымен ... ... ... бір ... ... ... мен ірі ... фирмалары.
Капитализм тусында сыртқы сауданың қажеттігі және ... ... ... ... ... отыр.
1. қоғамдык еңбек бөлінісінің және ... ... ... ... ... ... дамуы;
2. капиталиста: экономика ... ... ... ... дамып отырған салалар мен ... ... үшін зат ... ... ... ... болады.;
3. неғұрлым көп тауар массаларын ... ... ... ... ... ... ... техникалық
прогресс т.б.
Сыртқы сауда, тауарларды баска ... ... ... ... ... ... ... импорттан құралады. Белгілі ... ... құны мен ... ... құны ... ... ... деп аталады. Егер экспортталатын тауарлардың құны
импортталатын тауарлардың құнынан асып ... ел ... ... ие ... Ал ... ... асып ... пассивті сауда
балансының жайкүйі сол елдің дүніежүзілік ... ... ... ... сол ел ... жай-күйінің
маңызды көрсеткіші.
1.3. Дүниежүзілік сауданың қазіргі ... ... ... сауда - мемлекеттер және ... ... ... және ... ... Ол ерте ... ... тек XX ... ғана ... ... ... ие
болды, өйткені оған негізінен өнеркәсібі дамыған елдер ғана қатысады.
Халықаралық ... ... ... бөлінісіне, әр түрлі елдердің
экономикалық даму ... және ... ... - ... ... ... ... бір түрлерін өңдіруге
маманданудың нәтижесі ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... XIX ғасырда айырбаста кебінесе шикізат, азық-түлік ... ... гана ... ... ... ... ... үлесі,
әсіресе машина мен ... ... ... түрде өсті. Соғыстан
кейілгі уақытта шикізаттың ... ... ... 3/5-тен
1/3-ке дейін кеміді, ал өнеркәсіп бұйымдарының үлесі 2/3-ке ... ... Μβΐϊ ... ... айырбасы артты,
экспорт тез қаркынмен дамыды, мысалға, машиналардың түйіндерін ... ... да ... ... мен ... тұтынатын техниканы
жасау жұмыстарын айтуга болады.
Қазіргі уақытта халықаралық ... ... ... ... ... ... және наухау мен сауда
жасау), олардың үлесі халықаралық сауданың жалпы ... ... ... ... ... өнімдермен, лицензиялармен сауда-
саттық ... осіп ... Егер 1970 жылы ... 80 ... ... бұл сан ... 17 млрд доллардан
асты.
Халықаралық сауда объектілерінің ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімте жалға алу) инжиниринг
(инженерлік құрылыс жұмыстарын атқару үшін ... ... ... ... ... ... ... Корея, Сингапур, Тайвань) үлкен роль атқара ... ... ... ... ... ... ... және олардың ... ... ... ... екі ... асып ... Тарихи тұрғыдан алғанда дүниежүзілік
рыноктагы бәсекелік ... ... ... ... әр ... ... бар. XV-XII1 ... негізгі
экономикалық теория ... ... ... ... кезде мемлекеттер
экспортың ынталандыру және импорт ... ... ... ... ... қоаданды. Ұлттық өнеркәсіп өніндерінде
тиімді жогары ... ... ... арқылы белгілі бір ... ... ... ... ... байлықты арттыруга
ұмтылды.
Бірақ ... ... ... ... ... ... оқшаулануына әкеп соқтырды. Сондықтан ... ... елді ... ... ... саясатына өтуге
мәжбұр етті. "Еркін сауда" саясатының негізін ... ... ... ... Осы баытты ұстанған Ұлыбритания жаңа рыноктарды
жаулап алып, дүниежүзілік экономикада жетекші ... ие ... ... ... ... ... ... саясатына көше
бастады.
Дүнисжүзілік саудадағы тұрақсыздық ... ... ... басында бірқатар елдерді сауда ... ... ... ... яғни ... ... ... дамуына бас тартуға
итермелейді. Мұның өзі бұрыннан қалыптаскан ... ... ... әкеп ... Қазіргі кезде протекционизм ішкі
рынокта ұлттық компанияларға қолайлы жағдайлар ... және ... ... ... ... ... ... әкелінетін
тауарлар бағасына кеден салынған арттыру арқылы олардың ұсынысы ... ішкі ... ... ... ... ... тауарлардың
да, отандық өндіріс өнімдерінің де бағалары шарықтап кетеді.
Халықаралық ... - ... ... ... ... ... ... Олардың қатарына ГАТТ, ΕACT, ЮНКТАД т.б.
жатады.
ГАТТ-тың ... мен ... ... ... келісім. Оған қатысушылардың
сауда қатынастары қабылданған нормалар мен ... ... ГАТТ 1948 ... ... ... ... Бұл ірі халықаралық
ұйымның шеңберінде сыртқы саудаға қатысты ... ... үшін мүше ... ... ... ... ... ГАТТ-тың толық құқылы мүшелерінің саны 1990 ... ... ... ... ... ... 1960 ... бастап жұмыс
істейді. Бұл ассоцияцияға 6 Батыс Еуропалық ... ... ... мақсаты өзара еркін сауда жағдайын қалыптастыру.
ЮНКТАД- БҰҰ-ның сауда және даму ... ... 170-ке ... ... ... ... ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... жасайды.
2. Қазіргі Нарықтық экономикадағы халықаралық сауда
2.1. Халықаралык экономикалық ... ... ... ... ... ... дәстүрлі және ең кең
дамыған ... ... ... ... ... елдердің барлығы үшін
сыртқы сауданың ролі ерекше маңызды.
Американ ғалымы Дж.Скастың пікірінше "қандай бір ел ... ... ... сыртқы саудаға байланысты. Дүниежүзілік экономикадан
окшауланып, ешқандай ел дені сау, жөні түзу ... ... ... ... сауда - еңбек бөлінісі негізінде әр түрлі елдердің тауар
өндірушілер арасында ... ... ... ... және ... ... өрлеудің ықпалымен экономикада жүріп жатқан
құрылымдық өзгерістер, ... ... ... мен ... ... ... ... Мұның озі халықаралық
сауданың мейлінше дамуына мүмкіндіктер туғызады.
Халықаралық сауда ... ... ... ... ... ... ... сауда да "фритретерствоны" ... ... ... (өз ... ... қолдау) таңдап алудағы ымырсыздық
өткен уакыттардың еншісіне қалды. ... ... бұл екі ... ... ... ... ... ең алғаш А.Смит өзінің ... ... ... Ол: ... қандай елге болса да
қолайлы, әрбір ел одан абсолютті артықшылықтар табады", - деп ... ... ... ... бастап халықаралық сауда жоғары қарқынмен
жедел дами бастады.
Халыкаралық сауданың жедел өсуіне ... ... әсер ... ... ... ... мен ... интернационалдаудың дамуы;
2. экономикада жаңа салалардың пайда ... және ... ... иті әсерін тигізген ғылыми-техникалық революция;
3. дүниежүзілік рыноктағы трансұлттық корпорациялардың белсенді
қызметі;
4. ... мен ... ... Бас ... ... ... ... реттелуі;
5. коптеген елдердің импортына кедергілердің жиылып, кеден бажы
төмендеп, еркін ... ... ... ... ... ... дамып, жалпыға бірдей
рыноктардың қалыптасуы;
7. сыртқы ... ... ... бар ... ... пайда болуы т.б.
Соңғы онжылдықтарда сыртқы сауда динамикасының әркелкіге біліне
бастады. Бұл дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... әсерін тигізеді. АҚШ дүниежүзілік рыноктағы
басымдығынан айырыла бастады.
Егер 1950 жылы ... ... ... ... 3/1 ... ... жылы ол тек қана 8/1 тең ... Өз кезегінде Алманияның экспорты АҚШ-
тың деңгейіне жақындады.
Сөйтіп 90 жылдары Батыс Еуропа халықаралық ... ... ... ... ... ... ... едәуір жетістіктерге жетті.
Бұл жылдары ... мен ... ... ... ... ... шықты. Сол кезең өз тауарларының бәсекелік мүмкіңдіктері бойынша
Жапонияға Азияның "жаңа ... ... - ... ... ... ... ... дүниежүзілік классификациясы төрт жүзге жуық
критерийлерден ... ... ... жан басына шаққандағы табыс,
инфляцияның деңгейі және сыртқы сауда тепе-тендігі жатады Классификацияда,
аталғандардан ... ... ... ... ... ... факторлар ескеріледі.
Женевада өткен дүниежүзілік экономикалық форумның баяндамасында
бәсекелікті нақты ... ... ... ... ... ... байлық шығаруы деп анықтады.
Мамандардың болжауы бойынша XXI ғасырдың алғашқы жылдарында бәсекеге ең
қабілетті елдер санатында АҚШ пен Азиялық ... ... 2030 ... ең ... үш ... ... АҚШ, ... Жапония болмақ.
Бұлардан соң Алмания, Сингапур Оңтүстік Корея, Индия, Тайвань, Малайзия
және ... ... ... ... ... өз ... ... (шаруашылық қызметіне
жаңа өріс табуға) ұмтылыстары, өнеркәсібі дамыған елдер тарапынан қандай
нысанда болмасын, ... ... ... ... ... ... ең
алдымен "жаңа индустриялды елдер" өз экспорттарының құрылымын өзгерту
ісінде айтарлықтай ... ... ... ... ... өнімнің,
өнеркәсіп бұйымдарының соның ішіңде машиналар мен жабдықтар үлесі ... ... ... ... ... сәйкес 1894 жылы ең
үлкен экспорттаушы мемлекеттердің қатарына мыналар кіреді.
XX ғасырдың соңғы ширегінде ... ... ... ... ... ... ролі ... Дүниежүзілік банктің
есептеуі бойнша 2000 жылға ... ... ... ... 40% Тынық
мұхит бассейнінде шоғырланады.
Өнеркәсібі дамыған елдер арасындағы халықаралық еңбек ... ... ... сауда қарым-қатынастарын ұлғайтып, дамушы елдердің
үлестерін азайтады.
Қазіргі уақытта негізгі тауар ... ... ... " АҚШ - ... ... ... ... ағылып жатыр.
Халықаралық сауданы реттеп, оның еркін дамуы жолындағы ... ... ... ... ұйым - ... мен ... жөніндегі Бас
келісім (ГАТТ).
ГАТТ-ты құру туралы келісімге 1947 жылы ең алдымен 23 ел қол қойып, ... 1948 жылы ... ... болатын. 1995 жылы ГАТТ өз ... ... ... ... (БСҰ) ... ... құрылды. Бұл
беделді халықаралық ұйымның аты өзгергеиімен, заты, ... ... ... жалғасын Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымын тауып отыр.
Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымы - ... ... ... ... принциптері, құқықтық нормалары, сауда жүргізу ережелері арқылы
мемлекет деңгейінде реттейтін көп ... ... ... ... механизмі төмендегі принциптерге негізделген болатын:
1. Мемлекетаралық сауда қарым-қатынастарыңда бір-бірінс ең ... ... Осы ... ... ... жасаған елдер бір-біріне
жеңілдіктер мен ... ... ... екі ел ... ... автоматты түрде баска мүше елдерге де міндетті;
2. Алаламау (дискриминациялау) ... Бұл ... ... ГАТТ-қа
қатысушы елдердің барлығының сауда қарым-қатынастары тең құқықтық
жағдайда ... ... ... ... ... ... тарифтік құралдарды қолдану,
импорттық тауарларды т.б тарифтік емес шектеулерді алып ... Көп ... ... ... ... бажын прогрессивті түрде
төмендету;
5. Дамушы елдермен сауда ... ... мен ... ... ... ... ... қайшылықтарды келіссөздер
арқылы шешу.
ГАТТ-тың қызмет жасаған жылдардағы жұмыс нәтижелері томендегідей болды.
1996 жылдың басында ГАТТ-тың мүшелігінде 130 ... ... Осы ... ГАТТ ... ... ... (БСҰ) болып қайта құрылды.
Қазіргі кезде оған 81 мемлекет мүше. Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымы ГАТТ-тың
принциптеріне қосымша қызмет ... ... және ... ... ... ... ... Жаңа ұйым инвестицияларды
қорғауды бақылаудың да жүзеге ... ... ... ... ... Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымының
бақылауында 5 трлн доллар тауар айналымы болмак. Бүкілдүниежүзілік ... ... ... ... ... қосымша 250 млрд доллар
жуық табыс ... ... ... ... ... органы — Министрлер
конференциясы.
Бүкілдүниежүзілік сауда ... ... ... жасалған
келісімдердің толық орындалуын қадағалайтын болады. БСҰ-ға мүшелік. әр-бір
қатысумен мемлекетке бұрын ... ... ... ... жүктейді.
Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымының құрылуы халықаралық экономикалық
қатынастарды, оның ірі ... ... ... жаңа белестерге шығарып,
барлық мемлекеттердің сауда қарым-қатынастары ... ... ... ... ... өмір сүру принциптерін мейілінше тиянақтайтын беделді
халықаралық ұйым.
2.2. Дүниежүзілік сауданың қарқынды дамуы
Дүниежүзілік сауданың ең ... және ... ... келе ... ... өнеркәсіп саласының тауарлары оның ішінде ғылыми сыйымды
тауарлар.
Өнеркәсібі дамыған елдерде ғылыми сыйымды тауарлар экспорты жылына ... долл ... ал ... ... өнімнің үлесі 40%-ке жақын.
Машиналар мен жабдыктар саудасының да ролі артып келеді. ... ... ... ... қаржы-несие қызметтерінің
айырбасы кең қанат жаюда. Машиналар мен жабдықтар саудасының ... жаңа ... ... ... алып келді. Оларға: инжиниринг,
лизинг, консалтинг, ақпаратты-есептеу қызметтері жатады.
Инжиниринг - клиентке көрсетілетін инженерлік қызметтердің ... ... ... ... ... күрделі қаржыны немесе басқа
шығындарды өтеуде жоғары нәтижеге жету. Ондай нәтижеге жету үшін ... ... ... және ... ресурстарын тиімді
пайдаланудың әдістерін іздестіреді
Лизинг - машиналар мен жабдықтарды белгілі бір мерзімде ... ... ... ... ... және ұлттық деңгейде ... ... ... ... жаңа ... — жобаларды дайындау және жүзеге асыру кезіндегі кеңес ... ... ... ... ... елдердің машиналар
мен жабдықтар экспорты үш есе өсті. Әсіресе ... ... ... ... жедел қарқынмен дамып келеді, ... ... ... ... 25% ... ... ... дамып келе жатқан саланың бірі химиялық
өнімдер ... ... мен ... сұраныстың көбейгенімен
шикізат саудасының қарқыны ... ... ... едәуір төмен.
Мұның себебі біріншіден, шикізатты алмастыратын жасанды өнімдерді өндіруді
ұлғайту; екіншіден, шикізаттың өзін ұтымды ... ... ... ... ... ... Дүниежүзілік азык-түлік саудасының оған
деген сұраныстың біршама азайғаны байқалды. Бұл белгілі дәрежеде өнеркәсібі
дамыған ... ... ... ету ... ... ... (БҰҰ, ХВҚ) ... бойынша соңғы онжылдықта
(1985-8бж.ж) халықаралық сауда жыл сайын орта ... 5,2% ... ... өсу ... ... бірдей емес. Мысалы, 1989 жылы 4%-ке дейін
төмендеген. Мұның басты себебі өнеркәсібі ... ... ... ... Ал дәл осы кезенде азиялық ... ... ... ... қарқыны 10%-тен асқан.
1994 жылы халықаралық сауданың көлемі 9,5%-ке жоғарылап, осы жылдардың
басындағы томендеу тенденциясы тоқтаған. Бұл тенденциясы төмендегі ... ... ... ... орта шенінде жедел өсу АҚШ-тың,
Италияның, Канаданың, Испанияның импортының қарқынды өсуімен ... ... бұл ... Қиыр ... ... ... ... шаруашылық
коньюнктурасының жақсарғаны да әсер етті.
Егер сауда саласындағы кедергілер ... ... ... онда
халықаралық тауарлар рыногы жыл сайын орта есеппен 6%-ке өсері анық.
Жекелеген елдердің дүниежүзілік ... ... ... ... ең ірі ... және ... елге АҚШ жатады. 1994
жылы АҚШ-тың сыртқы сауда айналымы 1,2 трлн ... дан ... ... ... ... келемінің 28%-ін құрайды. АҚШ-тан кейінгі Алмания ... ... ... ... ... ... 802 млрд ... болып, дүниежүзілік
сауда көлемінің ... ... бұл ... ... 672 млрд ... мен 15,2% болды.
Ең ірі сауда мемлекеттерінің қатарына Франция, Ұлыбритания, Италия, Канада,
Голландия, Гонконг, Бельгия ... ... ... ... ... Финляндия елдерінің де экспорты жедел қарқынмен дамып келеді.
Дүниежүзілік саудада жүріп жатқан процестерді талдасақ, оның ... ... ... ... дер ... ... ... -
мемлекетаралық экономикалық топтар мен сауда-экономикалық одақтар
деңгейіндегі протекционистік ... ... ... ... ... бұл одақтардың шеңберінде 90 жылдары ... 42% ... ... ірі ... ... ... сауда одақтарының құрамы мынадый:
1. Еуропалық Одақ - Австрия, Алмания, Ұлыбритания, Италия, Ирландия,
Финляндия, Дания, Бельгия, Люксембург, Нидерланды, Греция.
2. ... ... ... ...... Норвегия, Швейцария,
Лихтенштейн.
3. Еркін сауда туралы Солтүстік Америкалық келісім — АҚШ, ... ... ... ... ... Австралия,
Малайзия, Сингапур, Таиланд, Жана Зеландия, Папуа-Жаңа Гвинея, Индонезия,
Филлипин, ... ... ... ... ... Қытай, АҚШ, Мексика,
Чили,
5. "Меркосур" - Бразилия, Аргентина, Парагвай, Уругвай,
6. Оңтустік Африкалық даму ...... ... ... ... Маврикий, Номибия, ЮАР, Свазиленд, ... ... ... ... және ... одақ - ... ... - Фасо, Нигерия, Тою, Сенегал, Бенин, Мали,
8. Оңтүстік Азиялық аймақтың ынтымактастық ассоцияциясы - ... ... ... ... ... Непал;
9. Анд пакті-Венесуэла, Колумбия, Эквадор, Перу, Боливия,
Аталған одақтастықтарды құрудың негізінде ... ... ... бар ... ... ... Бұл процестердің күшеюі бір жағынан
халықаралық сауданың дамуына игі әсер ... ... одақ ... ... кез келген жабық кұрылымдарға тән біркатар кедергілер де
болады.
Біртұтас ... ... ... ... ... әлі де ... ... мен қайшылыктар бар Еркін сауда немесе протекционизм
мәселесі күн тәртібінен ... жоқ. ... ... одақтастыктарына
мүше елдер қайшылықты жағдайларды түсіне, ескере отырып, проблемалардың
оңтайлы, шешімін іздестіру үстінде.
2.3.Қазақстанның халықаралық сауда ... ... ел ... ... ... ... және ... да
көптеген халықаралық ұйымдарға мүше болуы ел экономикасын халықаралық сауда
қарым-қатынастарына интеграциялауға объективті ... ... ... бүгінгі жағдайын талдап қарасақ, онда біз
мынадай оңды құбылыстарды байқар едік
1. Теңгенің тұрақтылығының нығаюы. Егер 1995 жылы ... ... 28,8 ... ... ... 1996 жылы 4,5 ... ғана
төмендеді. Бұл тенденция 1997 жылы және одан әрі де ... деп ... ... ... төмендеуіне байланысты Ұлттық банктің қайта
қаржыландыру ставкасы егер 1995 ... орта ... ... 75 пайыз болса,
сол жылдың аяғында 52,5, ал 1996 жылы 30 пайыз болды.
3. Өндірістің ... ... ... ... барынша
тұрақтанып, келешегіне болжам жасайтындай күйге жете бастады. Ішкі ... ... 1996 ... ... жартысында 1995 жылдың сол кезімен
салыстырғанда 100,1 пайыз, соның ішінде ... орны - 100,2 ... ... жеті жылдың ішінде тұңғыш рет Қазақстанда ... ... ... ... ... қол жеткізілді.
4. Экспорт онімдері тұрақты түрде ұлғаюда, егер 1995 жылы оның өсімі
154,5 пайыз болса, кейінгі ... ыда ... ... деп ... ... ... колданылып отырған сыртқы сауда режимі, баға
жасау еркіндігі және ... ... ... ... ... ... ... отыр. Солардың ішінде облыстардың
лицензиялар беру ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік сыртқы сауда компанияларын бөліл,
олардан монополиялық ... ... ... алу қажет;
- барлық лицензиялар мен квоталарды (үлестерді) аукциондарда сатуды
заңдастыру керек. Мұның өзі ... бір ... ... ... ... ... нысанындағы кез келген кәсіпорынның лицензиялар ... ашык және ... ... қол ... ... ... ... салалар мен өндірістің дамуын жетілдіре беру мен
ынталандыру ... ... ... салу ... ... түрде
талдаулар жасап, қажет ... ... ... ... ... бүгінгі
күннің талабы.
Қазақстанның сыртқы экономикалық байланыстар саласындағы ... ... ... ... ... ... алатын жұмыстар
жеткілікті.
Бұл жұмыстардың негізгілерінің ішінде аяқталған ... ... ... бағытын жеңу үшін сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... құру бағдарламасына
сәйкестендіре беру қажет. Бұл ретте дайын онім ... ... ... құрып, өндіру салаларды экстенсивті ... ... ... дүние-жүзілік деңгейдегі жаңа технологияларды
пайдалануды мақсат тұту ... ... ... беру ... интенсивті ауыл шаруашылығын,
жеңіл және тамақ өнеркәсібін жан-жақты дамыту жөніндегі іс шараларды батыл
қолға алу міндеттері тұр.
Аталған салалар мен ... ... ... ... ... ... қана қоймай, жұмыспен толық қамту мәселесіне де
қолайлы ... ... Егер ... ... ... ... ... бар шикізатты, мысалы өндірістік қалдықтарды жеңіл және
тез іске асыруға болатындығын ескерсек ... ... ... ... ... түсінікті.
Қазақстанның халықаралық саудадағы ролін күшейту үшін оған ... ... ... ... ... ... оның
дамыған, сондай-ак дамушы елдер қатарында бірдей болуы.
Бүкілдүниежүзілік ... ... ... басқарушы органы - Министрлер
конференциясы. Бүкіл-дүниежүзілік сауда ... ... ... ... ... ... ... болады. БСҰ-ға мүшелік әрбір
қатысушы ... ... ... ... барлығының мүлтіксіз
орындалуын жүктейді. БСҰ - бейбіт, қатар өмір сүру принциптерін ... ... ... ... ... ... ... қосылу
туралы құжаттарды дербес жасайтыны және дербес келіссөз жүргізетіні атап
өтілді. ... ... ... экономикалық саясатты жасау мәселесінде
халықаралық ... ... ... ... өз ... ... анықтауы қажет.
Сауда капиталы қанау процесінің шеңберін ұлғайтады. Оның ... ... ... ғана емес, қолөнершілер және интеллегенцияның
басым көпшілігі ұшырайды. ... ... ... ... тонаудың
өткір құралы. Жалдамалы еңбек халық даналығындағы "Жығылғанға жұдырық"
дегенге осы жерде тап ... ... ... ... ОРНЫ ... Халықаралық саудадағы кедергілер.
Жоғарыда аталған халықаралық сауданың артықшылықтарына қарамастан,
көптеген елдер оған шектеу қоюда, оның ... ... ... ... Бұл ... ... тауарлар және қызмет көрсетулерге
салынатын салық. Кеден тарифтерінің негізгі екі түрі бар. Мемлекеттің ақша
қаржысын толтыру үшін ... ... ... және ұлт ... ... қорғау үшін қолданылатын қолдаушы тарифтері
болады. 1910 жылға дейін ... ... ... көзі ресми тарифтер болып
келген. Бұл тарифтердің негізгі ... ... ... мен ... ... ... кымбаттатып, олардың сатылуына шектеулер
қою болып табылады.
Импорт үлесі. Бұл импортқа келетін қайсыбір ... және ... аты мен ... ... ... Бұл ... қолдаушы
тарифтер сияқты ұлт өнеркәсібінің белгілі бір салаларын жекелей ... ... ... ... 1980 ... АҚШ үкіметі
жапониядан импортқа келетін автокөліктер үшін ... ... ... ... ... ... да ... арасындағы сауда еркіндігін
шектейтін бір қатар әрекеттер бар. Оларға ... ... ... ... ... Бұл ... ... шығаратын кәсіпорындарға
өнімдерін шетелдерде төменірек бағамен сатуы үшін берілетін ақшадай жәрдем.
Шетелдегі тауарлардың осы елдің ... ... ... кем ... демпинг деп аталады. Халықаралық саудаға шектеу жасайтын тағы ... ... деп ... Бұл ... ... ... ... сүйеніп, кеденнен өтетін тауарлардың құжаттарының толтырылуы
әуре-сарсаңға айналдырып, ... ... ... ... ... және ... да ... негізгі
мақсаты, импорттық тауарлар және қызмет ... ... ... ... оны сатып алатындардың саны кеміп, адамдардың өмір сүру
деңгейі ... Онда ... не ... бар? ... заңды сұрақ туады.
Соңдықтан да ... ... ... ... ... ... ... салаларды қорғау. Ұлт қорғанысы үшін кейбір
өнеркәсіп салалары өмірлік маңызды болады. ... да, бұл ... ... ... болсақ, соғыс бола қойған жағдайда, ол үлкен
тәуелділік жүктейді.
Жаңа салаларды қорғау. Көптеген елдер, өздеріндегі индустрияландыруды
бастағанда, ... ... ... өзінін дамып келе жатқан онеркәсібін
қорғаған. Жаңа өнеркәсіп салалары мұндай көмексіз, ешуақытта дамып, басқа
елдермен бәсекелесу ... ... ... еді. 1791 жылы ... америка өнеркәсібінің барлық жаңа салаларын қорғау үшін қолдаушы
тарифтер енгізген. Мұндай ... ... ... ... ... кәсіпорындарымен бәсекелесе алмаған болар еді.
Экономиканы диверсификациялау. Бұл ... де ... ... ... ... ... ... әдетте, бір өнімге, әлде тауарлар
тобына ... ... Егер осы ... өнімнің бағасы тез төмендеп
кетсе, ол елдегі қаржы шым-шытырығын тудырар еді, ... ... ... ... әртүрлі тарифтер қолданып, субсидиялар бөліп,
экономиканы диверсификациялайды (жанжақтылаңдырады).
Сонымен, әрбір елдің мамандандырылып, ... ... ... ... қажетті тауарлар жене қызмет көрсетулерді әздері
әндіргеннен, әлде қайда
тиімді болатындығын байқадық. ... бұл ... ... мен ... да ... ... ... айырбасқа кедергі жасайтындығын тағы да
білеміз. Бұл екі ... ... ... ... ... дамыту үшін
күш жұмсап, еркін сауда ассоциацияларын және ... ... ... ... ... сауда ассоциациялары (ҒТА) бірнеше елдердін өзара саудадағы
кедергілердің барлығын ... ... ... ... Бұл ... ... үшін оның мүшесі емес елдермен өзара
қарым-қатынастарын өздері анықтауға мүмкнідік ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін туғызып,
олардың мүшелері үшін басқа үшінші елдермен де ... ... ... ... сауда жүргізілуін қамтамасыз етеді.
Еуропа Экономикалық Бірлестігі 1992 жылдан ... ... ... ... ... Бұл ... ... 1986 жылғы шешімге байланысты жасалып,
1992 жылдан бастап Батыс Еуропа ... ... ... ... және адам ... козғалыстарындағы барлық
шектеулердің жойылатындығы ... тұр. Бұл ... ... 1992" деген
атқа ие болды.
Егер біз қашан болмасын басқа елге барып көрсек, онда біз ... ... ... ... біздің долларымызбен чектерімізді алғысы
келмейтіндігін байкаймыз. Оның олай болу себебі, әрбір елдің өз ақшасы
болады.
Әрбір елде ... және ... ... сатушылары оларды осы елдің
ақшасына сатуды қалайды. Сондықтан да, ... ... үшін де өз ... және ... ... алу ... ... Халықаралық сауданың дамуының басты бағыттары
мен келешегі.
Әлем экономикасында тауарлар мен қызмет ... ... ... ... ... "халықаралық сауда" деп атайды.
Шет елдерден сатылып алынатын тауарлар мен қызмет көрсетулер - "импорт"
деп аталады. Ал, басқа елдерге ... ... ... ... ... ... ... құны баска валюталармен салыстырғанда немесе онда
елдің экспорты көбейіп, ол тауарлар басқа ел тұрғындары үшін ... ... ... ... ... ... ал ... осы елдің
тұрғындары үшін кымбаттайды. Ал, ... ... құны ... ... артса, онда керісінше бағыттағы құбылыстар пайда болады.
Қазақстанның егеменді ел ... ... ... ... ... ғылымын қолға алып, оны оқуды жетілдіру көкейтесті
мәселеге айналып отыр.
Бір елдегі жеке кісілер мен фирмалар сияқты, ... ... ... ... ... ол екі жаққа да тиімді болады. Олай дейтін
себебіміз, сатылатын тауар бір ... ... емес және ... болатын болса,
екінші жағынан тауар қажетті болғандықтан оны сатып алады.
Көптеген жағдайларда, халықаралық ... екі ел ... әр ... ... мен кәсіпорындары қатысады.
Қайсыбір елдерде, басқа жақта өндіруге ... ... ... ... жылы ... ... ерекшеліктеріне байланысты, Флоридада бидайға қарағанда
апельсин өсірген тиімді. Ал, Канзаста керісінше, ... ... ... ... Флоридадаға және Канзастағы адамдарға апельсин де, бидай да
керек, сондықтанда әр елді мекендегі фермерлер бір ... ... ... ... бір-біріне сатады. Әрине, ... ... жылы ... ... онда ... ... ... еді. Дәл
сол сияқты Флориданың өзінде де ... ... ... ... ол екі жаңқа
да қымбатқа түсер еді. Соңдыктан да, әр елді ... ... ... ... ... ... екі жаққа да тиімді болады. Сол
сияқты кезкелген өндіріс саласы үшін, бір аймақ ... бір ... ... ... ... басқа өнімге ыңғайлы болады. Ал енді
кейбір аймақтың табиғат ресурстары, ысылған мамандары, дамыған ... ... ... ... мен ... ... ... ыңғайлы болады.
Әрбір мемлекеттегі ерекше жағдайлар оларға ... ... ... ... жасауда артықшылықтар беріп, оларды өндіруден үлкен пайда
табуға жағдай жасайды. Егер ... ... ... белгілі бір
өнімді шығару, басқа өнімге қарағанда тиімді болатын болса, онда ... ... деп ... ... ... ... түбегейлі артықшылығы бола
бермейді. Алайда, олардан басқа елдер де ... ... да, ... ... ... ... ... Қайсібір елдің
белгілі бір өнімді шығаруда салыстырмалы артықшылығы бар ... егер ... ... ... ... ... ... төмен болатын болса,
алайда, оны ұғыну ... ... ... ... келесі мысал арқылы
түсіндіріп көрейік,
Дороти Диксон заң ... оқып ... ... бос ... ... ... ... жүрді. Ал, қазір жоғары жалақы ... ... ... егер қаласа маман шаштаразда жұмыс істей алар
еді. Алайда, Доротидің үш ... ... ... ... ... ... бұл ... шаштараздың қызмет
көрсетулеріне төлеген ақшадан, оның ... ... ... ... ... үшін ... ақшасы артық болатынын
ескеріп, өзіне ... ... ... ... ... осы шешім
салыстырмалы артықшалықтарды ескеріп ... ... ... ... үшін оның озі заң ... ... ... шашын алғызғаны тиімді.
Әлемдегі барлық елдер өздершің салыстырмалы артықшылықтарының ең ... ... ... ... ... және ... көрсетулер
ондіріп, халықаралық сауда жасайтындығын салыстырмалы артықшылық
заңдары ... бере ... ... жеке елдер өздерінің жақсы
шығаратын ... ... ... ... елдер ұтысты
болады, өйткені тек осындай ... ғана ... ... ... ... ... шығынынсыз көп мөлшерде тауарлар
және ... ... ... ... ... ... сауданы қолдаушылар (ешқандай шектеулерсіз)
оның келесідей артықшылықтарын атайды:
1. ... ... ... ... ... кез келген
шектеулер сол қорғалған ... ... ... ... ... алады. Мысалға, Солтүстік Каролинадай Айоваға әкелінетін
киімдер ... осы ... ... ... ... ... ол ... қымбаттатыла сатылған киімдерді тұтынушылар алғаннан
кейінгі түскен ақшалар. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қойылатын шектеулік шараларды болдырмайды. Басқа елдің
бір елге ... ... ... оған қарама-қарсы ... ... алып ... Американың басқа ел тауарына қойылған
тарифтері мен импорт үлестері, ол елде ... ... ... қабылдануына себеп болады. Сондықтан да ондай ... ... ... онша тиімді емес салалары ... оны ... ... ... ... ... экспорт шығаратын салалары ол ... ... ... зиян ... ... Бұл ... ... елдер америкада
өндірілген тауарлардың әкелуіне тура шектеулер ... ... ... ... ... ... кесірін
тигізеді.
Қорытынды
Адамзат қоғамын, оның негізі экономиканы зерттейтін ғылым ... ... ... ... ... ... мәселелерінен мағлұмат
алмаған адам өзін білімді маман қатарына жатқызбақ тұрсын, ... ... ... да ... бере алмайды. Экономика мен саясат тығыз
байланысты. Біздің ойымызша, тәуелсіз алған Қазақстанның ерекшеліктеріне
сай ... ... ... болу ... ... ... ... ел, әлемдік елдер қауымынан, бұрын Кеңес Одағы болмақ ... ... ... ... ... ... ... артыкшылықтарын пайдалану кажет.
1991 жылдың соңында Кеңес Одағының ыдырауына байланысты, ... ... оның ... ... ... ... дағдарыстан
жедел шығудың амалын іздей бастады. Осы қиын ... ... ... ... ... Бұл ... ... Қазақстан
Республикасы алдағы 15-20 жыл мөлшерінде экономикасы дамыған ... ... ... ... мемлекет болуды ... Осы ізгі ... ... асырудың шешуші кепілі ... ... ... ... сол сияқты металл-машина жасау,
отын-энергетика, халық ... ... ... ... ... ... жолы тауар-акша қатынастарын кеңінен
дамыту, сауда қатынастарын жетілдіру, ... ... ... ... зерттеуге ... ... ... ... ... болады. Бұл құбылыстарға функционалды талдауды,
себеп-салдарлы талдауды қолдану керек пе? Мәселені барынша ... ... ... болады.
Функционалды талдау экономикалык құбылыстардың өзара байланысын "көлбеу
сызығы бойынша" қарайды, ... не ... ... сұрақ койылмайды.
Мысалы, баға ... ... ма әлде ... ... ... ... талдаудан айрмашылығы, ол тауар
шаруашылығы категорияларының шығу төркінінен ... ... ... көздерін, себептерін, зерттеуге басты ... ... екі ... ... ... ... ... шектілік және марксистік әдістерді сипаттайды. Догматтық
бағыттағы кеңістік ... ... ... ... ... ... ... айналысатын "дөрекі", "ғылыми емес"
деп ... ... ... ... ... емес деп
бағалау қате пікір. Бұл бағыттың өкілдері өз ... ... ... ... етіп ... жок. ... ... фирманың, өндірушінің не тұтынушының шаруашылық ... ... ... ... ең ... ... әл-
ауқаты жетудің барынша тиімді тәсілін ... ... Бұл ... ... тап пен ... иелерін бір-біріне қарсы қою
дұрыс емес.
Өндірістің ... ... ... те, ... да, жер де ұдайы
өндіріс процесіне өз үлестерін қосады және ... бұл ... ... құнындағы өз үлестерін алады. Таптар арасындағы қарама-қайшылық
емес, ... ... ... ... ... экономиканың
тиімділігін арттыруға әкеледі.
Қоғамдық өндірістің ... ... ... ... ... ... нысандарының мәнін түсіну де ... ... ... ... ... ... түсетін айырбас үшін емес,
ең алдымен өндірушілердің өз қажеттерін өтеу үшін ұйымдасатын ... ... ... өндірушшің де жеке басының қажетін ... да, ол ... ... тікелей бөлу жолымен тиеді. Мұнда
тұтыну ондірумен сәйкес келеді де, ... ... ... ... Мұндай қатынастар әсіресе, алғашқы ... кең орын ... ... шаруашылыққа патриархалды шаруалар
кожалығы және феодалдық иеліктегі шаруашылықтар ... ... ... ... алмасуы ұзақ та, күрделі ... ... ... ... әрі тұйық, әрі тұрақты, әрі өсуі өте
баяу. Бұл қазіргі дүниеде де ... ... ... ... ... ... орын алуда. Тіпті дамыған елдердің ... де ... ... нысаны сақталуда. Тауарлы өндірістің қалыптасуының
жалпы негізгі қоғамдық ... ... ... ... әр қилы ... ... маманданады. Екінші бір шарты,
жекелей ... ... ... ... ... өз еңбектерінің өнімдерінс оздері ие
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Н.Ә. Назарбаев. «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы
мен дамуының стратегиясы». «Егемен Қазақстан», 16 ... 1992 ... Н.Ә. ... ... одақ ... Казахстанская Правда
20.10.1999.
3. Послание Президента страны к народу Казахстана. Стратегия "Казахстан-
2030".
4. Елемесов Р.Е. «Халықаралық қатынастар» Алматы 2002.
5. Курс экономической теории. Под ред. ... М.Н., - ... ... ... Н.К., ... Ж. ... ... экономики в
условиях Казахстана (теория, опыт, проблемы). Учебное пособие. –
Алматы: Экономика, 1998.
7. Таналинов А. «Бұрыңғы КСРО елдерінің кешегі мен ... ... ... ... ... #3 2002 жылы
9. «Саясат» журналы #4 2002 жылы
10. ... ... #5 2002 ... ... № 19. ... ... «Континент», № 6. 29.03.2003 г.
13. Азия – экономика и жизнь /1998 г. №27 ... ... /98г. № ... ... ... Серия экономическая /2004, №4(16)
16. Вестник КазГУ. Серия экономическая /2003, №9
Қосымша ... - ... ... ... ... |
| ... ... |
| | ... ... АҚШ |512 |12,3 ... ... |421 |10,1 ... ... |397 |9,5 ... ... |236 |5,7 ... |205 |4,9 ... Италия |189 |4,5 ... ... |165 |4,0 ... ... |152 |3,7 ... ... |148 |3,6 ... Бельгия (Люксембург) |131 |3,1 ... ... |121 |2,9 ... ... |96 |2,3 ... ... |96 |2,3 ... ... |93 |2,2 ... ... |73 |1,7 ... ... - ... ... ... келіссөздерінің тізбесі.
|Келіссөздер |Жылдар ... ... орын | | ... ... |1947 ... тарифтерін төмендету |
|Аннеси (Франция) |1949 | ... ... |1950 | ... |1956 | ... ... (Диллон | |
| ... | ... ... (Кеннеди |Тарифтерді төмендету |
| | ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... |(Токио-Раунды) ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... емес |
| | ... жою) ... ... (Уругвай |Кедендік кедергілерді азайту|
| ... ... құру ... ... |
| | ... корсету саудасының |
| | |Бас ... ... ... Б.
Сызба - 3
Халықаралық сауданың 1980-96 жылдардағы көлемі.
| |1987 -91 |1992 |1993 |1994 |1995 |1996 | |1 ... ... ... долл | |3650 |3600 |4050 |4700 |5020 | ... сауда колемінің |11 |6 |-5 |12 |16 |7 | | |өсімі, % | | | | |
| | |3 ... ... ... өзгеруі, % |5 |1 |-5 |2 |6 |0 | |4 |Халықаралық сауда көлемінің
|6 |5 |4,0 |9,5 |8 |7 | |5 ... ... ... өсімі, % |6 |4 |2 |10 |8 |6 | |6 |Мұнай экспорттаушы елдердегі
импорттың өсімі, % |5 |13 |-2 |-1 |0 |3 | |7 ... ... ... % |11 |13 |14 |11 |11 |10 | |

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономикадағы халықаралық сауда25 бет
Қазақстан Республикасының халықаралық еңбек бөлінісінің алатын орны мен рөлі7 бет
Ұлттық есепшот жүйесінің мазмұны7 бет
Xix ғасырдағы сауда сипатының өзгеруі17 бет
«Alem Sauda.Ltd» ЖШС11 бет
«Сауда - көлік компаниясы» ЖШС кадрлық саясаттың қазіргі жағдайы мен даму деңгейі 58 бет
«Сауда фирмаларының тауар қозғалыстарын есепке алу» бағдарламасын әзірлеу65 бет
Адам саудасы және онымен күресудің өзекті мәселелері40 бет
Адам саудасымен күресудің халықаралық құқықтық механизмдері51 бет
Адамды саудаға салу қылмысының жасалуы мен күресуінің шаралары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь