Мемлекеттік басқару

МАЗМҰНЫ:

КІРІСПЕ

1. МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ЭВОЛЮЦИЯСЫ ЖӘНЕ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
1.1. Мемлекеттің пайда болуы, негізгі белгілері,қалыптасу теориялары.
1.2. Мемлекетті басқару түсінігі, ерекшелігі, функциялары мен атқарушы билікпен қарым. қатынасы.
1.3. Мемлекетті басқару қажеттілігі,тиімділігі, концепциялары мен әдістемесі.


2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКААСЫНДА НАРЫҚ ҚАТЫНЫСТАРЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ.
2.1. Қазақстан Республикасындағы экономиканы мемлекеттік реттеу.
2.2. Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік саланы басқару.
2.3. Қазақстан Республикасының әлеуметтік дамуын басқарудағы негізгі мәселелер.

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУДЫ ШЕТЕЛ ТӘЖІРИБЕСІ НЕГІЗІНДЕ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ.
3.1. Еуропа (Германия мен Франция елдері)
3.2. Азия (Қытай Халық республикасы)

ҚОРЫТЫНДЫ.
        
        Мазмұны:
КІРІСПЕ
1. Мемлекеттік басқарудың эволюциясы және методологиялық негіздері.
1. Мемлекеттің пайда болуы, негізгі белгілері,қалыптасу теориялары.
2. Мемлекетті басқару ... ... ... мен ... ... қатынасы.
3. Мемлекетті басқару қажеттілігі,тиімділігі, концепциялары мен
әдістемесі.
2. Қазақстан Республикаасында нарық қатыныстарының қалыптасуы жағдайындағы
мемлекеттік басқарудың қажеттілігі.
1. Қазақстан Республикасындағы экономиканы мемлекеттік реттеу.
2. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... дамуын басқарудағы негізгі
мәселелер.
3. Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік басқаруды шетел тәжірибесі
негізінде жетілдіру жолдары.
1. Еуропа (Германия мен Франция елдері)
2. Азия ... ... ... ... ... ... жӘне методологиялық негіздері.
1.1 Мемлекеттің пайда болуы, негізгі белгілері, қалыптасуы
Алғашқы қауымдық қоғамның экономикалық, әлеуметтік, ... ... ... даму ... бір- ... ... ... жаңарып отырады. Бұл объективтік даму процесінің
күрделі сатысы ... ... ... ... ... ... төңкеріс кезінде ... пен ... ... ... ... ... ... келді, адамның
тәжірибесі молайды. Қоғамдық еңбек төрт күрделі тарауға бөлінді: малшылық,
жер игеру, өндірістік және саудагерлер ... ... бәрі ... ... ... ... ... асырды.
Қоғамдық байлық қалыптаса бастады, оны иемденетін ... ... ... ... ... әлеуметтік қайшылықтарды өмірге
әкелді.5-4 мыңжылдықтарды сол қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару үшін
құқық пен ... ... ... пен ... ... туынды – қоғамның
антогонистік тапқа бөлінуінің нәтижесі болып табылады.
Құқық пен мемлекеттің өмірге ... ... ... ... ... ... ... болуы;
- жеке меншіктің қалыптасуы,
- таптар мен топтардың арасында күрестің басталуы,
- қайшылықтарды реттеп, қоғамды басқару үшін ... пен ... ... ... мемлекет қоғамдық еңбек ... ... ... ... ... ... ... құрлыс тапқа бөлінуінің
туындысы.Мемлекет жария үкіметтің пайда болуы мен іс -әрекетінің нәтижесі
ретінде ... ... ... ... ... және оның ... басшылық ететін, қажетті жағдайларда үкіметтің күш- ... ... ... елдерінде (Иран, Индия, Қытай, Араб елдерінде) мемлекеттің
қалыптасуы басым ... ... ... ... ... ... ... алғашқы қоғам ыдырау кезінде күрделі құрылыстар болды: ірі су
каналдарын ... ... ... ... қалыптастыру,
құрғақшылықпен күресу. Міне осы күрделі жұмыстарды жақсы жүргізу ... ... ... ... Сол ... ру, ... ... король императорлар болды. Король
–императорлар жердегі құдай дәрежесінде болды. Сөйтіп, бұл елдерде көбінесе
мемлекеттік ... ... Бұл ... ... ... ... өте бәсең дамыды. Мемлекеттік биліктің, қоғамдық ... ... ... болды, одан төменгі- екінші дәрежедегі билік
уәзір министрлердің қолында, одан төменгі ... ... ... ... бәрі ... қалың бұқараны қанауда болды. Қоғамдық
меншікпен қатар жеке меншік те ... ... ... ... ... ... ... шығыс Еуропа, Африка, Оңтүстік Америка елдерінде де
қалыптасты. Сонымен, Азия типті мемлекеттердің қалыптасу ... ірі ... ... ... оны іске ... үшін ... ... жүйелі түрде топтастыру;
- барлық жұмысты бір орталықтан басқару;
Мемлекеттік басқару аппараты бұрынғы ру - ... ... өсіп ... Жаңа ... ... ... алыстай түсіп,
әділетсіздікті, қанаушылықты күшейтті. Азия типті мемлекеттер өте бәсең
дамып, ХІХ – ХХ ... ... көп ... ... ... ( ... ... елдерде – мемлекет жеке меншіктің шапшаң, күрделі дамуы,
қоғамның тапқа бөлінуі ... ... ... мен ... ... ... кезінде экономикалық күшті топтар таптар мемлекетті өз қолдарына
алып, өз мүдде – мақсаттарын орындайтын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... саияс бірлестік болып
қалыптасты. Мұнда құлдардың саны жергілікті халық санынан бірнеше есе ... жаңа ... ... ... ... Жергілікті халықтың
арасында қайшылыққа жол бермеу саясаты қалыптасты. ... ... ... тәртіп орнады.
Германияда мемлекеттің қалыптасуы басқаша болды. Мұнда құл ... ... ... ... ... болды, феодалдық қатынастар дами
бастады.Рим империясының біраз жерін ... ... ... ... дамуын тездетті. Осы типті мемлекеттер Еуропаның бірнеше
елдерінде Ресейде, Ирландияда, Азияда, Орта азия ... ... ... ... ... айырмашылығы:
1) Халықты туысқандығына қарамай, территориясына сәйкес біріктіру.
Билікті осы ... ... ... ... ... ... құрылуы.Бұл аппарат үстем
таптың, топтың мүдде – мақсаттарын орындау үшін ... ... ... ... ... мемлекетті басқаратын аппаратта
қызмет жасайтын адамдарды ... ... ету үшін ... пайда болу, даму себептері:
- Қоғамды басқаруды жақсарту, дамыту: қоғамның жұмысының көлемі де,
шеңбері де молайып, ... ескі ... ... ... ... ... алмады.Жаңа мемлекеттік аппарат қажет болды;
- Қалың бұқараның, ... ... ... тапқа топқа қарсы іс -
әрекеттерін әлсірету, жою үшін ... ... ... ... ... Қоғамды, экономиканы дамыту үшін әлеуметтік жағдайды жақсарту үшін
басқарушы аппаратты нығайту керек болды;
- Қоғамның қорғанысын күшейту үшін , ... ... ... ... үшін ... керек болды;
Мемлекеттің негізгі белгілері:
1) Басқару органдары мен мекемелерінің ерекше жүйесінің болуы (әскер,
полиция, сот, т.б.) ... ... ... ... ... ... ... де күрделене түседі.
2) Үстем таптың мүдделері мен мақсаттарына сәйкес қоғамдыққарым –қатынас
ережелерін белгілейтін ... ... ... ... белгілі территориясының болуы, халықты
руына қарай емес, жеріне сәйкес бөлу. Аймақтық ұйым ... ... ... ... бір ... ұлттық мемлекеттің қалыптасу процесіне әсер
етті. ... ... ... ... қатар әр түрлі партиялар,
одақтар, бірлестіктер т.б., бұлардың жиынтығы қоғамның жалпы саяси ұйымын
құрайды. ... ... ... ... ... мемлекеттің ерекшелігі
қоғамдағы жоғарғы үкімет билігіне (тәуелсіз – ... ... ... ... ... күші сол ... ... халықты және барлық
қоғамдық ұйымдарды қамтиды. ... ... ... ... белгілері:
- мемлекет қоғамдық көлемде бірден – бір ... ... ... басқа
бірлестіктердің билігі барлық халықты қамти алмайды, мемлекет қана
барлық қоғамға күші бар ... ... ... ... мемлекет қоғамдағы барлық ... ... ... ... іске асуын қадағалап, заңдылықты, тәртіпті бақылып
отырады;
- мемлекеттің ішкі және ... ... ... ... ... мыңдаған жылдар өмір сүріп келеді. Жеке ... ... ... болып, сол мемлекеттің билігіне, құқықтық ... ... іс - ... мінезін, тәртібін қоғамдық мүдде – мақсатты
орындауға жұмсайды. Қазіргі уақытта мемлекеттің пайда ... ... ... ... Теологиялық теория – мемлекет пен құқық Алланың әмірімен
қалыптасып, дамып келеді деп ... Бұл ... ... ... Фома ... Жак Маритен т.б.,
2. Патриархалдық теория – мемлекет адамдардың отбасы тәжірибесінен
қалыптасқан азаматтардың саналы түрде ... ... ... іске ... үшін біріккен одақ деп түсіндіреді.
Күрделі ірі ... ... ... ...... ... ... Отбасы басшысы - әке,
мемлекеттің басшысы монарх. Бұл ... ... және ... ... оны ... ... жаңа ... болды (Фильмер, Михайловский т.б)
3. Органикалық теория – бұл пікірді Платон көне ... ... IV –III ғ). ... ... ... ... ХІХ ғасырда
қалыптасты. Өкілдері: Блюнчли, Г. Спенсер, Вормс, Прейс т.б.
ХІХ ғасырдағы ғылымның жтістіктеріне сүйене отырып, бұл теория
– адам ... ... ... даму ... сәйкес
эволюциялы жолмен мемлекетті құрады. Мемлекеттің Үкіметі –
адамның басы-миы ... ... ... ... тап ... дамытады. Ол қоғамды қорғайды деп түсіндіреді.
4. Табиғи құқықтық теория – XVII- XVIII ғасырларда ... ... Г. ... Т. Гоббс, Д. Локк, Ж. Ж Руссо, Б.
Спиноза, А.И. Радищев т.б. Теорияның ... ... ... ... ... ( бостандық, теңдік, еңбек
жасау т.б.). Оны ешкім жоя алмайды, оған зиян ... ... даму ... адамдардың
арақатынасында ... ... ... ... ... ... сақтау үшін адамдар өзара
шарт жасап, мемлекетті құрады. Бұл шарттың ... көп ... ... деп ... ... терия – ХІХ ғасырда бұл теорияны уағыздаған: Ч.
Тард, Л. И. ... ... мен ... бұл ... ... ... көзғарасы, іс - әрекеті,
мінезі, тәртібі – бәрі келісіп ұжымдық ... ... ... ... адамдардың табиғи психологиялық даму ... ... ... ... деп ... Күштеу теориясы – ХІХ ғасырда қалыптасқан пікір. Өкілдері: К.
Каутский, е. Дюринг т.б. ... ... ... ... шектес әлсіз ру, тайпаларды күштеп, зорлық, озбырлық
жасап, өзіне бағындырып, ... ... үшін ... ... ... – мемлекет пен құқықтың пайда болуын
экономикалық тұрғыдан түсіндіреді, ... ... ... қосымша өнімнің, жеке меншіктің пайда болуы, ...... екі ... ... ... ... ... пен құқықтың мазмұнының тарихи өзгеріп отыруы қоғамдық
мүдде – мақсатты қорғауы.
Мемлекет қоғамның көп салалы, көп жүйелі құбылыстарына ... ... ... ... Оның ... қоғамдағы
болып жатқан объективтік факторлар құрастырады: биологиялық,
психологиялық, экономикалық, ... ... ... ... ... бір ... ... мемлекеттің
пайда болуын ғылыми тұрғыдан түсінуге болмады.Мемлекеттің пайда
болуын ғылыми тұрғыдан дұрыс түсіндіретін теория – ... ... Бұл ... ... ... ...
қоғамның антагонистік тапқа бөлінуінің нәтижесі болып табылады
деп түсіндіреді.
Басқару ықылым заманнан адамдар ... ... ... ... ... да алға ... ... жету жолында екі адам біріксе, соның
біреуіне мәселені шешу міндеті жүктелсе, яғни ол ... ... ... адам оған ... басқарылушыға айналады.
Осындай мәселе төңірегінде алғаш қадам жасаған ... ... ... алты мың жыл ... ... ... белгіленген мақсатты бағытта ұйымдастыру, оны жоспарлау және
сол ... ... ... ... ... қажет деп тапқан,
сондай – ақ басқаруды орталықтан алу жөніндегі ... ... ... ... жағдайлардан сол кездегі мысырлықтардың көршісі Вавилон (Бабыл ) да
қалыспаған. Вавилон падишахы Хаммурапи ... ... ... ... ... ... жасалған табличкалардан тұратын басқару ... ... ... ... ... ... ... ол лаузымды
адамдардың өз жауапкершіліктерін бағынышты адамдарға жүктеуге тыйым салған
және жалақа мөлшерін заң жүзінде ... ... ... дәуірінде де белгілі жетістіктер енгізілген
болатын.Б.э. дейінгі 400 жылы грек ... ... ... ... ... ... бір ... өмір сүрген персия падишахы
Кир адамдардың бірігіп әрекеттенулерінің ... ... ... ... ... жөніндегі идеяны алға қойды және басқару
ақпараттарын өңдеу, жоспар жасау мәселелерін ... ...... ... ... орындау тәсілдерін зерделеумен айналысқан
болатын.
Біздің эрамызға дейінгі 325 жылы Ескендір ... ... ... рет ... соғыс қимылдарын басқару орталығы ретінде
штаб құрған еді.
1911 жылы американдық ... ... Ф. ... ... атты ... ... ... 1920 жылы Гастев А.
К. Басқаруды жетілдіру жөніндегі ... алға ... ... іліміне
айтарлықтай үлес қосқан басқару мектебінің ... ... ... ... және ... ... ... Бұл оқымысты
басқарушылардың алға қойған мақсаты басқарудың әмбебап қағидаларын құру
болып ... ... Анри ... 1923 ... «басқару дегеніміз
болжамдау, ұйымдастыру, жарлық беру, үйлестіру, бақылау» деп ... ... –ақ ... 14 ... ... еңбекті бөлу;
2. өкілеттілік және жауапкершілік;
3. тәртіп;
4. орталықтандыру;
5. қызметкерлерді марапаттау;
6. жеке адамның мүддесінің қоғам мүддесіне бағыныштылығы;
7. бірыңғай мақсатта болу;
8. дара ... ... ... ...... ... қызметкерлер үшін тұрақты жұмыс орнының болуы;
12. ... ... ... ... ... және құқық теориясы, құқықтану саласының ... ... С. С. ... ... ... жөнінде былай деп айтқан
болатын: Мемлекеттік ... ... оның ... мен ... ... ... оның аяларына мақсатты бағытта ықпал етуі ... ... ... ... ... деген тұжырымның негізі бар
екенін көреміз. Мемлекеттік басқарудың мына келесідегідей ... ... ... мемлекеттік басқару саяси сипатта болғандықтан басқару жөніндегі
негізгі салмақ ... ... ... ... ... және тағы ... да басқару құралдарына
арқа сүйей отырып қоғамды басқаруды орындайды;
2. мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... басқару ғылыми негізге сүйенеді;
Алексеев С. С. Мемлекеттік басқару өзара тығыз байланысқан басқару
сатыларынан тұратын ... ... деп айта ... ... осы аядағы
органдардың басқару қызметтерінің ерекшеліктерін ескере отырып, төмендегі
басқару сатыларын бөліп шығарған:
1. басқару ... ... ... ақпараттарды жинау, өңдеу және
талдау;
2. басқару шешімін дайындау және ... ... ... ... ... және ... құрылыс және құқық салассының белгілі ғалымы Г. В.
Атаманчук мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... мемлекеттің ұйымдарға, адамдардың тәртіптері мен ... ... ... қоғамға тікелей ықпал етуге бағытталған, ғылыми
негізделген, жоспарланған, ұдайы және құқықтық нысанда ... ... ... ... ... ... мына әрекеттер мен
элементтерді қамтитынын көрсеткен:
- басқару ... ... және ... ... ... мен басқарылушы объектілердің өзара ... ... іс ... ... ... ... ... тікелей бағынатын қоғам жүйесінің
элементтері;
Осы жүйе ... ... ... ... ... ... болғанын қалайды:
1) басқару субъектісі немесе оның лауазымды адамы, органы;
2) құрылған және жүзеге асырылатын басқарушы ықпал;
3) жеке тұлғаның, ... ... және ... ... ... ету объектісі.
Латынның «администрация» сөзі басқару деген мағынада айтылады. Басқару
қоғамдағы адамдар өмірінің маңызды жағы ретінде көрініс табады. ... ... ... болады.
Сондықтан басқаруға әлеуметтік процесс тұрғысынан қарасақ, оның
маңызы өте терең, ерікті және саналы бастамасы бар ... ... бірі ... басқару ісіне жеткілікті деңгейде көңіл ... ... ... ... ... ... ... барысында К.
Маркс басқару дегеніміз «еңбектің қоғамдық прпоцесінен ... ... ... ... ... орай ол ... ... рөл атқаратын әлеуметтік басқаруды
дұрыс түсіну негіздерін қалыптастырды.
«Всякий непосредственно общественный или ... труд в ... ... ... большей или меньшей степени в управлений,
которое устанавливает ... ... ... ... и
выполняет общие функции, возникающие от движения его самостоятельных
органов. ... ... сам ... собой, оркестр нуждается в
дирижере».
Адамдардың бірігіп жасаған ... ... ... саяды. Ұйымдастыру бірінші кезекте, адамдардың бірігіп жұмыс
істеулеріне ... ... ... табылады. Басқаша көзқараспен
сипаттағанда басқаруды біріккен адамдардың ... ... ... атқаруларымен байланыстырамыз. Демек, ұйымдастыру (басқару) тек
адамдардың бірігуімен ғана шектеліп ... ... ... ... ... ... ... тәртібін де қамтиды. Басқарудың негізгі міндеттері
адамдардың бірлескен қызметтерін ұйымдастырумен байланысты болғандықтан ,
олардың өзара ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз ету мәселелері туындайды.Осы
жайында К. Маркс «администрация есть организующая деятелность государства»
деп ... ... ... әлеуметтік функция ретінде
ұйымдастырушы ... тән ... ... бұл ... ... қызмет атқарушылардың өз функцияларын орындаумен қатар дербес
жұмыстардың арасындағы ауыз ... ... ... ... ... ... мәні ... жұмыс істеу бағдарламасын
жасау, оны қажетті материалдармен қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... бөлу, ұжымдардың әрекеттері мен
күштерін біріктіруге ат салысу және ... ... ... ... ... ақ барлық атқарылатын қызметтердің алға қойған міндеттерге
сай болуына қадағалау жүргізу болып табылады. Осы бағыттар бойынша ... ... ... ... ... мақсатқа жетуді көздеп
бағындыруды қамтамасыз ету жүзеге асырылады.
Әлеуметтік басқарудың объектісіне адамдардың тәртібі және ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі, олардың өзара
қатынастары ұйымдастырылады. Жұмыс атқару кезінде адамдардың жүріп-тұруы,
іс-қимылы оны ... ... ... болады. Демек, басқару
адамдардың әртүрлі ерікті қатынастары ... ... ... субъектісі адамдар болып табылады, яғни басқару дегеніміз
адамдардың адамдарды басқаруын жүзеге ... ... ... ... адамдардың ұйымдастырылған ұжымдары, қоғамдық немесе мемлекеттік
органдар немесе жеке ... ... ... ... мен ... ... белгілі бір
байланыс басқару ретінде көрініс табады. Оның мәні субъектінің ... ... ... ... түрде ықпал етуі. Басқарудың
шынайы көрінісі ретінде өктем билікті айтуға болады. Бұл жөнінде Ф. Энгельс
«возможно ли организация без ... Нет, ... ибо ... дела ... ... воля,,,авторитет ».
Басқару функциясын атқару үшін басқару субъектісі қажетті билікке ие
болуға тиісті. ... бұл ... ... ету- ... ... ... басқарудың белгісі ретінде әртүрлі нысанда
болады.Үкімет ... ... ... ... құралы болып табылады.
Козлов Ю.М. басқаруды әлеуметтік функция деп ... онда оны ... ... ... ... тек ... ... іс- қимылдарын жүзеге асыратын
жерден орын алады;
2) басқару адамдардың бірлескен іс- қимылдарын біріктіру және ... ... мен іс- ... ... арқылы нысаналы
мақсатқа бағыттап қамтамасыз етуге ат салысады;
3) ... ... ... ... ... бірыңғай еркіне
бағындыру бастамасы ретінде жүзеге асырылады.
Сонда басқару деп өктем- ұйымдастырушы функцияларды жүзеге асыруды
айтамыз.Әлеуметтік басқару ... екі ... ... ... ... және ... басқару. Демек, мелекеттік басқару
әлеуметтік басқарудың айрықша түрі болып табылады. ... ... ... ... ол мемлекеттің мүдделері мен міндеттеріне қызмет етеді.
Мемлекеттік сипаты мына ... ... ... ... ... ... кезінде мемлекет мүддесі көзделеді;
- басқару функцияларын мемлекет еркіне сай ... ... ... ... осы ... ... атынан қызмет атқарады;
- оларға қажетті мемлекеттік- өктем сипаттағы өкілеттілік беріледі.
Кейде барлық мемлекеттік органдардың ... ... ... ... деп ... ... ауқымындағы және мемлекет атынан
жүзеге асрылатын басқарушылық ... ... тән ... ... мыналар:
1) Мемлекттің Конституциясында белгіленген мемлекеттік маңызы бар
басқару сипатындағы мәселелер шеңбері;
2) ... ... ... ... ... ... арнайы
аппаратты, яғни мемлекеттік басқару органдарын қалыптастыру. ... ... ... кез- ... ... ... емес, тек
қана арнайы құрылатын ... және ... беру ... ... ... басқарудың дербес мақсаты–атқару қызметін жүзеге асыру.
Атқару дегеніміз заңдар мен заңға сәйкес актілердің күнделкті және
басқа жағдайларда іске ... ... ... ... бір материалдық базасы болады. (Бұл
жерде айта кететін жай атқару билігіоргандарының бәрінде ... бола ... ... сот ... және ... ... ... тек кәсіпорындар мен ұйымдарды басқару ғана емес,
сонымен ... ... ... ... ... яғни заң
талаптарына бағындыруға ... ... ... атқарылатын
қызмет;
6) Мемлекеттік басқару дегеніміз ұйымдастырушы ... ... ... ... ... ... ... құрылады.
7) Мемлекеттік басқару тар мағынада заңды- өктем сипаттағы қызмет болып
табылады. Өйткені бұл қызмет- әкімшілік ... ... ... заңға сәйкес қызмет болып табылады.Атқару
қызметтерінің бағытын, ... тек заң ... яғни ... ... ... қолдланылады. Заңға сәйкестіктің бір
көрінісі мемлекеттік басқару аясында, мемлекеттік басқару органдары
қабылдайтын нормативті ... ... және ... орындау
мақсатында шығарылады.
9) Қорыта келіп айтсақ, мелекеттік ... ... ... ... және ... ... құрылыстарды тікелей және
күнделікті басқару процесінде заңдарды ... ... ... ... - ... ұйымдастырушы қызмет.
Мемлекеттік басқару процесін құрылым тұрғысынан алып қарасақ, онда
басқару субъектілері мына ... ... ... ... бір бір
тәртіппен жүзеге асырады:
1. Басқарудың бастапқы сатысында басқару органдарының жүйесінің
атқаратын ... ... және ... ... ... мәртебелері алдын- ала белгіленеді.
2. Бұл сатыда шешімдердің, белгіленген ережелер мен нормативтердің
орындалуы оларға ... ... және ... ... ету
жүзеге асырылады.
3. Басқару жүйесінің қызмет атқаруын тексеру және қадағалау.
Мемлекеттік басқарудың функцияларына тоқталсақ, бұл ... өте көп. ... ... ... ... , ... ішінде
Афанасьев В.Г., Козлов Ю.М., Бачило И.Л., көбінесе басқару ... ... ... жағдайларда лауазымды адамдар мен нақты басқару
органдары атқаратын функцияларымен шатастырады.
Басқару функциялары негізгі және ... ... ... ... функциялар мемлекеттік басқарудың мәні, маңызымен тығыз байланысқан
басқарушы қызметтің түрлері болып табылады және олар ... ... ... ... ... ... етуді жүзеге асырады. Негізгі
функциялар жалпы және мамандандырылғанг болып екіге бөлінеді.
Жалпы функциялар объективті түрде қандай- да болмасын ... ... ... ... ... ... ... белгілі. Осы
функцияларға мыналар жатады:
1) жоспарлау;
2) ұйымдастыру;
3) басқару; басшылық ... ... ... бақылау.
Ал мамандандырылған функциялар объектінің өзіне тән айрықша
ерекшеліктерін және оған ықпал ететін ... ... ... ... функциясы жалпы және мамандандырылған функциялар шегінен
шықпай басқару процесіне қызмет етуге арналған. Мысалы: іс жүргізу, заңды
кеңес беру, шаруашылық ... ... ... ... іс ... ... ... тиісті іс-
қимылдарына жүргізіледі.Басқару функцияларына байланысты басқару теориясы
басқарушы ықпал жасау ... алға ... ... ... бұл ... ... атынан, оның тапсырмасы мен мүддесін
көздей отырып ... ... ... басқару органдарының мемлееттік- өктем
өкілеттіктері ... ... ... басқарудың мақсаттары мен
функциялары өзара ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты және олар ... ... ... асу жолдарын көрсетеді. Егер мемлекеттің қоғамдық
функциялары ... ... ... мен оның ролі неде ... ... ... ... функциялары оның қалай және қандай жолдармен
іске ... ... ... ... ... ... ... ретінде мемлекеттің өзара байланыстарын сипаттайды және
ашып береді. Мемлекеттік басқару функциялары:
- ішкі ... бұл ... ... ... ... ... ... болуы мемлекеттің көпдеңгейлілігімен, түрлі
компоненттілігімен байланысты. Басқарудың бұл функциясының мақсатты
бағдарлануы әрбір мемлекеттік органға динамикалылық пен ... ... ... ... бұл ... ... ... процестерге
ықпал ету процесі.
- жалпы функциялар ( ішкі және сыртқы), бұлар мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ішінде түрлі функцияларды бөліп көрсетуге болады. Р. М.
Фалмер жоспарлау, ұйымдастыру, орындау, бақылау туралы ... ... ... ... ... ... ... Г. Кунц, С.О, Доннел – жоспарлау, Ұйымдастыру, жетекшілік пен
лидерлікті көрсетеді2. Әрекеттердің ... мен ... ... ... ... келесілерді енгізуге болады: ұйымдастыру,
жоспарлау, реттеу, кадрлық қамтамасыз ету мен ... ... ... ... ... жеке ... ... білдіреді. Ол басқаруда өзара әрекеттесуші компоненттердің
көп түрлілігімен шарттас.Олар ... жеке ... ... басқарудың бөліктерінде іске асырылады. Арнайы функциялар
басқарылатын ... ... ... ... ... инвестициялау, лицензиялау, еңбек пен жалақыны реттеу
т.б.
Мемлекеттік басқарудың нақты әдістері екі ... ... ... тыс ықпал ету әдістері, яғни басқарылушы объектілерге
міндетті шешімдерді қабылдау арқылы басқару ... іске ... ... ... ... әдістері- бақылаушы объектілердің
материалдық жағдайларына тиісті мөлшерде әсер ету ... ... ... ... ... оның ... мен ... өздерінің
объектісі ретінде адамдардың іс- ... мен ... ... байланысты басқарушы қатынастарда тұрақты қатысатын мына ұйымдық –
құқықтық категорияларды бөліп шығаруға болады:
1) ... ... ... ... ... және басқа да кешендер- бірлестіктер,
кәсіпорындар ... ... ... ... мемлекеттік басқару аялары;
5) мемлекеттік басқару облыстары.
Мемлекеттік басқару функциялары ... және ... ... , сондай- ақ азаматтарға байланысты жүзеге асырылады.
Осыған орай басқарушы сипаттағы қоғамдық қатынастарға әсер ... ... ... мына ... ... көрсетуге болады:
1) мемлекеттік заңды тұлғаларға басшылық ету жөніндегі қызмет;
2) мемлекеттік емес заңды тұлғалардың жұмыстарын ... ... ... байланыстарды дамыту жөніндегі қызмет;
3) азаматтардың заңды мүдделері мен мұқтаждықтарын қанағаттандыру және
олардың ... ... ... қызмет.
Мемлекеттік заңды тұлғалар тұрғысында орталықтандырылған ... ... ... ... ... басшылық тікелей
емес өзара қатынастар туындатады. Бұл жерде басшылық ортадағы звенолар
арқылы жүргізіледі. Ал ... ... ... ... ... заңды
тұлғалар – басқарушылармен тығыз, тікелей байланыста болады.
Мемлекеттік басқаруға жалпы сипаттама берген кезде ... ... ... тән ... ... алу ... ... қатар олардың
әртүрлі мәміле жасайтындарын және материалдық- техникалық операцияларды
жүргізетіндерін ұмытпаған жөн.
Әлеуметтік басқару қоғамдық ... және ... ұғым ... ... ол ... туындап дамиды, адамдардың өзара қатынастарын бекітеді.
Ал оның мәні, ... және т.б. ...... даму ... тоырады.
Ф.Энгельс өзінің «Происхождение семьи, частной собственности и
государства» атты еңбегінде : «управление было ... из ... ... ... не знавшего государственности» деп көрсеткен
болатын.
Сонымен әлеуметтік басқару ... да ... ... ... ... ... ... Басқарудың осы түрінің мән- маңызы - әртүрлі
әлеуметтік ... ... ... және ... түрде
ықпал ету. Әлеуметтік басқаруды мемлекеттік басқару органдары жүзеге
асырады және осы басқарушы қызметтер ерік беру ... ... ... ... қызметінен, қатынастардан басқару субъектілер мен
объектілерін айыра білу қажет.
Мемлекеттік басқару әлеуметтік ... бір түрі ... ... оған ... ... беру үшін оны әр ... қарастыру қажет.
1) мемлекеттік басқарудың басқа мемлекеттік қызметтермен арақатынасы;
2) мемлекеттің басқарудың қоғам дамуындағы тарихи орны;
3) ... ... ... бір ... процесінің мәні.
Мемлекеттік басқару мемлекеттік қызмет түрлеріне бөлінеді. Осы әртүрлі
мемлекеттік қызмет түрлері ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Мемлекеттік қызметтер ұйымдастырылуы ... да ... ... ... жүзеге асыру кезінде атқаратын рөлдеріне байланысты;
b) жүзеге ... ... ... ... ... ... мен нысандарына байланысты;
d) қызметтің ауқымы бойынша.
Мемлекеттік басқару осы қызметтердің бір түрі ... ... және ... мамандандырылған басқару аппараты арқылы жүзеге асырылады.
Мемлекеттік ... ... ... бар. Бұл ... ... ... ... саясатты жүзеге асыруға және қамтамасыз етуге
бағытталғанын көреміз. Мемлекеттік орган немесе ... адам ... ... ... және ... басқаруға қажетті ... ... ... ... ақ оның ... ... ... қолдау табады. Мемлекеттік басқаруды саяси- әлеуметтік тұрғыдан
алып қарасық, онда оны барлық мемлекеттік ... ... ... ... бөлек алғандағы буындарының қызметі деп түсінеміз.
Мемлекеттік басқару жоғары тұрған үкімет билігі орындарының бұйрықтарының
негізінде жүзеге ... ... ... ... ... ... билігіне ие болу үшін мемлекеттік күші бар жарлық беру қажет
болады. Жарлық берудің басты ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. ... ... екі ... ... және ... беру ... байланыста
болады. Мемлекеттік басқарудың толық сипаттамасын оның ... ... ... ... ... ... ... басқару
үшке бөлінеді: халық шаруашылығын басқару; әлеуметтік- мәдени ... ... ... ... басқару.
Әрбір саланың өзіне тән ... және ... ... ... ... ... ... басқару аяларына
жатса, салаларға - өнеркәсіптік басқару, денсаулық ... ... ... және т.б. ... ... ... төменгі деңгейдегі
ұйымдар- кәсіпорындар, мекемелер, бірлестіктер және тағы басқалары бар. ... ... ... ... ... арнайы мемлекеттік
басқару аппараттары жүзеге асырады.
Мемлекетімізде қоғамда жасалып жатқан қызметтердің жүзеге ... ... ... бағдар мақсаттары және өздеріне тән салалары болғандықтан
олар мемлекет тарапынан, дәлірек айтсақ мемлекет ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір жүйеленген
тәртіпке келтірулерін, яғни басқаруларын қажет етеді. Басқару элеметтері:
басқару ... ... ... міндеттер мен мақсаттарды қалыптастыра
отырып, өзінің басшылық еркін білдірсе, ал ... ... ... ... ... ... болу- басқару субъектісінің басқару
жөніндегі жарлық- ... ... ... және ... ... ... ... Бұл жағдайдабасқару субъектісіне мемлекеттік-
өктем ... ... ... аталған басқару әлеуметтік басқару деп аталады. Яғни кең
мағынада айтылатын бұл термин қоғамдағы мемлекеттегі ... ... ... ... ... ... ... сондай- ақ қоғамды
басқарудың бірден- бір құралы ... ... ... ... өткеніміздей
мемлекеттік басқару мемлекеттің айрықша қызметінің түрі. ... ... заң ... ... берілген арнайы субъектілерге –
мемлекеттік басқару органдарына жүктеледі. Осы ... ... ... ... болады. Олар:
1. Мемлекеттік басқару – осы аядағы басқару ... яғни ... ... мемлекет тарапынан уәкілдік берілген өкілетті
мемлекеттік органдардың күшімен жүзеге асырылады.
2. Мемлекеттік басқарудың негізгі ... ... ... ... мән- ...... беру ... Бұл қызметтер
мемлекеттің алға қойған міндет- мақсаттарын орындау үшін
шығарылған заңдарды іс ... іске ... сол ... ... және солардың ... ... ... ... іс- ... ... ... мемлекеттік басқарудың басты және өзіне тән белгісі ретінде
көрініс табады. Сонда ... ... ... басқару
қызметін мемлекет тарапынан қабылдаған заңдарға немесе басқа да
заң күші бар нормативтік ... сай ... ... ... іске ... мемлекеттік басқару, мемлекеттік- өктем сипаттағы қызмет болып
табылады. Басқару істері өздеріне ... ... ... ... өз ... ... шықпай
өктем- бұйрық беру, яғни жарлық ету ... ... ... яғни өктем- ұйымдастыру түрінде
жүргізілетін биліктің көрінісі болып табылады;
4. Мемлекеттік басқарудың ең басты мәні – ұйымдастыру ... ... ... ... мәдени, шаруашылық және басқа салаларда
туындайтын қоғамдық қатынастардағы адамдардың біріккен қызметтерін
ұйымдастыру арқылы басқару ісі ... ... Айта ... ... ... ... ... қатысушылар кез – келгендерге
басшылық ете ... Әр ... өз ... ... ... ... басқарудың өзіне тән алға ... ... ... ... ... бағынатын және мемлекет
міндеттері мен ... ... ат ... ... бар. Олар мына ... болып келеді:
a) Мемлекеттік басқару салалары- белгілі бір ... ... ... арнайы ұйымдастырылған ... ... ауыр ... және т.б.);
b) Мемлекеттік басқару аялары- арнайы, салааралық сипаттағы
қызметтерді жүзеге асыруға ... ... ... ... әртүрлі бөлімдері, буындары мен
қатынастарының ... ... ... ... маңызымен ерекшеленеді (өнеркәсіп, өндіріс, көлік,
денсаулық сақтау және ... ... ... ... ... мен ... Атқарушы билікшіл қызметтің басқару объектілері ... мен ... ... ... ... басшылық және тікелей басқару арқылы жүзеге
асырылады.Орталықтандырылған ... ... ... ... ету ... емес, олардыың басшыларына жарлық беру арқылы
жүргізіледі. Тікелей басқару кәсіпорындар мен ұйымдарды және басқа
да басқару объектілерін өз ... ... ... ... ... ... ... процесін алып қарасақ, онда оның құрылымы
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... тұратынын көреміз;
a) басқару актілерін әзірлеу;
b) басқару объектілерін қабылдау;
c) қабылдаған қаулыларды атқару;
d) ... ... ... жүргізу.
Бірінші сатыда басқарудың негізгі ережелері ,қызмет бағыты мен
нормативтері белгіленеді, ... ақ ... ... ... ... ... ... жаңағы жасалған жасалған шешімдер мен қаулылар,
жоспарлар арнайы өкілетті органдардың тексеруінен өткеннен кейін бекітіліп,
қабылданады;
Үшінші ... ... ... ... ... ... ... процесі кезінде тікелей реттеуге қолдану, басқару
байланыстарын талдау арқылы ... ... ... ... ... ... басқару жүйесінің қызметіне бақылау жүргізіледі: Осы
жоғарыда аталған басқару процесінің сатылары мен ... ... ... мақсат- міндеттерімен анықталған басқару қызметінің
бағыты мен түрлері тығыз байланыста болады.
Функциялардың көмегімен қандайда болмасын басқару органдарына ... ... ... 1. ... 2. ... 3.
ұйымдастыру; 4. басшылық ету; 5. реттеу; 6. бақылау.Осы функциялар ... ... ... тән ... ... ... ... функциялар болуы
мүмкін. Олар басқару органдарының ерекшеліктеріне байланысты белгіленеді.
Мысалы, әдістемелік және техникалық басшылық ету, ... ... ... заң ... беру,т.б.
Мемлекеттік басқару заңға сәйкес және заңның орындалуы ... ... ... да ... ... ... түрі ... заңдарды орындау, тікелей бұлжытпай орындау арқылы атқарылады. Ал қажет
болған жағдайда мемлекеттік басқару органдары қабылданған заңдар негізінде
және сол ... ... іс ... ... ... ... актілерін шығарады. Бұл заңға сәйкес нормативтік актілерін өз
аялары бойынша орындауға міндетті ... ... ... ... ... ... реттелмеген қоғамдық қатынастарды өз
өкілеттіліктерінің шегінде шығарылған актілерімен ... ... ... ... ... дегеніміз мемлекеттің міндеттері мен
функцияларын орындау барысында ... ... ... ... ... ... және сол заңдардың негізінде
жүргізілетін ұйымдастыру және атқару- өкім ету ... ... ... принциптерін басшылыққа ала отырып, жүзеге
асады.Басқару принциптері ... ... және ... болып
бөлінеді. Әлеуметтік- саяси ... ... ... ... ... тілегін есепке алу, бұқаралық және
жариялылық. Ұйымдастырушы принциптер: 1. ... ... мен ... ... ) ... және бөлу ... ... салалық, салааралық және аумақтық мүдделердің есепке алынуы;
3. Басқарушылардың құзыреттері ... ... 4. ... жеке дара басқарумен салыстыру және алқалық басқарудың үстемдігін
есепке алу; 5. ... және жан- ... ... Б. М. мемлекеттік басқарудың төмендегі белгілерін атап көрсеткен:
- Мемлекеттік басқару заңға сәйкес сипатта ... және осы ... ... актілер шығарумен қатар нормативтік емес те
басқару актілерін қабылдайды;
- Мемлекеттік басқару атқару- жарлық беру ... ... ... ... жағы ... ... жүзеге асыру болып табылады.
Бірақ көп жағдайда бұл атқару қызметі жарлық беру қызметіне де (яғни
мемлекеттік басқару ... ... ... ету ... ... ... ... кезінде) айналады;
- Мемлекеттік басқару өзінің негізіне сай саяси сипатта болады.
Ресейлік ғалым ... ... ... ... ... ... ... органның, ұйымның, лауазымды адамның, өкімет билігі өкілінің және
т.б. кімді де болса өз еркіне бағындыру, біреудің әрекеттеріне ... ... ... ... ... ... астындағы-басқарылушы
деп тану жөніндегі құқық деп түсіндіреді. Бұл үстем билік қажет болған
жағдайда ... ... ету ... ... ... ... ... бөлу кезінде туындаған оның ... ... ... ... ... билігі ұйымдастыру-басқарушы және
атқару-жарлық беру қызметтерін ... ... Осы ... ... асыруға белгілі бір мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдар ат
салысады.Атқару билігі заңдардың ... және ... ... жолында
жүзеге асырылады,сондай-ақ мемлекет пен оның аппаратының ... ... ... ... ... ... функциялары-заңдарды атқару (орындалу)
және олардың атқарылуын ... ... ... органдары өз ұйғарымдары
бойынша шешім қабылдауға және құқық қолдану нормативтік-құқықтық актілері
мен нормативтік емес ... ... ... ... ... билігі
органдарының мына төмендегідей негізгі бағыттарын атап көрсеткен:
- болжамдау, қолда бар ақпараттардың, оның ішінде ғылыми ақпараттардың
негізінде қандай-да ... ... ... ... дамуында
болатын өзгерістерге көз жеткізу;
- жоспарлау-басқару қызметінің күткен нәтижелерін, міндеттерін,
мақсаттарын, бағыттарын, ... ... және ... ... ... сай басқарушы мен басқарылушыны анықтау;
- құқықтық реттеу;
- жалпы басқару мен тікелей жарлық ету;
- бақылау;
- ақпараттық- талдау жұмыстары және ақпараттық ... ... ... ... ... ету, қаржыландыру;
- әдістемелік басқару;
- есептеу;
Әкімшілік құқық саласының ... ... ... Д.Н өз еңбегінде
мемлекеттік басқару жөніндегі жаңа тұрғыдан қалыптасқан ... ... ... ... ... ... бір түрі болып
табылатындықтан оның өзіне тән ерекшеліктері болады:
1. әлеуметтік басқарудың ... ... ... ол ... ... , олардың өз еріктерімен сана сзімдері
бар адам немесе ұжым ... ... ... ... ... ... ... бұл өктем ерік білдіру үстемдігін қамтамасыз ететін қатынас
болғандықтан ... ... ... ... ... қабылетімен байланысты болады;
4. Билік әртүрлі ерекше құралдар мен әдістердің жүйесінің күшімен
жүзеге асырылады.
Мемлекеттік билік ... ... ... ... ресурстарға, сендіру және мәжбүр ету механизмдеріне арқа
сүйейді. Мемлекеттің өзін және оның ... ... ... ... ... ... ... қарастыруға болады.
Бахрах Д. Н басқару билігін екі тұрғыда қарастырылады: 1) заң
тұрғысынан ... ... ... ... да басқару және өздерінің
еркіне басқа адамдарды бағындыру, сондай- ақ билік актілерін шығару ... ... ... ... ... ... мен мүмкіндіктері; 2)
саясаттану тұрғысынан алғанда бұл түсінік саяси құқықтық құбылыстар мен
атқарушы биліктің ... оның ... мен ... ... ... ... сипатта болады. Себебі ... ... ... қай ... адамдардың ұжымдары қызмет атқарса, сол жерде
үзбей жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... қауіпсіздікті сақтауды, мемлекеттік кәсіпорындар мен
мекемелердің қызметтерін ... ... ... ... емес ... жалпы басқаруды, яғни
тіркеуді, лицензия беруді, салық салуды, ... ... ... ... нормалардың көмегімен азаматтар мен ұйымдарға ықпал жасалады.
Қазіргі кезеңде заң жүзінде көрініс тапқан атқару билігін ... ... ... ... деп ... ... айта ... Коркунов былай деген: «Мемлекеттің өсіп- дамуы мен өркендеуі басқару
қызметінен көрініс табады. Басқару болмаған ... ... те ... ... орын алуы оның ... ... ... және
өктем биліне байланысты болады. Сондықтан мемлекеттің өмір сүруі ... ... ... ... ... ... ... қоғамның, азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
2. адамдардың рухани өмірін, саяси, экономикалық және ... және ... мен ... ... ... ... ... үшін жағдай жасау.
Атқару билігінің әрбір субьектісі бір немесе ... ... ... мәні бойынша функциялар үш топқа бөлінеді:
1) Жүйені бағдарлау функциясы: 1. болжамдау; 2. жоспарлау; ... ... 4. ... ... ... ... ету функциясы: 1. кадрлар; 2. ... 3. ... 4. ... ... ... ... ... басқару функциясы: 1. қызметті тікелей реттеу;
2. есептеу; 3. бақылау; 4. ... ... Ю.М. ... ... ... берген:
1. Басқару- әртүрлі құрылыстағы ұйымдастырылған жүйенің (биологиялық,
техникалық, әлеуметтік), яғни алға ... ... ... ... ... олардың қызметінің тиісті режимдерін
қолдау біртұтастығын қамтамасыз ететін функция;
2. Басқару өзара іс- қимыл ... ... ... ... ... ... ... тек ішкі өзара іс-қимылдарын
білдіріп қана қоймай, сонымен қатар жүйе ішіндегі және жүйе аралық
сипаттағы басқару функциясын ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері еспке алынады,
себебі басқарушы байланыстар адамдардың қатынастары ... ... ... ... ... ... біртұтас организм
болғандықтан әлеуметтік басқару қажеттілігі ... ... ... өзіне тән белгілерін атап өтейік:
1) Әлеуметтік басқару адамдар мен белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... қатысушыларға тәртіптеуші ықпал
ету өзінің басты міндеті деп біледі;
3) Әлеуметтік басқару басқару субъектілерінен тұратын, ... ақ ... ... асыратын ерекше механизмді қажет етеді.Бұл механизм
адамдар тобы не жекелей өкілеттік берілген лауазымды тұлғалар.
Сонымен әлеуметтік ... кең ... ... байланыстарды
ұйымдастыру тетігі. Осы басқару түрінің элементі ретінде ... ... ... ... ... ... басқару мемлекеттік қызметтің
арнайы түрі болып есептеледі.
Мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... ... термин. Бізде де қолданылуы етек
жайған осы мемлекеттік қызметтің бір түрі нарықтық экономика қатынастарына
бет бұрғанымызға дейін конституциялық ... ... ... орын алып келген
болатын. Кейінгі кездерде мемлекеттік басқарудың орнына айналымға атқарушы
билігі атты термин енгізілген. ... ... ... ... ... жарияланған болатын.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 3 бабының 4- ші тармағында
мемлекеттік билік заң шығарушы, атқарушы, сот ... ... ... ... басқару жүйесіндегі алған орны мен
атқарған рөлін сипаттайық:
1) Мемлекеттік басқару атқару- жарлық беру сипатындағы ... ... ... басты бағыты атқару, яғни заңдар мен заңға сәйкес
нормативті актілерді өмірге жүзеге асыру болып табылады. Бұл ... ... ... ... заңды билік өкілеттіктері пайдаланылады.
2) Мемлекеттік басқару- бірыңғай мемлекеттік билікті жүзеге асыру жөніндегі
қызметтің нақты түрі. Оның ... тән ... және ... болады.
3) Мемлекеттік басқару арнайы субъектілердің, яғни мемлекеттік басқару
органдарының, б. а. ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік басқару- күнделікті және тікелей басшылық процесінде жүзеге
асырылатын атқарушы қызмет (шаруашылық, ... және ... ... ... ету ... Мемлекеттік басқару заңға сәйкес қызмет болып табылады және ағымдағы
заңдардың негізінде оларды ... ... ... асырылады.
Мемлекеттік басқару органдары республикамызда биліктер бөлінгенге дейін
мемлекеттік биліктің атқарушы аппараты ... ... ... ... Осы ... жарлық беру қызметін қандай да болмасын
мемлекеттік орган ... тек ... ... мемлекеттік басқару органы
деп танылған арнайы субъектілер атқарған еді. ... ... ... атқарушы немесе құқық қолдану функциялары нысанындағы мемлекеттік
билікті жүзеге асырған.
Бұл жерде назар аударатын бір жай ... ... мен ... жүзеге асырушы мемлекеттік орган да бірыңғай мемлекеттік билік
механизімінің құрамдас бөлігі болып табылады.
Жоғарыда ... ... ... бір объектіге тәртіптейтін ықпал
тигізетінін айтқанбыз, ал мемлекеттік басқару атқарушылығымен сипатталады.
Мемлекеттегі заң шығарушы орган заң ... ... ... ... Бірақ оны тікелей жүзеге асырмай заңнаң заңды- өктем талаптарын
өмірде жүзеге асыру атқарушы-жарлық ... ... ... ... осы ... алып ... онда оның ... бойынша тікелей
мемлекеттік- басқарушы қызмет екенін көреміз. Бұл жерде байқайтынымыз
басқарушылық ықпал мен ... ... ... ... ... басқару
шешімін кімнің шығарғаны да (заң шығарушы немесе заңға сәйкес ... ... ) ... рөл ... ... басқаруға осындай ерекшеліктер тән.Қандай да ... ... ... ... болса да мемлекеттік басқарудың
басқару аясының әртүрлі қырынан өзіндік көрініс табатыны сөзсіз. Бұл жайлар
көбінесе нарықтық ... ... ... ... ... француз
оқымыстысы Г. Брэбан «нарықтық қатыныстар жағдайында барлық басқару аясы
қоғамдық- құқықтық сипатта, яғни ... ... ... ... ... жөніндегі мемлекеттік қызметті көрсете отырып, ағымдығы
басқару функциясын жүзеге асырады», ... ... ... көп ... ... ... ... билігі» термині қолданыла бастаған болатын. Мемлекет билігінің
бұрыннан заң шығару, атқарушылық, әділ сот бағыттарында ... ... ... ... ... тән ... ... билігі бірыңғай мемлекеттік биліктің айтарлықтай дербес
тармағы болып табылады, ... ақ ол заң ... сот ... өзара қызмет атқарады. Бұлар бір- бірімен тығыз байланысқан
бірақ бір- ... ... ... жол ... ... Атқару билігі өзінің функционалдық- құзыреттілік мағынасында дербес
билік болып табылады. Оның функциясы жалпы мемлекеттік ... іс ... ... асырылуымен байланысты. Бұл жағдайда
олар мемлекеттік-өктем өкілеттіктің белгілі бір бөлігін ... ... ... заң ... және сот ... үлесіне тиеді.
Демек, атқару билігін мемлекет ... ... ... жүйе ... немесе оның механизмі ретінде ... ... ... ... тек ... ... мен құзыреттері бекітіледі, себебі олар қандай да
болмасын деңгейдегі мемлекеттік ұйымдар ... ... ... жерде атқару билігінің құзыреттері мен функциялары
туралы сөз қозғалмайды.
3. Атқару билігі- билікті бөлу ... ... ... ... ... ... атрибуты (нышаны). Ол әрқашанда заң
шығарушы және сот биліктері қатарынан тиісті орын алады.
4. Атқару билігі қандай да ... ... ( ... ... ... іс-қимылдар мен тәртіптерге белгіленген ... ... ... мен ... ... ақ басқаларды өздеріне
бағындыру жөніндегі құқық пен мүмкіндік. Оның айрықша белгісі ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік ауқымда және құқық қолдану сипатындағы арнайы
мемлекеттік ... ... ... ... Осы ... атқару
билігінің ерекше мемлекеттік–құқықтық табиғатын ашып көрсететін
сияқты.
5. ... ... ... қөызметтің бір түрі деп айта алмаймыз.
Себебі, тиісті ... ... ... ... түрі емес тек оны
іс жүзінде жүхеге асыру нысаны деп білеміз. Демек атқару билігі ... ... ... ... белгісі қойылмайды.Өктем билік
мемлекеттік қызметтің маңызы, ... ... ... ... белгілеушісі,яғни негізі (базасы) сипатындағы категория
болып табылады.
6. Атқару билігі өзінің мәні бойынша ... ... ... құқық
қолданушылық түрінде көрініс табады. Құқық ... ... ... ... ... ... Ал ... билігіне тән қасиет заң
талаптарын тікелей атқару арқылы оның ықпалы астындағы экономика,
мәдениет және т.б. ... ... және ... жұмыс
істеуін қамтамасыз ету.
7. Атқару билігінің белгілі бір ... ... ... ... ... арнайы субъектілерінің қызметінен көруге болады.
Бұл жағдай билікті бөлудің айнымас талаптарының бірі ... орай ... ... мемлекеттік билік механизмінде
атқару билігі органдарымен көрсетілген.
8. Атқару билігі республика көлемінде ... ... ... және ... ... ... ... әкімшілік билікпен
теңеуге болмайды. Себебі атқару билігі қажетті жағдайда тек мәжбүр
ету шарасымен ( ... ... ... ... ... тағы бір қыры оның ... қол ... мемлекеттік
биліктің аса маңызды атрибуттарының болуы. Олар: армия және басқа да ... ... ... ... ішкі және ... ... түзеу- еңбек ету мекемелері және т.б.
Осы жоғарыда аталған жайлар атқару ... мен ... ... ... мәселені шешудің қажетті негізін қалыптастырады.
Нарықтық қатынастарға көшпестен ... ... ... ... ... атқару-жарлық беру қызметін мемлекеттік басқару деп ... бұл ... ... болып отыр. Себебі «атқару- жарлық беру қызметі»
термині заң тілінен қазіргі кезде жоғалып ... ... ... ... ... ... ... көреміз. Атқару термині атқару-
жарлық беру қызметін де ... ... ... ақ ... ... ... ... қызметті де сипаттайды.
Атқару билігінің саяси- құқықтық категориы екенін, ал ... ... ... ... ... алу қажет.
Мемлекеттің басқаруынсыз ... ... ... ... ... ... және ... да тиісті ағымдығы заңдарда
мемлекеттік басқарудың орнына қолданылатын ... ... ... ... атқару қызметінің субъектілері белгіленгенімен атқару
қызметінің сипаты анықталмаған. ... бөлу ... ... ... ... ... тармағы олардың субъектілерінің қызметінде
жүзеге асырылады. Сондықтан мемлекеттік басқару ... ... ... шеңберінде ііс жүзінде жүзеге асыратын мемлекеттік
қызметтің бір түрі болып есептеледі. Демек мемлекеттік басқару іс ... ... ... ... ... асырылады және билікті бөлу
бастамасына арқа сүйейді. Атқару билігі ... ... ... ... мемлекеттік аппараттың қазіргі кезде атқарушы оргадар ... ал шын ... ... басқару органдары болып табылатын
ерекше бөлімшелерінің қызметінде шынайы ... ... Егер ... атқару- жарлық беру қызметі деп түсінсек, онда ол мемлекеттік
билік субъектілерінің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың туынды ... ... ... ... ... салыстырғанда кең мағынада
қолданылады.
Атқару билігі ... ... ... ... ... атқару
бағытын көрсететін қызметтің (басқару жөніндегі қызметтің ) мәнін құрайды.
Осыған орай атқару ... ... ... бір ... ... ... ... болып табылады.
Бұл аяда мемлекеттік органдардың жиынтығын құрайтын атқару билігі жүйесін
(аппаратты) бөліп ... ... ... ... жиынтығы атқару
билігі аппаратының субъектілері және оны жүзеге асырудың ұйымдастырушы
механизміретінде танылады. Атқару билігі ... ... ... атқаратын
ұйымдастырушы факторы әр дәреже- деңгейдегі жалпы қзыретті арқару органдары
Қазақстан Республиеасының Үкіметі, әкімдер болып ... ... ... сала ... ... ... және басқа мемлекеттік
басқару механизмдері ... ... ... ... жүйесін құрайды.
Сонымен мемлекеттік- басқарушылық қызмет әрқашанда ... және ... қала ... Ең ... ... ... ... жағдайларын есепке
ала отырып, мемлекеттік басқару нысандары мен әдістерін ... ... ... ... басқарудың экономика саласында ықпалының
азаюына куә болып отырмыз. Бірақ бұл жай ... ... мен ... қызметтің рөлдерін тұтасымен алғанда төмендетпейді. Атқару билігі
оның мемлекеттік–басқарушылық ұғымында ... бір ... ... ... бас ... Осы ... мемлекеттік реттеу жүйесінің, оның
әсіресе экономика саласында қалыптасу тенденсиясы ... Бұл ... ... реттеудің арасында мақсат бағыттары бойынша айтарлықтай
айырмашылығы жоқ. Мемлекеттік реттеу өзінің мәні бойынша ... ... ... ... оның функцияларының бірі деп айтсақ
болады. Мемлекет басқара отырып реттейді және ... ... ... басқару субъектілерінің бағынышты объектілері болса, ал
мемлекеттік реттеудің ықпалы ... емес ... ... Осы екі ... ... ... іс ... жүзеге асырудың
қорытынды вариантын көреміз.
Мемлекеттік басқару өзінің маңызы бойынша ... ... кең ... ... ... ... жағынан алып қарасақ,
мемлекеттік реттеу басқарушы ықпал ететін жанама құралдарды ... ... Олар ... ... ... беру және т.б. ... экономикалық әдістерімен сипатталады.
Бүгінде мемлекеттік басқарушы қызметтің мына түрлері жүзеге
асырылады:
1. ... ... ... мен мекемелерді басқару;
2. Мемлекеттік емес аядағы ... ... ... реттеу;
3. Республика аумағындағы мемлекеттік бағдарламаларды дайындау және
жүзеге асыру;
4. Мемлекеттік басқару аясындағы жеке және заңды тұлғалардың ... мен ... ... ... ... ... ... және реттеу аяларындағы жұмыстарға мемлекеттік бақылау
және қадағалау жүргізуді жүзеге асыру;
6. ... ... ... және ... негіздерін
белгілеу және күнделікті өмірде ... ... ... ... ынталандыру және қолдау;
барлық меншік нысандарының тең құқықтығын қамтамасыз ... ... ... меншік иесінің құқықтарын
қорғау және т.б.
7. Шаруашылық, әлеуметтік – мәдени және ... ... ... ... ... ... ... өтпелі кезеңде мемлекеттік- басқарушы қызмет жөнінде белгілі
бір қорытындыға келу көптеген себептерге байланысты мүмкін ... Ең ... ... және ... ... ... ... қажет.
1.3. Мемлекеттік басқару тиімділігі оның атқарушы ... ... ... ... ... тиеселі ережелер мен міндеттерден
тұрады. Басқару ... ... ... қарай қызмет
көрсетудің сатылық деңгейінің бөлінуіне байланысты ерекшеленеді.Басқару
тиімділігінің алғышарттары келесідегідей:
1) алға қойған ... бір ... жаңа ... ... ... іздеу;
3) жүйелі түрде жоспарлау;
4) ақпараттылық;
5) сенімділік;
6) тәуелділік;
Мемлекеттік органдардң және қоғамдағы барлық топтардың жұмыс жетістектері
басқару тиімділігінің негізгі ... яғни ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру арқылы
жүргізіледі.Мемлекеттік басқару қызметінің тиімділігін арттыру ... іс - ... және ... ... жету ... үнемділік;
- сапалы қызмет көрсеткіштерінің тұтынудың стандарттарына жауап ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қызмет шығындары мен ресурстардың ... ... ... ... өнім ... ... шарттары анықталады.
- белсенділік, мемлекет өзінің заңдық өзгерістерін ерекшщеліктеріне
сәйкес өз ... және ... ... ... ... жаңа ... енгізеді.
Мемлекеттік сипаттағы басқару тиімділігін арттыратын және басқарудың
экономикадағы қажеттілік екендігін ... ... ... мен
алғышарттар бар. Басқару тиімділігін арттыратын және әрбір билік органы
міндетті түрде қарастыруы ... ... ... ... Ұлттық экономиканың әлеуметтік – экономикалық жағдайына байланысты
тұтынушының орташа еңбекақы ... ... ... ... мақсатты
деңгейде көңіл аудару;
2) Мемлекеттік басқару органдары және кез – келген ұйым үшін ... адам ... ... ... экономикалық сипатта бірнеше саладан тұратындығына байланысты
нақты іс -әрекетті бағалай білу;
4) Мемлекеттік органдар, олардың қарамағындағы ұйымдар мен ... ... ... ... заңдық, құқықтық негіз екенін ескеру;
5) Жалпы мемлекеттің, басқа ... ... ... ... ... ... оның ... маңыздылығын түсіндіре білу;
6) Мемлекеттік сипатта қабылданған заңды немесе экономикалық ережелер
халыққа түсінікті, әрі мүмкіндігінше жеткізілуі тиіс;
Мемлекеттік басқаруда ... және жеке ... ... ... ... Олар :
1) ... және ... Авторитарлы;
3) Тоталитарлы социалистік;
4) Мемлекеттік – діни;
Басқарудың либералды және демократиялық ... ... ... ... ... «мемлекет – жақсылық» және «мемлекет ... ...... ... және «мемлекет – басқарудың ... ... ... ... ... ... ... «рационалды бюрократия» концепциясымен ... ... ... ... ... назар жеке бостандыққа аударылса,
демократиялық концепцияда халық билігіне орын ... ... ... ... ... ... ... қағидалары, саяси және идеолоиялық
плюрализм қағидалары, билік бөлінісі, құқық ... ... ... ... ... ... ... постулаттарына
сүйенеді.Олар тоталитаризм мен авторитаризмді ... ... ... ... ... болуын, оның жеке мүддеге емес, жалпы
мүддеге қызмет жасауы туралы айтады.
Авторитарлыжәне тоталитарлы концепциялар ... ... жеке ... күшті қол және т.б идеяларға негізделеді. Осындай
ұқсас идеялар фашистік Италияға, ... мен ... ... еткен кездегі
Испаниға (70 жылдардың ортасына дейін), Салазар блік ... ... (80 ... ... дейін) тән. 90 жылдарға дейін
ақтардың басқаруының расистік концепциясы мен оның іс ... ... ... ... орын ... Оның ... ... байырғы тұрғындары азаматтық құқықтан айырылған, мемлекеттік
басқару мен «Ақ парламентке» ... ... ... жүзінде мемлекет
туралы (пролетариат диктатурасының қажеттілігі жайлы, биліктің бөлінуін
теріске ... ... ... туралы т.б.) мәселеде марксизм мен
ленинизм постулаттарын қолдану ... ... ... ... ... ... адамды мемлекеттік партиялық
машинаның бөлшегіне айналдырды.пролетариат диктатурасы туралы тезисінен ... ... деп ... сияқты сұрақтардың қаралуы
жағдайды өзгерте алған жоқ.Вьетнам, Лаос, ... ... ... ... елдерде экономикалық көзғарастар қайта қаралды, алайда саяси
жүйе мен мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... ... ...... теократиялық ( мысалы,
Сау Арабиясы) немесе клерикалды (Иран) ... ... ... тән. Басқару туралы мұсылмандық фундаментализм концепциясы
басқарудың ең жақсы ... ... ... идеясымен байланысты,
сондай –ақ мемлекеттік ... ... ... ... ... ... кеңеспен алмастырылады- билеуші кезіндегі
аш-шура). Тұрғындардың басқаруға қатысуының орнына басқарылатындармен кері
байланыс ... ... ... ... ... ... ... күні болады, мемлекет басшысы имам болып есептеледі). Либералды
ойлардың ықпалында болған араб елдер (Алжир, Египет т.б. ) республика ... және ... ... тек ... ... ... ... пен
мемлекеттік қызметке жібермеу, аш–шура болса президент жанындағы ... ... ... ... )
Мемлекеттік басқаруда мақсатты анықтау – бул басқару теориясы мен
прктикасындағы ... ... ... ... жылдар бойы елімізде
халық ... ... ... ... ... мәселе қозғалған жоқ.
Мемлекет пен қоғам алдындағы мақсаттар император, лидер ... ... ... Мемлекеттік басқарудағы мақсаттарды көрсету үшін
оның жүйені құраушы кезеңдерін көрсету керек.Олар:
- мемлекеттік басқарудағы мақсаттардың ... мен ... ... ... стереотиптерге қарамастан мемлекеттік басқару
мақсаттары төменде қалыптасу керек, яғни ... ... ... ... мен мүдделерінен туындауы қажет.
- мақсатты анықтаудағы субъективтік жағы мен мемлекеттік басқарудың
қалыптасқан мақсаттарының ... мен ... ... ... қиындықтар кездеседі.Барлық өткен жағдайлар тарих
болып қалады, ал болашақ ... тек ... ... ... философы О.
Конттың формуласы белгілі: алдын – ала көре білу үшін білу керек, ... үшін ... – ала көре білу ... ХХ ғасырдың 20 жылдарында
Н. Д. Кондратьев алдын–ала көре білу, оның ... ... ... – ала көре білу мәселесін қарастырды.
1) құбылыстардың стихиялық жолы;
2) адамдармен жүзеге ... ... мен ... ... біздің құбылысқа әсеріміздің мүмкін қаражаты;
4) көзделген әрекеттер мен шаралардың орындалуынан күтілетін нәтижелер
мен олардың өмірге ықпалы1.
Сол кезде «4П» деп ... ... ... ... ... бастады.Олар:
предвидение – алдын–ала көре ... ...... – бағдарламалау, планирование – ... ... ... қиын екенін, ал іс жүзіне асыру тіпті ... ... ... ... ... бұл ... өте ... мәні мақсатты анықтаудағы қалыптасқан механизмді ... ... ... алдын – ала көре білуден нақты болжамдауға логикалық
жылжу, одан қазіргі заманғы ... және ... да ... ... ... ... ... қажетті әрекетті таңдау мен оны ... АҚШ ... ... ... – бұл ...... ... қашан істейтіндіг туралы ... ... ... бас тарту мемлекеттік басқарудағы мақсатты анықтаудан бас
тарту деген сөз, сәйкесінше мемлекеттік басқарудан да. ... ... ... ... ... ... орын ... және оның салдары белгісіз
құпия болады.
- үлкен әлеуметтік мағынасы бар ... ... ... экономикалық детерминализм концепциясының
ықпалымен бізде ұзақ ... бойы ... ... ... болып экономикалық даму есептелді. Мұндай ... ... ... үщін ресурстық базаны қалыптастырса және қоғам
мәселелерін шешсе ғана ... ... мен ... ... ... болып адамның тыныш, шығармашылық өмірі үшін ... ... мен ... және ... ... пен ... рационалды өзара қарым – қатынасты жасау табылады. Сонымен
мемлекеттік басқарудағы мақсаттар келесідегідей:
1) ...... ... ... ... балансталған, сапалы дамуын
біріктіретін мақсаттар;
2) әлеуметтік, қоғамның әлеуметтік құрылымына, оның элементтерінің өзара
қатынасына, адамдардың ... ... ... мен ...... ... ықпалын көрсететін мақсаттар;
3) рухани, қоғам ... ... ... ... ... ... экономикалық, қоғамдық – саяси және басқа мақсаттардың жүзеге ... ... ... ... ... ... жүйесін
сипттайтын және бекітетін мақсаттар;
5) өндірістік, жоғарыда ... ... ... келетін және олардың
іске асуына көмектесетін басқарылатын ... ... және ... ... мақсаттар;
6) ұйымдастырушылық, мемлекеттік басқарудың объектісі мен субъектісіндегі
ұйымдастырушылық мәселелерді шешуге бағытталған ... ... ... ... ... пен ... орындары
бойынша әрекеттерді бөлетін және реттейтін мақсаттар;
8) Ақпараттық, көзделген мақсаттарды қажетті, нақты, адекватты ақпаратпен
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... кешенінің практикалық
жүзеге асуына ықпал етуші мотивтер, стимулдар мен ... ... ... ... Қазақстан Республикаасында нарық қатыныстарының қалыптасуы жағдайындағы
мемлекеттік басқарудың қажеттілігі.
2.1 Қазақстан ... ... ... ... ... экономикалық процестерді реттей алу қабілеттілігі
мен аса маңызды ролі саясат пен ... ... және ... ... ... – ол ... ... стержені болып табылады, ол
институционалдық иерархияның негізін қалай отырып, қағидаларды ... ... ... ... ... шоғырландырады. Мемлекет
жалпы қызығушылықты жеке қызығушылықтан бөле отырып, адамның тәртібінің
қоғамдық шарттылығының жаңа ... ... ... мемлекеттің қалыптасуы мен бар болуы тек қана тарихи қажет
емес, сондай–ақ дамудың қоғамдық ... және ... ... ... ... болуымен оның экономикалық іс - әрекетінің саласы
қалыптасады. Мемлекеттің экономикалық саясаты басты буын әрі ... ... ... ... «көрінетін қолы» А. Смит
жазған бәсекелестіктің «көрінбейтін қолын» ... ... ... ... ... ел ... ... па, әлде
әкімшілік- бөлінушілік пе оған тәуелсіз түрде кез ... ... ... ... ... ... Әкімшілік экономикада мемлекет өз мойнына
тауарды өндіру мен бөлу міндетін және қызмет ... ... ... қажеті жоқ. Алайда іс жүзінде мұндай жүйе өзінің тиімсіздігін
көрсетті.
Нарықтық шаруашылықта үкіметтің алдында тауар өндіруді ұйымдастыру ... ... ... ... ... өз ... ... өндірілген тауарды жұмсай алмайды.
Нарықтық жүйе – ол ең алдымен өндірушілер мен ... ... ... механизм экономикалық өсудің ... шеше ... ... ... кезінде өндіруші күштердің
басым бөлігі классикалық жеке меншіктің шегінен ... сол ... ... ірі ... ... ... өз ... алуына тура
келеді.Олар: темір жолдар, почта, байланыс жүйесі, т.б. ... ... ... ... ... ұлттық шекараларға деген
жалпы экономикалық процестердің өсуіне,қорғаныспен, ... ... ... ... ... қайта өндірумен және т.б. байланысты
туындайтын жаңа ...... ... қалыптасуына
әкеледі.Саяси және экономикалық шешімдерді қабылдауды реттеу механизіміне
мемлекеттің құрылымның араласуының өте қатты қажаеттілігі туындайды.
Бәрімізге белгілі ... ... ... нарық экономикасының
қозғаушы механизмдері ... ... даму ... ... Бұл ең ... мынадан көрініс табады: экономикадағы
жүйелік теңдік өндіріс факторларының толық ... ... орын ... ... жұмыс күшінің толық қамтылмауы кезінде. Стагнацияның ... үшін ... оның ... ... ... керек. Мемлекет толық
жұмыс бастылық пен тиімді сұраныстың бір болуының қамтамасыз ету ... ... ... ... Европа мен Азияның бірқатар елдері сияқты
экономикалық құрылымдарды ... ... ... Ол ... ... мен ... ... тәжірибесі жоқтығына байланысты
дамушы елдердің ... ... ... ... жөн ... отыр.
Тәжірибені зерттеу экономиканың дамуында кездесетін көптеген қателіктерден
сақтануға мүмкіндік береді.
Тарихи тұрғыдан қарасақ дамушы елдерде нарық экономикасын реттеуде екі
жетекші ... ... бар: ... ... ... ... ... теориясы) және қоғамның шаруашылық өміріне араласпаудың
доктриналарының неокейнсиандық пен консервативтік мектептері синтезі.
Осы екі теориялық ағымның негіздері бір. Олар ... ... ... ... ... экономикалық саясатты өткізу
үшін шаруашылық функциялар мен белгілі бір меншігі бар экономикалық жүйенің
субъектісі ... ... ... ... ... ... ... мен осы ықпалды терістеуге дейін
барады.Осылайша австриялық экономист Хайек ... тек ... ... ғана ... ... ... араласпауы керек деген.Дж. М.
Кейнс пен посткейнсиандық өкілдер нарық параметрлерінің жағдайына бақылау
жасау бұл мемлекеттің (үкіметтің ) ... бірі деп ... ... тудыратын ықпал тіркеліп, қалыптасқан тұрақтандырушы
базасында тең, ... ... ... ... керек.
Осылайша үкімет нарықтың басқа да сегменттеріне әсер етеді.
Айта кететін жайт, экономиканы ... ... ... ... ... негізінен үш ағымға бөлініп кетеді: ... ... және ... ... сол ... ... ... Қоғамдық мақсаттарға: тұрғын үй құрылысы,
денсаулық сақтау, ... ... жол ... және т.б., сондай –
ақ фермерлердің, шағын кәсіпкерлердің, жұмысшылардың табысының ... ... ... ... ... арқылы шығуды ұсынады.
Кейнсиандықтың консервативтік бағыты экономиканы мемлекеттік реттеуде
басты жол ол пайданы максимилизациялау мен экономиканың ... деп ... ... пен оның ... ... ... және
фискалды саясат арқылы мемлекеттің халықтың түрлі бөлігінің табыс деңгейін
анықтауға, инвестициялық саясатты үйлестіруге, ... ... ... және т.б. ... және ... араласуының
интеграциясын жүзеге асыруға болады деп ойлайды.
Экономикалық дамуды мемлекеттік реттеу қажеттілігі қандай ... ... ... ... тән ... ... қажет.
Бәрімізге белгілі нарықтың теріс жақтары бар: барлық ... ... ... ... ... жасамайды, мысалға мұхиттың
балық байлығы. Нарық шарттарында кей ... ... ... теріс салдарлары ескерілмейді және ұжымдық қолдануға арналған
тауар мен қызмет өндірісі үшін ынталандыруларқалыптастырылмайды, еңбек пен
табысқа ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілмейді.Нарық нгізінен әлеуметті қажетті тауар
өндірісіне емес, ... ақша бар ... ... ... ... және ... ... тән тұрақсыз дамуға
подвержен. Мемлекет кәсіпкерлерге өзара ... ... тең ... ... ... монополияланған өндірісті шектеуге
байланысты жауапкершілікті өз мойнына алады.Мемлекеттен адамдардың ұжымдық
қажеттілігін қанағаттандыру үшін экономикалық ... ... ... әрі ол ... ... мен ... өндірісін қалыптастыру керек.
Экономикалық өмірге мемлекеттің қатысуы сонымен қатар оның мүгедектер,
балалар, ... ... ... ... реттеумен, жұмыссыздықты
қысқартумен байланысты.Сондай –ақ сыртқы саясат, төлем балансы мен валюта
бағамын ... ... ... ... ... ... ... қауымдастығының
әлеуметтік-экономикалық және саяси принциптерін ... ... ... ... ... ... ... араласады.
Нарық шарттарында экономиканы мемлекеттік реттеу - бұл ... ... ... ... ... ...... жүйенің
бейімделуі мақсатында құқықты мемлекеттік мекемелер жүзеге асыратын заңдық,
атқарушылық, ... ... ... жүйесі.
Көптеген экономистер есептеуінше, экономиканы мемлекеттік реттеу жалпы
экономикалық жүйесінің тең ... жету ... ... ішкі ... ... жекелеген сегметтеріне микро және макро реттеуіштері
көмегімен басқарушылық ... ... ... ... ... реттеудің мақсат ағашында басқы және ... ... ... болады.Басқы мақсаттардың ішінде негізгілері
болып ... ... ... және әлеуметтік тұрақтылық, ұлттық
бәсекелестік ... ... ... ... ... түрлі жағдайларға бейімделуі.
Нақты мақсаттар мемлекеттік ... ... ... ... ... және жеке ... ... қажеттілігінен туындайды.
Реттеу объектілеріне ұлттық экономиканың мемлекетаралық ... ... ... ... көмегімен шешілмейтін мәселелер
туындайтын жеке секторлар мен аймақтарды жатқызуға ... ... ... ... ... басқарудың
орталық (федералды), аймақтық, муниципалды немесе коммуналды ... ... ... келесідегідей түрлерін бөліп ... ... ... ... мемлекеттік монополизм.Ол КСРО – ге
және кеңестік қауымдастық елдеріне тән болды, алайда қазіргі уақытта
ол ... ... ... сақталған ;
- мемлекеттік және нарықтық реттеуіштердің түрлі аралас нұсқалары. Ол
«жапондық», «шведтік» модельдерде, ... ... ... нарықтық шаруашылық моделінде және дамудың «қытайлық»
нұсқасында жүзеге асрылған;
- шекті ... ол тек қана ... жеке ... ... деп ... Ең алдымен ол АҚШ–на тән. Мемлекеттік реттеудің
тиімділіг күшті, заңдық, атқарушылық, және соттық мемлекеттік биліктің
болуымен анықталады.
Мемлекеттік реттеудің институционалды ... өз ... ... ... ... мүдделердің жүзеге асу мүмкіндіктері мен
шешім қабылдау тізбектілігін ... ... бұл ... ... ... басқарудың орталықтандырылу деңгейінен тәуелді.
Осылайша Ұлыбритания үшін ... ... ... ... ... орталықтандыру ... ... ... ... ... ... ... органдар саны басым
болып келеді. ГФР–ға басқарудың неғұрлым ... ... тән, ... және ... ... агрегатталуы мен бірлесуінің
механизмі. Осылайша корпаративтік модель мүдделердің ... ... ... ... ... құру ... Бұл ... мен Жаңа Зеландияның
либералды корпоратитизмі, Жапониядағы жеке капитализм, ... » ... ... ... мен ... ... келістірудің
арнайы механизмі жоқ. Олар парламенттің, үкіметтің, кәсіподақтар мен
партиялардың ... ... ... ... ... ... келе, мемлекеттің белгілі бір органдары көмегімен мемлекеттік
реттеудің ... екі ... ... ... ... Реактивті (бейімделу) моделі АҚШ – қа тән. Ол ... ... ... Бұл ... органдардың
құрылымы мен қызметтерінің қозғалмалығымен, макро және микро
деңгейде тікелей және ... ... ... жеке ... пен ... бірлесіп қызмет
етуі үшін меншіктің түрлі нысандарының қосындысымен қамтамасыз
етіледі.
2. Мемлекеттік реттеудің проактивті моделі (Жапония ) жоспарлауды
қолдану арқылы, мемлекет пен ... ... ... ... ... және ... ... және мемлекеттік араласу көлемінің «нақты» улесі
жолымен нарықтық механизмдегі болуы мүмкін ... ... ... ... Республикасының қазіргі жағдайын келесідей ... ... ... ... 2004 жылдың қаңтар- ақпанында өнеркәсіп
өндірісінің көлемі қолданыстағы бағамен 491,6 ... ... ... бұл ... ... ақпанымен салыстырғанда 8,9% артық. Өндірістің ... ... осы ... ... кен ... ... – 11,5%, өңдеу
өнеркәсібінде – 7,6%, электр энергиясын, газ бен су ... және ... ... ... ... жалпы өнімінің көлемі ағымдағы бағамен 35,7 млрд. теңге
болып 2003 ... ... ... ... 5,9% ... ... ... (көлік емес ұйымдар мен ... ... ... ... жүк ... ... ... 253,9 млн. тоннаны құрап, 2003 жылдың ... ... 6,3% ... ... бөлшек тауар айналымының көлемі (қоғамдық тамақтандыру
айналымынсыз) 159,1 млрд. теңге ... 2003 ... ... ақпанымен
салыстырғанда 5,5% артты. Негізгі капиталға ... ... ... ... ,бұл 2003 жылмен салыстырғанда 21,6%- ға көп. 2004
жылдың 1 наурызындағы жағдай бойынша республикада 193190 ... ... ... ... ... 142066 жұмыс істеп тұр, соның ішінде жұмыс
істеп ... ... ... ... – 130400. Олардың ішінде шағын кәсіпорындары
– 105571, олардағы шағын бизнес субъектілері – 92964.
2004 ... ... ... ... ... айналымы (кеден
статистикасының ... ... ... ... алмағанда)
2187,5 млн. АҚШ долларын құрап, 2003 жылмен салыстырғанда 54% ... ... ... 1402,3 млн. АҚШ ... (47% ... ... – 785,2
млн.АҚШ долларына өсті (69%).
Баға саясатын қарастырғанда 2004 жылдың ақпанында тұтыну бағаларының
индексі 2003 ... ... ... 101,1% ... Азық- түлік
тауарларының бағалары мен тарифтері–1,9%, ақылы қызметте – 0,5%, азық-
түлік емес ... – 0,1% ... 2004 ... ақпанында өнеркәсіп өнімін
өндіретін кәсіпорындардың бағасы 2003 жыл желтоқсанымен ... ... 2004 ... 1 ақпанына Қазақстан Республикасы Қаржы
министрлігінің жедел деректері бойынша ... ... ... ... көлемі 104,4 млрд. теңгені құрады, ... ... 1 ... қарағанда 14,8% аз, шығыстар мен кредиттеу –44,2
млрд. теңге (4,7% аз). Есеп берген кәсіпорындар мен ... ... 2004 ... қаңтарындағы қаржылық нәтиже табыс есебінде 95,4 млрд.
теңге сомасында ... бұл ... ... ... 37,1% ... деңгейі – 36,9%. Есеп берген кәсіпорындардың жалпы санынан
залалды кәсіпорындар үлесі – 38,7% ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің деректері
бойынша екінші деңгейлі банктердің экономика салаларына салған ... 974,6 ... ... ... ... ... ... серпін
байқалады. Кредиттік салымдардың жалпы көлемінде ұзақ мерзімді кредиттер
үлесі - 62,7%, шет ел ... ... ... - 53,7%. ... 1 ақпанындағы банк жүйесіндегі депозиттер көлемі 738,7 млрд. теңгені
құрады, ол өткен жылмен салыстырғанда 26,9% көп. ... ... ... ... 334,6 ... ... ... бұл 31,7% көп.
Еңбек нарығы мен еңбекке ақы төлеу саласында 2004 ... ... ... ... ... саны 712,9 мың ... ... деңгейі экономикалық тұрғыдан белсенді халықтың санына 9,4%
құрады.
2004 жылдың қаңтарында қызметкерлерге есептелген орташа ... ... 24846 ... ... ... ... салыстырғанда 18,5% артты. Нақты
жалақы 9,4% құрады.
Халықтың табыстары бойынша 2004 жылдың ақпанында ... ... жан ... шаққандағы орташа атаулы ақшалай табыстары 109222
теңгені құрап, 2003 ... ... ... – 19,9%, ал ... ... – 12,7% ... 1 -
| ... |2004 ж |2004 ж |Өткен жылдың |2004 ж |
| ... ... ... ... ... ... |
| | ... | |- бен |2004 ж |
| | | | | ... |
| | | | | |% -бен |
| | | | |2004 ж |2004 ж | |
| | | | ... ... | |
| | | | ... | | ... 1 ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... ... |246,6 |108,9 |109,0 |95,0 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ауыл |Млрд. теңге|35,7 |18,0 |105,9 |106,1 |99,5 ... ... | | | | | ... | | | | | | ... ... |253,9 |127,3 |106,3 |106,5 |100,6 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... |Млрд. | |11,3 | |131,6 |92,5 ... ... | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |159,1 |79,4 |105,5 |105,2 |99,7 ... бойынша |теңге | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |Млн. АҚШ | |2187,5 | |154 |98 ... Соның |доллары | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | |1402,3 | |147 |107 |
| | | | | | | |
| | | |785,2 | |169 |85 ... ... |124,9 |68,0 |121,6 |127,3 |119,4 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | |
| | | | |106,4 |101,1 |100,5 ... 1 ... ... өнімін | | | | | | ... | | | |103,8 |102,6 |100,3 ... ... | | | | | | ... саны |Мың. адам | | | | | |
|( ... | | |712,9 | |101,4 |99,4 ... ... | | | | | | ... ... ... | | | | | ... ... | | |10922 | |119,9* |98,8 ... ) | | | | | | ... ... |% - бен | | | | | ... ... | | | | |112,7* |98,1 ... ... ... | |24846 | |118,5 |88,1 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ... ... ... ... қосалқы кәсіпорындарды, үй шаруашылығы ... ... ... 491,6 ... теңгенің өнімін өндірілді, бұл 2003 жылмен
салыстырғанда 108,9 % құрады. Есепті кезеңде ... ... өсуі ... тиісті кезеңмен салыстырғанда Ақмола және Оңтүстік Қазақстан
облыстарынан ... ... ... ... байқалды.
2004 жылдың қаңтар- ақпанында кен өндіру өнеркәсібінде 236,1 млрд. теңгенің
өнімін өндірілді,бұл 2003 жылдың қаңтар- ақпандағы деңгейінен 11,5% ... өсуі ... газ ... табаиғи газды ( тауарлы шығарылым)
(47,3%- ға); газ конденсатын (20,2%- ға); шикі ... (10,3%- ға); ... ға) ... ... етіледі.Сондай- ақ агломерленбеген темір
кендері: теміркенді шекемтастары; қорғасын- мырыш және хром ... ... ... тас 2003 ... ... ақпанынан артық өндірілген.
2004 жылдың қаңтар- ақпанында өңдеу өнеркәсібінде 202,1млрд. теңгенің
өнімін өндірілді, бұл 2003 ... ... ... ... 7,6% ... ... және ... бұйымдар (1,6 есе), машина жасау (43,2%); өзге
де металл емес минералды өнімдер (36,1%- ға); ... ... ... ісі (11,2%- ға); ... қоса ... ... (9,6%- ға);қара
металлургия (7,8Ғ- ға); тоқыма және тігін өнеркәсібі (6,6%- ға) өндірісі
көлемінің артуы есебінен қамтамасыз ... ... ... ... 48,5 ... ... ауыл шаруашылығы
өнімі қайта өңделді, соның ішінде сусындарды қоса тамақ өнімдерін ... ... ... 2003 жылғы тиісті кезеңнің деңгейіне 109,1% құрады.
Шұжық өнімдері;тазартылған және ... ... ... жеміс және
көкөніс шырындары; сары май; ақтаған күріш; қант; ... ... ... ... ... ... ... ақ минералды су және алкргольсіз
сусындар (2 есе), коньяк (52,1% -ға), сыра ... ... ... қамтамасыз етілді.
2004 жылдың қаңтар- ақпанында тоқыма және ... ... ... ... ... өндірілді, бұл 2003 жылдың қаңтар- ... ... ... ... ... және ... ... (46,6%-ға), маталарды (9,3%-ға), мақта талшығын (4,6%-
ға) ... ... ... 106,6% құрады.
Үсті былғарыдан тігілген аяқкиім (24,3%-ға) және ірі қара малдың немесе
жылқы ... ... ... ... ... ... ... есебінен былғары және былғарыдан жасалған бұйымдар мен аяқкиім
өндірісінде өнімнің 0,8%- ға өсуі ... ... ... ... ... ... ... өнімдерін және ядролық
материалдарды өндіруде нақты ... ... ... ... ... ... 94,7% құрады. Мұнай өңдеу өнімдерін шығару ... бұл ... ... ... ... ... авияциялық бензин)
(98,3%); газоильдерді (85,2%); басқа топтамаларға қосылмаған мұнай отынын
(мазут ) (74,7%) ... ... ... жылдың қаңтар- ақпанында химия өнеркәсібіндегі өндіріс көлемі 5,2
млрд. теңге болды, бұл 2003 ... ... ... ... ... ... ... қышқылын, натрий бихроматын,
минералды немесе химиялық азотты ... ... ... ... ... де ... емес ... өнімдердің өндірісінде өндіріс 36,1%- ға
өсті, бұған өнімнің силикат және қож кірпіштері (1,9 есе), ... ... ... ... (1,7 есе), ... ... тақтайшалар (45,1%-ға), цемент (31,4%-ға) өндірісінің артуы есебінен
қол жеткізіледі.
2004 жылдың қаңтар- ақпанында метеллургия өнеркәсібінде және ... ... ... ... 89,2 млрд ... ... өндірілді,
соның ішінде қара және түсті металлургия өнімі- тиісінше 40,4 ... ... ... ... Бүкіл қызмет түрі бойынша 2004 жылы қаңтар- ақпанында
нақты көлем ... 2003 ... ... ... салыстырғанда 103,4%
құрады. Сондай- ақ ақ қаңылтыр және қалайыланған жаймалық илектер (11,5%-
ға), жазық ... ... ... ... ... (6,4% -ға), өңделмеген
мырыш (4,7% –ға ), ... ... ... тотығы (3,4%- ға) өндіріс
өсті.
2004 жылдың қаңтар- ақпанында машина жасау саласында нақты көлем индексі
2003 ... ... ... ... 143,2% ... бұл ... құралдары
мен жабдығын (1,6 есе); машиналар мен жабдық (40,9% - ға), ... ... және ... ... ... ... арттыруға байланысты
еді. Сұйықты айдауға арналған орталықтан тепкіш сорғылар, ... ... ... ... аккумуляторлар, теледидарлар, магнитафондар мен
дыбыс жазатын өзге де аппаратуралар, электрлі трансформаторлар өндірісінің
өсуі қамтамасыз етілді.
2004 жылдың қаңтар- ақпанында электр ... газ бен су ... ... ... ... ... 2003 жылғы қаңтар- ақпанмен салыстырғанды электр
энергиясын ... мен бөлу ... ); ... және ... ... жабдықтау
көлемінің (2,6% - ға) өсуі есебінен 105 % құрады.
Диаграмма 1
Диаграмма 2
2004 жылдың қаңтар- ақпанында құрылыс ... ... жете ... алғанда 29,8 млрд. теңгені құрады, бұл 2003 жылдың сәйкес кезеңімен
салыстырғанда 1,5% ... ... 12 ... ... ... ... ... асып түсті. Көлемнің едәуір өсуі Оңтүстік Қазақстанда-
2,2 есе, ... есе, ... есе, ... ... есе, ... есе, Маңғыстау мен Ақтөбеде-1,3 есе,
Астанада- 1,9 есе ... ... жылы ... ... 425,2 мың шаршы шақырым 2148 үй салынды. Оның ... үй 311,9 мың ... ... 1670 ... ... ... ақпан айларында 10,9 млрд. теңге инвестиция болды, ... ... ... ... ... 2,6 есе ... ... нысанындағы кәсіпорындар мен ұйымдар және тұрғындар өз
күштерімен 290,4 мың шаршы ... 2295 жаңа ... ... бұл 12,1 % ... ... салыстырсақ.
Пәтердің 1 шаршы шақырымының орташа құны 22,5 мың теңге, 2003 жылы- 21,7
мың ... ... ... ... үйінің 1 шаршы шақырымы 14,7 мың ... ... 8,9 мың ... ... ... ... жылы ... есебінен
әлеуметтік жағынан әлсіз халық тптарына арнап 1600 ... және ... ... ... емес әрі халықтың қолы жетерлік 11700 ... ... ... ... үш жыл ішінде 12 млн. шаршы шақырым тұрғын үй ... 000 ... ... тиіс.
График
Екі диаграмма шеңбер.
2.2. 2004 жылы 15 жас және одан ... ... ... ... ... саны 7,6 млн. ... Республикада экономикада жұмыспен
қамтылғандар саны 6,9 млн. адам, бұл өткен жылмен салыстырғанда 334,5 ... көп. ... ... саны 4,2 млн. адам , 2003 ... 164,3 (4%) ... өсті. Мемлекеттік емес ұйымдарда 173,5 мың
адам (5,2% ), ал шаруа қожалықтарында 6000 (2,5% ) адам ... ... саны ( ... ... болмаған, бірақ оны белсенді түрде
іздеген, жұмыс істеуге дайын ) 712,9 мың ... ...... ... Еңбек, Халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің
жұмыспен қамту органына 2004 жылы 147,6 мың адам ... 2004 ... 2 ... 20,5 мың адам ... ... бұл 2003 жылмен
салыстырғанда 3,2 мың адамға көп. ... 11 000 адам ... ... ... ауыл тұрғындары 2,8 мың адам.
Кесте 2. 2003- 2004 ... ... ... ... ... ... министрлігінің жұмыспен қамту органынмен жұмысқа
орналастырылған азаматтар саны
| ... ... ... ... |
| ... | ... |Барлығы, адам|Тіркелгендер |Қайта ... |
| | ... % ... ... |
| | ... ... |қатысқандыр |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | ... жыл ... |7607 |27,8 |649 |19696 ... |9777 |37,1 |2045 |12131 ... |11129 |5204 |1558 |12574 ... |12586 |49,3 |2682 |19820 ... |15346 |72,6 |3167 |14754 ... |19020 |76,5 |3894 |13958 ... |13017 |59,5 |2309 |11232 ... |13999 |68,2 |2003 |9031 ... |17547 |74,1 |4145 |10155 ... |11944 |55,2 |1907 |8634 ... |11085 |55,8 |1418 |6049 ... |11500 |58,9 |578 |4557 ... жыл ... |9565 |38,6 |806 |18471 ... |10969 |44,7 |1831 |10800 ... ... 1 ... ... Республикасының Еңбек және
Әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметі ... ... ... ... өндіріс жұмысын тоқтатты, жартылай –359, толық емес ... ... ... кәсіпорын саны- 52, толық емес жұмыс уақытында
жартылай жұмыс істеген кәсіпорындар- 86. ... ... ... саны 29,2 мың адамды құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда
3,3 мың адамға көп.
Республикадағы ірі және ... ... 2004 ... ... ... 2,4 млн. адам істеді, олардың ішінде 7,4%-ауыл, ... ... 33,1%- ... пен ... 59,5%- қызмет
көрсетуде. Өткен жылмен салыстырғанда ... ... 12,8 ... ... 12,2 мың ... ... мүлікпен операцияларда- 9,4
мың адамға, саудада- 7,4 мың адамға көбейген.
2004 жылдың ақпанында халық саны 14961,9 мың ... ... 8488,8 мың ... ), ... 6473,1 мың адам (43,3% ). Жыл басымен ... ... ... өсім 8354 ... бұл ... 2003 жылы 5185 ... Республикасындағы мемлекеттік басқаруды шетел ... ... ... ... ... мен Франция елдері)
ГФР-дағы заң билігі екі палаталы ... ... ... ... және ... палата- бундесрат. Олар өздерінің қалыптасуы тәртібі
мен құзыреттілік көлеміне ... ... ... ие. ... ... екі
палатаның мүшелеріне және Федералды Үкіметке тиеселі. ... ... ... ... ... ... заң ... бундесратқа енгізеді, ал ол
болса өз ойын алты ... кеш емес ... ... білдіруі керек.
Ерекше жеделдікті талап ететін жағдайларда ... үш апта ... ... ... ... бере ... жасырын дауыс беру арқылы жалпы тікелей сайлау жолымен 4
жылға ... ... 18 ... ... азаматтар қатысады. Депутаттардың
жартысы елдің барлық аймағын қамтып жатқан бір ... ... ... Олар ... жүйе ... ... беруге қатысқан
азаматтардың неғұрлым көпшілігінің дауысына ие болған адам сайланған болып
есептеледі ) сайланады.
Депутаттардың ... ... көп ... округтерде партиялық жер
тізімі бойынша сайланады.Осылайша әрбір сайлаушы екі дауыс ... ... ... үшін және партиялық тізім үшін.
Бундестагтағы орынның жартысы жинаған дауыс санына ... ... ... ... ... сайлау жүйесі таза түрде ұсақ
партиялар үшін де ... ... ... бұл өз ... ... ... күрделі проблемалардың туындауына әкеледі.
Өзінің саяси ... ... ... республикасының
тәжірибесінен сақтану үшін Германияда 5 пайыздық ... ... ... ... партиялық тізім бойынша ... 5 ... не одан көп ... ... ... алады, не болмаса
бір мандатты сайлау округтерінде 3 реттен кем емес ... ... ... ГФР- дың ... ... ұсақ ... біржола кетті.
Бундестагта партиялық (немесе партияаралық )
фракцияны қалыптастыру үшін депутаттардың ең ... 5 ... ... ... ... ... неміс конституциялық дәстүрі бойынша ең
күшті парламент фракциясының мүшелері ішінен ... ... ... ол ... президиумын құрады. Бундестаг
отырыстарында президиумның бір мүшесі төрағалық етеді.
ГФР- дың негізгі заңы ... ... ... онда партия
дауыс беру туралы сұрақ ... ... ... ... бір шешімді
істеткізеді. Конституцияға сай депутаттар дауыс берген кезде тек өздерінің
ар- ұятына ғана ... ... заң ... ақ ... ... жол ... ... депутатөз партиясының көзқарасын
(сәйкесінше фракцияның да) ... ... егер ол ... ... үшін ... не ... ... оның депутаттық мандаты
сақталады.
Бундестаг депутаттары еркін сөйлеуге және парламентте өз ойын айтуға
құқықты. Өзінің ... ... және ойын ... үшін ... ... әрі бұл ... депутат болмаған кезде де күшін жоймайды, яғни
бұл өмірлік болып ... ... ... ... ... ... және оны ... тыйым салады. Егер депутат құқық бұзушылық
кезінде не келесі күні ... ... ... ... жоқ.Депутат тәртіп
бұзғаны үшін де жазаланады. Бундестаг тәжірибесінде егер мәселе саяси
сипаттағы ... ... ... ол ... құқықтық іс
жүргізуге келісімін береді. Депутат қандай- да бір фактілер ... ... ... ... ... ... бас ... құқықты.
Өздерінің қолындағы бар барлық жазбаша құжаттар конфискациялауға жатпайды.
Депутаттардың қаржылық тәуелсіздігі олардың ... ... ... ... 8 ... кем емес ... ... жасаған адам
зейнетақы жасына жеткенде зейнеткерлікке шығуға құқылы.
Бундестаг өзінің ұйымдық құрылымын және жұмыс жасау ... ... ... бар (4 жылға жарғылық сипаты баржұмыс регламентін
қабылдайды, бундестагқа сайлану дұрыстығын ... ... ... 670 ... бар, ... ашық түрде өткізеді.Жабық отырысты өткізу
туралы шешім парламенттің 1/10 бөлігі өтініш ... ... ... кезінде қабылданады.Бундестаг шешім қабылдау үшін оның
мүшелерінің көбі қатысу ... ... сай ... көп ... ... ... ... және конституцияға өзгеріс енгізу жағдайларында
бундестаг депутаттарының дауысының көп ... не 2/3 ... ... ... ... ... ... қызметті жүзеге асыру үшін көптеген комитеттер
құрылады, олар заң жобаларын талқылау мен заңдарды ... ... роль ... Негізгі заң бойынша бундестаг ішінде міндетті түрде 3
комитет құрылады. Олар:
- ... ... ... ... ... қорғаныс бойынша;
Бундестаг сонымен қатар қажет деп санаған жағдайда басқа да комитеттерді
құра алады. Осылайша, ... ... ... 22 ... ... өз ... сайлаушылардың қанша дауысына ие болды,
соған ... ... ... ... ... ... ... саласында негізгі рольді иеленеді: ол ... заң ... ... ... ... қатар ол Федералды
канцлерді тағайындайды, ... ... ... ... ... ... ... үкіметтің қызметіне ағымдық
бақылауды жүзеге асырады, үкіметті не Федералды канцлерді кетіру мақсатында
Федералды канцлерге қатысты ... ... ... ... ... өзінің бақылау функцияларын үкіметпен ұсынылған бюджет туралы
заңды бекіту жолымен жүзеге ... ... ақ ... ... ... ... жүзнге асырады.Бундестаг бюджеттің орындалуы мен
сақталуын тексеру ... ... ... ... ... ... есеп ... тексеріледі, оның мүшелері судьялық тәуелсіздік
құқығына ие болып табылады.
Бундестаг Федерацияның құзыреттілігі жартылай немесе толық ... ғана ... ... ... ... ұлғаюын және жаңа
шығындарды қажет ететін (немесе болашақта болуы мүмкін) заңдар ... ... ... ... ғана ... ... үш оқылымнан өтеді және сәйкес комитетте талқылаудан өтеді. Жер
мәселесін ... ... ... ... ... ... ... қарастырса Германияда және тағы да бірқатар
елдерде мемлекеттік ... орыс ... ... ... ... ... береді.Бұл түсінік мемлекеттік мекемелердің ... ... үш ... ... басқару
(Федерация, жер және ... ... жүйе ... ... ... ... үш деңгей үшін бірыңғай ... шен, ... ... ... ... ... құқығы мен міндеттері, шектеулер мен
кепілдіктер,еңбекақы төлеу мен ... ... ... ... ... ... мен қызмет етуі тарихи ... және ... ... ... ... ... ... мен
үкіметтің қаулыларымен регламенттелген («Тәртіп кодексін» қоса есептегенде
шенеулік жайлы 20 нормативті актілер бар). ... ... ... ... ... 1953 жылы шенеуліктер туралы ... ... Жер ... ... ... статусы жер
заңдарымен және арнайы заңдармен реттеледі.
Заңдар құқықтық статус бойынша келесідегідей ... ... ... ... ... шенеуліктер;
2) ерекше құқықтық предписание негізінде ... бір ... ... ... ... ... шенеуліктер. Бұл топ әлеуметтік
әлсіз қорғалған. Дайындық қызметінен өткендер осы топқа жатады және
өмірлік лауазымды иеленуге ... ... ... ... ... ... ... шенеуліктер. Сынақ мерзімі
шенеулікке ол жоғарғы оқу орнын бітірген кезде ... ... ... ... ... ... мерзімге, ал содан
кейін сынақ мерзіміне қойылады. Сынақ ... ... ... ол ... ... ... (егер оған қажетті барлық құқықтық
алғышарттар болса). Сынақ ... ... ... ... және бір жылдан төрт жылға дейінгі мерзімді құрайды;
5) ... ... өз ... ... ... ... Олардың қызметтері ережеге ... ... ... ... ... ... асырылады: бұл мысалға бургомистр,
оның орынбасары және т.б. ... ... ... ... ... ... ... олар профессионалды
шенеуліктер сияқты өздерерінің лауазымға тағайындалуы жайлы құжат
алады.
Федералды заң ... ... бір ... ... герман
азаматтылығы болуы керек, физикалық және ... сау, ... үшін ... ... мен ... ... ... болуы
қажет.Ол Негізгі заңды жетекшілікке ала отырып, ГФР–дың еркін демократиялық
құрлысын әрқашан қорғауға ант береді. Оған өз міндеттерін әділ және ... ... ... ... ... төрт ... ... төменгі, орта,
жоғарытылған, жоғары. Әрбір рангке белгілі бір білім дәрежесінің болуы
талап ... және ... ... шенеуліктер үшін басқа
талаптармен қатар ... ... ... ... ... ( жоғарғы ранг үшін –
университеттік білім).
Шенеулік лауазымына ... ... ұзақ ... дайындық қызметінен
өтуі керек, одан кейін сәйкес лауазымдағы жұмысқа орналасу үшін ... ... үшін ... ... ... ... рангісінің
шегінде бірнеше лауазымдар бар ... ... ... бұл ... ... ... мүмкіндік береді.
Шенеуліктердің лауазымдық топтар жүйесі бар.Олардың әрбіреуінде қызмет
өтіліне байланысты ... ... ... ... ... ... ... лауазымдық окладтары
әрбір 1- 2 жыл сайын ... ... ... құрамы үшін луаузымдық
топтардың ерекше жүйесі бекітілген. Бұл категориядағы ... ... ... ... сәйкес үкімет (министрлер кеңесі) елдің саясатын анықтайды
және оны іске асырады, әкімшілік пен қарулы ... ... ... ... ...... жетекшілік жасайды. Ол президентпен
сайланады және өзінің кетуі жайлы ... ... ... ... ... орнынан кетуі автоматты түрде
үкіметтің кетуіне алып ... кету өз ... ... ... ... премьер–министрден орнын босатуды сұрауы мүмкін, бірақ күштей
алмайды) ... ... ... ... не парламенттік сайлаудан
кейін, не болмаса Ұлттық ... ... ... ... ... бағдарламасына келісімін бермесе).
Заң жобаларын ... ... ... ... кеңес
көметеседі.Ол дайындалған заң жобаларының және актілердің конституцияға
сәйкестігі ... ... ... ... ... сұрақтары бойынша үкіметке Экономикалық және
әлеуметтік кеңес көмектеседі.
Франция әкімшілік қатынаста жиырма екі ... ... ... отыз алты мың жеті жүз ... ... ... қатар
төрт заморских округ бар . Сексенінші жылдардың бас кезінде Францияда өзін
- өзі басқару ... заң ... оның ... ... (
яғни, белгілі бір құзыреттілікті жергілікті жерлерге ... ... ( ... ... ... ... құзыреттілікті бөлу)
принциптері жатыр.
Аймақтар ( округтер)1972 жылы құрылған, ал 1982 жылдан бері ... - өзі ... ... ... ... айналған.
Аймақтардың атаулары мен шекаралары тарихи мәнге ие.
Аймақтың басында аймақтық кеңес отырады.Ол алты жыл мерзімге ... ... ... бір ... ретпен сайланады. Кеңестің негізгі міндеті –
аймақтың әлеуметтік–экономикалық мәселелерін шешу, ... ... ... бюджетті жобалау, аймақты өркендетуге, құрлыс жүргізіп
көмектесіп жатқан кәсіпорындарға ... ... және ... ... ... ... оның ішінде: лицейлер құрлысы, орта оқу орындарын
басқару, мәдениет сұрақтары, тұрғын үй құрлысы, қоршаған ... ... ... ... көмекті әлеуметтік – экономикалық
кеңес көрсетеді. Ол жоспар мен бюджет бойынша ... ... ... да ... ... ... ... алдын ала ... ... ... ... ... ... бойынша
кеңесте келесідегідей құрам бекітілген. 35%-кәсіпорындар өкілдері мен
жалдамалы жұмыс ... ... ... ... істейтін
тұлғалардың кәсіподақтарының өкілдері, 25%-аймақтың ... ... ... ... ... мен қоғам қайраткерлері, оларды
премьер – министр өзі ... ең ... Ұлы ... ... (1789 – 1790 жылдары)
кезінде қалыптасқан.Департаменттің жетекші сайлаушы органы болып Бас ... Оған ... ... ... өтеді, сол себепті кантональды ... ... ... ... ... түрде бұл құрамына белгілі
бір коммуна саны кретін сайлау округі.әрбір ... бас ... бір ... ... ... саны әр ... болады.Олардың саны
департаментпен белгіленеді.
Бас кеңес департамент жұмысына басшылық жасайды, ... ... және ... ... аз ... ... ... медициналық көмек беруді, департаменттік мемлекеттік істерді, мектеп
істері мен кітапханаларды басқарады. Ол ағымдағы қаржылық жылдың ... ... ... ... ... ... ... жергілікті мемлекеттік қызмет 1983–1984 жылдары мемлекеттік
қызмет туралы ... ... орай ... Егер ... бас ... ... ... ұжымдардың қызметкерлері жалжамалы
еңбек шарттарында жұмыс істесе, аталған заңқабылданғаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... басты ерекшелігі келесіде: жергілікті үкіметтік мекемелер мен
биліктің атқарушы органдарына лауазымды қалыптастыру мен ... ... ... ... ... ... қызмет бойынша көтермелеуге ... ... ранг ... ... ... ... мен оларды
шығаруға байланысты белгілі бір құқықтарды беру.
Орталық мемлекеттік қызмет сияқты жергілікті ... ... етуі ... ... және ... органдармен реттеледі
Консультативтік органдар жүйесін жергілікті мемлекеттік қызметтің жоғарғы
кеңесі басқарады. Ондағы орындардң жартысы коммуна, ... пен ... ... ... ірі ауылдар мен ... ... ... ... ал ... жартысы жергілікті мемлекеттік
қызметкерлердің кәсіподақ ұйымдарының өкілдеріне беріледі. Бір орын ... ... не ... ұжымдардың істері жөніндегі министр ... ... ... жалпы саны 41 адам болады, сондай – ақ әрбәр
өкілдің екі орынбасары болады. Кеңес ... ... ... ... ... ... алты ... жылдың бірінші қазанында Қытай Халық Республикасы құрылғаннан
бері елде төрт конституция қабылданған – 1954 жыл,19756 жыл, 1978 жыл, ... ... ... конституциясы СССР мен басқа да социалистік елдердің
мемлекеттік құрлысының тәжірибесін кеңінен қолдану негізінде жасалды. ... ... ... ... және ... мен жұмысшылар
одағына негізделген халық ... ... деп ... ... ... ... жетекшілік ролін және
қоғамдық ұйымдарды басқаруын күшейтті. Конституция ... ... ... ... жаңа ... ... конституция жағдайларын іс
жүзіне асыратын бірнеше ... мен ... ... қабылданды.
1982 жылғы конституция ҚХР – ның мемлекеттік құрылымына маңызды
өзгерістер енгізді, олар ... ... ... ... ... ... ... кеңесі жергілікті
мемлекеттік қызметке қатысты барлық сұрақтар бойынша өз ... ... ... ... ... ... ... не болмаса өз инициативасы
бойынша айтады. Ол ... ... ... ... ... ... ... ол зерттеу ... ... ... мәліметтерді жинайды. Жергілікті ме лекеттік қызмет жүйесінде
Паритетті әкімшілік комиссия, Паритетті ... ... ... пен ... бойынша комитеттер бар. Олар алты жыл мерзімге
әкімшілік пен мамандар ... ... ... ... ... ... ... мекемелердің қызметіне ұқсас.
Жергілікті мемлекеттік қызмет жүйесінің қызмет етун қамтамасыз ететін
Аймақтық ... ... ... ... ... ... Әкімшілік
кеңес отырады. Ол ... ... ... ... ... ... ... құралады және жергілікті
мемлекеттік қызметтің персоналдарының ... ... мен ... ... ... ... ... сайланады.Кеңес
өз құрамынан президент пен екі вице – ... ... ... жылына үш реттен кем өткізбеуі керек.
Аймақтық мемлекеттік ... ... ... ... мемлекеттік
қызметкерлердің профессионалдық білімдерінің негізгі бағыттарын анықтайды;
мемлекеттік қызмет жүйесінде ... ... үшін ... ... ... лауазымдарды орнықтыруға байланысты ... ... ... ... үшін ... оқулар мен
емтихандар ұйымдастырады; жаңа ранг пен жаңа лааузымды алуды ұйымдастырады;
бос орындар жайлы ... ... ... мәселесіне қатысты барлық
зерттеулерге қатысады.Ұлттық орталықтың ... ... көзі ... ... мен мекемелердің төлейтін міндетті жарналары табылады
(қызметкерлердің жалпы жалақыларының 1% ... ... ... ... ... ... құру;
2) ҚХР – ның Орталық әскери кеңесін құру;
3) Билік пен басқару органдарының болыстық буынын ... ... ... ... ... ... ... отыру мерзімін
шектейтін уақытты бекіту;
5) Халық өкілдері жиналысының тұрақты комитеттерінде мүше болу ... сот, ... ... ... ... ... мен ... әрекетті бақылауды күшейту үшін ревизиялық органдар
жүйесінің түрлі баспалдақтарын үкімет құрамына енгізу;
Жалпы алғанда 1982 жылғы конституция ... ... ... ... ... ... конституциялармен салыстырғанда
прогрессивті болды. Конституция басты төрт принципті айқындады: ... ... ... ... ... ... ... партиясының жетекшілігі, сондай – ақ марксизм мен ленинизм ... ... ... ... шыға ... ... құрлыс пен мемлекеттік саясат
сұрақтары бойынша барлық шешімдер жоғарыдан төменге қарай сәйкес деңгейдегі
партиялық органдармен қабылданды, биліктің ... ... ... ... ... ... түрде рәсімдейді және олардың
орындалуына бақылау жасайды.
Мемлекеттік биліктің өкілетті органдарының қалыптасуының ... ... ... тең, ... ... жасырын дауыс беру арқылы тек
қана мемлекеттік билік органдары тағайындалады. ... бұл ... ... ... ... арасында өтеді.Неғұрлым көп дауыс
жинаған кандидат сайланған ... ... ... ол ... ... ... ... ие болуы керек. Осы шарттар сақталмаған жағдайда қосымша сайлау
өткізіледі. Халық өкілдерінің жиналысының ... ... ... қоса ... ... биліктің төмендегі сәйкес
органдарымен сайланады
Биліктің өкілетті органдарының қалыптасуының мұндай ... ... ... ... оның ... ... ... елдің түрлі аудандары арасындағы ... ... ... ... ... мәдениеттілігінің төмен деңгейі, ... ... ... ... және әлеуметтік – экономикалық дамуында
ерекше ұлттық сипаттардың болуы.
ХӨБЖ- ның тұрақты комитеті ... ... ... ... ... оларға өзгеріс енгізеді, тек ХӨБЖ қабылдайтын заңдардан
басқаларына; ... ... ... ... ... ... мен
конституцияны талқылау;заңдар мен конституцияяға қайшы келетін биліктің
жергілікті органдары, Мемлекеттік кеңестің қаулылары мен ...... ... ... ... ... Орталық
әскери кеңестің, Жоғарғы сот пен Жоғарғы прокуратураның ... ... ... ... ... Мемлекеттік кеңес
секретариатының басшысының, бас ревизордың, Орталық әскери ... ... ... ... ... ... ... халық сотының
судьялары мен Жоғарғы халық прокуратурасының ... ... ... ... орнынан босатады; ҚХР – ның
шетелдердегі құзыретті өкілдерін тағайындау не кері қайтару туралы ... ... ... және ... ... жоспарына
өзгерістер енгізуді қарастырады және оны бекітеді; мемлекеттік бюджеттің
орындалуы ... ... ... және оны ... шет ... маңызды келісімдер мен шарттарды ратификациялау мен денонсациялау
туралы шешім ... ... ... ... ... мемлекеттік ордендерді беруге шешім қабылдайды және марапаттайды;
мемлекеттік құрмет атқтарын бекітеді және тағайындайды; кешіру жайлы шешім
қабылдайды; егер ел ... ... ... ... ... ... ... қабылдайды; елде жартылай не толық мобилизациялау туралы шешім
қабылдайды; бүкіл елде не жеке ... ... ... ... ... ... ... барлық мемлекеттік органдарға штатты қысқарту
мен аппаратты қарапайымдау, қызметтік жауапкершілік жүйесін жетілдіру,
кадрлар ... мен ... ... ... ... мен ... үнемі көтеру, бюрократиямен күрес принциптері ... ... ... Республикасының ерекшелігі болып оның ... ... ... кеңестің қосылуы табылады.ОӘК – бұл елдің барлық
қарулы күштеріне басшылық жасайтын ... ... ... ... ... да ... тигізген Қытайдағы модернизациялау мен реформалардың
өткізілуімен байланысты.
Шетел елдердін тәжирибиесін ескере отырып, ҚР ... ... ... ... Мысалы
3.2
Осы жоғарыда көрсетілген шетел ... ... ... мемлекеттік басқару саласын жетілдіру жөн. ... ... ... типі саксондық модельге жатады. Бұл
модель нарықтық экономика даму кезеніңді әлеуметті бағытпен сипаталғанменде
не бір кемшіліктері бар. ... ... ... ... ... ... келесі кемшіліктерді байқауға болады:
1. Шағын және орта бизнесті реттеу кезенінде мемлекеттік органдардын ... бір неше рет ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
І Петрдің мемлекеттік басқару реформалары20 бет
Білім басқарудың мемлекеттік – қоғамдық жүйелері10 бет
Банк саласындағы мемлекеттік басқару, оны жүзеге асырушы мемлекеттік органдардың құқықтық жағдайы10 бет
Бүгінгі Қазақстандағы мемлекеттік басқарудың күйіне кешенді талдау жасап, орталықтандыру мен орталықсыздандыру балансына қол жеткізу қажеттігін елдегі әкімшілік реформасы тұрғысында негіздеу123 бет
Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік басқару24 бет
Жапония, мемлекеттік басқару27 бет
Кәсіпкерлік түсінігі және кәсіпкерлікті мемлекеттік басқару31 бет
Кәсіпкерлікті мемлекеттік басқару103 бет
Мемлекеттік басқару жайлы53 бет
Мемлекеттік басқару жайлы мәлімет39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь