Ақшаның мәні және шығу тегі

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
Бөлім 1. Ақшаның пайда болуы мен мәні.
1.1 Ақшаның пайда болуы және оның тауарлы жаратылысы ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Ақша . тауардың жалпы эквиваленті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.3 Ақшаның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

Бөлім 2. Ақшаның қызметі.
2.1 Ақшаның атқаратын қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.2 Ақшаның қажеттілігі және оның экономикалық маңызы ... ... ... ... ... ...

Бөлім 3. Қазақстан Республикасының Ұлттық валютасы.
3.1 Қазақстан Республикасының валютасы.
3.2 Дүниежүзілік валюта жүйесі.

Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Ақшаның өндіргіш күштер мен тауар қатынастарының біршама жоғары дамуы нәтижесінде пада болғандығы ертеректен бізге белгілі. Ақшаның жаратылысын зерттегендегі басты анық болғаны, ол оның тауарлы шығу тегіне байланыстылығын көрсетеді. Тауар – сатуға немесе айырбастауға арналған еңбек өнімі. Осы еңбек өнімінің тауарға айналуы ақшаның пайда болуының объективтік алғышарттарын туғызған.
Ақша – бұл тауар айналысының құралы және оның ізбасары. Тауармен ақша бір – бірінен бөлінбейді, себебі ақша айналысынсыз тауар айналысының болуы мүмкін емес. Ақша тауардан бөлініп шыққанымен де, ол айрықша тауар ретінде қала береді.
Сонымен, ақша – бұл барлық тауарлардың құнын өлшейтін, жалпыға балама айрықша тауар.
Сонымен қатар, әр бөлімге жекеше тоқталатын болсақ, бірінші бөлімде ақшаның пайда болуы және оның түрлеріне жеке – жеке тоқталып өтеміз.
Ақша – кез – келген тауар айналысының құрамдас бөлігі және оның нәтижесі.
Тауар және ақша бір-бірінен ажырамайды, себебі ақша айналымынсыз тауар айналымы болмайды, болуы да мүмкін емес.
Екінші бөлімде ақшаның атқаратын бес қызыметі туралы және де ақшаның қажеттілігі, оның экономикалық маңыздылығы туралы қарастырамыз. Ақша - өндіру мен бөлу процестерінде адамдар арсындағы белгілі бір экономикалық қарама –қарсылықтарды көрсететін экономикалық категория ретінде маңызы зор.
Үшінші бөлімде Қазақстан Республикасының және басқа да дүниежүзілік елдердің валюталық жүйесі туралы қарастырамыз. Елдердің әлемдік шаруашылыққа интеграциялануы ақша капиталының бір бөлігінің ұлттық ақшадан шетел валютасына және керісінше айналуын туындатады.
1. Кәсіпкерлік негіздері. М.Б. Бисенғазиев, А.Ш. Хамитов. Орал – 2001 жыл
2. Кәсіпорын экономикасы. Г.Ө. Жолдасбаева. Алматы, Экономика – 2002
жыл.
3. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. В.К. Радостовец, Т.Ғ. Ғабдуллин, В.В
Радостовец, О.И. Шмидт. Алматиы – 2003 жыл.
4. Экономика предпринимательсва. В.И. Кушлин, П.Д. Половинкин, А.Н.
Фоломьев, В.Н.Архангелский, А.И.Марголин, Ю.В.Яковец, А.В.Зозулюк.
Гуманитарный издательский центр Москва – 2001 год.
5. Настольная книга индивидуального предпринимателя. А.И.Кремлев.
Москва – 1997 год
6. Управление малым предпринимательством. О.С.Сабден, А.Н. Токсанова.
Астана – 2001
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Курстық жұмыс
Пәні ... ... ... мәні және шығу ... қаласы – 2006ж.
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..............................................3
Бөлім 1. Ақшаның пайда болуы мен мәні.
1.1 Ақшаның пайда болуы және оның тауарлы
жаратылысы........................4
1.2 Ақша - тауардың жалпы
эквиваленті..........................................................6
1.3 ... 2. ... ... ... ... Ақшаның қажеттілігі және оның экономикалық
маңызы.......................
Бөлім 3. Қазақстан Республикасының Ұлттық валютасы.
3.1 Қазақстан Республикасының валютасы.
3.2 Дүниежүзілік валюта ... ... ... ... мен ... ... біршама жоғары дамуы
нәтижесінде пада болғандығы ертеректен бізге белгілі. Ақшаның ... ... анық ... ол оның ... шығу ... ... Тауар – сатуға немесе айырбастауға арналған
еңбек өнімі. Осы еңбек өнімінің тауарға ... ... ... ... ... ... – бұл тауар айналысының құралы және оның ізбасары. Тауармен ақша
бір – бірінен бөлінбейді, ... ақша ... ... ... ... ... Ақша тауардан бөлініп шыққанымен де, ол айрықша тауар ретінде
қала береді.
Сонымен, ақша – бұл барлық тауарлардың ... ... ... балама
айрықша тауар.
Сонымен қатар, әр бөлімге жекеше тоқталатын болсақ, бірінші бөлімде
ақшаның ... ... және оның ... жеке – жеке ... ... – кез – келген тауар айналысының ... ... және ... және ақша ... ажырамайды, себебі ақша айналымынсыз ... ... ... да ... ... ... ... атқаратын бес қызыметі туралы және де ... оның ... ... ... ... Ақша ... мен бөлу ... адамдар арсындағы белгілі бір экономикалық
қарама –қарсылықтарды көрсететін ... ... ... ... ... бөлімде Қазақстан Республикасының және басқа да ... ... ... ... ... ... әлемдік
шаруашылыққа интеграциялануы ақша капиталының бір бөлігінің ұлттық ... ... және ... ... ... 1. ... ... болуы мен мәні.
1.1 Ақшаның пайда болуы және оның тауарлы жаратылысы.
Ақша адамдарға ежелден ... ... оның ... ... ... ... сыры және ... өміріндегі мәні көп уақытқа дейін беймәлім болды. Бұл
сұрақтарға қоғам өмірін зерттей ... ... ... ... атқаратын маңызын жан-жақты ашып,жауап берді. Ақша тауарлы
өндірістің өнімі. Сонда өнім мен ... ... ... ... ... ... оның қолдануының өрістеуіне әсер ету жағдайларын
тарихи тұрғыдан ... ... ... ... ... ... жағдайында бір қауым өз
тұтынуынан ... ... ... да ... еңбек өнімін анда-санда
кездейсоқ ... ... бір ... ... ... ... ... нәтижесі - өнім. Ал оны өндірушілердің белгілі ... яғни ... ... ... сатып алу қатынастарын дәлелдейтін
түрі – тауар. Тауар дегеніміз сату-сатып алу жолымен айырбасқа түскен еңбек
өнімі, ... ...... ... ... арналған формасы. Тауар ең
алдымен өндірушінің басқа өнімдерге айырбастау мақсатымен жасалған ... ... ... ... яки ... көрінеді. Егер өнім өндірушінің
өзінің тұтытуы үшін жұмсалса, ондай еңбек өнімі ... ... ... ... өзі тіккен етікті өзі пайдаланса, онда ол ... ... ... ... зат тауар бола алмайды. Егер нақты еңбектің нәтижесі –
тұтыну құны өз сатып алушысын таппаса, ... оны ... онда ... ... уақыт босқа кеткен уақыт болғаны да, зат тауар түріне ... ... ... ол ... ... зат. ... басқа адамдардың
қажетін қанағаттандыратын қасиеті тауардың тұтыну құны ... ... ... тұтыну құны болып табылады. ... құны ... өз ... ... ... өндірушінің тауарына айырбастау арқылы
басқа адамдардың қажетін ... ... ... ... ... оның айырбас құны деп атайды. Айырбас ... ... ... ... ... ... көрсеткіш айқын көрсетеді. ... ... құны ... ... ... қанағаттандыру қасиетінен шығады да,
ал басқа тауарларға ... ... ... құны ... Әрбір тауар
өзінің өндірушісіне айырбас құны ретінде тұтыну құнын алатын құрал болады.
Айырбас құны, яғни тұтыну ... ... ... ол – ... ... ... ... кететін жәйт, кез келген пайдалы зат құн бола алмайды. Себебі адам
еңбегі жұмсалмаған заттардың құны жоқ. Мысалы, ... тың жер, ... ... ... ... т.б. ... құн деген не? Құн дегеніміз –
тауар өндіргенде ... ... ... ... дамуының негізі – еңбек.
Сондықтан, тауарға сіңген қоғамдық еңбек тауардың құны ... Бұл ... ал ... жағынан еңбек шығындары өздігінен өнімді құн ... ... ... ... бола ма? ... құны ... үшін белгілі
бір қоғамдық жағдай болуы қажет – ол тауар қатынастары болуы шарт. Ол ... ... ғана ... ... ... ... белгілі бір
тауарды басқа тауарларға теңестірулері кезінде, яғни айырбас құны ... ... ... ... ... ия болмаса химиялық
талдау жасап байқауға болмайды. Оны тек қоғамдық сипатта – нарықта, ... ... ... ... құн деген заттың қоғамдық қасиеті.
Құн – тарихи категория. Құнның негізі – адам ... Құн – ... ... ... Құн ... идея адамзат тарихында көптен бар. Ал
оның еңбек теориясын негізін қалаушылар ХVII ғасырдағы ағылшын ... ... ХVII ... өмір сүрген шотландық А. Смит, XIX ғасырдағы ... Д. ... ... Ал құнның еңбек теориясына басты үлесті XIX
ғасырда К. Маркс қосты. Ол тауарға жұмсалатын ... екі ... ... ... бір ... құынын жасайтын нақты еңбекті және құнның ... ... ... ... ашып, оны жан-жақты талдады.
Тауардың екі жағының – тұтыну құны мен ...... ... ... ... ... көрінеді.
Тауардың ішкі қайшылықтары қандай жағдайда шешіледі деген сұраққа жауап
іздестірейік. Қоғамдық еңбек, яғни басқалар үшін ... ету ... ... ... ... Алғашқы қауымда да, патриархаттық отбасында ... өз ... ... отырып, өз отбасына қажетті өнім шығарып, бір-
біріне еңбек етті. Алайда мұнда құн пайда болған жоқ. Себебі ... ... жоқ, яғни ... ... ... түсекен жоқ. Тауар болу үшін
өнімнің басқа бір өнімге айырбасталу қасиеті ол өнімді сату – ... ... яғни ... оны ... құны және құн ... Өйткені, егер өнім
сатылса, оның тұтыну құны басқаның қажетін өтеуге ... ... ... ... оның құнының бар екені дәлелденгені. Міне дәл сату –
сатып алу жағдайында (нарықта) ... ішкі ... ... ... даму ... ... қатынастары да дамып, одан
әрі жетіліп, нарықта тауарлар тек натуралды зат ретінде ғана бір – ... ... ... ... ... ерекше бір тауар, яғни тауар
ақша пайда болды. К. Маркстың сөзімен айтқанда: «Айырбас құны, тауарлардан
бөлініп және сол ... ... ... ... ретінде жүретін тауар, ол -
ақша». Әрбір жеке тауар ... құны ... ... Оның құны ... тек тауарды ақшаға теңгергенде ғана анықталады. Тауар мен ақша ... ... ... және ... ... Ақша - ... ... эквиваленті.
Ақша кез-келген тауар құнын білдіретін ерекше тауар ролін ... ... ... ... ... күші ... ... Ақшаның қоғамдағы мәнін
К. Маркс «Индивид өзінің қоғамдық билігін де, қоғаммен байланысын да өзінің
қалтасына салып жүреді» деген ... ... Ол ... ... тек ... айырбастау арқылы ғана тауарлар қоғамдық еңбектің
нәтижесі екенін анықтауға ... ... ... ... ... етуі ... қоғамдық еңбектің сапалық деңгейі айқындалып, сандық
есебі жүргізіледі.
Екіншіден, әр адамның еңбектегі, яғни қоғамдық өнімдегі үлесін де ... ... ... ... ... ... ... үлесін жалақы
ретінде алғанда ақша төлем құралы қызметін атқарғаны.
Үшіншіден, айырбас процесінде ... ... ... ... ... да ... Тек ақшаның пайда болуына ... ... ... ... ... айырбас қатынасының бір жағында тұрады да,
ал ... ... ... тауарларға қарсы құнның тұлғасы ретінде ақша қарсы
тұрады.
Тауарлар дүниесінің тауар және ақша ... ... ... оның ... мен ... яғни ... ішкі қарама – қарсы жақтарының ... жол ... ... егер ... сатылса, оның тұтыну құнының
біреудің қажетін өтеуге керек ... Бұл бір ... ал ... оның ... бар ... ... ... құн енді ақша
түрінде тауар өндірушінің қолына түседі. Сөйтіп, тауар өндірушіге ... ... ... өз ... ... кез ... ... тұтыну құнын
алуға мүмкіндік туады.
Қорыта айтқанда, құнның ақшалай формасының пайда болуы, яғни ақша ... ... ... ... ... өндірісінің ұлғайып, айырбас
қатынастарының алғашқы кездейсоқ жағдайдан нақтылы және үнемі қайталанатын
процеске айналып, кең ... ... жол ... ... түрлері.
Ақша өзінің даму барысында екі түрге бөлінеді: толық құнды ақшалар
және толық құнсыз ақшалар.
Толық құнды ақшалар – ... құны оны ... ... ... ... ... ақшалар.
Мұндай ақшаларға металл ақшалар, соның ішінде: мыстан, күмістен және
алтыннан ... ... ... ақшалар әртүрлі формада болған. Монета
түріндегі формасы – бұл олардың соңғы формасы. Монетаның бет жағы ... жағы – ... және жаны гурт деп ... ... ... римдіктердің жүрегі саналатын шіркеу құдайы Юнона-
Монета ... ... яғни сол ... ... ... көмегімен Римнің эпир ханы Пиррмен соғыста жеңіске жеткендігі
туралы аңыз бар. ... сөзі ... ... - ... ... көңіліңнен
шығамын» дегенді білдіреді.
Алғашқы монеталар VIIғ. б.э.б. Ертедегі Қытайда және Ертедегі Лидия
мемлекетінде пайда болды. Киев ... ... ... ... ... ... Xғғ. жатады. Бастапқы кездері айналыста алтын монеталармен ... ... да қоса ... ... бірқатар елдер де XIXғ. екінші жартысында өтті. Бұл
елдердің ішінде алтын өндіру жағынан бірінші ... ... ... ... елі алған.
Алтын айналысы тұсында құнның қағаздай белгілерінің пайда болуының
мынадай объективті қажеттіліктері болған:
• алтын ... ... ... ... ... ... ... ақшаға деген қажеттілікті толық өтей алмады;
• жоғары құнды алтын ақшалар ұсақ ... ... ... көрсете
алмады;
• алтын стандарты, жалпы алғанда өндірісті және тауар айналымын
ынталандырмады.
Алтын айналысын не бары ... ... ... дейін болды және
соғысушы елдер өздерінің шығыстарын жабу ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде, біртіндеп алтын айналыстан
шыға бастайды.
Толық құнсыз ақшалар – номиналды құны ... ... яғни ... ... қоғамдық еңбектен жоғары болып келетін ақшалар.
Оларға мыналар жатады:
• құнның металдық белгілері – арзан бағалы металдардан жасалған ... ... жез, ... т.б. ... ... ... жасалған белгілері. Құнның қағаздай белгілері екіге
бөлінеді: қағаз ақшалар және несиелік ақшалар.
Қағаз ақшалар – нағыз ақшалардың ... ... олар ... ... және күміс монеталардың орбасарлары ретінде пайда болды. Қағаз
ақшалардың айналыста жүруінің объективті мүмкіндігі, олардың айналыс құралы
қызметін атқару ерекшеліктеріне байланысты.
Металл ... ... ... ... ... мынадай:
• металл ақшалардың тасымалдап алу жүру қолайсыздығы;
• металл ақшалардың мемлекеттік билік ... ... ... яғни қазынаға қосымша табыс алумақсатында металдық
құрамын төмендету барысында ... ... ... ... ... ... шығаруға қарағанда
қымбатқа түсуі;
• эмиссиондық табыс (шығарылған ақшалардың номиналды құны мен олардың
нақты құны арасында айырма) алу мақсатында ... ... ... бюджет тапшылығын жабу мақсатында қағаз ақшалардың шығарылуы.
Алғашқы қағаз ақшалар б.э.XIIғ. Қытайда, 1690ж. Ұлыбритан отары болған
Солтүстік ... 1762ж. ... және 1769ж. ... ... ... ... ... жылдары қағаз ақшалар барлық елдерде шығарылды.
Қазіргі кезде қағаз ақшалар ... ... ... он елде ... ... Индонезия және т.б.) ғана сақталған. Кешегі КСРО-да 1961ж.
болған ақша ... ... ... ... яғни 1,3,5 ... ... ... соңғы рет айналымға ... ... 1991 – ... және ... 1993ж. ақша реформасы нәтижесінде
айналымнан алынды.
Қағаз ақшалар (қазыналық билеттер) – ... ... жабу ... ... ... белгілеген өзіндік номиналы бар құнның
белгілері.
Қағаз ақшалар тек қана айналыс құралы және ... ... ... Олардың айналыста ұлғаюы мемлекеттік қаржы жзетіспеушілігіне
байланысты шығарумен түсіндіріледі. Қағаз ақшалар өзінің ... ... және ... тез ... ... ... ... басы артық қағаз ақшалардың шығарылуын, эмитентке деген сенімнің
төмендеуін және төлем балансының қолайсыздық ... ... ...... ... ... яғни тауарларды сатып
алу және сатудың уақытын кешіктіріп төлеуге (несиеге) берілуімен ... ... ... ақшалардың шығуы банктердің несиелеу ... ... ... ... мақсаты: ақша айналымын икемді ету;
нағыз ... ... ... ақша ... ... ... ... мынадай түрлері бар: вексель, банкнота және чек.
«Вексель» сөзі ағылшынша bill note – міндеттеме шоты дегенді білдіреді.
Вексель – белгілі бір соманы ... – ала ... ... ... ... төлейтіндігі туралы борыщқордың қарыздық міндеттемесі.
Вексельдің екі түрі бар: жай және аудармалы.
Жай вексель (соло) – вексельді ... ... ... ... бір ... ... ... етуге байланысты төлеу туралы вексель
берушінің еш нәрсемен негізделмеген міндеттемесін сипаттайтын вексель.
Аудармалы ... ...... ... ... белгілі бір
уақытта алғашқы вексальді ұстаушыға (ремитентке) төлеу туралы үшінші бір
тұлғаға (трассатқа) ... ... ... еш ... ... ... ... Сонымен қатар, экономикалық
әдебиеттерде вексельді мынадай түрлерге ... ... ... ... ... – белгілі бір ақша ... ... ... ... ... вексель – бюджет тапшылығын жабу ... ... ... оның ... ... вексель бойынша мемлекет
борышқор болып саналады.
Достық вексель – кейіннен банкте ... ... алу ... ... ... ... нақты қамтамасыз етілмеген қарыздық міндеттемені
білдіреді.
Банкнота (ағылшын сөзінде ... ... ... ...
орталық банктің айналысқа шығарған әр түрлі номинальдағы ақша ... ... және ... ... өзара ажыратылады. Банкнотаның
вексельден мынандай айырмашылығы бар:
Мерзімділігіне қарай, егер де ... ... ... ... (3-6 ... ал ... – мерзімсіз қарыздық міндеттеме.
Кепілдігіне қарай, вексельді айналысқа жеке кәсіпкерлер шығарады және
оның жеке ... ... ал ... ... ... ... ... оған мемлекет кепілдік береді.
Экономикалық әдебиеттерде банкнота екі түрге бөлінеді: классикалы және
жай.
Классикалық банкнота – бұл ... ... ... ... ... ... ... алмастырылатын, яғни алтынмен қамтамасыз етілген
Орталық банктің билеті.
Жай банкнота – бұл ... ... ... ... ... ... Олар ... алмастырылмайды, тек қана орталық банктің барлық
активтерімен қамтамасыз етіледі. Ендеше ... ... ... ... шығатын жай банкноталар алтынмен ... ... ... ... бір дәрежеде тауарлық немесе несиелік ... ... олар ... ақша ... заңдылықтарына бағынады.
Чек – ағымдағы шот иесінің чекті ұстаушыға ... бір ... ... ... ... басқа ағымдық шотқа аудару ... ... ... жазбаша бұйрығы.
Чектің экономикалық жаратылысы мынандай:
Біріншіден, ол банктен нақты ақшаны алуға қызмет етеді;
Екіншіден, ол айналыс және төлем ... ... ... ол қолма – қолсыз ақшамен есеп айырсу құралы.
Бөлім 2. Ақшаның қызметі.
2.1 Ақшаның атқаратын қызметі.
Ақша экономикадағы рөлін өзінің ... ... ... ... ... әр қызметі тауар айырбасы процесінен туындайтын тауар
өндірушілердің формасы ретінде ... ... және ... ... ... сипаттайды.
Ақшаның қазіргі экономикадағы атқаратын қызметтеріне мыналар жатады:
1. құн өлшемі және баға масштабы;
2. айналыс (айырбас) құралы;
3. ... ... ... және қор ... ... дүниежүзілік ақша.
Ақшаның құн өлшемі қызметі. Ақша жалпыға бірдей балама ... ... ... ... Ақша құн ... ... ... жағынан аттас,
сапасы жағынан салыстыруға әкелетін тауарлар құнын бейнелеу үшін ... ... ... ... атқарады. Бірақ та тауарларды өзара
өлшейтін ақша емес, тауарлар ... ... ... қажетті еңбек
олардың бірінің біріне өлшенуіне жағдай жасады. Барлық тауарлар қоғамдық
еңбек ... ... ... ... құны бар ... ... ... күміс) өлшей алады.
Тауар құнының ақшамен бейнеленуі оның бағасы деп аталады. Баға тауарда
өндіруге және сатуға қажетті қоғамдық ... ... ... ... ақшаның өлшемі ретінде қабылданған және ... ... ... ... ... ... баға ... процесіндегі ақша бірлігіне
бекітілетін салмақты саны баға масштабы деп ... ... және ... ... құн заңы ... ... өлшемі қызметі мен баға масштабы арасында өзара ... бар. ... бұл ... ... ... ... қызметін сипаттайды.
Құн өлшемі қызметі құн заңына байланысты ... Баға ... ... ... ... ... ... көрсету үшін емес, тек оның
бағасын бейнелеу үшін ... ... Баға ... ... заңына, яғни
сұраныс пен ұсынысқа байланысты белгіленеді. Сөйтіп баға ... ... ... тауарлар бағасы ұлттық ақша бірлігіндегі көрсетілетін
нарықтық бағаға айналады.
Бүгінгі таңда тауарлар алтынға тікелей ... және ... ... ... ... бұл ... алтынның орнында
жүретін оның құндық өкілдері немесе қағаз және ... ақша ... ... ... меншікті құны болмайтындықтан да, оларды толық
бағалы емес ақшалар деп ... ... олар ... ... ... бірақ өлшеуге қатынасады.
Ақшаның айналыс құралы қызметі. Айналыс құралы қызметінде ақша ... ... ... роль ... Тауар айналысы мынадай
процестерді қамтиды: тауар сату, яғни оның ... ... және ... алу, яғни ... ... ... Бұл процесті арнайы формулада
мынадый түрде беруге болады: Т (тауар) – А ...... ... ... ... айырмашылығы ақша тауарларды
біртіндеп айналыстан шығара ... өзі ... ... ... ... ... ... ретіндегі қызметінің басты ерекшелігі, ... ... ... ... емес құнның белгілері: қағаз және ... ... ... нақты және қолма-қолсыз ақшалар атқарады.
Сонымен ақша, айналыс құралы қызметін атқаратындықтан да олардың ... ... ... ... тауарлар массасы және бағасы негізінде
анықталады. Ал егер айналыстағы ақша массасы тауар массасынан ... ... ... құнсыздануы инфляцияға жол береді.
Ақшаның төлем құралы қызметі. Әр түрлі жағдайлардың болуына ... тек ... ... ғана сатылмайтыны белгілі. Себебі әр түрлі
тауарларды өндіру кезеңі мен ... ... ... ... ... бірқатар тауарлардың өндірісі мен сатылуының маусымдық
сипатта болуы шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... төлемін кешіктіріп
сатып алу және сату, яғни несиеге беру ... ... Ақша ... ... ... ереше бір қозғалыс формасына ие: Т ...... ... ... ... М ... – Т (тауар).
Ақшаның төлем құралы қызметі мен ... ... ... ... ... бар. Ақша ... құралы ретінде делдалдық рөлінде
жүретін болса, төлем ... ... ақша мен ... ... ... ... болмайды, яғни қарыздық міндеттеме арқылы өтеу, сату және
сатып алу ... ... ... Тауарлар мен ақша
арасындағы уақыттағы ... ... ... ... ... қаупін
тудыруы мүмкін.
Ақша төлем құралы ретінде тек қана тауар айналысына қызмет етіп қоймай,
сол сияқты ... және ... ... да ... ... ... ... төлемдерді мынадай түрде топтастыруға болады:
• тауарлар және көрсетілетін қызметтер бойынша төлем міндеттемелері;
• мемлекетке қатысты қаржылық міндеттемелер;
... ... ... және ... несиелері бойынша қарыздық
міндеттемелер;
• сақтандыру міндеттемелері;
... сот ... және өзге ... ... ... ... толық бағалы емес, яғни ... ... ... ... қор ... және ... қызметі. Ақша жалпыға бірдей балама
ретінде, оның ... ... ... ... ... ... ... жинау
құралы болып табылады. Сондықтан да ... ... ... немесе
қорлануға тырысады. Қорлану үшін ақша айналыстан ... ... ... алу және сату ... ... қор жинау қызметін толық бағалы емес ақшалар атқарады. ... ... ... екі формада жүзеге асырылады:
1. Кәсіпорындар мен ұйымдардың ағымдық және ... ... сол ... банктердегі басқа шоттардағы ақшалай қаражат
қалдықтары түрінде қоғамдық қорлану формасында;
2. Банктердегі ... ... ... ... ... формасында.
Дүниежүзілік ақша. Сыртқы сауда байланыстары, халықаралық заемдар,
сыртқы ... ... ... ... ... ... пайда
болуына себеп болды. Дүниежүзілік ақшалар жалпыға ... ... ... ... ... ... құрал және жалпыға ортақ қоғамдық байлықтың
материалдану ... ... ... ... төлем құралы ретінде
дүниежүзілік ... ... ... есеп ... ... сатып алынатын құрал ретінде дүниежүзілік ақшалар
елдер арасындағы нақты ақшамен ... ... және ... ... ... ... жағдайда қызмет етеді. Жалпыға
ортақ қоғамдық байлық құрал ретінде дүниежүзілік ... бір ... ... елге заем ... субсидиялар беруі барысында қызмет етеді.
Егер де еліміздің ішіндегі ақша мемлекетпен заңдастырылған ... ... ... ... ... ... ал ... тысқары жерде, К.
Маркс өз еңбегінде: ... ... ... киімін шешеді де, өзінің бастапқы
формасы ретінде металл құймасына, яғни жалпылама балама тауар ... деп ... ... бұл ... ... ақша ... алтынның
қызмет етуі сипатталады.
Қазіргі кезде дүниежүзілік ақша қызметін: АҚШ – доллары, ... ... ...... сол сияқты халықаралық валюталық қордың
СДР – і атқарады.
1999 жылы ... ... ... ... ... елдерінде жаңа
валюта «Еуро» енгізілді. Еуропалық валюталық ... ... да 11 ... Германия, Франция, Люксенбург, Нидерландия, Австрия, Бельгия,
Финляндия, Ирландия, ... ... және ... 1999 ... ... бастап, «Еуро» қолма-қолсыз төлемдер үшін және мемлекеттің жаңа
қағаздарын орналастыру үшін пайдаланылды. «Еуро» банкноты мен ... ... ... және 6 ... ... ішінде енгізіліп, валюталық
одаққа мүше елдердің ұлттық ақша бірліктері 2002 жылдың 1-шілдесінен ... ... ... ... қажеттілігі және оның экономикалық маңызы.
Ақшаның объективті қажеттілігі тауар өндірісі және одан ... ... ... Ақша – кез ... ... ... ... және оның нәтижесі. Тауар және ақша бір – бірінен ажырамайды, себебі
ақша айналымынсыз тауар айналымы болмайды, ... да ... ... де адам өміріне ақшаның қажеттілігі туралы әр уақытта әр түрлі
ойлар ... ... ... (ақыл – ой талабына ғана
негізделген көзқарас) жақтаушылар ақша ... ... ... ... ... ... ... қозғалысына қажетті арнаулы құрал ... Бұл ойды ... ... ... “Никомахова этика” деген
кітабында “Айырбасқа қатынастардың бәрі ... ... ... ... ... үшін ... негізделген әрбір өлшем болуы қажет” деп
жазған.Бұл ой көне Рим қоғамында заңға ... оның ... ... ақшаның құнын заңмен бекіткен.
ΧVІ ғ. бас кезінде утопиялық социализмнің негізін қалаушы ... ... ... ... о ... ... ... и новом острове
Утопия” деген еңбегенде «барлығын ақшамен ... ... ... және ... ... ... ... ма екен» деп жазған.Сондай-ақ XIX
утопист – социолистер Прутон, Оуэн, Грейт және басқалар да ақшаға ... ... ... ... ... ... ... қалумен қатар
ақшаны құртудың жобасын жасап және оны дәлелдеуге тырысты. Сол сияқты 1832
ж. Р. ... ... ... ... ... ... ... уақытының
шығындары арқылы тауарларды бағалаумен ... ... ... ... соқтырған.
Субъективті ой-пікірлер ХХ ғасырдағы көрнекті экономистерге де ... ... ... П. ... ақшаға жасанды әлеуметтік
шарттылық ретінде қараса, Дж. К. Гэлбрейт ... ... асыл ... ... заттарға бекіту – адамдар арасындағы келісімнің өнімі» ... ... ... ғалымы Струмилин С. Г. Ақшаның орнына белгілі
бір еңбек ... ... ... Смит ... ... ... 90-жылдардың бас кезінде шыққан «Экономикс» атты ... ... мен С.Л. Брю ... ... ... ... ... азаптанады, ақша үшін еңбектенеді. Ақша – ол өзіне ... ... ... ... ... деп ... рационалистік концепцияны жақтаушылар тобы – ақша адамдар
арасындағы келісімнен туған айырбастың ... ... ... көзқараста
болды.
Ал, эволюциялық концепцияны (өрістеу, бірте-бірте даму көзқарасын)
жақтаушылар бұл «жұмбақты» басқаша шешуде. Бұл ... ... ... зерттей келіп, ақша адамдардың еркінсіз айырбастың ұзақ дамуының
нәтижесінде бүкіл тауарлар әлемінен бөлініп ... ... ... ... болып ақшаның тауарлы жаратылысын дәлелдеп, ақша теориясының
дамуына көп еңбек сіңірген К. ... Ол ... жай, ең ... «көз ... - ақшалы формасына дейін ұзақ даму жолдарын
зерттей келіп, ақшаның жұмбақ сырын жоққа шығарды. Сондай-ақ К. ... ... ... «егер ақша жойылса, біз қоғамдық өркендеудің ... ... ... ... ия ... өсудің ең төменгі сатысына
лақтырылып тасталармыз» деп өз ойын қорытындылаған. Ал коммунизм тек ... ақша ... одан әрі де бола ... айтуынша, табиғат ақша шығармайды, ал алтынға ол қасиетті
қоғам берген. Себебі:
Біріншіден, оның өте жақсы ... ... бар: ... ... ... ... ... бұзылмай сақталуы. Ол тек «патша
арағында» ғана ериді.
Екіншіден, бұл ең ... ... ... ... құны бар және ... ... қоры ... еместігінен, оны шығаруға зор еңбек жұмсалады.
Бұл бір жағынан. Екінші жағынан оның құнсызданбауы ... егер ... ... ... ... ... оның нақты қажеттілігінен көп болса, онда
олар айналымнан шығып, байлық қорына түседі. Керісінше, айналымға қолма-қол
ақшаның қажеттілігі өссе, онда ... ақша ... ... ... ... кері ... ... ақшаның, өз иемденушісіне зардапсыз, айналым
қажеттілігіне оңай, әрі тез икемделетін мүмкіндігі бар.
«Ақша – зат емес, ол қоғамдық қатынастар ... Шын ... ... егер адам қоғамнан бөлініп кетсе, оған ақшаның қажеті жоқ ... ... ... ... да ... ... ... жоқ. Оның
мұхитқа батып бара жатқан кемеден құтқарып қалған заттары елсіз ... ... тек ақша ... бос ... ... ...... дамыған экономикалық категория (санат). Ол қоғам
дамуының әрбір сатысында өндіріс және айырбас ... ... ... ... ... ... Қоғам экономиканың
әртүрлі үлгісіне ... ... ... арта ... Орталықтанған –
жоспарлы экономикада ақшаның мәні шектеулі болды. Ақша, негізінен ... және ... ... ... ... қызмет атқарды. Жоғарғы басқару
органдары әрбір кәсіпорынның шығаратын өніміне ... және ... ... ... ... және ... жоспар бекітті.
Нарқтық экономикада ақшаның маңызы зор. Себебі әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... өндіретін және сататын өнімінің көлемін, ... және ... ... ... ... жаңа ... ... жүргізуде
төлем қабілетті сұранысқа бағдар жасалуда, яғни сұраныс ескеріліп, ... ... ... бағасы тағайындалады.
Сонымен қатар, қазіргі кезде кәсіпорындарды жеке ... ... ... ... ... да, ... өндірістік және
өндірістік емес шығындарды қаржыландыру да, Ұлттық ... ... ... ... сату да, ... ... күрес те және т.б.
жүргізіліп жатқан іс-шараларда ақшаның маңызы арта түсуде.
Кіріспе
Ақшаның өндіргіш ... мен ... ... ... ... ... пада ... ертеректен бізге белгілі. Ақшаның ... ... анық ... ол оның ... шығу ... көрсетеді. Тауар – сатуға немесе айырбастауға арналған
еңбек өнімі. Осы еңбек өнімінің ... ... ... ... ... алғышарттарын туғызған.
Ақша – бұл тауар айналысының құралы және оның ізбасары. Тауармен ақша
бір – бірінен ... ... ақша ... ... айналысының болуы
мүмкін емес. Ақша тауардан бөлініп шыққанымен де, ол ... ... ... ... ақша – бұл ... тауарлардың құнын өлшейтін, жалпыға балама
айрықша тауар.
Сонымен қатар, әр бөлімге ... ... ... ... бөлімде
ақшаның пайда болуы және оның түрлеріне жеке – жеке тоқталып өтеміз.
Ақша – кез – ... ... ... ... бөлігі және оның
нәтижесі.
Тауар және ақша ... ... ... ақша ... ... болмайды, болуы да мүмкін емес.
Екінші бөлімде ақшаның атқаратын бес қызыметі ... және де ... оның ... маңыздылығы туралы қарастырамыз. Ақша -
өндіру мен бөлу ... ... ... ... бір экономикалық
қарама –қарсылықтарды көрсететін экономикалық категория ... ... ... бөлімде Қазақстан Республикасының және басқа да дүниежүзілік
елдердің ... ... ... қарастырамыз. Елдердің ... ... ақша ... бір бөлігінің ұлттық ақшадан
шетел валютасына және керісінше айналуын туындатад
Қорытынды
Қорыта айтқанда, ақша – тауардың ... ... ... ... ... айырбас қатынастарының алғашқы кездейсоқ жағдайдан
нақтылы және үнемі қайталанатын процеске айналып, кең ... ... ... ... ... азаматтың пайда болуымен қатар өмір ... ... бойы ақша ... ... және ... ... жағдайы
аяқталған, соңғы фраза болып табылмайды.
Тауар айналысының тарихи дамуы процесінде жалпыға бірдей эквивалент
формасында әр ... ... ... мал, ... ... ... ... т.б. Мұның барлығы тауар өндірісі мен ... ... ... ақша ... ... түсіндіреді.
Экономикалық категория ретінде ақшалар өндіріс және бөлу ... ... ... ... ... Бұл жерде ақша бес
түрлі қызымет атқарады: Құн өлшемі, айналыс құралы, төлем құралы, қазына
жинау және ... ... ... ақша.
Ақшаның өзінде, сондай-ақ олардың ... ... ... ... Егер ... ... алу ... жалпыға бірдей
эквивалентпен талтынмен жүргізілсе, бұл күндері қағаз және ... ... ... ... кәсіпорындарды жекешелендіру де, мемлекеттік бюджеттің
кірісін қалыптастыру да, әр түрлі өндірістік және ... ... ... да, Ұлттық банктің несие ресурстарын басқа
банктерге сату да, инфляцияға қарсы ... те және т.б. ... ... ... шараларда ақшаның ... арта ... ... ... ақша – ... ... айналыстағы ақша
массасының өсуін тежеу, инфлияциялық процестерді жеңу және ұлттық жалпы
өнімді ынталандыру ... ... ... ... ... банктер\ Жалпы ред.Ғ.С. Сейтқасымов. Алматы: Экономика,
2001 жыл.
2. Ақша, несие, ... ... ... ... ... ... Экономика, 2000 жыл.
3. Ақша айналысы және несие\ Жалпы ред.С.Б. Мақыш. ... ... ... ... ... ... ... ред.С.Б. Мақыш. ИздатМаркет
Алматы 2002 жыл.
5.Деньги, кредит, банки\ Под ... ... ... ... 2000 ... Финансы, деньги, кредит\ Под ред. О.В. Соколовы. Москва, Юристь 2001
год.
7. Общая теория ... и ... Под ред. Е.Ф. ... ... ... ... 3. ... жүйе.
3.1 Қазақстан Республикасының валюта жүйесі.
Қазақстан 1992 ... ... ... мүше болып кіргеннен бастап
өзінің валюта ... ... ... ... ... ... ... жарғысына сәйкес қалыптастырула. Валюта қатынастарын ұйымдастыру
үшін 1993 жылдың 14 сәуірінде ... ... ... ... ... Ол ... ... сом аймағында болғандықтан шетелдермен жеке
валюталық ... ... қасы ... ... ... еліміз өзінің
ұлттық валютасын айналымға шығаруға ... жеке ... ... ... ... ... ... еді. Қабылданған заң бағаны ырқына
жіберу деңгейіне сәйкес келіп, кейбір жағдайларда дамып келе жатқан валюта
қатынастарына ... ...... ... болды. 1996 жылы 24 желтоқсанда
Қазақстанда «Валюталық реттеу туралы» жаңадан заң қабылданды.
Қазақстан Республикасының шетелдермен ... ... ... ... ... ... заңдарда
айқындалған. Олар жоғарыда айтылған заңға қоса, «Қазақстан Республикасының
ақша жүйесі ... 1993 ... 13 ... заң; ... ... ... туралы» 1995 жылдың 30 наурызындағы заң; ... және ... ... ... ... қатынастарды мемлекеттік
реттеу туралы» 1995 жылдың 20 шілдедегі заң, ... және банк ... 1995 ... 31 ... заң, ... ... Республикасиның
Президентінің Жарлықтары жатады.
Қазақстан заңдары бойынша валюталық реттеудің объектісі болып шетел
валютасы, шетел ... ... ... ... ... және ... ... республикаға әкелу және алып кету , ... ... ... табылады. Валюталық қатынастардың субъектілері
болып «резиденттер» және «резидент еместер» ... ... ... ... тұратын жеке кәсіпкерлер, оның ішінде
уақытша шетелдерде ... ... ... ... ... ... бойынша құрылған заңды
тұлғалар, сондай – ақ ... ... ... ... одан тыс ... ... Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегі дипломатиялық, сауда
және басқа ... ... ... – ақ ... ... ... ... өкілдіктер.
ҚР-ғы «резидент ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғалар жатады.
Қазақстан заңдарына сәйкес шетел ... ... алу ... Ұлттық банк валюта операцияларын жүргізуге берген ... ... ... ... мен ... ... ... Республикасында негізгі валюталық реттеу органы болып
Ұлттық банк саналады. Ол:
- ... ... және ... ... ... айналысының аясы (сфера) мен тәртібін белгілейді,
шетел валютасында операциялар ... ... ... ... ... сыйақы (мүдде) көлеміне ... ... мен ... еместердің республикада ... және ... ... ... ... ... ... белгілейді;
- резиденттердің шетел банктерінде шот ашу ... ... ... ... белгілеп, валюталық
операциялар ... ... ... ... ...... шетел валютасына шаққандағы
бағамын, оның ішінде бухгалтерлік есеп ... ... ... ... үшін, сондай – ақ шетел валюталарымен
және ... ... ... операциялар бойынша
Қазақстан теңгесіне нарықтық баға ... ... ... ... бағамын белгілеу жолымен реттейді;
- ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысуды ұйымдастырып, шетелдермен қаржы –
валюталық және несие – есеп ... ... ... ... ... ... шетелдік және
халықаралық ұйымдармен шетел ... ... ... бақылауды валюталық бақылау органдары және
олардың агенттері ... ... ... ... ... банк және ... ... Үкіметі саналады. Бақылау
агенттері болып заң бойынша валюталық ... ... ... атап ... ... ... жүргізетін өкілетті
банктер есептеледі.
Валюталық бақылау негізінен мына ... ... ... ... ... ... ... және оған қажетті ... мен ... ... ... ... ... шетел валютасымен
міндеттемелерін орындауын тексеру; сондай – ақ ҚР – ... ... ... ... ... ... орындалуын тексеру; шетел ... ... ... ... ... есеп пен ... толықтығы және объективтілігі
тексеріліп, сонымен бірге резиденттер ... ... ... ... ... ... ... қатынастары халықаралық экономикалық, саяси және
мәдени қатынастарға қызмет ... ол ... ... ... ... Дүниежүзілік валюта жүйесі.
Халықаралық валюталық қатынастар – ... ... ... ... қызмет ететін және ... ... ... етуі ... ... ... ... қатынастардың жекелеген элементтері ерте Грецияда және
Ертедегі Римде вексель түрінде пайда ... ... даму ... және ... ... ... басқа да сауда орталықтарында
ортағасырлық ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысулар ... ... ... ... ... тәсілінің құрылуымен байланысты ... ... есеп ... жүйелері дами түсті.
Халықаралық валюталық қатынастар халықаралық ... ... ... ... ... ... және
әлемдік экономиканың дамуына, саяси тұрақтылыққа, елдер арасындағы
күштердің шекті ... ... ... ... Сыртқы экономикалық
байланыстарда, оның ... ... ... саясат пен
экономика, ... мен ... ... ... пен сауда
бір – бірімен өзара бітісе ... ... ... ... ... шаруашылықтағы орны ерекшелігін көрсетеді.
Капиталдың шеңбер айналысы процесінде ... ... ... қосылуы нәтижесінде ұлттық ақшалардың ... ... бір ... ... валютасына айналады немесе керісінше.
Ол көріністі халықаралық есеп айырысуларда, ... ... ... ... ... ... болады.
Шаруашылықтың интернационализациялануы жағдайында ұдайы өндірістің
сыртқы факторларға: ... ... ... ... ... мен
техника деңгейіне, халықаралық сауданың дамуына, ... ... арта ... ... да, бұл ... ... мен ... арасында тікелей және кері ... ... ... ... ... ... мен валюталық
дағдарыс ұдайы өндіріс процесіне кері ... ... ... ... ... ... ... біртіндеп бір формаларға ие болады.
Валюталық жүйе – ... ... ... ... бекітілетін валюталық қатынастарды ұйымдастыру және
реттеу формасы.
Валюталық жүйелер үш түрге ... ... ... ... ... ... жүйе.
- Аймақтық немесе мемлекетаралық валюталық ... ... ... ең ... ... ... жүйе – халықаралық төлем айналымын жүзеге
асыратын, ұдайы ... ... ... ... ... құрайтын
және оны пайдалануға көмектесетін экономикалық қатынастар жиынтығын
білдіреді.
Ұлттық валюталық жүйе – ... ақша ... бір ... ... ... ... ... және сыртқы экономикалық
байланыстардың даму дәрежесі мен ... ... ... ... жүйе ... ... жүйемен тығыз
байланысты. Дүниежүзілік валюталық жүйе XIX ... ... ... валюталық жүйе – бұл халықаралық несие – ... мен ... ... ... ... қамтамасыз
ететін халықаралық ... мен ... ... ... ... ... жүйелердің қызмет ету сипаты ... ... ... ... қағидаларының
сәйкес келуі дәрежесіне және ... ... ... мүдделеріне
байланысты болып келеді.
Ұлттық және ... ... ... ... ... ... ... негізгі элементтерінен көрінеді.
Ұлттық және дүниежүзілік валюталық жүйенің элементтері
|Ұлттық валюталық жүйе ... ... жүйе ... ... ... |1) ... валюталар ... ... ... алмастырылу |2)Валюталардың өзара алмастырылу ... ... ... ... ... паритеті |3) Валюталық ... ... |
| ... ... ... ... бағамының режимі |4)Валюталық бағамдар режимінің |
| ... ... ... ... |5) Валюталық шектеуді |
|бақылаудың болуы ... ... ... ... ... ... ... валюталық |6) Халықаралық валюталық ... ... ... ... ... реттеу |
|7) Халықаралық несиелік |7) ... ... ... ... құралдарын пайдалануды |құралдарын пайдаланудың ... ... ... ... ... халықаралық есеп |8) Халықаралық есеп ... ... ... ... формаларының біртұтастығы |
|9) Ұлттық валюталық нарық пен ... ... ... ... ... ... |мен ... ... ... ... ... валюталық қатынастарын |10) Мемлекетаралық валюталық |
|басқаратын және реттейтін ұлттық ... ... ... ... ... ... |
Аумақтық валюталық жүйе ... ... ... ... жүйе ... құрылады. Мысалы, Еуропалық валюталық жүйе
(ЕВЖ) – бұл ... ... мүше ... валюта аумағында
ұйымдастырылу – ... ... ... білдіреді.
Мұндағы, валюталық паритет – валюталық бағамның негізі болып
табылатын ... ... ... екі ... ... шекті
қатынасы.
ХВҚ жарғысы бойынша валюталық паритет СДР ... ... алу ... ... де ... валюталық жүйе ұлттық валютаға, яғни елдің ақша
бірлігіне ... ал ... ... – бір ... ... ... ... халықаралық есептеу бірліктеріне
негізделеді.
Резервтік валюта – бұл ... ... үшін ... ... ... ... анықтауға негіз ретінде қызмет ететін және валюталар
бағамын ... ... ... интервенция жүргізуде
пайдаланылатын халықаралық төлем және резерв құралы ... ... ... ... ... ... ауыстырылатын ұлттық
валюталары.
Валюта – бұл біріншіден, сол елдің ақша бірлігі; ... ... ақша ... үшіншіден, халықаралық есептесу
бірліктері және төлем ... ... даму ... ... ... ... ... отырып, ұлттық және ... ... даму ... ... Бұл ... валюталық жүйе қағидаларының әлемдік ... ... ... ... ... ... ... әлемдік валюталық жүйенің ... ... ... ... дағдарысы тұсында оның
құрылымдық қағидаларының ... ... аяқ асты ... орын ... ... ... ... ескі жүйенің бұзылып
және оның ... ... ... ... ... ... ... әкеледі.
Жаңа дүниежүзілік валюталық жүйені құру үш ... ... ... – жаңа ... ... ... алғышарттардың
түзілуін, анықталуын қамтиды, мұнда бұрынғы жүйемен ... ... ... – жаңа жүйенің қағидаларының құрылымдары ... ... іске ... кезең – толық қызмет ететін жаңа ... жүйе ... 3. ... ... ... ... ... Республикасының валютасы.
1992 жылдың бірінші жартысында Қазақстан Республикасының президенті,
үкіметі, Жоғары ... ... өз ... ... ... ... жеткен құпия жағдайда Қазақстанның ... ... ... топ ... оны ... ... ... фирмамен келісімге қол
қойған. 1993 жылы наурызда Англияда «Харрисон және ұлдары» атты ... ... ... ... ... – 1, 3, 5, 10, 20, 50 және 100 ... Алматыға жеткізілді.
1993 жылы 12 қарашасында Қазақстан Республикасының президенті ... ... ... Ұлттық валюта енгізу туралы» Жарлық
шығарды. Осы жарлыққа сәйкес:
- 1993 жылы 15 ... ... 8-де ... ... Ұлттық валюта
теңге енгізілді.
- 1993 жылы 18 қарашадан бастап теңге Қазақстан ... ... ... ... ... ... 1 теңге 100 тиыннан құралады, ол
қолма-қол ақша айналысында банкнота және майда ... ... ...... даму ... негізгі бір бөлігі болып
табылады. Өйткені ... ... ... өнім ... ... мен жұмыс құралдарының арасында байланыс орнатылады.
Лизингтер белгілі бір ... ... ... ... не ... ... үшін, әртүрлі қызметтер көрсетулер арқылы қоғамның қажеттілігін
қанағаттандыру және пайда табу мақсатында ... ... – бұл өнім ... үшін ... дербес шаруашылық
жүргізетін субъект, өндірген ... ... ... ... ... салық
төлегеннен кейін қалған пайданы керегіне жаратады.
Қазақстан Республикасы АК – ке байланысты заңды ... ... ... немесе жекешеленген мүлікке оперативті басшылық етуде,
өзінің міндеттемелеріне мүлкімен жауап беретін, өзінің атынан мүліктік ... ... емес ... ала ... ... талапкер және жауапкершілік
міндетті атқара алатын кәсіпорындар аталады.
Шаруашылық ... және ...... ... ... ... бөлінген коммерциялық ұйымдар. Шаруашылық
бірлестіктер толық, сонымен ... ... ... ... ал ...
шектелген жауапкершілікті, акционерлік болады.
Унитарлық кәсіпорын - өзіне берілген мүлікке ... ... ... ұйымдар.
Коммерциялық ұйымдар кәсіпкерлік істерінде үйлестік жасау ... ... ... шарт ... мүліктік мүддесін қорғау және өзін көрсете
алу ретінде коммерциялық емес бірлестіктер құрады.
Кәсіпорын пайда табуды өрістету үшін төрт ... ... ... жасай
алады:
- бағаны тағайындау;
- тиімді шығын мөлшерін жасақтау;
- өнімдердің ассортименті мен номенклатурасын таңдау;
- өнім ... ... ... ... ... М.Б. ... А.Ш. ... Орал – 2001 жыл
2. Кәсіпорын экономикасы. Г.Ө. Жолдасбаева. Алматы, Экономика – 2002
жыл.
3. Кәсіпорындағы бухгалтерлік ... В.К. ... Т.Ғ. ... ... О.И. ... ... – 2003 ... Экономика предпринимательсва. В.И. Кушлин, П.Д. Половинкин, А.Н.
Фоломьев, В.Н.Архангелский, А.И.Марголин, Ю.В.Яковец, ... ... ... ... – 2001 ... ... ... индивидуального предпринимателя. А.И.Кремлев.
Москва – 1997 год
6. Управление малым предпринимательством. О.С.Сабден, А.Н. Токсанова.
Астана – 2001

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақшаның шығу тегі қажеттілігі және экономикалық мәні12 бет
Ақшаның қажеттігі және шығу тегі13 бет
Ақша айналысы және ақша жүйесі 29 бет
Ақша мәні, мен мақсаты26 бет
Ақша – жалпыға бiрдей эквивалент29 бет
Ақшаның жалпы эквивалент және экономикалық категория ретіндегі түсінігі19 бет
Ақшаның экономикалық мәнi және қызметтерi28 бет
Инфляция. Ақша айналысы және ақша жүйесi32 бет
Қазақстан Республикасындағы Ұлттық валютаның қалыптасу және бекітілу мәселелері28 бет
Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының ерекшеліктері28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь