Қаржы және ақша нарығы

Мазмұны.
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І Бөлім Қаржы және ақша нарығы.
І.І Қаржы және ақша нарығының мәні мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
І.ІІ Қаржы нарығының негізгі мәліметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

ІІ Бөлім Қаржы және ақша нарығы оның құрылымы.
ІІ.І Ақша айналымы және ақша жиыны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
ІІ.ІІ Қаржы нарығының құрлымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
ІІ.ІІІ Қаржы нарығында қолданатын ақша агрегаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

ІІІ Бөлім Қазақстан Республикасындағы қаржы және ақша қатынастары.
ІІІ.І Ақша нарығының қалыптасу мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
ІІІ.ІІ Қазақстан Республикасындағы ақша эмиссиясы және ақшаны қамтамасыз ету ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
        
        Мазмұны.
Кіріспе....................................................................
...................................3
І Бөлім Қаржы және ақша нарығы.
І.І ... және ақша ... мәні ... ... ... ... ... ... және ақша ... оның құрылымы.
ІІ.І Ақша ... және ... ... ... ... ... қолданатын ... ... ... ... ... және ақша ... Ақша ... ... ... ... ақша ... және ақшаны қамтамасыз
ету
ерекшеліктері...............................................................
........................................24
Қорытынды...................................................................
............................26
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
.28
Кіріспе.
Курстық жұмыстың тақырыбы «Қаржы және ақша нарығы». Бұл ... ... ... қарастырдым. Бірінші бөлімнің тақырыбы «Қаржы және ақша
нарығы», ... ... және ақша ... мәні мен ... ... ... мәліметтерге тоқталдым..
Бірінші қаржы және ақшаның мәнін түсініп алайық. Қаржы дегеніміз -
қоғамда нақты өмір ... ... ... мен ... қоғамдық арналымы
бар өндірістік қатынастарды білдіретін ... ... ... мен
қорларды жасау және пайдалану процесіндегі экономикалық қатынастарды қамтып
көрсететін тарихи қалыптасқан аса ... ... ... бірі
болып табылады.
Ақша дегеніміз – тауардың ... ... ... ... ... ... мен ... құны біте қайнасқан ерекше тауар.
Яғни ақша-тауар өндіру мен оны ... ... ... ... ... ... тауар, оның айрықша қызметі – барлық тауарларға ортақ
эквивалент рөлін атқару.
Ал енді қаржы мен ақша нарығын қарастырайық. ... ... - бұл, ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды сату мен
қайта сату жөніндегі операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... қорларының, сақтық
институттарының, мемлекеттің және ... ... бос ... ... және қайта бөлуді қамтамасыз ететін нарықтық қатынастардың жиынтығы.
Ақша нарығы дегеніміз – бұл ... ... ... құралдарды,
қазыналық вексельдер мен коммерциялық қағаздарды алып – сату тетігі.
Екінші бөлімнің тақырыбы «Қаржы және ақша нарығының құрылымы».Тақырыпта
ақша айналымы және ақша ... ... ... ... ... нарығында
қолданатын ақша агрегаттары туралы болмақ. Қысқаша түрде сипаттама ... ақша ... – бұл құн ... ... ... ... мәні – ... айналыс құралы қызметін орындауы үшін қажетті
ақша ... ... тиіс ... ... ... ақша ... ... бөлгенге теңесуі болып табылады.
Ақша жиыны айналыстағы ақша ... ... ... оның ... әсер ... ... ... жолдармен өсіп отыруы мүмкін.
Үшінші бөлімнің тақырыбы «Қазақстан Республикасындағы қаржы және ақша
қатынастары». Бұл ... ақша ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету ерекшеліктері мен ақша
эмиссиясы туралы талқылаймын.
Қаржы ... ұғым ... ... ... сан алуан нысандарда пайда
болатын қызметтермен ассоциацияланады және міндетті ... ... ... ... жүреді.
І Бөлім Қаржы және ақша нарығы туралы түсінік.
І.І. Қаржы және ақша ... мәні мен ... ...... қағаздар айналысына байланысты экономикалық
қатынастар және мемлекеттің бүкіл ақша ... ... Ол ... ... ... ... ... және тауар, ақша, несие,
валюта, сақтық және тағы басқа капитал, жұмыс ... ... үй, ... ... болады.
Қаржы нарығы біріне-бірі байланысты және бірін-бірі толықтырып тұратын,
бірақ әрқайсысы өз алдына қызмет жасайтын үш нарықтан ... ... ... ... ... ... және ... қағаздар нарығы.
Қаржы нарығының ұғымы көбінесе кең түрде, оған ақша, несие, валюта
нарықтары қоса түсіндіріледі. ... өзі ... ... тең ... ... ... ... нарығынан айырмашылығы ақша нарығы төлем қаражаттарының ... ... ол ... ... ғана ... ... қолма-қол емес
төлем қаражаттарының, оның ішінде қысқа ... банк ... ... ... негізінен ұзақ мерзімді сипаттағы ... ... ... ... ... Қаржы нарығын кейде қор нарығы деп те
атайды. Ақша мен ... ... ... айналым активтерінің
қозғаласана қызмет етеді.
Қызмет жағынан алғанда қаржы нарығы – ... ... ... ... сату ... ... уақытша бос қаржысын
жинап, қайта бөлуді қамтамасыз ететін нарықтық қатынастар жүйесі.
Қаржы нарығы – бұл, ең алдымен ... ... ... ... қағаздарды сату мен қайта сату жөніндегі операцияларды жүзеге асыру
жолымен ... ... ... ... ... сақтық институттарының, мемлекеттің және халықтың уақытша ... ... ... және ... бөлуді қамтамасыз ететін нарықтық
қатынастардың жиынтығы
Нарықтардың барлық ... ... ... ... ... болуының
шарттарын айқындайды. Оларға мыналар жатады:
Реттелген тауар нарығының болуы, яғни тауарлар мен ... кез ... мен ... ... ... пен ... тепе – ... банк тарапынан ақша айналысын дұрыс ... ... ... ... емес ... ... ... жатады.
Несие нарығын жандандыру, оны толық коммерцияландыру, яғни ... ... ... ... несие ресурстарының қозғалысын Ұлтық
банк тағайындайтын пайздық есептік ... ... ... ... ... ... ақша нарығында операциялар жүргізуі
арқылы реттеледі.
Қаржы ... ... ... ... ... ... ... дамытып, монополиялық үстемдікті шектеу мақсатымен
меншіктің ... ... ... ... ... ... ... саласындағы кәсіполрындардың бастапқы ... ... кең ... ... ... ресурсын қайта бөлуде мемлекеттің рөлін қысқарту; өндірістік
күрделі жұмсалымды орталықтан ... ... ... ... ведомстволық қайта бөлуді жою;
3) Шаруашылық субьектілері мен халықтың құнды ... ... ... ... ... тапшылығын қаржландыру үшін несие қорын пайдалануды доғару;
республикалық және жергілікті ... ... ... займдар
шығару арқылы жабылады.
Қаржы нарғына тартылған үлкен ... ... ... пен ... осы ... белгілі-бір «тиімділікті» талап етеді. Нарық
тиімділігін ... ... үшін екі шарт ... ... ... ... туралы ақылы және ақысыз ақпараттарды дұрыс таңдап, талдау ... ... ... ... ... онда ... тыс ақпараттарды жинау өз
мағынасын жоғалтады. Егер бүгін акцияларға баға төмендеп жатса, бізге анық
себебін ... ... ... ... ... ақпаратты алып, қажетті қорытынды
жасайды. Біз оның бағалағанымен келісеміз.
Нарық тиімділігін дәлеледейтін фактілер күдіксіз, нақты, бүкіл дүниенің
қаржы ... ... ... ... жаңа ақпараттарды қабылдай отырып,
тиімді жерде жедел әрекет ... ...... ... ... ... табылады.Ақша – төлем
немесе халықаралық айырбас құралы. Әр адамның еңбектегі, яғни ... ... ақша ... ... ... адам ... ... жалақы ретінде алғанда, ақша төлем құралы қызметін
атқарады. Осыдан келе ... бес ... ... ... нарығы дегеніміз – қазыналық вексельдер мен коммерциялық қағадарды
алып – сату және қысқа мерзімдік несие құралдарын ... ... ... құралады: негізгі ақша агрегаттары, ақша жиыны,
ақшаның қызметтері, ақшаға сұраныс пен ұсынысты, ақша базасын және ... ... ... ... ... ... ... басты қаржы нарықтарының негізгі сипаттамаларын ұғып алайық. Басқа
нарықтардың көбі ағынмен ... ... ... бір ... немесе
айда жасалған автомобильдер) сатса, қаржы нарығы ... ... ... бәрі екі ... ... ие: ... олар ... және
ешқандай қиындық шекпестен ірі және жақсы ... ... ... ... олар ұзақ ... ... қасиетіне ие, өйткені
оларды сақтау қымбатқа түспейді.
Үй шаруашылықтарының ұсыныстары, көбінесе ағын (поток) болып ... ... ... ... өз ... ... ... сұраныс та. Бірақ ұзақ мерзімдік, бүкіл жинақталған қаржы
активтері ретіндегі активтер кез келген ... ... ... ... сатып
алынуы мүмкін. Көбінесе активтердің резерв көлемі ағын көлемінен аз болады,
актив бағалары өзгеріп ... ... ... ... қайта сатып жіберуге болатындығын көрсетеді. Қорлардың ... ... пен ... ... ... отыруы нарық ... ... ... ... түсініктеме, тек қана бір ... ғана ... ... да ұзақ ... ... ... (сақтап
сата алатын) да қатысты айтылады.
Жеке тұлғалардың көбі қаржы нарығында үлкен көлемді іс жүргізбейді.
Сондықтан да олар ... ... ... ... олар ... ... жинап бір үлкен тапсырыстарды жасайды да, ... ... ... ... өз ... ... Сол уақытта
делдалдар өздері капитал иелері ... ... ... ... ... сол ... ... өте тәуекелді. Сондықтан делдалдар
тәуекелді төмендетуге ... ... ... Осы ... делдалдар
өз қаражатын жұмсайды да, өз табысын жоғарлатуға тырысады. Олар ... ... ... ... істеуден өз атынан жұмыс істеуге ... ... олар ... ... ... субьектілеріне айналады. Осы
себептен қаржы нарығында жасалатын мәміле саны басқа нарықтардан гөрі көп.
Екінші себеп, ... ... әр ... ... үшін ... әр ... қоржындарға орналастырады. Ірі қаржы
орталықтарында мәмілелер саны ерекше көп, өйткені оларға бүкіл дүниежүзілік
компания өкілдері ... ... бір ... ... ... ... бірақ шынында бұл
делдалдар өз клиентіне әр түрлі қызмет көрсетуге ... ... ... ... формаларға ие. Ең алдымен бағалы қағаздар нарығы болады.
Оларда қалың делдалдар тобы бір-біріне әртүрлі асығыста ... ... ... ... Ал ... да биржалар ... ... және ... мүшелері көптеген мәмілелерді өз терминалынан
тұрмай-ақ жасайды. ... ... және ... бүкіл континент биржалары бір – бірімен телефон арқылы
күні-түні байланысады. Келешекте бір дүниежүзілік ... ... ... де
мүмкін.
Құнды қағаздарды сатып алу және сатуды делдалдар мен дилер атқарады.
Делдалдар (брокер) – ... ... ... ... бойынша белгілі
бір төлем ала отырып, жұмыс істейді.
Дилер – құнды қағазды сатып алу және ... өз ... және өз ... делдал, бұлар – жеке фирмалар, банк, жеке ... қор ... ... ... ... мыналардың есебінен жүзеге асырылуы
мүмкін:
- қор биржасының оған мүшелікке ену құқығын беретін акцияларын ... қор ... ... мүшелік жарналары;
- биржада жасалған әрбір мәміледен алынатын биржа алымы;
- ... ... ... ... табыстар.
Осындай мәліметтер қаржы нарығының негізгі мәліметтерінің құрамына кіреді.
ІІ Бөлім Қаржы және ақша ... ... Ақша ... және ақша ... ... деп – деп ... және қолма-қолсыз түрінде үзіліссіз
қозғалыста жүретін ақша белгілерін айтады. Бұл анықтама ақша ... ... сай ... ... ... тек ақша ... ... – орталықтанған экономика жағдайында ақша айналымының
ерекшеліктері:
- қолма-қол ақша да, ... ақша да ... ... ... бөлуге қызмет атқаратын. Барлық қоғамдық өнім өндіріс
құралдары және тұтыну заттары ... мен ... ... түрінде, яғни
бірінші жағдайда материалды-техникалық жабдықтау жүйесі арқылы, ал екінші
жағдайда ... ... ... ... және ... ... сауда жүйесі арқылы бөлінді;
- мемлекет заңмен ақша ... ... ақша және ... ... ақша ... қай түрі ... бөлу жүйесіне қызмет
атқаратынын белгіледі. Сөйтіп қолма-қол ақша ... ... ... ... көрсетсе, ал қолма-қолсыз ақша қозғалысы өндіріс құрал-
жабдықтарын бөлуді көрсетті.
- ақша ... ... ... жүйесінің обьектісі ретінде
директивалық заңдарымен реттелді;
- ақша ... ... ... ... ... ... ақша айналымынының алғашқы және ... ... ... шоғырланып,оған мембанк бақылау жүргізді;
- қолма-қол ақша және қолма-қолсыз ақша ... тек ... ... ... ... ... алдын-ала өнімге баға белгілеумен және
көрсетілген ... ... ... ... экономика үлгісі жағдайындағы ақша ... ... ақша ... ... шаруашылықтағы нарықтық қатынастарға қызмет
жасайды, ол бөлу қатынастарының тек аз ғана ... ... ... ақша және ... ақша ... ... ... ақша айналымы мемлекеттің, коммерциялық банктердің, заңды және жеке
тұлғалардың жоспарлы болжауының обьектісі болып табылады;
- ақша айналымы әр ... ... ... ... жүреді;
ақша айналымының алғашқы және қорытынды кезеңдері орталықтанбаған, яғни
олар әртүрлі коммерциялық және мемлекеттік банктерде шоғырланған;
- ... ақша және ... ақша ... ... тығыз
байланыста жүреді;
- қолма-қол ақша эмиссиясын Орталық банк жүргізіп, ал қолма-қолсыз
ақша белгілерін коммерциялық ... ... ақша ... әрі тауар, әрі ақша айналымы ретінде олардын құны
айналымда жүрді. Себебі металл монетаның ... ... ... өз ... көрсетілген (номинал) құнына сәйкес келгендіктен ақша ... ... ... ... бір ... жүрді. Сондықтан құн
айналымы тауар айналымы мен ақша айналымын біріктірді.
Қазіргі ақша айналымын құн айналымы деп ... ... Оған ... ақша және ... ақша ... өз құны ... салыстырғанда өте төмен, тіпті жоқ деуге болады. Демек қазір ... деп тек ... ... айтуға толық негіз бар.
Айналыста жүретін тек қолма-қол ақша, ол ақша айналымының тек ... ... ақша ... ... белгілі бір мезгілде қолма-қол ақшамен
өтелген ... ... ... тең ақша ... ... ... ... қолма-қол ақша және қолма-қолсыз ақша белгілерінің тауар
айналымын және тауарсыз төлемдер мен ... есеп ... ... ... ... ақша ... екі ... қолма-
қол ақша айналысы және қолма-қолсыз ақша айналымынан тұрады.
Қолма-қол ақшалар айналысы нақты ақшалар қозғалысын ... ... ... және ... ақшалар (қазыналық билеттер) қызмет
етеді. Дамыған елдерде нақты ақшалар айналысының едәуір бөлігін ... ... ... ... ... Ақша шығарудың кішкене
бөлігі (10%-ға жуығы) ... ... ... қазынашылықтың үлесіне
тиеді. Бұл кез келген мемлекеттің ақша айналымының аз бөлігін құрағанымен
оның ... ... ... ... ақша халықтың ақшалы табысының басым
көп бөлігін алуға және оны жұмсауға қызмет етеді.
Қолма-қолсыз ақшалар ... – ол ... шот ... ... ... шоттағы ақша қалдығының өзгеруі немесе ... ... ... ... ... бүкіл ақша айналымының басым бөлігін ( ... ... ... айналымы төлеушілер мен сатып алушылардың банктегі
шотына немесе жазу түрінде немесе олардың өзара талаптаырын есептеу ... ... ... ... ... үшін әр ... шоттар қолданылады.
Олардың арасында кең тарағандары: ағымдағы, есеп айырысу және т.б. шоттары.
Қолма-қол ақшасыз төлем айналымы: тауарлы ... ... және ... бойыншаболып екі топқа бөлінеді. Бірінші топқа тауарлар ... үшін ... есеп ... ал ... бюджетке төленетін
төлемдер (пайда салығы, қосымша құн ... жеке ... ... ... және тағы ... ... төлемдер) және бюджеттен тыс қорлар,
банктік борышты өтеу, несие үшін өсімді ... ... ... ... айналымын реттеудегі маңызды элемент – қолма-қол ақшаны пайдалану
аясын ... бұл ... ... елде кәсіпорындар арасындағы өзара
есепке қолма-қол ақшаны тек төменгі жалақының еселенген мөлшері көлемінде
пайдаланумен және ... ... ... ... саудамен есеп айырысу
үшін есептесу чектерін енгізумен шектелуде.
Ақша айналысының ... ... де ... ... ... ... тауарлар әлемі: тауар және ақшаға бөліне отырып, олардың
арасында өзара қарама-қайшылық туады. Қоғамдық еңбек ... ... ... ... және ... нарықтардың қалыптасуымен байланысты
капитализм тұсында ақша айналысы да әрі қарай дами түседі. Сонымен ақша,
капитал ... ... ете ... барлық жиынтық қоғамдық өнім айналысы
мен айырбасына дәнекер ... ... ... және қолма-қолсыз
формаларының көмегімен тауарлар айналысы, ... ... және ... қозғалысы жүзеге асырылады.
Қолма-қол ақша мен қолма-қолсыз ақшалар арасында тығыз байланыс пен
өзара ... бар. Ол ... ... бір айналыс сферасынан екінші
біріне өтіп отыруынан байқалады. ... ... ... ... ... олардық қолма-қолсыз ақшаға айналуын ... ... ... жәрдемақы, степендия, зейнетақы және т.с.с. төлеу үшін ... ... ... ... қолма-қол ақшаларға ауысуы
байқалады.
Айналысқа қажетті ақша санына ... кері ... ... даму дәрежесі, себебі қаншалықты тауарлардың басым бөлігі несиеге
сатылса, соғұрлым айналысқа аз мөлшерде ақша қажет ... ... ... ... жылдамдығы.
Металл ақша айналысы тұсында айналыстағы ақша саны ақшаның қазына ... ... ... реттеліп отырады. Егер ақшаға деген қажеттілік
қысқарса, онда айналыстағы артық ақша ... ... ... ... ал егер ... ... ... ұлғайса, онда айналысқа қажетті
мөлшердегі ақша қазынадан айналысқа шығарылып отырады.
Егерде айналысқа алтынға ... ... ... қағаз
ақшалар (қазыналық билеттер) қызмет етсе, онда бұл жағдайда қолма-қол
ақшалар айналысы қағаз ақша ... ... ... ... ... қолдап отыру шоттарымен заңдары мынадай екі ... ... ... ... ... ақша деген қажеттілік және
айналымға ақшалардың нақты түсуімен. Егер де ... ақша ... ... ... ... ... онда ... құнсыздануына, яғни
ақша бірлігінің сатып алу қабілетінің төмендеуіне, яғни инфляцияға ... ... ... ... нарығы – бұл, ең алдымен дербес экономикалық ... ... ... сату мен ... сату ... операцияларды жүзеге асыру
жолымен кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің, жинақтаушы зейнетақы
қорларының, сақтық институттарының, мемлекеттің және халықтың уақытша бос
ақшасын ... ... және ... ... ... ... ... жиынтығы. Ол нарықтық қатынастар жүейсінің құрамды бөлігі
болып табылады және тауар, ақша, кредит, ... ... және ... ( капитал, жұмыс күші, тұрғын үй, жер,алтын, және тағы басқа
нарықтармен) етене ... ... ... ... дегеніміз – қолма – қол ақшаға ғана емес, қолма – қолсыз
қаражаттарын да қосатын төлем қаражатттарының нарығы.
Несие нарығы – ... ... ... ... ... мен несие нарықтары, әдеттегідей, айналым, активтерінің
қозғалысына қызмет етеді.
Капитал ... ... ... ... ... және ұзақ
мерзімді қорланымдарының қозғалысы жүзеге асырылады.
Қаржы нарығында сатып алу – сатудың обьектілері айырықшалықты тауарлар
– ақша және ... ... ... болып табылады.
Қаржы нарығында бағалы қағаздардың қозғалысымен ортақтастырылатын
экономикалық ... ... ... ... қағаздар нарығы маңызды орын
алады. Қор құндылықтарының - ... ... мен ... ... ... байланысты болғандықтан оны қор нарығы деп те атайды. « ... ... ... ... ... ... жасалатын және
рәсімделетін мекеменің – қор биржасының атымен байланысты.
Нарықтың барлық тұрпаттарының өзара байланысы қаржы нарығының жұмыс
істеу шарттарын айшықтайды. Оған мыналар ... ... ... ... ... яғни кез ... ... және
арналымдағы тауарлар мен қызмет көрсетулер боынша сұраным мен ұсынымның
теңгерімділігі;
2) Ұлттық (орталық) банк тарапынан ақша айналысын қалыпты реттеп отыру:
бұған ... және ... ... ... ... бақылау жатады.
3) несие нарығының жандандырылуы, оның толық коммерциялануы, яғни несие
ресурстарын еркін нарыққа орналастыру; несие ресурстарының қозғалысы
Орталық банктің пайыздық ... ... ... ... ... нормасын, ашық ақша нарығында операциялар жүргізуді
белгілеу арқылы реттелінеді.
Кез келген субьектінің қаржы ресурстарына қажеттілігі және оны
қанағаттандырудың ... ... тура ... ... ... ... обьективті алға шарты болып табылады.
Қаржы нарығының жұмыс істеуінің негізгі алғы шарттарына мыналар ... ... мен ... ... ... материалдық өндіріс
сферасының бастапқы шаруашылық буындарының – меншіктің барлық нысандары
кәсіпорындарының, соның ... ... ... да кең дербестігі;
Қаржы ресусртарын қайта бөлудегі мемлекет ролінің қымқаруы: өндірістік
күделі жұмсалымдарды орталықтан қаржыландырудың, қаражатрды кәсіпорындар
арасында ішкі ведомстволық қайта бөлудің азаюы;
Шаруашылық ... ... мен ... ... ... және ... ... ақшалай табыстардың өсуі;
Бюджет тапшылықтарын қаржыландыру үшін несие қорын пайдалануды тоқтату
республикалық, сондай-ақ жергілікті бюджеттердің тапшылықтары мемлекеттік
қарыздарды шығару арқылы ... ... ... маңызы бос ақша қаражаттарын алу және оларды ... ... ... өндіріс процесіне ықпал ету мен ғана айқындалып қоймайды.
Оның жұмыс істеуі әкімшіл - әміршіл ... тән ... ... ... ... бойынша ресурстарды қайта бөлуге мүмкіндік
береді. Деңгейлес қозғалыс кезінде шаруашылық жүргізуші субьектілер
арасында қаржы ресурстанын өттеусіз қайта бөлу түрінде төте байланыстар ... ... Бұл ... ... ... ... ... есебінен кәсіпорындардың, салалардың және жалпы экономиканың
қаржылық жағдайын тұрақтандыратын.
Қаржы нарығының ... ... ... белгілеу жолымен бизнестің
нақтылы құнын бағалауға мүмкіндік береді: тиімді ... ... ... ... ... ... жоғары бағасы белгіленеді.
Қаржы нарығының болуы инфляцияны тежейді, өйткені ... ... ... ... ақша ... ... ... еркін жүретін, бағасы
сұраным мен ұсыным арқылы анықталатын құнды қағаздар шығарады.
Экономикалық ... ... ... ... ... жұмыс
істеуі экономиканың дағдарыс тудыратын және оның инфляциясымен қосарланатын
қарама-қайшылықтарға және қиыншылықтарға кезігеді.
Инфляция ... ... ... ... ... – олар ... ... құны жоғалмай жеңіліп өтетіндей болуы тиіс. Бағаның үнемі
өсіп отырған ... ... ... өтімі аз бағалы қағаздарға
ұзақ мерзімге салуға бармайды. Инфляция кезінде ұзақ ... ... ... дүние – мүлікке, тауарларға, еркін айырбасталымда бағалы
қағаздарға жұмсау неғұрлым тартымды болып табылады.
Жоғарыда баяндалғандардан туындағандай, бағалы қағаздар нарығы –
шауашылық жүргізуші ... мен ... ... ... ... ... сан алуан түрлері сатылатын және сатып алынатын қаржы
нарығының ... Бұл ... ... ... ... экономикалық әсіресе
инвестициялық процестерді реттеп, олардың тиімділігін арттыруға мүмкіндік
береді. ... осы ... қор ...... ... және өзгеде
активтерді сан алуандығымен қол жетеді.
Бағалы қағаздар нарығы экономиканың барлық субьектілерінің өздеріне
қажетті ақша ресурстарын алуына кең мүмкіндіктер жасайды және алудың ... Ол ... ... ... ... ... өтіп жатқан
процестердің реттеушісі болып табылады. Бұл әсіресе күрделі жұқмсалымдарды
инвестициялау процесіне қатысты.
Бағалы қағаздардың айналымға түсу уақыты мен ... ... ... ... және ... болып бөлінеді. Бастапқы нарықта бағалы
қағаздардың бастапқы иеленушілерінің жаңа ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың айналысы, яғни олардың
иелерінің ауысуы ... ... ... ... ... құн-
бағалы қағаздарды шығарған ... ... оның ... ... ... және ... бағасы ( бағамы) болады. Қайталама
нарық екі бөліктен тұрады: ұйымдастырылған ... ... ... ... ...... ұйымдастырушының ішкі құжаттарына сәйкес жүзеге
асырылатын эмиссиялық бағалы қағаздар мен өзге де ... ... ... және ... бағалы қағаздар нарығы – бағалы
қағаздар айналысының бағалы ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушының ішкі құжаттарында мәміле
обьектісіне және оның қатысушыларына белгіленген талаптар ... ... ... ... тыс ... ... ... нарықтан
айырмашылығы мұндпа операцияларды жүзеге асыратын бірыңғай орталық жоқ,
мәмілелерді олардың ... ... мен ... ... нарықта операциялар қатаң регламенттелінген, ... ... ... ... қатаң ережелер бойынша
жүргізіледі.
Бұдан ... ... ... ... ... бойынша ажыратады:
бағалы қағаздардың түрлері бойынша: акциялар, облигациялар, және т.б.
нарығы; эмитенттер бойынша: ... ... ... ... ... қағаздар нарығы; аумақтық критерийі бойынша: ұлттық,
халықаралық, аймақтық; мезгілдері бойынша: қысқа мерзімді, орта ... ұзақ ... ... ... ... ... ... бойынша:
кассалық, форвардтық және т.с.с. салалық критерийі бойынша.
Акциялар дегеніміз – акционердің қоғамдағы үлесін немесе меншігін
куәландыратын бағалы қағаздар.
Облигация дегеніміз – ... ... бір ... ... яғни
алған ақша сомасын қайтаруды және белгіленген сыйақыны (мүддені) төлеуді
міндеттеген ... ... ... айтады.
«Бағалы қағаздар нарығы туралы» заңда туынды бағалы қағаздар осы
қағаздардың осы қағаздардың барлық ... ... ... ... бағалы қағаздар делінген. Туынды бағалы қағздарға фьючерстер,
опциондар, форвардтар, варранттар, своптар, ... ... ... ... және ... ... Негізгі бағалы
қағаздарға акциялар мен облигациялар жатады.
Туынды бағалы қағаздар нарығында айналыста жүрген корпорациялық бағалы
қағаздардың тізбесін аяқтайды.
Туынды бағалы қағаздарды пайдалану белгілі бір ... ... баға ... ... ... ... қарыз алу
құнының төмендеуіне, қажетті нарыққа шығу мүмкіндігін алуға байланысты.
ІІ.ІІІ. Қаржы нарығында қолданатын ақша ... ақша ... ... ... ақша – несие статистикасын
құру мен талдауға қолданылып жүрген ақша базасы мен (белгіленуі М3 ) ... ... ... ... ... екінші деңгейдегі банктердің баланс шоттарын
шоғырландыру негізінде анықталады және құрамына айналыстағы қолма-қол ақша
және жеке ... ... мен үй ... ... ... Төменде ақша агрегаттарының құралы келтіріледі:
М0 (айналыстағы қолма-қол ақша немесе банк жүйесінен тыс ... + ... емес ... ... мен халықтың теңгедегі аудармалы
депозиттер;
М2,М1 + теңгедегі басқа депозиттер және банктік емес заңды ... ... ... ... ... депозиттер;
М3 (ақша жиыны), М2 + банктік емес ... ... мен ... ... ... депозиттері.
Өнеркәсібі өркендеген мемлекеттерде ақша жиыны құрамын анықтау үшін негізгі
ақша агрегаттарының төмендегі жиынтығын пайдаланады:
- (М1) айналыстағы қолма-қол ақша ... ... ал ... ... билеттер) және банктік ағымдағы шоттардағы қаражат
(депозиттер) жатады.
- (М2) оған (М1) агоегаты және ... 4 ... ... ... мерзімді және жинақ салымдары кіреді.
- (М3) оған (М2) агрегаты және арнаулы несие ... ... ... (L) оған (М3) ... және ірі ... ... ... қосылады.
Қорыта айтқанда әрбір келесі ақша агрегаты өзінен ... ... ... ... үлкен ақша жиынын құрайды. Бірақ оның
алдыңғыға қарағанда ... ... ... ... құрамы әр мемлекеттің өзіне тән ақша-несие
жүйесімен анықталады. Мысалы, ... ақша ... ... үшін – төрт,
Швейцария мен Германияда – үщ, Ұлыбританияда – бес, Францияда – екі ... ... ... ақша ... ... ... ақша
агрегаттары кіреді.
● М0 – айналыстағы қолма-қол ақша;
● М1 - өзіне М0 агрегатын ... ... ... ... депозиттерінің, заңды тұлғалардың күрделі қаржыландыру қорлары
шотының, ... және ... ... қоғамдық және басқа үкіметтік
емес ұйымдар шоттарының қалдығын және халық пен ... ... ... ... ... біріктіреді;
● М2 - өзіне М1 агрегатын, сонымен бірге жеке және заңды тұлғалардың
мерзімді салымдарын біріктіреді;
● М3 - ... М2 ... және ... займ облигацияларын
біріктіреді.
Ақша агрегаттарының құрылымы тұрақты қалыпта ... ақша ... ... байланыста өзгереді.
Ақша массасы бірнеше жолмен өсуі мүмкін:
●банкноталар мен монеталарды эмиссиялау есебінен;
● орталық банктен коммерциялық банктердің несие алуымен;
● мемлекеттік бюджеттің ... жабу үшін ... ... ... ... ... банктің асыл металдарды, шетел валютасын және мемлекеттік бағалы
қағаздарды сатып алуымен;
● чек шығарумен немесе коммерциялық банктердің салым ... ... ... (депозиттер негізінде несие ақшаларын шығару).
Ақша массаы көлемінің өзгеруіне ... ақша ... ... оның ... жылдамдығы да әсер етеді. Ақшаның айналым жылдамдығы
жалпы ... ... ... циклмен өркендеуіне,
экономикалық дамудың ... ... ... ... ... ... факторларға, яғни төлем айналымының құрылымына, ... ... есеп ... дамуына, ақша нарығындағы пайыз
деңгейіне және т.б. өзгереді.
ІІІ Бөлім Қазақстан Республикасындағы қаржы және ... ... ... ... ... экономикалық игілікке тек нарықтық экономика арқылы жетуге
болатындығын дүниежүзілік тәжірибе көрсетіп отыр.
Қазақстан экономикасының шаруашылық жүргізудің ... ... ... алу – ... ... обьектісі – ақшаның рөлін арттыруды шұғыл
қажет етеді.
Ақшаны сатып алу – сату ... ... ... ... ... алуан бағалы қағаздарының ауқымы зор айналымдарына қызмет ететін ... ... ... ... ... себепші болады.
Қазақстан Республикасының қатаң ... ... ... ... ... ... ... отыратын нарықтық
экономикаға көшуі елімізде оған қызмет көрсететін барлық ... ... және ... ақша ... ... ... етті.
Ақша нарығындағы болып жатқан өзгерістер экономикаға ... әсер ... ... болсақ ақша нарығы валюта мен қаржы нарығының бір
құрамдас ... ... ... ... ... ... ... жоспарлы
экономикадан қағидалы жаңа, мемлекет тарапынан реттелініп отыратын нарықтық
экономикаға ... ... оған ... ... барлық институттармен
бірге ақша нарығының құрылуын талап етті.
Қай нарық болмасын, барлық ... ... ... жатыр. Бұл мәселер
бір бірімен тығыз байланыста болады. Сонымен ақша нарығының қалыптасу
мәселері инфлияция, ... ... ... ... қазыналық вексельдер
мен коммерциялық қағаздарды алу және сату, ... ... мен ... ... ... ақша ... ... және тағы басқа
мәселелерден туындайды.
Ақша нарығының ең бірінші және ... ... бірі – ... ... дегеніміз – ол тауарлар мен көрсетілген қызметтер
бағасының өсуі және тауар ... мен ... ... ... ... ... оның сатып алу мүмкіндігінің құлдырауы.
Шындығын да, қауырт жағдайларда мемлекеттік шығындарды қағаз ақша ... ақша ... күрт ... ... ... ... ... жағдайына мыналар әсер етеді: ақша ... ... ... болуының нәтижесінде ақша айналысы заңы талаптарының
бұзылуы, яғни бюджет тапшылығын жою ... ... тыс ақша ... ... ақша ... ... ұлттық валютаның қозғалысын
шектеу және т.б. факторлар.
Қысқа ... ... бір ... ... берілетін несиелерді айтамыз.
Қысқа мерзімдегі несиелер айнымалы капиталдың қозғалысынан ... ... ... ... Оның қайтарылу мерзімі әр елдің
экономикалық жағдайына, инфляцияның деңгейіне қарай өзгеріп отырады.
Бұл нарықтағы ақша сұранысы өзекті ... бірі ... ... Ақша
сұранысы нақты табыс өскенде артуы тиіс, ал атаулы пайыз ... ол ... ... Ақша ... табыстағы өзгерістер, пайыз
мөлшерлемесіндегі өзгерістер әсер ... ... ... ақша ... ... жағдайда да туындайды: ақша ... ... ... алып ... ... кассасындағы депозиттер басқа да ақша
тәрізді ... ... ... ... ... ... ... Инфлияция жағдайында ақша сатып алу қабілетін жоғалтады, ақша
құнын инфлияция айқындайды.
ІІІ.ІІ Қазақстан Республикасындағы ақша эмиссиясы және ... ... ... ... 1993 жылы ақша ... ... ... себебі – ақша белгісін тұрақтандыру болды. Ақша реформасы дегеніміз
– мемлекеттік ақша жүйесіне өзгеріс енгізуді айтады. Ақша реформасы
жүргізілгенде бір ақша ... ... ақша ... ... я болмаса
сол ақша жүйесінің кейбір элементтерін өзгертеді. 1993 жылы Қазақстан
мемлекетінің ұлттық валюта – теңге ... ...... ... ... ... ... шығарылуы. Ол қолма-қол түрінде де немесе қолма-қолсыз
ақша түрінде де болуы мүмкін.
Эмиссиялық банк – ол ... ақша ... ... ... бар, ... орталық банк.Қазақстан Республикасында ақша эмиссиясын
тек қана Орталық Банк шығарады. Мемлекеттің Орталық Банкінің ...... ақша ... ... ... ... ... – ақша
белгісін сату және банк жүйесінің несие-есеп, эмиссиялық жұмысын ... ... ... Республикасының бірінші деңгейдегі банктерге
шығару құқығы берілген жалғыз мемлекеттік орган. Олар Ұлттық ... ... және ... ... ... емес балама алу
түрінде болады. Жоғарыда атап өткендей мемлекетіміздің ресми ақша бірлігі –
теңге болып табылады. Ұлттық Банк ... мен ... ... анықтайды, олардың жасалуын қамтамасыз етеді, сақтау, жою және
қолма-қол ақшаны жинақтау тәртібін орнатады.
Қазақстан Республикасының шығарылған ақшалар, банкноттар мен тиындардың
атаулы құрылымы, айшықталған ... ... ... ... мен ... баспасөзда жариялануы тиіс. Валютаны өзгертуге Қазақстан
Республикасы Парламентінің құқығы бар. Ұлттық валютаның қызмет ету
шарттарын, мерзімін, тәртібін анықтау құқығы ... ... ... Республикасындағы ақша эмиссиясын, яғни валютаны шет ел
мемлекеттерінің ақша бірліктеріне айырбастау бағамын анықтау тәртібін
Ұлттық Банк ... ақша ... ...... мен ... ... шығарылуын сипаттайды.
Жалпы ақша, банкнота, монетаны (теңге мен тиынды) ... ...... қызметтерінің бірі болып табылады. Эмиссиялау үшін Ұлттық
Банк номиналдардың құрылымын, теңге мен тиындардың пішінін (дизайн),
олардың қажет ... ... ... ... етеді.
Ұлттық Банктің қолма-қол ақша қаражатын шығаратын, теңге мен тиынның
қолма-қолсыз ақшаның ... алып сату ... ... ... ... құқығы бар. Сондай-ақ қолданылған ақша белгілерін
айналымнан шығарып, олардың жаңасымен айырбастап, тозығы жеткендерін ... ... ... ... бірі - ... реттеу және
валюталық бақылау қызметі.
Валюталық реттеу және валюталық бақылау қызметін ... үшін ... ... ... және ... ... ақша және ... айналым аясын және тәртібін белгілеп, шетел валютасымен
жүргізілетін операцияларға ... ... оның ... ... мөлшер
деңгейіне шектеу қояды. Ақшаны қамтамасыз етудің бір жолы – ұлттық валютаны
шетел валютасымен салыстырып, курсын реттейді.
Сонымен қатар ақшаны қамтамасыз ету ... ... ақша ... ... және ... ақша ... яғни ақша ... де байланысты болады.
Ақша жүйесі – ол тарихи қалыптасқан және мемлекеттің ... ... бір ... ақша айналымы. Металл ақша айналысы, бұл жүйеде ақша
тауары, яғни ... ... ақша ... ... және ол ... барлық
қызметтерін орындайды. Ал несие ақшалары металға айырбасталады. Несие
ақшалары және қағаз ақша ... Бұл ... ... сай, ... ... ақша,яғни алтын біржолата ығыстырылып, айналыста тек қана ақша
белгілері жүреді.
Қорытынды.
Курстық ... ... ... ... және ақша нарығы бір – бірімен
тығыз байланыста болады. Екі нарықта болған ... бірі ... ... отырады.
Қаржы нарығы дегеніміз – қаржылық қызмет көрсету мен тұтынуға, сондай-
ақ ... ... ... және ... ... қатынастардың
жиынтығы болып табылады.
Қазіргі кезде дүние жүзінде АҚШ, Еуропа бірлестігі мен Жапония қаржы
нарығының ең ... ... ... Ал Қазақстанның нарықтық экономикаға
өтпелі кезеңінде оның қаржы нарығының қоры мол,өзінің өркендеуіне жетеді
деуге әзірше ерте. Қаржы нарығы біріне-бірі байланыста және ... ... ... ... өз ... қызмет жасайтын үш нарықтан
тұрады: қолма-қол ақша нарығы, несие ... ... және ... нарығы.
Қаржы нарығының айырмашылығы ақша нарығы төлем қаражаттарының нарығы
болып табылады, ол қолма-қол ақашаны ғана емес, ... ... ... оның ... ... мерзімді банк несиесін қамтиды.
Қаржы нарығы болашақпен тәуекелді ... ... ... мен ... қор жинау мен несие алу туралы шешім
қабылдау ақпарат жинау қажеттілігінен басталады. Қаржы активтерінің
табиғаты – бұл ... ... ... мен ірі, жақсы ұйымдасқан нарықтарда
сауда жүргізу жеңілдігі, ... ... Сол ... ... біз басқа
нарықтардағы ағым ретінде емес, қор ретінде ... ... ... ... осы нарыққа ұсыныс және сұраныс
көлемдері арасында орнатылады. Қорлардың сұранысы үлкен болуы үшін
активтердің сапалығымен табыстылығын бірдей болуы керек. ... ... ... ... түрі ... деп ... ... ұстаумен шатастыруға болмайды, біріншісі тәуекелдің толық
жоқтығын қарастырады. Ал екіншісі инвестордың тәуекелді болуын есепке
алады. Нарық тиімді бодлуы үшін ол бар ... ... ... ... ... ... және әр актив өз тәуелділігі бойынша дұроыс бағалануы
қажет. Қазақстандағы ... ... ... ... ... бағалы
қағаздары мен қорлары бойынша операция жүргізуде.
Өкінішке орай, еліміздегі көптеген кәсіпорындар мен ұйымдар қор
нарығына белсенді араласуға және оның ... ... ... ... ... ... емес болып шықты. Тапшылық мәселелерін шешуге
мемлекеттің өз активтерін басқаруды ... ... ... келтіруде.
Осы уақытта үкімет ұлттық компаниялардың мемлекеттік емес облигациялардың
эмитенттері ретінде ... да ... ... ... ... ... ... тартымдылығын атқару мәселелерінде шешілген жоқ.
Көптеген эмитенттер шығарылған бағалы қағаздар бойынша ... ... мен ақша ... тәртіпсіздікке ұрынады, корпорациялық басқарудың
тиісті нормаларын өз деңгейінде сақтамайды. Мұның ұсақ акционерлердің
құқықтары мен заңды мүдделерінің бұзылуына, өзінің іс-әрекеттері жөніндегі
ақпарларды ішкі және ... ... ... сай ... ... ... алмауына әкеліп соқтыруда.
Стратегиялық тұрғыдан келгенде экономиканы сауықтыру, ... ... ... ... ... жандандыру және жаңаларын құру үшін қажетті алғы
шарттар жасау, халықтың әлеуметтік жағдайын ... ... ... ... ... береді.
Қаржы нарығы негізінен ұзақ мерзімді сипаттағы міндеттемелер немесе
куәліктер нарығы болып табылады. атайды.
Ал ақша нарығы қаржы нарығының бір бөлігі, онда ... ... ... ... және ... алынады. Оның айналу мерзімі 1 күннен 1жыл
аралығында созылады. Бұл нарыққа қазыналық вексельдер, депозиттік
сертификаттар және басқа коммерциялық қағаздар сатылуға ... ... ... ... ... ... олардың бәрі қарызды бағалы
қағаздарға жатады.
Пайдаланылған әдебиеттер.
1) Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы»: Оқулық. – Алматы: ... ... Ө.Қ., ... Б.А., ... Ү.С., Б.И. Комягин. «Жалпы
экономикалық теория»: Оқулық/Ақтөбе , 2004.
3) ... ... ... Ф.Н., ... ... Оқу ... университеті/ Алматы, 1999.
4) Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы –
Алматы: Экономика,2000ж
5) ... Н.Қ., ... Д.М., ... А.Е. ... экономикалық
қатынастар: Оқу құралы – Алматы: Экономика 1998ж.
6) Абленов Д.О., ... Р.Н., ... Д.Д. ... практикум:
Учебное пособие/Алматы: Бастау, 2004.
7) Ковалева А.М. Финансы: учебное пособие.
8) ... Н.Қ., ... М.Ә. ... ...... 2003.
9) Саяси экономия негіздері. Оқу құралы. Т. Қожамқұлов.
10) Қазақстан экономикасын басқару ... Оқу ... ... Экономика 2001ж.
11) ХХІ ғасырға қандай экономикамен кіреміз. О.Сәбден. Алматы: ... ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақша нарығы.
Қаржы нарығы.
Бағалы қағаздар нарығы.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша және қаржы нарығы4 бет
Ақша және қаржы нарығы туралы7 бет
Ақша нарығының құрылымы мен қаржылық құралдары15 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
Ақша нарығының қазіргі кездегі жағдайы4 бет
Қазақстан Республикасының ақша нарығының қазіргі жағдайы24 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь