Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін қабылдауындағы психологиялық ерекшеліктер.

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І БӨЛІМ. ОҚУШЫЛАРДЫҢ ОҚУ ӘРЕКЕТІН ҚАБЫЛДАУЫ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕ.
1.1 Бастауыш сынып оқушыларының психологиялық даму
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2 Бастауыш сынып оқушыларының оқу іс.әрекетінің ерекшеліктерін
анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
1.3 Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетінің нәтижесін
анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
1.4 Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін ізгілендіру
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
1.5. Бастауыш сынып оқушыларының мектеп оқуына психологиялық
дайындығын анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .42
ІІ БӨЛІМ . БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ
ҚАБЫЛДАУЫНДАҒЫ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН
ЭКСПЕРИМЕНТАЛДЫ ЗЕРТТЕУ
2.1.Зерттеу мақсаты,пәні, міндеттері,болжамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..43
2.2.Зерттеу әдістері.
«Ғажайып бейнелер» әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44
«Мына сураттерде кімге не жетіспейді?» ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51
«Суреттерде қандай заттар жасырылған» ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54
2.3 Зерттеуді статистикалық өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .56
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...62
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..64
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ОРТАЛЫҚ АЗИЯ УНИВЕРСИТЕТІ
Гуманитарлық факультеті
Гуманитарлық мамандықтар және психология ... ... ... ... оқушыларының оқу әрекетін
қабылдауындағы психологиялық ерекшеліктер.
Қорғауға жіберілді ... ... ... ... ... ... Педагогика
меңгерушісі ... ... ... Е.В ... ... ж. ... 5 ... ... 2009 ж.
Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
........................................ 3
І БӨЛІМ. ОҚУШЫЛАРДЫҢ ОҚУ ӘРЕКЕТІН ҚАБЫЛДАУЫ
ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... даму
ерекшеліктері...............................................................
.........................................8
1.2 Бастауыш сынып оқушыларының оқу іс-әрекетінің ерекшеліктерін
анықтау.....................................................................
..........................................22
1.3 Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетінің нәтижесін
анықтау.....................................................................
...........................................26
4. Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін ізгілендіру
жолдары.....................................................................
...................................30
1.5. Бастауыш ... ... ... ... ... БӨЛІМ . БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ
ҚАБЫЛДАУЫНДАҒЫ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІН
ЭКСПЕРИМЕНТАЛДЫ ЗЕРТТЕУ
2.1.Зерттеу мақсаты,пәні,
міндеттері,болжамы..................................................43
2.2.Зерттеу әдістері.
«Ғажайып бейнелер»
әдістемесі..................................................................
..... 44
«Мына ... ... ... ... ... ... статистикалық
өңдеу.....................................................................56
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
................................62
ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ......................................................................
................64
ҚОСЫМШАЛАР..................................................................
..............................76
КІРІСПЕ
Адам табиғат заттары мен құбылыстары дүниесінде, өзі күнбе-
күн кездесіп, қатынас жасайтын адамдардың ортасында өмір ... ... ... мен ... ... ... тікелей әсер еткендегі, түйсіктің жеке ... ... ... ... сол ... мен ... ... бейнелеу
процесі.
А.Бине баланың қабылдаудағы белгілі ... оның жас ... ... ... пен ... түсіну дәуірлерінің кішкентай
балаларға түсініктілік дәрежесін тіпті тексеруге талпынбаған. ... ... ... ... білу ... оның ақыл-ойының
дамуының көрсеткіші деп жарияланған.
Қабылдаудың биологиялық тұрғыдан тұрақтылығы мен ... ... ... болады. Егер дүниедегі заттар үнемі ... ... онда біз өмір ... ... ... ... алыс жақынды ажырата
алмас едік. ... ... ... мұндай тәжірибелерді одан әрі
іздестіре отырып, қабылдау ... ... ... ... ... ... ... көзден қашықтаған сайын шамасының
кішіреюі ... ... ... ... өзгереді деген тұжырымға
тоқталады..
Қабылдаудың өзіндік қасиеті бірсыпыра ... ... адам ... ... сәйкес, әсіресе иісті қабылдау
қасиеті жоғалып кеткендігі ... Яғни ... ... ... ... біртіндеп сөздік, логикалық таным
ұштастырады. Бұны жоғарғы жүйкедегі тежелу және қозу ... ... ... ... мен ... ... ... түрлері
жайында арнайы зерттеу жүргізіп, жоғары сатыдағы сүтқоректі жануарлармен
салыстырып қарағанда, адамдардың қабылдау ерекшеліктері ... ... ... деген пікірін қостағым келеді.
Зерттеудің өзектілігі:
Жекелеген психикалық процестерді дамыту бүкіл бастауыш мектеп шағында
жүзеге асырылады. Балалар мектепке ... ... ... ... ... (оларды көру мен есту қабілеті жоғары ... ... олар ... мен ... ... бағдарлайды), олардың оқу ісіндегі қабылдауы
формалар мен түстерді тану және атауға келіп тіреледі. Осы мәселені ... ... ... ... ... З.М ... ... Е.И.Игнатьев,О.И.Галкина және басқалары-сөзбен аталған
геометриялық фигураны ... ... ... ... және ... ... гөрі ... дұрыс қабылдап, бейнелейтінін көрсетті.
[Люблинская А.А] Олар оқушының оқу әрекетінің қалыптасуын ... ... ... ... ... ... шығу
жане даму теориясы (Л.С.Выготский), баланың даму ... ... Л.Н. ... ... ... (А.Н.Леонтьев), ой әрекетін
кезең бойынша қалыптастыру теориясы(П.Я.Гальперин) т.б. Бұл ... ... ... ... яғни бала ... қабылдауының дәл
еместігі мен тұтастығының тағы бір маңызды себебін ... ашты ... ... ... ... ... ... білмейтіндігі, яғни
тұтас және оң қабылдау, мағыналық ... бала ... ... ой
сараптау қызметіне әзірленбегендігінен болады.
Бір баланың өзі ... бір ... әр ... ... ... мен ... ... зерттеулері әдетте
балалар қабылдаған сюжеттік картинадағы негізгі фигура-іс-қимыл кезіндегі
адам болатындығын дәлелдеді.Соның ... оның ... ... ... ... ... талдап түсіндіргенде, картинада бейнеленген адамның
қандай затпен шұғылданып тұрғаны балалар үшін басты нәрсе болып қалады ... ... сол зат ... ... картинада қолына таяқ ұстап, жүгіріп келе жатқан ер ... оны ... ... ... ... қуып келе жатқан адам деп
қабылдайды.Ал сол қалыпта бейнеленген адамның ... таяқ ... ... адамды қуып бара жатқан жүйрік спортшы ретінде қабылданады. Әрине
картинада бейнеленгеннің бәрін түсіне білуге балаларды үйретіп отыру ... бүл ... бала ... ... ... мақсаты: Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін, оқу барысында
қабылдауын зерттеу.
Зерттеудің ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларының оқу әрекетінің қалыптасуы
3. Бастауыш сынып оқушыларының оқу ... ... ... ... бастапқы сатысы оның күнбе-
күнгі практикалық өмірі ... ... ол ... ... ... ... әрі тез ... Бірақ қабылдау
баланың шындық болмысты одан әрі тануының қуатты құралы болуы ... ... ... ... ... да ... қадағалау
процесіне айналдыра отырып, ата-аналар, ... ... ... да ересек адамдар балалардың қабылдауын дамыту ... ... ... ... ... ... ... бастауыш сынып
оқушылары.
Зерттеу пәні: Психологтың бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін
қабылдауындағы психологиялық ерекшеліктерін зерттеу әдістері.
Зерттеу ғылыми жаңалығы: Бастауыш ... ... оқу ... ... ... ... жұмыс бағытының ерекшеліктері
айқындалды.
Зерттеудің ғылыми болжамы: Мектептегі төменгі ... ... ... тығыз байланысты.Бала өзін қоршаған дүниені селсоқ
қабылдамайды: көп ... оны ... ... не ... ... оқушысы өзінің сезімін туғызатын қызықтыратын нәрселерге басты
зейінін аударады, ал былайынша маңызды, бірақ сезім ... ... ... ... ... үшін ... маңызы жоқ, олар
байқамайтын ұсақ нәрселерге ... ... ... ... ... ... талдау және саралау мүмкіндіктері онда заттардың
жекелеген тікелей ... ... ... гөрі ... ... ... ... Жалпы алғанда, кіші жас ... не ... ... не қажетті соған мән беріп, осыны қабылдауға
икем келеді.Мысалы, балаға ... тест әр ... ... ... ... ... ... жасайды.Себебі, бала оқудың орнына, бояуға қызығып
алаңдайды. ... ... ... қабылданатын обьектінің мағынылығы
мен тұтастығын жояды, есте сақтау мотивтері әлсіз болады.
Зерттеу ... ... ... ... ... білік-білім дағдысын қалыптастыруда
танылатын заттық әрекеттерді қорта қабылдауға бейімдеу.
- есте ... ... ... ... оқу ... ... ... оқу материалдарын қабылдауда бақылаудың дербес бағытарымен
шығармашылық ойлауды ұштастыру.
Зерттеу әдістері мен ... ... ... танымға сай оқыту үрдісін құру мақсатында
пайдаланылған әдістер топтамасында мектеп жасындағы балаларға ... ... ... ... арқылы қабылдауды жетілдір терапиясы» әдісін, Кенелл
Веридің әдіс ізімен ... ... ... ... жүйесі ұсынылды.
Экспериментік жұмыстар арқылы біз ... ... ... ... Бастауыш оқушыларының психологиялық қалыптары мен қасиеттерін ескере
отырып алғашқы бейімдеу жұмыстарын белгілеу.
• Танымдық үрдіске арналған ... ... ... ... ... өткізу.
• Қалыптасқан білімдерін қайта қортындылауға арналған сөздік –логикалық
білімді қабылдауын ... ... ... ... ... ... әрекеттердің өзара байланыстылығын қорта
қабылдау, есте сақтау жүйесін ізгілендіру. ... ... ... ... ... зейінің ауысуы мен шоғырлану,
қайта шашырауы , есте сақтаудың көрнекі бейнелігі ескеріліп, қабылдаудың
тұрақтылығы мен ... ... ... ... ... пайымдау болып табылады.
І БӨЛІМ. ОҚУШЫЛАРДЫҢ ОҚУ ӘРЕКЕТІН ҚАБЫЛДАУЫ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕ.
1.1.Бастауыш сынып оқушыларының психологиялық даму ерекшеліктері.
Оқу ... ... бір ... ... ... бөліктері
мыналар:
1. оқу ситуациялары (әрекетке қарай өзгерістік жағдайлар)
2. оқу әрекеті,
3. бақылау,
4. бағалау.
Оқу ситуацияларына балалар жұмысының түрлі ... ... ... ... оқу ... ерекше орын алады.Солар ... ... ... ... ... үлгілерін және оларды
қолдану шарттарын анықтаудың жалпы тәсілдерін қайта жаңғыртып, игереді. Бұл
әрекеттер пәндік те, ... ... де ... ... ... бір
текті емес.Кейбір оқу іс-әрекеттеріне кез келген оқу материалдарын игеру,
екіншілеріне берілген оқу материалының көлемінде ... ... ... ... үлгілерді қайта жаңғырту тән. Мысалы, берілген үлгілерді
бейнелеуге мүмкіндік беретін іс-әрекет әрбір пәннің ... ... ... ... Сан ... ... бала бірқатар оқу
әрекеттерін, ал ... ... ... заттық әрекетті (өлшеу бірлігі етіп алынған бір ... ... ... ... ауызша әрекетті (өлшеу шамаларын есептеп шығу),
3. ақыл-ой әрекетін (алынған ... ... ... жатқызу) орындауы керек.
З.М Истомина, А.А.Люблинская, Б.Н.Хачапуридзе, З.М.Богуславская, И.П
Товпинец, Е.И.Игнатьев,О.И.Галкина және ... ... ... ... ... ... бейтаныс және сөзбен
айтылмаған фигурадан гөрі неғұрлым ... ... ... Олар оқушының оқу әрекетінің ... ... ... ... психологиялық үрдістің
мәдени-тарихи шығу жане даму ... ... ... ... Божович), ... ... ой ... кезең бойынша қалыптастыру
теориясы(П.Я.Гальперин) т.б. Бұл ... ... ... ... ... бала синкретизмінің, қабылдауының дәл еместігі мен тұтастығының тағы
бір маңызды себебін анықтап ашты деп ... ... ... ... қабылдай білмейтіндігі, яғни тұтас және оң қабылдау, мағыналық
қабылдаусыз бала ... ... ой ... ... болады.
Бір баланың өзі картинаны бір мезгілде әр түрлі қабылдайтыны
байқалған: А.С.Золотнякова мен ... ... ... ... ... ... картинадағы негізгі фигура-іс-қимыл кезіндегі
адам болатындығын дәлелдеді.Соның өзінде оның қалпын «іс-әрекеттің тоқтап
қалған сәті» ретінде ... ... ... бейнеленген адамның
қандай затпен шұғылданып тұрғаны балалар үшін басты ... ... ... ... ... сол зат арқылы бастайды.
Егер картинада қолына таяқ ... ... келе ... ер ... оны ... ... ... ұрыны қуып келе жатқан адам деп
қабылдайды.Ал сол қалыпта бейнеленген адамның ... таяқ ... ... ... қуып бара жатқан жүйрік спортшы ретінде қабылданады. Әрине
картинада ... ... ... білуге балаларды үйретіп отыру қажет
және бүл жұмысты бала ... ... ... ... ... оқу ... көрнекі ұғымға және мәтінді ... ... ... ... игеруге тырысатын жағдайларын жиі байқауға болады.
Алғаш бұл қажетті оқу ... ... ... гөрі оңай да тезірек
болады (мысалы материалдарды мағынасына қарай ... ... ... ... ... Бірақ мұғалім оқу ісінің өз шегінен шығып кететін
стихиялы талпынысты тоқтатуға және ерекше оқу ситуациялары ішінен ... шын ... ... ... ... жүйелі
қалыптастыруға міндетті.Басында бұл оқуды баяулатады. Бірақ жақсы игерілген
оқу әрекеттері негізінде ғана оқушылар ... ... әр ... ... ... ... ... дәл және толық жаңғырта алады.
Жекелеген ұғымдарды және есептерді шешу ... ... ... ... бұл ... және ... шешу тәсілдерін
қалыптастыруда балаларға барлық қажетті оқу амалдары үйретілмегендігімен
байланысты ... ... ... ... Оқу ... ... жұмыс әрекеттердің тағы да бір типін-бақылау әрекетін орындауды
талап ... ... оқу ... және олардың нәтижелерін берілген
үлгілермен салыстырып бұл нәтижелердің сапасын орындалған оқу әрекетінің
деңгейі және ... ... ... ... оқушы
назарын тіпті жаман үлгі мен өзінің оқу іс-әрекеттерінің кемшіліктері
арасындағы ... да ... ... ... Бұл кемшіліктерді жою
(жаңа іс-әрекеттер немесе олардың операцияларын ... ... ... ... т.б ... ... нәтижелерін жақсартуға және оларды
талап етілетін ... ... ... мүмкіндік береді. Алғашында
бақылауды ұйымдастырудағы негізгі роль ... ... ... өз ... ... ... салыстырады,мүмкін болатын
алшақтықтардың себептерін табады және оқу ... ... ... жоя ... Бұл ... ... игеру процесінде оқушылардың
өзін-өзі бақылауы қалыптасады.Бақылау ... сан ... Оның екі ... ... шын мәнінде орындалған іс-әрекеттердің дайын нәтижелерін
талдау негізінде жасалатын бақылау,
• ойлау бойынша орындалған ... ... ... ... ... қажеттігін және оның іске асу ... ... ... Мысалы, бірінші сынып оқушысы қандай да бір әріпті жазды, делік.
Мұғалім оны элементтерге бөлшектеп, балаға олардың ... ... ... ... ... ... жеткілікті дөңгеленбеген»)
алшақтықты оқу әрекеттерінің кемшіліктерімен салыстырады.Осыған ұқсас жұмыс
басқа сабақтарда да әрдайым өткізіледі.Бағалау оқу ... тағы да ... ... ... ... нәтижелерінің оқу
ситуациясының талаптарына сәйкес,я алшақ болуын көрсетеді.Алғашқы кезде
бақылауды өзі ... ... ... ... ... ... ... бақылауының қалыптасуына қарай бағалау функциясы да
соларға көшеді.Оқушылар өзінің белгілі бір ... ... ... ... мейлінше тура немесе онша дәл емес анықтауды үйренеді.Оқу ісін
ұйымдастыру бағалаудың сипатына байланысты.Егер ... ... ... сол
оқу ситуациясы аяқталады да ... ... ... ... және
керісінше.Соңғы жағдайда оқытушы сол оқу ситуациясының тұтастық және жеке
вариантарын оқытады, бұл ... ... ... ... ... жекелеген шектерін меңгеруіне көмектеседі.Мектеп тәжірибесінде
бағалауды бағамен жиі теңестіреді, алайда психологиялық көзқарас тұрғысынан
бұл дұрыс ... ... ... ... ... фактісін ғана емес,
сонымен қатар меңгермеу себептерін көрсетеді, оқушыны кемшіліктерді жоюға
тура бағыттайды және оны ... ... ... ... ... ішіндегі бағалаудың мәні мейлінше тар.Ол мазмұнды да ... ... ... сан жағынан салыстыруға қолайлы болатын рангілі
сипаттама ... ... мен ... шын ... және ... әлі де одан әрі ... қажет етеді. Дегенмен қазірдің өзінде
бастауыш сынып оқушыларының оқу іс-әрекетінің психологиясы балалардың оқу
жұмысының тәсілдерін де, ұқыптылықты да ... ... ... ... тыс ... ... екенін көрсетіп отыр. Бағаның белгілі ... ... ... ... оқу ... жайын мазмұнды сипаттау
құралы ретінде бағалаудың психологиялық мүмкіндіктерін мейлінше елеулі
түрде ... ... ... ... ... ... ... оқу іс-әрекетінің негізгі бөліктерін мейлінше мақсатты бағытта
үйретуге болады.Балаларға оқу іс-әрекетінің белгілі бір жүйелілігін егжей-
тегжейлі және асықпай ... ... ... ... ... тілдік немесе
ақыл-ой шеңберінде орындалатындарын ерекше бөліп көрсету керек.Бұл жерде
заттық әрекеттер тиісті дәрежеде қорытындыланып,қысқартылып және ... ... ... ... ... ... тапсырманы орындауда
оқушылар бәрібір қате жіберсе, онда ол не ... ... ... ... мен ... ... ... не осы әрекеттердің
нашар жүргізілгендігінің дәлелі.
Бастауыш сынып оқушыларының оқуға ... ... ... интеллектісі қарапайым ой ... ... ... ... ... дейінгі дұрыс аңғарып көрмеген ... бар ... ... Осыған сүйеніп кеңес психологтары
В.В.Давыдов т.б ... ... ... ... оқу ... оқушылар үшін
жеткіліксіз дейді.Олар мүмкіншілігі толық тауыса алмайды. Сондықтан
бұлардың оқуға ... ... ... үшін тапсырманы онан әрі
қиындату қажет деген пікірлер айтылып келеді.. Егер осы ... ... ... ойын ... ... оқуға кіргеннен кейін оқу қызметі
шешуші роль атқарады. Сөйтіп, оқу ... ... ... ... ... ... ... бола алады. Осыған орай ... ... ірі ... ... ... ... ... қарағанда оқу талабының бала үшін қиындығында. Сонымен ... ... ... бала кластағы құрбыларымен қатынас жасап, осының нәтижесінде
өзінің психикалық байлығын дамытып, ... ... ... ... уақытта мектептегі жаңа жағдайға бала әлі ... оқу ... мына ... қиыншылықтар кездеседі: біріншіден,
бала мектептің жағдайына бейімделе алмай мысалы, белгілі ... ... ... ... ... сабақ кезінде үнсіз тыныш отыруға
үйрене алмағандықтан қиналады. ... ... тез ... ... қажу
жағдайына ұшырауы да ықтимал. Екіншіден, ... ... ... өту мен ... қарым-қатынас стиліне, құрбыларымен еркін
қарым-қатынас жасауға үйрене алмағандықтан бала қиналады. Кластың ... ... ... бен ... ... ... ... бала
көп талап, тілектерін білдіруде бата алмайды. Бірдеңені сұрау үшін ішкі
кедергілерге ... Сол ... ... ... отырған кім, оған сыр
айтуға бола ма, кіммен ойнауға болады, кіммен болмайды, осылар алғашында
психологияық ... ... ... көп ... бала үйреніп
жатырқауын тоқтатады. Сонымен қатар бала оқуға кіргеніне мәз ... ... ... ... бір ... міндет атқарып жатқан ... ... ... ... ... ... етеді. Үшіншіден ІІ сыныпта ... ... тым ... ... ... жеңіл болуы баланы
қиыншылықпен күресуге ... ... бала ... ... ... ... оған қызық көрінуінен. Мектепке келу ... ... ... арналған баланың қажеттілігін жөнді ... ... ... ... ... ... ... бірте-бірте төмендейді
де, оқуға немқұрайды қарайтын болады. Немқұрайдылықпен күресу үшін баланың
оқуға ықыласын тудырып, тапсырмаларды бірте-бірте ... ... ... ... ... ... іші пысып, жалқаулыққа салынады. Ал ... ... әлі жете ... ... ... ... ... одан бас
тартатын болады. Осы екі жағдайдың екеуі де қолайсыз, сондықтан тапсырманың
қиындығы оқушы үшін қолайлы етіп ... қиын ... ... ... ... келуі әлде қайда ұтымды. Себебі азды-көпті
қиындығы бар тапсырмалар ... ... ... алға ... ... ... Атап ... баланың психикалық
дамуының әрбір ... оның ... ... ... ... Бастауыш сынып оқушысының жетекші іс-әрекеті оның мінез-құлық
мотивтерін елеулі түрде ... оның ... және ... ... жаңа ... ... оқу ... Мұндай қайта өзгеріс
процесінің бірнеше кезеңдері бар. ... ... ... ... ... ... енуі айқын аңғарылады. Балалардың көпшілігі бұған
психологиялық жағынан даярланған. Олар бұл жерден үймен немесе ... ... тыс ... ... күте ... мектепке
қуана барады. Баланың бұл ішкі позициясы екі жағдайда маңызды. Алдымен
мектеп ... ... ... ала ... және ... ... ... ережелеріне, жолдастарымен ерекше қарым-қатынас нормаларына,
күн тәртібіне қатысты мұғалімнің ... ... ... ... бала ... ... және ... болмайтын
талаптар деп қабылдайды. Тәжірибелі ұстаздарға белгілі ... ... ... ... бар: ... класқа келген алғашқы күнінен-
ақ оған оқушының сабақтағы, үйдегі және қоғамдық ... ... ... да ... ... ... керек. Балаға оның жаңа
көзқарасының, міндеттерінің және құқытарын ... ол ... ... ... түсіндіру мағызды. Жаңа ... ... ... ... талап ету бірінші сынып оқушысына ... ... ... ... ... ... ... өз түсініктеріне
сәйкес олардың тіршілігін ұйымдастыруға қажетті шарт. Бұл ... ... екі ұшты ... ... өз ... жаңа кезеңінің өзіндік
ерекшеліктерін сезбейді, бұл ... ... ... ... жоюы ... ... басқа істермен айналысуына шек қоймайды. Осы жасқа тән өзіне-
өзі қызмет ету мен ... ... ... ... ... ... Бастауыш кластарда өзіне-өзі ... ... ... ... ... мен бекіту-балалардың үлкендердің еңбегін құрметтеу,
адамдардың өміріндегі еңбектің ... ... ... ... ұзақ ... даяр болу үшін ... ... негіз. Бастауыш сыныптардан
бастап тәрбиелейтін әдет-дағдысыз, бала есейген сайын ... ... ... ... қиын болады, ал кейде мүмкін де ... ... ... ету ... ... ... балалардың
біріккен ұжымдық жұмысқа тартылатын түрлерінің де тәрбиелік мәні аз емес.
Олар ... ... және ... ... ... ... ... саналы түрде қарап, жұмыстың дер кезінде және адал орындалуы
үшін өзінің жеке ... ... ... ... ... ... мысалы материалды кесу кезінде тапқырлық, ... ... ... алатын, тапсырманы орындау барысында іс-
әрекеттердің бір түрі екіншісін ... ... ... ... Өз ... ... ... де пайдалы заттар балаларды терең
қанағаттанғандық сезіміне бөлейді (еңбек сабақтарында ... ... ... ... бүлдіршіндеріне сыйға тартуға болады).
Осының бәрі еңбексүйгіштікті, ... ... үшін ... ... ... ... ... әр түрлі заттар дайындау бөлшектенген және
үйлестірілген іс-әрекеттерді жетілдіру үшін, оларды бұлшық ... және ... ... ... ... ... ... үшін де елеулі.
Еңбек сабақтарының және бір елеулі психологиялық тиімділігі бар. Балалардың
алдағы жұмысты жоспарлау, ал одан ... оны іске ... ... ... табу ... қалыптастыру үшін еңбек сабақтарын жүргізудің
мейлінше ... ... ... түрлі методикалық ұсыныстарға қарамастан, барлық ... ... ... бір ауыздан мақұлдайды.
1. Оқушының қабылдауға арнайы үйретпесе, онсыз ол ең кішкентайларға тән
қабылдау ... ұзақ ... ... қалады.
2. Бұл үйрету негізгі екі процесті: анализ бен жалпылауды жетілдіруге
бағытталынуы қажет.
3. ... жасы ... кіші ... мұндай анализде олардың
практикалық ісі соғұрлым үлкен роль атқарады.
4. ... ... ... ... зор ролі ... ... процесі бірқатар жалпы заңдылықтарға
бағынады.Алдымен ... ... оқу ... ... ... балалармен бірге тиісті оқу әрекеттерін, сондай-ақ тексеру мен
бағалау әрекеттерін ... ... ... ... оқу әрекетінің белгілі бір жүйелілігін егжей-тегжейлі
және асықпай көрсету олардың арасынан заттың, сыртқы тілдік немесе ақыл-
ой ... ... ... ... ... керек.
Оқу ситуациялары бірқатар ерекшеліктермен ... ... ... ... ... ... немесе нақтылы-практикалық
міндеттердің кейбір кластарын шешудің жалпы ... ... ... ... қайта жасау оқу жұмысының негізгі мақсаты
ретінде көрінеді.
Бастауыш сынып ... ... ... ... ... олар ... оқу іс-әрекетінің негізінде өтеді. Оқу ісіне араласа отырып,
балалар біртіндеп оның ... ... ал бұл ... ... ... ... балаларда жоқ жаңа қасиеттердің пайда болуын
жорамалдайды. Бастауыш ... ... жаңа ... оқу ... ... ... ... дамиды. Егер балалар бәрі бірдей мұғалімді
тыңдаса және оның ... ... ғана ... ... ... ... ... Сондықтан әрбір оқушы осындай сабақтардың
талаптарына сәйкес өз ... ... ... Бала ... ... жатқан терезеге қарағысы келеді, бірақ есепті шығарудың жаңа
әдісін түсіндіруді тыңдау қажет, жай ғана ... ... ... ... ... орындау үшін бұл әдістің барлық егжей-тегжейін жақсы ... ... ... «қажеттілік» әрдайым білімд ұғынуға ілесу, берілген
үлгі негізінде өз мінез-құлқын басқару, балалардың ... ... ... ... ... ... көмектеседі. Ол іс-әрекет
мақсатын саналы түрде қойып, ... ... ... мен ... ... ... ала ойластыра іздеп таба білуден көрінеді. Оқу іс-
әрекетінің маңызды талаптарының бірі балалар ... ... мен ... ... кең ... ... Мұндай негіздеудің
көптеген тәсілдерін мұғалім көрсетіп береді. ... ... ... ... ... шағындағы баланың іс-әрекеттерінің ішкі жоспары
мен рефлексиясынан көрінс береді. ... ... ... ... психикасы орта мектепте одан әрі оқыту үшін ... ... қоса ... жас ... ... қалыпты
өту үшін қажетті даму деңгейіне жетеді. Кейбір бастауыш сынып ... ... даяр ... көбінесе жеке адамның психикалық процестер мен
оқу ... ... ... ... осы ... ... мен
қабілеттерінің қалыптасуының дұрыс жолға қойылуымен тығыз ... кей ... ... ... түйсігімізге тура келе бермейді, әрі
түйсіктердің қарапайым қосындысынан жасалмайды. Әдетте нақты ... ... ... ... ... Ал, қортындыға
келу біршама уақыт өтуін талап етеді. Кіші ... ... бұл ... күрделі формада жүреді. Танымдық үрдіске бағыталған кез-келген
оқу материалды қабылдау нысаны тұтас , оның мәні ... ... ... ... ... үш ... ... қарастырсақ, яғни
жалпылау, талдаусыз, даралап танудың заттар мен құбылыстарды айыру анық әрі
толық түрде ... ... тану ... ... ... да тікелей байланысты болғандықтан өзгермелі деңгейде болады.
Қабылдау деңгейі ... ... ... ... , оның ... ... Сондықтан да обьектіні әрбір жеке ... ... ... тұлғалық, тәжірибелік ерекшеліктеріне сай ... , ... ... ... кіші ... ... қабылдау формаларындағы қиындықтар мен ... ... ... ... ... ... ... монокулярлық көруі
заттық қабылдауында дәлме-дәл мағлұмат бермейді. Сондықтан бинокулярлық
көру ... ... ... ... аны та, ... бейнеге түседі. Тағы
бір күрделі қабылданатын нәрсе мектеп ... ... ... уақытты
қабылдауы және ондағы субьективті мезеттердің ерекше орын алуы. Уақыт
қарқыны, шақтың ... ... ... айтуға болады. Баланың
психикалық дамуының әрбір ... оның ... ... ... ... ... сынып оқушысының жетекші іс-әрекеті оның
мінез-құлық түрткілерін ... ... ... танымдық және адамгершілік
күштерін дамытудың жаңа көздерін ашатын оқу ... ... ... ... ... ... оқушыларында кездесетін бірқатар қиындықтар
тобы болады, осы қиындықтарды жеңуде балаға үлкен күш, ерік ... ... Жаңа ... кеңістікті қабылдауда бала бойында болатын сенімсіздік,
үрей, қорқыныштық психикалық құбылыстар, ... өз ... ... ... ... қателігі.
- Уақытты қабылдаудағы кедергілердің алдын алу баланың ерік сапаларына
елеулі әсерлерін береді. Яғни уақтылы режимдік оқу, ... бару ... ... ... Адам ... ... қоғамдық әреккеттерді қабылдау мен
бейімделудегі қиындықтар. ... жаңа ... ... ... көзқарас қатынасын қабылдау қателіктері мен қиындықтары.
- Келесі ... ... ... ішкі ... ... қалыптасу кезеңіндегі алғашқы эмоциялық әсерленуі мен
еліктеуінен ... қате ... . Бұл тек ... психикалық
дамуының ғана емес,тәрбие саласында да қалдыратын регрестік жағдайы.
- Осы ... ... ... ... үшін мектеп
жасындағы баланың психикалық дамуын сараптамадан ... ... сай ... ... ... мүмкін емес. Баланың
физиологиялық-психологиялық дайындығы
- Қимыл-қозғалыс үлесімділігінің даму жолдары
- Көрнекі ойлау деңгейі
- Есте сақтау қабілеттерін ... ... Оқу ... ... ... ... т.б ... класс оқушыларын
мектепте қабылдауда ерекше саралау жұмыстарын, яғни мектеп алды
даярлығымен қатар танымдық ... ... ... ... ... ... Бастауыш сынып оқушыларының оқу іс-әрекетінің ерекшеліктерін
анықтау.
Білім, іскерлік пен дағды ... ... ... ... ... ... ... оқығанда және т.б игеріледі. Еңбек
процесінде адам бай тәжірибе жинақтайды. Затында оқу ... ... ... ... ... ... бұрын оның толық жүзеге асуы үшін
жағдайлар тек қана мектепте жасалатынын есте ұстау керек, онда ... ... ... онда ... ғылыми ұғымдар, ғылым заңдары және
соларға сүйенетін практикалық міндеттерді шешудің жалпы тәсілдерін ... ... ... ... ... нәтиже түрінде көрінеді. Мысалы, ойын
үстінде бала өзі алған белгілі бір рольді жақсы ... ... Бұл ... ... ... тек негізгі ұмтылысты қанағаттандыру үшін ғана
қызмет ... ... ... мақсаты-бұйымдар өндіру. Дағдыларды молайту
бұл жерде маңызды, бірақ ... ... ... ... ... Тек оқу
қызметінде ғылыми білімдерді және соларға сәйкес ... ... ... және ... ... ... ретінде байқалады.
Оқу жағдайлары бірқатар ережелермен сипатталады. Біріншіден , ... ... ... бөліп алудың немесе нақтылы-практикалық
міндеттердің кейбір кластарын шешудің жалпы тәсілдерін ... ... ... алу ... ... шешу ... ғана сөз болады.)
Екіншіден, осы тәсілдердің бейнелерін қайта ... оқу ... ... ретінде көрінеді. Нақтылы-практикалық міндеттердің тікелей өмірлік
мазмұны болады және олардың шешімі ... ... ... нәтижелерге
жеткізеді. Мұндай міндеттерге оқып жаздыратын жазу (жазу орфографиялық
жағынан дұрыс болуын талап етеді), ... ... ... ... ... ... да бір ... сай келетін қажетті
есептеулер), ... ... ... ... ... үшін қорапша
керек)т.б жатады. Осы ... әр ... ... қайсыбір саланың
(грамматикалық, математикалық, практикалық) әрбір жекелеген міндетін
орындаудың ұзақ ... ... ... ... ... ... ... біртіндеп мұндай міндеттер жағдайында бағдар алу тәсілдері ... ... ... ... ішкі оқу ... ... міндеттерді шеше білу басқаша игеріледі. Мұғалім алдымен
бастауыш ... ... сол ... ... ... міндеттерді
шешудің ортақ тәсілін іздеу қажет болатын жағдаймен бетпе-бет қояды. Одан
кейін мұғалімнің ... ... бұл ... ... ... ... ... қайта жасау және осы әдісті қолдану жөніндегі
шарттар жүйесін игеру оқушылар жұмысының келесі ... ... ... міндеттерге кездесе отырып, оларды шешудің игерілген
жалпы әдісін бірден ... оқу ... ... алдын ала
қалыптасқан іскерлікті ... оқып ... ... ... жұмыс жүргізіледі оның
барысында балалар ... ... және ... әріптердің үйлесу
заңдылықтарын оқып үйренеді, дұрыс жазудың жалпы ... ... ... ... ... бұрын шамалардың жалпы қасиеттері
мен байланыстарын, оларды тексте ... ... және ... ... бейнелеу тәсілдерін өтеді. Осы жағдайлардың бәрінде балалар оқу
ситуациялары ... ... ... ... ... ... бір
жағынан, берілген материалды үйрену мотивін (сөздердің құрамын немесе
шамалардың байланысын не үшін оқып ... ... ... ... ... ... ... шешудің ортақ тәсілдерінің үлгісін алады.
Ортақ тәсілдердің осы арнайы бөлінген үлгілерін ... ... ... ... оқу ... өзгеше сипаттайды. Мұндай жұмыс нақтылы-
практикалық міндеттерді шешуден және ... ... ... ... Егер балалар міндеттерді шешу процесінің өзінде осы тәсілдерді
игерсе, онда мұндай игеру тек оқу іс-әрекетінің ... ғана ие ... ... да заңдылықтар арқылы өтеді.
Оқу жағдайларының мазмұны мен ... ... ... және жеке ... ... ... ... отырғанындай, көпшілік жағдайда сол ... ... ... тек ... ... үлгі түрінде табу
және беру өте қиын. Ұстаздық етудің нақты тәжірибесінде балаларды кейде ... ... ... іс-әрекеттің жалпы тәсілдерін
жекелеген нақтылы міндеттерді ұзақ уақыт шешудің кезінде стихиялы ... Бұл ... ... және ... ... ... ... игеру нәтижелері,әдетте жеткілікті түрде қорытындыланбайды және жете
түсінілмейді, сол ... ... ... ... ... ... өзіндік түрлері болады. Егер іскерлік оқу ситуациясы
үстінде қалыптасатын болса, онда ... және ... оны ... ала ... ... ... ... жалпы тәсілін үлгі түрінде ... ... ... бұл ... орын ... ... негізгі талаптарының бірі- бастапқы ... ... ... мен ... балаларды кейбір ұғымдардың қасиеттерін
бөліп алудың немесе ... бір ... ... ... жалпы
тәсілдерін игеруге бірден бағдарлайтын оқу ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерден
құралады. Олардың арасынан оқу әрекеттері ерекше орын алады. ... ... ... ... ... әдістерінің үлгілерін және оларды
қолдану ... ... ... ... ... ... игереді.Бұл
әрекеттер пәндік те, ақыл-ой шеңберінде де орындалады. Олардың құрамы бір
текті ... ... оқу ... ... оқу материалдарын игеру,
екіншілеріне берілген оқу материалының ... ... ... ... ... ... ... жаңғырту тән. Мысалы, берілген үлгілерді
бейнелеуге мүмкіндік беретін іс-әрекет әрбір пәннің кез келген ... ... ... Оқып ... объектісіне байланысты мұндай
бейнелеулер графикалық (схемалар, формулалар), заттық-кеңістіктік (көлемді
модельдер), сөздік-сипаттамалық және т.б болуы ... ... ... қайта топтау, оның тірек пункттерін айқындау, оның қисынды ... ... ... Бұл суреттеу сипатындағы материалдарды ... ... оқу ... оқу ... қайсыбір оқу пәнінің күрделі ұғымдарын игеруге
сай келеді.
Арнайы зерттеулерде белгіленгеніндей, сөздердің ... ... ... ... ... ... ... үшін бастауыш сынып
оқушылары бірқатар оқу жаттығуларын орындаулары тиіс: 1) ... ... және оның әр ... ... ... туыс ... ... 2)
бастапқы сөздің мағынасын салыстыру және ... ... ... 3)
бастапқы сөздің формаларын салыстыру және морфемаларын бөліп көрсету, ... ... ... функционалды мағынасын белгілеу және т.б.
Грамматиканы оқудың алғашқы кезеңдерінде өзгерту және ... ... ... бұлар балаларға сөздің мағынасы мен формасының арасындағы
қатынасты анықтауға мүмкіндік береді. Осы оқу әрекеттерін меңгермей ... ... ... ... ... ал одан ... ... қатынасты және оның
қасиетін кең талдай алмайды. Мектеп ... әр ... ... ... ... ... меңгеретін жағдайлардың жиі
кездесетіні белгілі. ... ... ... морфологиясымен
таныстығы грамматикаға дейінгі, үйреншікті деңгейде қалып қояды. Бұл ... ... ... ... ... ... (Д.Н.Богоявленскийдің,
С.Ф.Жуйковтың және басқалардың зерттеулері). Сан ұғымарын игеруде бала бір
қатар оқу әрекеттері, ал олардың ... ... ... ... ... етіп ... бір шаманың екіншісіне реттік қатынасын анықтау) 2)
Ақыл-ой ... ... ... ... ... ... орындауы керек. Сонымен, бастауыш мектеп шағының өз бойында
балалардың ... ... ... бір динамикасы байқалады. Алғашында
олар оған жалпы қоғамдық ... ... ... ... кейін оларды
оқу жұмысының жекелеген әдістері тартады. Ақыр соңында балалар оқу ... ішкі ... ... отырып, нақтылы практикалық есептерді,
оқу-теориялық есептерге өздіктерінен айналдыра ... Оның ... ... қазіргі заманғы балалар жане ... ... ... жане ... ... ... өзекті
проблеманың бірі.
1.3 Бастауыш сынып оқушыларының мектеп оқуына
психологиялы дайындығын анықтау.
Оқу мақсатты әрекеттің күрделі түрі ... ... ... ... мен ... ... арқылы , өмірлік іс-тәжирбені белсенділікпен ұғынуды
айтамыз.Бастауыш сынып оқушыларында оқу жұмысын әр ... , ... ... Ол үшін ... ... ... мен қалыптастыру операцияларын
жүйелі жүргізген дұрыс. Баланың қызығушылығы мен психологиялық деңгейіне
қарай оқуға ... әр ... ... жеке ... білімді
ойдағыдай меңгеру үшін алдымен пробемалық мәселелерді шешу қажет. Сонымен
қатар балалардың оқуға белсенділігі әр ... ... ... Жеке
пәндерден білімді ойдағыдай үлгеруі үшін алдымен баланың осыған ықыласы
болуы ... ... ... қиын ... ... ... ықыласы орта немесе төмен болады. Оларды оқуға
үгіттеу арқылы тарту қиын. ... ... ... ... ... үшін
тапсырмаларды орындата отырып, нәтижесінде оқушыны ынталандырып мадақтау
керек. Орындалған тапсырма үшін қуану, ... ... ... ... ... ... ықыластың тікелей және жанама түрі бар. Тікелей
ықылас оқушының бәлендей нәрсеге қызығуымен болады. Ал ... ... ... қызық болмаса да жалпы сабақ үлгерімін жақсартқысы келгендіктен
болады. Ықыластың ... түрі кіші ... ... ... роль атқаруы
тиіс. Бастауыш сынып оқушылары көпке дейін тапсырманы қалай ... ... ... Мысалы, бұлар берілген тапсырманы жаттап ... ... ... ... өзгеріссіз жеткізу керек, деп ойлайды.
Солай болуы ... ... ... ... ... әлі
төселмегендігінен, қалай жұмыс істеуге ешкім оны ... ... ... ... ... мынадай екі түрлі жолмен
беріледі:біріншіден, берілген тапсырманы орындау үшін ... ... ... ... ... іздестіру ретінде
берілмейді.Оны орындау үшін ... ... ... ... тақпақты жаттау
үшін соның тексі беріледі. Осы текске өзгеріс енгізуге рұқсат етілмейді.
Сол текске сүйене отырып бала оны ... ... ... ... ... сирек кездеседі.Баланың оқу әрекеті деп тапсырманы орындаудың ... және ... ... орындай білуді айтады. Осыған әр түрлі
пәннен айталық грамматикалық, географиялық, математикалық т.б ... ... ... ... оқу бала үшін ... яғни ... шешу ... осының мынадай үш сатыдан тұратынын ... ... ... ... ... ... саны
орындаудан, үшіншіден, осының қалай (дұрыс, не ... ... ... әр ... ... осы ... орындау түрліше
кездеседі. Себебі баланың ... ... ... мен ... ... қызығуы мен міндетті деп қана оқуына байланысты.
В.В.Давыдовтың айтуынша, оқу әрекеті мынадай ... ... яғни оқу ... ... 3) ... тапсырманы тексеру кезеңінен: 4) баға қоюдан.
Мысалы, біздің әуелгі схемамыздағы ... ... ... ... оқу ситуациясы деп атайды. Себебі бала үшін ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Ал, соңғы саты баға бұл өзінше баланың тапсырманы қалай орындағаны
дәрежесін оған білдіру. Бұл ... ... ... ... яғни оқу ситуациясы деп отырғаны сол тапсырмаға кіріспей тұрып,
соны орындауға арналған ережелерді білу, не сол ... ... ие ... мысалы, жатжазу үшін соған кіріспей тұрып, бірнеше
сабақтарда жеке сөздердің құрамын, солардың қандай буындардан ... және ... ... ... ... ... ... қабылдай білу қажет. Егер осыларды білмесе, оқушы жатжазуды дұрыс
жаза алмайды. Сол ... ... ... шығару үшін, әуелі мағлұматтардың
өзара байланысын, байланысты қалай табу тәсілдерін бір операциядан екінші
операцияға көшуді т.б білу қажет. Осыларды білудің қажет ... ... ... ... ... үш ... тұратыны рас балғанымен,
пәлендей мәселені шешу сол ... ... ... емес. Мұны
орындау үшін оқушы алдын ала дайындық жұмысынан өтуі тиіс. Егер ... ... ... ... оның бір ... бірнеше тізбегін
орындауға үйренбей тастап кетсе, тапсырманы орындай алуы мүмкін емес. Бұл
жерде оқу ситуациясы деп отырғаны бәлендей ... ... шешу ... орай ... еске алу ... деген мағынаны білдіреді. Себебі
тиісті тапсырманы орындаттыру үшін, соған қатысты мағлұматтармен жақсы
танысып, ... ... ... ... білу ... Ал, ... ... бөлшегіне келсек, осының өзі тиісті ... ... сол ... ... ... Осыны оқу әрекеті
дейді.Тапсырманы қалай орындауда және пәндер сабағына тәуелділігі түрліше
келеді.Айталық, кіші ... ... ... және ... ... білу үшін ... ... әрекет жасауы қажет:
1. Берілген сөздің төркінін (этималогиясын) біліп, ... ... не ... варианттармен салыстыру қажет.
2. Әуелгі сөздің мағынасын одан шыққан сөздің мағынасымен салыстыру
керек.
3. Әуелгі сөздің формасын (жазылуын,не дыбысын) одан ... ... ... қажет.
4. Тапсырма ретінде берілген сөздегі морфемалардың қандай қызмет
атқаратынын ... білу ... ... бәрі жеке оқу әрекеті ... Осы ... яғни ... ... ... болып келген
алгоритмдерге сүйеніп баланы оқыту ... ... ... ... т.б) ... ... ... бұл бөлек операцияларды
орындауға кіріспей тұрып яғни қабылдаудың даралық ... ... ... ситуацияларды еске алуы арқылы өткен материалдармен
салыстыра қабылдау жағдайын болуы керек. Тек сонда ғана тапсырманы ... ... ... ... жеке ... ... ... қалай
орындалғанын баланың өзі тексере білуі шарт. Егер орындағаны дұрыс болып
келсе, бала келесі тапсырманы орындауға ... Қате ... соны ... ... ... ... хабары» деп атайды). Бұл келтірілген
оқу әрекетінің құрамына қарағанда тапсырманы баланың өзі ... ... ... өзі ... Мұғалім тек баға қояды.Оқу әрекетінің
осы құрамы бастауыш мектеп балаларының жұмысына жиі кездеседі. .
Осындай үлгі арқылы тиісті пәннің мазмұнын ... ... ... ... ... ... бұл ... қазіргі дәстүр болып келген
тәсілдерге сүйене отырып қалыптастыру қиын. Дегенмен осы жаңа ... ... ... ... ... ... Бұл үшін ... тапсырма
берерде, сол тапсырмаға орай не біледі, нені есіне түсіруі қажет ... ... ... сай ... жиынтығын бірізді топтау,
ұсыну әдістерін жетілдіру керек. Егер тиісті мәліметтерді және не істеуді
бала ... ... ... ... Бастауыш сынып оқушыларының оқу әрекетін ізгілендіру
жолдары.
Оқу әрекетінің тексеру кезеңіне келсек, ... мән ... ... бар. ... ... нашар оқуының себебі тапсырманы орындап
біттім деген соң, ... ... ... ... ... ... сәтсіздік оқушының кішкентай жасынан бастап ... ... ... толық игермеуінен, екіншіден бала білімін қадағалаушы ықпалды
тұлғаның жұмыс ретінің ... ... ... ... ... операциялары орындалмауы, зейіндік ырықтылықтың төменгі
дәрежеде қалыптасуынан, сондай-ақ (оқушының ... ... ... ... бала ... ... соң, қаншалықты дұрыс орындағанын
тексере білуге үйретсе, бала ... ... ... ... еді. ... тапсырманы қате орындағанын үйінде отырып білсе, уақытын бос өткізбей,
сол ... ... ... жасаған болар еді. Баланың қабылдауындағы
қателіктерді болдырмау үшін оқушының негізгі білімдік ... ... үй ... ... ... Үйге берілге тапсырма әрқашанда
баланың мектепте алған білімін өз бетінше ... ... ішкі ... ... ... ... ... сақталуы мен жаңа хабармен байланыс аралығындағы психикалық үрдістер
күрделі зерттеу мен ... ... ... зерделеп
қайта қарауды талап етеді. Содықтан кіші мектеп жасындағы оқушының үй
тапсырмасын ... мен жаңа ... ... ... ... төрт
кезеңді құруы қажет. Себебі алынған ... мида ... ... ... ... ... жүйесін құрайды, одан әрәі қайталап бекітілмесе ой
мотивациясындағы қозу операциясы баяулап, ... ... ... Мұндай
олқылық үлгермеушілікке немесе қажу жағдайының басты фазасына айналмас үшін
үйде орындалатын тапсырма мектепте алынған білімді ... ... ... соң ... ... ... ... орындалаған тапсырма
он екі сағаттық үзілістен кейін қайта бектіліп тексеріліуі хабардың мида
сақталу мен қайта ... ... зор ... ... ... ... ... жолмен алгаритмдейтін болсақ ... ... ... + Д4 сағ + МС 12+ Қ ж 0,5 ═ ... ... ... болсақ: Алғашқы жаңа хабарды алу- дербес қорту-
қайта жаңғырту- жаңа ... ... ... ... бір құрылымы бар. Оның құрамдас бөліктері
мыналар: 1)оқу жағдайлары 2)оқу ... ... 4) ... ... балалар жұмысы түрлі типті іс-әрекеттерден құралады.
Олардың арасынан оқу ... ... орын ... ... ... ... шешудің жалпы әдістерінің үлгілерін және оларды ... ... ... ... ... ... игереді. Бұл
әрекеттер пәндік те, ақыл-ой шеңберінде де ... ... ... ... ... ... оқу ... кез-келген оқу метериалдарын игеру,
екіншілеріне берілген оқу материалының ... ... ... ... ... ... қайта жаңғырту тән. ... ... ... ... ... іс-әрекет әрбір пәннің
кез-келген материалын оқып үйренуге қолданылады. Оқып үйрену ... ... ... ... (схемалар, формулалар), заттық-
кеңістіктік (көлемді моделдеу), сөздік-сипаттамалық және ... ... ... ... ... ... оның тірек пункттерін
айқындау, оның қисынды схемасын және ... ... Бұл ... ... ... ... ... оқу іс-әрекеттері.
Ерекше оқу әрекеттері қайсыбір оқу пәнінің ... ... ... ... Оқу әрекеттерін меңгермей балалар оны саналы ... ... ал одан ... ... ... және оның ... кең талдай
алмайды. Мектеп тәжірибесінде әр түрлі себептермен балалар ... ... ... ... ... жиі кездесетіні белгілі.
Нәтижесінде ... ... ... ... грамматикаға
дейінгі, үйреншікті деңгейде қалып қояды. Бұл ана тілін ... ... ... ... ... ... зерттеулері) Сан ұғымдарын игеруде бала бірқатар оқу
әрекеттері, ал ... ... ... ... ... (өлшеу бірлігі етіп алынған бір шаманың екіншісіне
реттік қатынасын анықтау)
2. ... ... ... есептеп шығу),
ақыл-ой әрекетін (алынған нәтижені барлық есептелетін объектілерге
жатқызу)орындауы ... Оқу ... ... ... ... ... ... ынталау, сондай-ақ оқыту үрдісіде
танысатын шындықтың жеке салаларын ... ... ... ... ... ... көп. ... біз сәбидің әлі де істей
алмайтынына ғана көңіл аударар ... онда біз ... тән ... ... ... ... ... түсінбес едік. Сондықтан
баланың ойында не бар, ол не істей алады, жасы өскен ... ол ... нені ... ... ... ... ... міндетіміз.Даму
заңдылықтарын анықтау, оған әсер ететін себептерді іздестіру балалар
психологиясының маңызды ... ... ... шағының өз бойында балалардың оқуға
көзқарасының белгілі бір динамикасы ... ... олар оған ... ... ... ... ... Одан кейін оларды оқу жұмы сының
жекелеген әдістері тартады. Ақыр соңында балалар оқу іс-әрекетінің ішкі
мазмұнына қызыға отырып, нақтылы-практикалық ... ... ... ... ... Оның ... заңдылықтармен
зерттеу-қазіргі заманғы балаларпсихологиясы және педагогика психологиясының
бірінші кезекті және сонымен бірге қиын проблеманың бірі.
5. Бастауыш сынып оқушыларының мектеп оқуына ... ... ... жаста бала біршама тұрақты жан дүниесіне ие бола
алады, ал ... өзі әлі де ... ... ... ... ... әрі де
дамып жетілуге қабілеті бар, жеке адам деп санауға бастапқы негіз болады.
Мектеп жасына дейінгі баланың даму ... ... ... жас кезеңі
шарттарынан айтарлықтай өзгеше. Өсіп жетіле бала мінез -құлықтың ... мен ... ... игереді, осының арқасында ол адамзат
қоғамының кішкентай мүшесі болады. Қоғамдағы жалпыға бірдей міндетті мінез-
құлық ережелерін, ... ... ... ... ... талапқа
айналады. Бала психологиясын білу,балалар қоғамның негізін және оның
мүшелерінің жеке ... ... ... ... ... ... жеке ... дамуы үшін ойының неғұрлым маңызды мәні бар ... Оқу ... ... ... ... ... ... ынталану, сондай-ақ оқыту үрдісіде танысатын шындықтың жеке
салаларын білуге ұмтылуын дамытуға көмектеседі.
Әдетте бірнші ... ... ... ... ... бере алмайды,
бірден бірнеше пәнді жақсы көретенін айтады. Екінші- үшінші ... пәні ... да, ... оқу мазмұндық жүйесі қызықтырыды. Оқу әрекетін
орындау үшін әрдайым тапсырмаларды орындау шарт.Тапсырма шешу ... ... ... ... ... ... ... кейіннен жекелей
элементерін қабылдайды. Оқу тапсырмаларын орындауда балалар ... ... ... ... тапсырма шартына қатынастыған табуға.
- әріптік, гафикалық форманың ... ... ... ... жеке тапсырма құрылымын жалпылауға.
- алдыңғы әреккетің орындалуын бақылауға.
- ... ... ... ... ... ... нәтижесі ретіне
қарастыруға.
Оқу әрекетін кіші топ оқушылары негізгі әрекет ретінде қабылдайды ... ... ... бет ... теорилық ойлауға баса ... ... ... ... ... ... өзіндік
бағалауы білімдік баға қызмет деңгейін атқарады.
Оқу әректінің ықпалы танмдық сферасының өзгерісіне әсер ... ... ... ... және жалпыжағдайна қарай. Л.С ... ... ... ой даму ... деп ... ... оқу ... ойлауда
теориялық сипат алады. Ж.Пиаже баланың нақтылы ой ... ... ... ... ... ... ... -деп тұжырымдады.Ойлау орталық
функцияның жүйесіне айналып, сананың басқа да ... ... ... ... ете ... ... еріксіз қабылдаудан, арнайы
қабылдау жүйесіне көшеді. Балалар ... ... ... ... талдап қабылдау арқылы өзіндік танымын жоғарлатады., ... ... ... ... ... келмейтіні көп. Бірақ, біз сәбидің әлі де істей
алмайтынына ғана ... ... ... онда біз ... тән жаңа
қасиеттердің, сапалардың қайдан болатынын ешқашан түсінбес едік. Сондықтан
баланың ... не бар, ол не ... ... жасы ... ... ол ... нені ... келеді дегенді анықтау біздің міндетіміз.Даму
заңдылықтарын анықтау, оған әсер ... ... ... ... ... ... бірі. Кез-келген ғылымның негізі
фактілерді зерттеуден тұрады. Факторларды тауып, ... ... ... ... деп ... Әр ... ... оның өзі зерттейтін
пәніне, нені зерттейтініне байланысты. ... ... ... ... сипаттайтын факторларды анықтау тәсілдерімен ерекшеленеді.
Балалар психологиясын зерттеудің негізгі ... . ... ... . Бала ... білу ... ... ... даму заңдылықтарын түсіну, балардың эмоциялық және ақыл-ой
ерекшеліктерін, сондай-ақ олардың бейімділігі мен ... ... ... аттаған баланың алғашқа тоқсандық өзгеру
кезеңінде, біліміндегі күрт өзгерістерді, бар ... ұмыт ... ... оқытушының жұмысынан олқылықты іздестіре бастайды. Содан
баланы оқытуды өзі қолға ... ... ... оқу мен сандарды,
қосу мен азайтуды еркін орындағанымен, баланың психологиялық ерекшелігіне
сай оқытудың ... ... ... ... үйреген
баланың қабалдау жағдайына мүлде қарама-қарсы болады да, ... ... ... ... одан ары күрделене түседі. Сондықтан да
баланың оқу материалдарын ... ... ... ... да ... ... дұрыс. Шындығында мектептегі қарым-қатынас
мазмұны қызметкерлердің мінезі мен іс-қимылы, қойылатын талаптың саны мен
сапасы , оқу ... ... ... ... өзгеруі бала психикасына
өзгерістер туындатады.Бұдан бала ұмытшақтыққа, сөйлеу ... ... , сөз ... ... ... жасуға ,яғни ой мен сөз арасындағы
байланыстық логикалық жүйе мен уақыт ... ... ... ... ... белгілі бір тарихы бар ұйымдастыру түрін анықтап алу ... ... ... ... оқу ... ... тиімді
жолдарын іздеу көздейді. Оқу әрекетіндегі баланың психологиялық даму
кезеңдерін анықтайды. Ол ... ... ... жасындағы оқушыларға
қатысты. Педагогика- психология ғылымының қазіргі даму кезеңінде ... ... Өмір бір ... ... Минут,сағат,күн,ай,жыл
жылжумен бір сәтте тоқтатпайды. Біздің елімізде бала болашағының ... ... ... ... Тек ... жалықпай іздену,
ынта болса болғаны.Десек те осынау қызығы мен қиындығы қатар ... ... бала ... орындалғанына не жетсін шіркін?!
Мектеп психологінің қызметінде негізгі әрекет түрі ... ... ... байланыста болуы тиіс. Психологиялық практикалық жұмысында
баланың әр ... ... ... ... ... ... мен
әлеуметтік педагогикалық ситуациялардағы ерекшеліктерін анықтау ... ... бар ... ... ... міндеті дамудың әсері
нәтиежесінде ауытқуларды алдын алу, ... ... ... ... арқылы ерекшелік кезеңіндегі барлық мүмкіндіктерді дамыту қажет.
Қорыта айтқанда, баланың психологиясын жан-жақты дамыту ... оған ... ... тәрбиеші белсене араласуы тиіс.
Қазіргі кезде балалар психологиясы ғылымында, ... ... ... тек баладағы біліммен, ... ... ... оның ... ... ... яғни
белгілі психикалық құрылымдардың қалыптасуымен негізделеді.
Д.Б.Элькониннің айтуы бойынша- «әр жас ... ... ... ... ... ... мағыналы жүйелі диагностикалық әдістеме
болуы» тиіс. Балалардың психофизиологиялық даму деңгейінің көрсеткіші, ол
баланың ... ... ... көру ... дәрежесі,қиял
процесінің дәрежесі,қол саусақтарының икемділігі, сөз ... ... әр ... анық ... ... психофизиологиялық сапалардың дамуы
бір жағынан баланың оқу ... ... ... ... ... оқу
әрекетіне бейімделуге ықпалы зор. Екінші жағынан, оқу ... ... ... ... сол ... ... қалыптасатын сапалар пайда
болып, дами түседі.
Оқушылардың оқу тапсырмасын қабылдай білуі, оқу әрекетінің жетілгенін
тексере білуі, оның әрекетін әрі ... ... ... көрсеткіші.
Оқу барысында оқушы әр түрлі тапсырмалырды орындауға тиіс. ... ... ... ... оқу ... қабылдауы, оқу мотивінің
ерекше аспектісін құрайды. Өйткені, субъект тапсырманы орындау барысында өз
әрекетін өзгертіп жетілдіруге, түзетуге ұмтылады.
Сонымен «оқу ... ... ... психологиялық феномені,
күрделі психологиялық табиғаты бар, өзіндік жүйесі ... пен ... ... ... деуге болады.
Балалардың оқу тапсырмаларын екі топқа бөліп қарастыруға болады: 1)
балалардың ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, ойын формасында орындалатын тапсырмалар. 2) қызықтығы
жоқ (мысалы жазуды меңгеру жұмысы), тапсырмалар әдетте ... ... ... сол ... жазуды меңгеруге қажеттілігін саналы түрде
түсіну арқылы және балаларда тапсырманы ... ... ... ... ... жағдай, баланың оқуға деген қызығуының жойылуына әкеп
соқтыруы мүмкін. Екінші ... ... ... орындау- баладан
ырықты процестердің ең жоғары деңгейін талап етеді, сондықтан бұл ... тән ... Ал, ... ... ... орындауға ынтасының
қалыптасуы- бұл жаста әбден мүмкін. Қазіргі күні дәл осы ... даму ... ... өте маңызды деп ойлаймыз, өйткені бала оқу
тапсырмасын орындауға ынтасы қалыптаспай ... ... ... ... ... дейінгі зерттелген зерттеулерде негізінен баладағы
операторлық-техникалық ... ... ... Ал ... ... ... мәселелері, жоғары жас кезеңінде, сабақта бала ынтасының
нашарлау ... ... ... ... ... ... да бір
тапсырманы дәл орындауға ынтаны көтеру, сол тапсырмаға ... ... ... ... ... оқу ... ... ынтасы оқу
әрекетінде ғана қалыптасуға мүмкіндігі бар. Мектепке дейінгі кезеңде мұндай
әрекеттерге ... ... ... өткізілетін сабақтар жатады.
Әрине, біз балаларда тапсырманы орындауда ынтасын көтеруде
ойын әрекетінің жетекші ... ... ... ... алмаймыз.Ойын
әрекетінде баланың алғашқы интеллектуалды, коммуникативті, эмоциялық ... ... ... бастайды. Дегенмен, сол оқу әрекетін меңгеруге
қажетті сапалар тек оқу ... ғана ... ... Тек ... меңгеру міндеті, сонымен бірге өзін- өзі бағалау міндеті тұрады,
бұл жағдай баланы өзін-өзі өзгертіп, дамытуға алып келеді.
Балалардың мектепке ... ... ... ... ... бар:
1. психологиялық әдістемелерді негіз ете отырып, зерттеу ... ... ... ... ... теориялық мәліметтерді талдау;
3. бейімділік сапаларының деңгейін анықтайтын ... осы ... ... бейімділікте
әсерін анықтау;
4. балалардың мектеп оқуына әзерлігін, оқыту процесінде көрсететін
диагностикалық әдістемелерді ... және ... ... оқу ... ... ... демек, оқу ынтасын
көтеру;
5. түзету жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... және оның ықпалын анықтау;
Осы кезеңдегі балалармен жұмыс барысында ... ... ... ... ... ... тапсырманы орындау барысында балаға
қосымша тапсырмалар да беріліп отырылады ... ... ... ... әрекет жасайтын заты мен іс-әрекетті орындау
инструкциясы орын алып ... ... ... ... ... ... бағытталған
нұсқаулар. Мысалы, экспериментке біз ... ... ... ... қабылдау»әдістемесін қолдануға болады. Бұл әдістемені
Д.Б.Элькониннің ... ... ... ... ... диктант»
әдістемесін негізге алып, сол типтес әдістеме ... ... ... екі ... ... ... бейімдеу жаттығуынан және негізгі
жаттығудан. Жаттығу тапсырмасын орындау ... ... ... ... дұрыс бағыт беріп отырады; негізгі тапсырманы балалар өз
бетінше орындайды. Экспериментте баланың ... ... ... дұрыс
жаңғырту үшін балаға бөлек параққа жаттығуына ... ... ... ... ... ... ... енгізіледі.
Берілген үлгі-геометриялық фигура.
Балаға келесі ... ... мына ... ... ... ... дәл осындай фигураны
салуың керек. Фигураға зейініңді салып қара. Мына ... сен үшін тағы ... ... ... Егер сен сол ... ... ... келсе осы
қағаздарды пайдалануыңа болады. Осылай баланың алдына жаттығу мақсатын
қоймай,балаға жаттығу немесе ... ... ... Бала жаттығу жұмысын
жасамай қолына бірден бақылау ... ... ... ... ... ... «қайтарады». Балаға «Сен ол фигураны ... ... ... ... қойылады.Егер бала жоқ деп ... ... ... сенің үйренгенің жөн болады,әйтпесе фигура дұрыс
шықпауы мұмкін»-деуі тиіс. Ал мұнан соң да бала ... ... ... ... еркіндік береді.
Бала жаттығуға кіріскен соң, егер бір ... ... ... ... «Сен ... болған шығарсың, енді негізгі ... ... ... Бала ... да ... тағы бір жаттығуға рұқсат
етіледі. Сонан соң «сен үйреніп болдың, енді ... ... сал» ... ... ... бұл кезеңде бала жаттығуын жалғастыруға
мүмкіндігі болады. Егер ... ол тағы да ... ... салуға ынта
білдірсе, оған ұқсас тапсырма беріліп, бірақ жаттығу жұмысы ескертілмейді.
Баланың істеген әрекеттер кешені, онда оқу ... ... ... бар ма, жоқ па ... ... ... ... әдістеме сонымен бірге, баланың- жаттығуға «оқуға жаттығу» ретінде
қабылдауын да тексеру ... ... Бұл үшін ... ... ... ... ол ... жаттыққанда «мынандай етп боямай-ақ қой,
өйткені бұл оңай ... ... ... ... жоқ, ал ... ... ... ұмытпа»деп айтылады. Баланың бұл шартты орындауы, ... ... оқу ... ... үйрену ретінде қабылдауы деп
анықталады. Егер фигураның шеті тек ... ... ғана ... ... да ... ... онда бала ... үйрену функциясы ретінде
қабылдамаған.
Егер бала жаттығуға өз бетінше экспериментатордың ескертуінсіз ... біз ... оқу ... бар деп ... Егер ... «саған
үйрену, жаттығу қажет емес пе?» деген сұрақ қойылса ... ... ... ... Ал, егер ... тағы да сол сұрақ қойылатын болса-балада
оқуға ,үйренуге, жаттығуға ... жоқ деп ... ... ... ... ... ... бағасы, шартты балдарды
есептеуімен шығарылады: әр тапсырмада баланың жаттығуға ... ... ... ... ... ... кейін-0балл)және аяқтауы
бағаланып тұрды (өз бетінше-0балл,сұрақтан кейін-1балл,нұсқаудан кейін-
2балл). ... ... ... ... ... ... орындайтын
жаттығу әрекетін, өз функциясы бойынша әрекетке үйрену,бейімделу ... ... ... ... ... мақсатына да жатқызуға болады.
Бірінші сынып ... ... ... бейімделуде, оқу
тапсырмаларын қабылдау ерекшеліктерін, оқу әрекеті қалыптасу ... ... ... ... ... оқу ... оқу ... анықтауға жалпы білім беретін мектептің ... ... ... ... ... ... балаға жаңа білім беруде
оның мектеп оқуына бейімделуіне, оқу әрекетін ... ... ... оқу ... ... ... ... мектеп өміріне
бейімделуі үшін психологиялық тұрғыдан әсер етіп отыруды мақсат етіп алу
керек.
ІІ БӨЛІМ. БАСТАУЫШ СЫНЫП ... ... ... ЗЕРТТЕУ.
1. Зерттеу мақсаты, міндеттері,объектісі.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Бастауыш сынып оқушыларының оқу ... ... ... ... ... Оқушылардың оқу әрекетін қабылдауын тексеру.
б) Оқушының мектепке бейімделуін анықтау.
Зерттеу жұмысының объектісі: Жалпы білім беретін ... ... ... ... ... ... ... оқушыларының оқу әрекетін
қабылдауындағы психологиялық ерекшеліктерін зерттеу әдістері.
Зерттеу әдістері:1. «Ғажайып бейнелер» әдістемесі
2.«Мына ... ... ... ... ... ... Оқушылардың оқуға бейімділігін бағалау әдістемесі.
«Ғажайып бейнелер» әдістемесі
«Адамның басшысы-ақыл, жетекшісі-талап, шолғыншысы-ой, жолдасы-
кәсіп, қорғаны-сабыр, ... ... ... ... ... мол ... ... таңдалға білім ақылына сай, талабын
шаттандыратыдай, ойын ойатарлықтай, бастаған ісінің нәтижесіне жетерліктей
нәрлі болуы керек.Олай болса төмендегі ойындарды балаға қай сәттерде, ... ... ... ... ... ... «Ғажайып бейнелер». Балалар бейнелерге зейін аудара
отырып ұлттық түрлі жиһаз атауларын атауы керек. Сонымен қатар өз ойларын
дәлелдеуге, ... ... ... ... жасайды. Бейнелі образды
қабылдауға, қиялын дамытуға, зейінділікке ықпал етеді.
|Бейнелер ... ... ... |
| | ... ... ... тостаған, тегене, ұя.... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... тоқпақ, көсеу... |
| |Ою, ... тау, ... ... |
| ... нан, ... ... қазан, кемпірқосақ... |
Жоғарыда айтылған түрлі ұғымдарды таныту үрдісіне арналған ... ... бала ойын ... ... орын алатынын зерттеп, жас
ерекшелігіне сай салт-дәстүрлерді біртіндеп ... ... бала ... үлкен жетістіктердің алғашқы бастамасы болмақ.Қазақтың нәрлі
тәрбие бағытын қандай пәнде болмасын енгізіп отыру керектігін дәлелдей
түскіміз келеді.
«Ғылымды күшті меңгерген және оны ... ... ғана өз ... ... ... ... алады,»-деп өз кезегінде айтылған Д.И Менделеев
пікірін әр ұстаз өз жадында ұстағанын құптар едік.
Өнерде, даналықта егер оны үйренбесе ... оңай ... ... ... ... ... бала талпынысын қанағаттандыра білейік.Баланың
териялық біліміің ашып айқыдалуы ... ... ... ... ... өзге ... елдердегідей өткен тарих, құнды мұраларды
ғылыми техникалық базада тиімді пайдаланайық. Жалпы адам психологиясына
әсер ... ... білу өте ... ... әр пәнді өтудің өзіндік
құрлымы болады, осыған орай баланың ... ... ... ... ... ... Бұл ... әр оқушы әр тапсырмаға өз бетінше
жауап береді,тапсырмаға жауап беру нәтижесіне байланысты баланың оқуға
деген бейімділігін анықтайды. Енді балалар « Қайсысы кімнің ... ... ... гүл тиген бала тақпақтағы аңдардың қылығын, үнін
айнытпай салып береді, қалғанымыз шатаспай қайталаймыз. Шатасқан бала ойын-
нан ... ... ... ... өмір ... ... – ҚҰНАЙ.
Құйрығы бұлғаң,
Өте қу аң,
Түлкі күшігі- ШЫРШАЙ.
Жемін күн-түн іздейтін ,
Басқа аңды жәбірлемейтін
Суыр баласы- ШӨНДЕЛЕЙ:
Көрмеген қыста тоңып,
Балменен өш болып,
Қорбаңдай маң ... ... ... биік ... еш ... баласы- АЛАН.
Орнымызға отырайық. Балалар біз сырмақтан аң,құс,заттар бейнесін тапқан
болатынбыз. Қазір мен сендерге гүл сыйлаймын сол гүл күлтелеріндегі
тапсырманы орындаймыз.
Бұл ... ... ... ... деп ... Ал тыңдаңдар, аққу, қаз, үйрек, бүркіт неден пайда болады?
- Өте дұрыс, жұмыртқадан пайда болады.
- Гүлдін ортасын жұмыртқаның суретін салыңдар. Айран, ... ... ... болады.
- Сүт,- деп жазамыз.
Малақай, көйлек, мата, жіп мақтадан пайда болады.
- Мақтаның суретін саламыз.
Қалған екі гүлге дәл осындай ортақ бір заттан ... ... ... ... ... ... тапсырманы өте жақсы орындадыңдар.
Нәтижелерді бағалау.
Тапсырма.
Жоғарғы деңгей-бала айналасын ... ... ... ... өз ойын еркін және дұрыс білдіреді;
Орташа деңгей- бала айналасындағы дағдылар ... ... бір ... ... ... ... алмайды;
Төменгі деңгей- бала сұрақтарға жауап беруде қиналады, айналасындағы
дағдылар туралы ұғымын нашар, өз жауаптарын тұжырымдай алмайды.
2.Тапсырма.
Жоғарғы деңгей- бала көптеген ... ... ... ... ... ... және үйдікі болып бөлінеді. Үй жануарларына ....,
жабайыларына...., кіреді»\;
Орташа деңгей- бала көптеген нысандарды ... ... ... ... бала ... ... аз ... Тапсырма.
Жоғарғы деңгей- балада құбылыстардың арасындағы қатынастар ... ... ... бір ... бар, сөзі ... және ... деңгей- балада құбылыстар арасындағы қатынас пен ... ... бір ... бар, ... сөзі ... әрі ... ... балаға ұғымдар қоры нашар, олар ... ... ... ... бала ... фигураларды дәл атайды және оларды
квадраттарға, тік ... үш ... және ... жіктейді;
Орташа деңгей- бала фигураларда үлкендер мен кішілерге жіктейді.
Төменгі деңгей- бала фигуралардың тек аз ... ... ... ... қиналады.
6 Тапсырма.
Жоғарғы деңгей- бала артық нәрсені нақты айтады және өз ... ... бала ... тек ... ғана ... деңгей- бала тапсырманы орындамайды.
7 Тапсырма.
Жоғарғы деңгей- бала кеңістікте нақты бағдарланады, ... ... ... ... деңгей- бала тапсырманың тек бөлігін ғана орындайды немесе оны
орындауға қиналады.
Төменгі деңгей- бала ... ... ... ... кейбір белгілерінің салыстырмалылығы, соның
ішінде өлшем туралы түсінігі бар және ... ... ... ... деңгей- бала тапсырманы орындаудан қиналады;
Төменгі деңгей- бала тапсырманы орындамайды.
9 Тапсырма.
Жоғарғы деңгей-бала ... ... ... ... ... бала 2-3 затты кем айтады,топтау кезінде қателеседі;
Төменгі ... бала ... ... ... ... бала ... «А» ... бар 8-10азық- түлікті атайды.
Орташа деңгей- бала сыналушы көмегімен 6-7 азық түлікті атайды;
Төменгі деңгей- бала «А» әріпін бөлмей, барлық азық-түлікті атайды.
11 ... ... бала ... ... машығын игерген, сандық
формулаларды құра ... ... ... бала шешу ... ... ... ... қолданады
\мысалы, 9бала болжы, 3-і кетті, демек 6бала қалды\;
Төменгі деңгей- бала тапсырманы орындай алмайды, есептің шешу ... ... ой ... ... зертеулерге жауап табу мақсатында
бірінші класқа қабылданған балалардың сандық сапалық, психологиялық
педагокикалық даму ерекшеліктерінің диаграммалық ... ... ... ... класқа қабылдау кезінде төмендегідей социологиялық,
физиологиялық сала тұрғысынан зерттеліп қабылдау жүргізілді.
|р/с | Зерттелу қажеттілігі ... ... |
|1 ... үлесімі |Элконин « Графикалық жатжазу» |
|2 ... ... ... ... тап» |
|3 ... ... |«Жасырын бейнені тап» |
|4 |Оқу ... ... ... анықтау» |
|5 ... ... ... ... тап» |
1- ... ... ... -? 6. Кітап –оқулық, қалам-?
2. Өзен- су, жел -? 7. ... ... ... ... алтын-? 8. ... ... Аққу ... ... 9. ... ... ... ... мұз-? 10. ... ... кілті: шіркей, жабайы аң, ауа, темір, су, сия,
көкөніс, ... ... ... ... ... ... 2 ... қате жауап 0 балл, жұықтау жауабы 1 ... ... әдіс ... ... әдісіне сүйене отырып құрылған 15 сериядан ... ... ... нұсқауында артық ұғымды ... ... ... ... бейімдейміз.
Берілетін нұсқау: - Балалар мына сөздердің ортақ мәндерін салыстыра
отырып, оған сәйкес келмейтін ... ... ... ... 1 ... 2 сумка, 3 әмиян, 4 ... 1 ара, 2 ... 3 ... 4 ... 1 ... 2 ... 3 таразы, 4 ... 1 ... 2 ... 3 ара, ... 1 ... ... 3 ... 4 ... 1 ... 2 сөре, 3 сүргі, 4 ... 1 ата, 2 ... 3 ана, 4 ... 1 қырау, 2 шық, 3 шаң, 4 ... 1 сүт , 2 ... 3 ... 4 ... 1 алма, 2 кітап, 3 ішік, 4 ... 1 ... 2 ... 3 ... 4 ... 1 ... 2 кеш, 3 түс, 4 ... 1 құм, 2 тас, 3 тау, 4 ... 1 ... 2 ... 3 ... 4 ...... ... берілетін уақыт.
Уақыт секунттық өлшеммен. 330. - 6 ... ... ... А= В + Т.
А-алғашқы тест
В- вариант
Т-түзету
Қабылдауды диагностикалау әдістемесі.
«Мына суреттерге не жетіспейді?»
1. Зерттелушілер: 2сынып оқушылары
2. Өзіндік есеп: ... ... ... Әдістемеге керекті құралдар: қағаз, қалам
4. Қолданылған әдебиет: Р.С.Немов.ІІІтом
5. Әдістеменің мақсаты: Оқушының қабылдауын анықтау.
6. Әдістеменің барысы: Оқушыға 2сұрақ ... ... ... ... ... ... ... бөлшегі жетіспейді. Оқушыға жетіспейтін
бөлшекті неғұрлым тезірек анықта және атап көрсет деген тапсырма беріледі.
Секундомердің көмегімен, баланың бүкіл тапсырманы орындауға ... ... ... балл ... ... кейіннен ол
баланың қабылдау процесін даму деңгейінің қорытындысын жасауға негіз
болады.
Әдістеме 1. «Мына сураттерде кімге не жетіспейді?» Бұл ... ... ... ... ... ... жинағы беріледі. Жинақтағы әрбір
суреттің маңызды бөлшегі жетіспейді. ... ... ... неғұрлым
тезірек анықта және атап көрсет деген ... ... ... секундомердің көмегімен, баланың бүкіл
тапсырманы орындауға жұмсаған уақытын ... ... ... ... ... ... ол ... қабылдау процесінің даму
деңгейінің қорытындысын жасауға негіз болады.
Нәтиженің ... ... бала ... 25 сек аз уақыт ішінде орындады және суреттегі 7
жетіспейтін затты атады.
8-9 балл- бала жетіспейтін заттарды іздеу үшін 26 дан 30 сек ... ... бала ... ... заттарды іздеу табу үшін 31 ден 35 ... ... ... ... іздеу уақыты 36 дан 40 сек құрастырды.
2-3 балл- жетіспейтін заттарды іздеу уақыты 41 ден 45 сек ... ... ... ... бөлшектерді іздестіру 45 сек артық ... ... ... қорытынды.
10балл-өте жоғары.
8-9 балл-жоғары.
4-7 балл-орташа
2-3 балл- төмен.
0-1 балл-өте төмен.
«Суреттерде қандай заттар ... ... ... 1 ... қағаз, қаламсап.
2. Әдістеме мақсаты: Балаға оған таныс бірнеше заттардың,
былайша айтқанда «жасырылған»
кескінді
суреттері көрсетіледі ... ... ... оның
бөлігіндегі:
1,2 және 3 «жасырылған» заттардың
кескінін жүйелі түрде атап шығуын
сұрайды.
3. Әдістеме барысы: Тапсырманы ... үшін бір ... ... ... осы уақыт ішінде бала тапсырманы толықтай орындай алмаса, онда оны
тоқтатады. Егерде бала ... 1 ... аз ... ... ... онда
тапсырманы орындауға кеткен уақыт белгіленеді.
Ескерту. Егерде әдістеме жүргізуші баланың барлық заттарды таппастан, бір
суреттен екіншісіне асығып көшкенін көрсе, онда ол ... ... ... ... қарап шығуын талап ету керек. Алдағы суреттегі заттардың
барлығы табылғаннан кейін ғана келесі ... ... ... 1,2 және ... ... ... ... саны 14.
Нәтижелерді бағалау
10балл- бала 20сек, аз уақыт жұмсап үш суреттегі бейнеленген барлық 14
заттың кескінін атап шықты.
8-9 балл- бала барлық 14 ... ... және ... ... үшін 21-ден30сек
уақыт жұмсады.
6-7балл- бала барлық заттарды 31ден 40сек ... ... ... бала ... іздеу міндетін 41ден 50сек уақыт ішінде шешті.
2-3 балл- бала заттарды табу міндетін 51ден60сек уақыт ... ... ... ... ... ... бала ... үш бөлігіндегі
«жасырылған» барлық 14 затты тауып, атау міндетін шеше
алмады.
Даму деңгейі туралы ... ... ... балл-жоғары
4-7 балл-орташа
2-3 балл-төмен
0-1 балл- өте төмен
Оқу мотивациясын тексеруге арналған сауалнама.
«Сөздік логикалық ... ... ... скринингті бағалау үшін Н.Г.Лусканов арнайы
сауалнама ұсынды. 10сұрақтың жауаптары 0-ден 3балға дейін бағаланады (теріс
жауап -0балл, бейтарап-1 балл, оң жауап-3балл) 30-25 балл ... ... ... ... ... 20-24 балл ортаңғы норманы, 15-19
балл ішкі мотивацияны,10-14 балл және одан ... ... ... ... яғни мектеп дезадаптациясын көрсетеді.
Сауалнама сұрақтары.
1. Саған мектеп ұнайды ма немесе ұнамай ма?
2. Таңертең сен ұйқыдан тұрғанда мектепке қуанышпен
барасың ба, әлде ... ... ... Егер ... ... ... барлығыңның келуің шарт емес,
келгісі келген оқушылар ғана келсін десе, сен ... ... әлде үйде ... ... ... ... болмай қалуы саған ұнай ма?
5. Саған үй тапсырмасын бермегенін қалайсың ба?
6. Сен сабақта үзілістің көп ... ... ... Сен ... ... жайында жиі айтасың ба?
8. Саған мұғалімнің қатал болғаны ұнайды ма?
9. Сенің класта достарың көп пе?
10. Кластастарың саған ұнайды ма?
Оқу ... ... ... үшін сауалнамада сұрақтар
қайталанып келеді. Оқу мотивация деңгейінің төмендеуі баланың мектеп
дезадаптациясының көрсеткішін, ал оның ... ... және ... ... білдіреді.
Жүргізілген зерттеулер оқушының мектепке бейімделуінің үш деңгейін
бөліп көрсетеді.
Жоғары деңгей- оқушының мектепке қатынасы оң; ... ... ... оқу ... оңай меңгереді; мәліметтерді
толық игерген; мұғалімнің айтқандарын мұқият тыңдайды; тапсырмаларды
сыртқы ... ... ... ... ... пәндерге
қызығушылықпен қарайды; тапсырмаларды мұқият орындайды; класта ... ... ... ... мектепке қатынасы оң; оқу материалдарын
түсінеді; бағдарламаның негіздерін ... ... өз ... ... ... ... бірақ бақылауды талап етеді;
сабаққа қызығушылықпен дайындалады;кластағы көп оқушылармен достық қарым-
қатынас жасайды.
Төменгі ... ... ... ... ... ... ... білдіреді; көңіл-күйінің нашарлығын көрсетеді; тәртіп
бұзады; оқу материалдарын фрагментарлы меңгереді; өзіндік ... ... ... ... дайындалады; бақылау мен
көмекті үзілісті қажет етеді; пассивті; ... ... ... ... ... ... өңдеу:
Қабылдау мен ой жылдамдығының көрсеткіші.
|Шкала |Бейнелі |Сөздік ... ... ... ... ... ... |бағасы |қабылдау |логикалық |
| | ... | | ... |
|1 |50 |30 |9 |26-29 |50 |
|2 |50-48 |--- |10 |-- |50-48 |
|3 |48-47 |29-28 |11 |30-28 |48-47 |
|4 |45-47 |-- |12 |27-28 |45-47 |
|5 |41-44 |28-27 |13 |23-25 |41-44 |
|6 |38-41 |27-26 |14 |-- |38-41 |
|7 |36-37 |-- |15 |27-30 |36-37 |
|8 |33-35 |23-25 |16 | |33-35 ... |Аты-жөні |Заттық ... ... |
| | ... | | |
|1 ... ... |68 |73 |74 |
|2 ... ... |70 |69 |73 |
|3 ... Айдана |66 |68 |71 |
|4 ... Саян |70 |72 |68 |
|5 ... ... |74 |66 |69 |
|6 ... ... |67 |69 |70 |
|7 ... ... |58 |56 | 63 |
|8 ... Айдос |57 |53 |61 |
|9 ... ... |61 |62 |66 ... ... ... |62 |58 |56 ... ... ... |58 |53 |63 ... ... ... |51 |59 |62 ... |Тұңғышбаева Айдана |42 |52 |51 ... ... ... |45 |47 |53 ... |Төленов Айдос |52 |44 |52 ... ... ... |51 |40 |43 ... ... ... |43 |40 |41 ... көрсеткіші:
68-73-жоғарғы деңгей
56-64-ортаңғы деңгей
40-54-төменгі деңгей
«Мына суретте кімге не жетіспейді?»
Қабылдауды диагностикалау әдістемесінің қорытындысы
1. Серік Баян- ... ... ... ... 25сек ... ... ... Өте жоғары
2. Нурдиен Жұлдыз- берілген 6 суреттің барлығының кемшіліктерін 25сек
уақытында дұрыс тапты. 10балл. Өте жоғары.
3. Айтқалиев Шыңғыс-6 суреттің ... 25сек ... ... ... Өте ... ... Ерасыл- берілген 6суреттің кемшілігін 25сек ішінде
тапты.10балл. Өте жоғары.
5. Байболат Темірлан- берілген 6суреттің кемшілігін 24сек ішінде
тапты.10балл. Өте ... ... ... ... ... ... 25сек ішінде
тапты.10балл.Өте жоғары.
7. Әйнекбаева Айзере- берілген 6суреттің кемшіліктерін 28сек тапты.
9балл.Жоғары
8. Ғазиев- берілген 6суреттің барлығының кемшіліктерін 26 сек ішінде ... ... ... ... ... ... ... жерлерін 28сек ішінде
тапты. 9балл жоғары.
10.Нұрлан Дамир- берілген 6суреттің кемшілігін 26сек тапты. 9балл.Жоғары.
11.Рузибаева Гүлшат- берілген 6суреттің кемшіліктерін 28сек ... ... ... ... 6 ... ... 34сек тапты.
7балл.Бағалануы орташа.
«Суреттерде қандай заттар жасырылған» әдістемесінің қорытындысы.
2 «а» сынып оқушыларының көрсеткен ... ... ... 12 суретін дұрыс тапты. 8балл,оның |
| ... үшін ... ... ... ... ... |14 суреттің 12 ... ... ... |
| ... ... ... ... уақытты тиімді |
| ... ... ... ... Жоғары. |
|Әйнекбаева Айзере ... ... ... ... |
| ... таба ... ... қабілеті |
| ... ... ... ... 13 ... ... |
| ... саны ... ... ... |
| ... ... ... |14заттың ... ... |
| ... ... ... 9балл |
| ... ... ... |14заттың 13дұрыс уақытты тиімді |
| ... ... ... ... ... ... ... өте |
| ... да ... пайдаланды.10балл өте |
| ... ... ... Баян ... ... жоғары.14заттың 13дұрыс.кеткен|
| ... ... ... ... ... ... тапты,көп уақыт алды.бағасы |
| ... ... ... ... ... бағалануы 8балл,30сек |
| ... ... ... ... ... ... ... тапты,қабылдау қабілеті |
| |өте ... ... ... ... ... ... |14заттың 7дұрыс тапты,ең төменгі ... |
| ... ... өте төмен,суреттен |
| ... ұзақ ... ... ... ... ... бейімділігін бағалау әдістемесі.
1) Аманғалиева Баян Ғаниқызы.
1тапсырма-4,2тапсырма-5, 3тапсырма-5, 4тапсырма-5,5тапсырма-0,
6тапсырма-0, 7тапсырма-0, қалғанына жауап бере ... бере ... ... ... ... 3тапсырма-3, 4тапсырма-5, 6тапсырма-0,
7тапсырма-5, 8тапсырма-5, 9тапсырма-3, ... ... ... 4-3, 5-4, 6-4, 7-0. Бағалануы-3.
4) Балуанбекова Назерке Жеңісбекқызы.
1+2+3+4-5-. Бағалануы-3
4) Оразбаев Қанат Маратұлы.
1-2+3-4-5-+6+
Бағалануы-4
5) Болатов ... ... ... Айса ... ... Сәрсенбекұлы.
1+,2+,3+,4-,5+,6-,7+,8+,.......Бағалануы-4.
7) Шарыпхан Еркін Сәбитұлы.
1+,2+,3+,4+,5-,6+,7+,8-,9-,10-,11+.Бағалануы-4
8)Бахытқызы Сәулет
1+,2+,3+,4+,5+,6-,7+,8-,9-,10+,11-.Бағалануы-4
9)Сейітбек Әділет Саятұлы.
1+,2+,3+,4+,5+,6+,7-,8-,9+,10-,11+.Бағалануы-4+
10) Тұрғанбеков Ерболат Жалғасұлы.
1+,2+,3+,4+,5+,6+,7+,8+,9+,10+,11+. Бағалануы-5.
ҚОРЫТЫНДЫ
Адамзат танымы түйсіктің жеке қасиеті мен ... ... ... ... ... Бұрыннан белгілі заттарды танудың
қиындығы жоқ – қажетті пікірге келу үшін адам ... ... ... ... біріктірсе жетіп жатыр. Ал, бейтаныс жаңа ... ... ... күрделірек, әрі көптеген формалардың бір-
біріне қатынасын ұғу негізінде ... ... ... ... ... ... тараптарын айыра білу, онша ... ... ... ... ... ... сияқты күрделі талдау
–біріктруді қажет етеді.
Жаңа материалдарды меңгеруде өткен тәжирибе ... ... ... ... жеткен ақпаратты бұрыннан бар біліктермен салыстырады,
мәнді белгілерін айырады, жаңа ақпараттың болар маңызы ... ... ... ... ... ... ... ұйғарым қабылдайды.
Қабылданатын обьект неғұрлым бейтаныс, күрделі болса ондағы көрнекіліктер
басымдау келеді. ... да ... ... іс-әрекет ешқешенда бір
сезім қызметінің аймағында шетелмей, бірнеше ... ... ... ... ... ... санада қалыптасуы еш уақытта қарапайым
деңгейде орындалуы мүмкін емес, ол психикалық іс- ... ең ... ... ... ... жұмыстарды бастауыш мектептің
оқушыларының оқу әрекетін қабылдауы ... ... ... қжер ... ... ... дерлік қозуы мен тежелуі,
түйсік ... ... ... түйсік табалдырығы,
сенсиблизация, ... ... т.б) ... ... ... ... ... оқушыларының қабылдау ерекшеліктері олардың жаңа
материалды меңгеруіне маңызды рөл ... ... ... ... ... өмір бойы қалыптасып, баланың іс-әрекетінің барша саласында
бағыттау-реттеу қызметін атқарады. Баланың қоршаған ортаны заттай тануы сол
затпен ... ... ... ... ... ... Қабылданған
заттың тектілігі жаңа таным табалдырығында жүзеге асып отырады
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. ҚР ... беру ... ... ... 4
2. ... значении изменения позиции ребенка для формирования
новых типов организации действии. Новые исследования в психолгии,
1979. №1 с ... ... ... ... // Собр. Соч:В 6т-М , 1982-
1984.Т4 224-268.
4. Л.С.Выготский « Баланың жас ерекшеліктері» 1998г стр 49-95.
5. Л.С. Выготский Воображение и его развитие в ... 2-м: ... ... ... ... ... еңбектер». Алматы 1999ж 12-23б
7. Л.С.Выготский.Вопросы детской психологии.СПб:Союз,1997-220с
8. И.В.Дубровиной. Научно-методической основы использования в школной
психологической службе ... ... ... ... ... к школе.-М,1989,44с.
10. М.И.Лисина. Проблемы онтогенеза общения.-М,1986
11. А.В.Петровский “Возрастная и ... ... ... ... 1974 ... А.Б.Эльконин “Возрастная и педагогическая психология”, М., 1984г.
13. Б.Е.Ќожабаева, Тµлеубекова Р.К. “Педагогика”, Алматы, 2003 ж.
14. ... ... ... ... журнал, №4, 2006 ж.
15. “Бастауыш мектеп” Республикалыќ ғылыми-әдістемелік және педагогикалыќ
журнал, №12, 2004 ж.
16. “Мектептегі психология” ... ... ... ... №2, 2006 ж., наурыз-сәуір.
17. “Бастауыш мектеп” Республикалыќ ғылыми-әдістемелік және педагогикалыќ
журнал, №1, 2006 ж.
18. “Ќазаќ тілі мен ... № 8, 2005ж. ... ... М.В. “Ситуация как обучающий приём развития речи” Москва,
1991г.
20. ... ... 2006ж. ... ... ... Шестилетний ребенок. Психологическая
готовность к школе.-М,Знание.1987.78с.
22. Ф.Г.Гоноболин «Психология» 175-180б
23. А.А.Люблинская Бастауыш мектеп оқушысының психологиясы жөніндегі
мұғалімге арналған ... ... ... 142- ... ... ... және ЖОО-да оқыту. 6.2006.
25. М.М. Муканов. «Жас және ... ... ... ... Психология словарь-сборник В2ч-М;
27. О.К.Тихомиров Психология М:2006
28. Психологиялық әдістемелер жинағы. Дарын 2004ж.
29. Өзіндік таным 2006ж №1 және №2 ... Л.С. ... ... и его ... в ... 2-м: ... А. В ... Воображение и его творчество \научное
творчество-М: Наука,1969\
32. Коршинова Л.Воображение и его роль в ... (3- ... ... ... беру ... ... ... әдістемелік нұсқау». Алматы-2003ж
34. О.К.Тихомиров Психология М:2006
35. Психологияны мектепте және ЖОО-да оқыту.
36. 3.2007.4.Преподавание психологии в ... и ... ... ... А. Психологическое тестирование Кн2.М.1982. 31-37
стр.
38. БурлаковЛ.Ф. МорозовС.М. Словарь-справочник по
психологической диагностике. Киев, 1989.
39. Богоявленская Д.Б. ... ... в ... ... психологии 1999/ № 2
40. Соркоумова Е. А. «Психология понимания в ... ... - Н. ... 1999 ... ... . Г. А. ... детям учиться вместе» - М. 1985 г.
42. Гальперин П. «Эксперементальное ... ... 1997г. стр. ... ... .Д. «План и структура повидения» -М. 1990г. 100-15 ... ... А.М. ... ... ... ... познавательной активности вопросы психологии» 1982
№2
45. Матюхина М. В. «Мотивция учения младшх школьников»
М. 1984 г.
46. ... А.К. ... ... мотивации учебной
деятельности школников» // Вопросы психологиию -1987 № 5.
47. Давыдов В.В. ... ... ... опыт
теоретического и экперементального психологического
исследования» - М. 1988г.
48. Мұқанов М. « Психология пәнінен лабараториялық- практикалық
сабақтар» ... ... 103-45 ... С.М. ... «Қарым-қатынас психологиясы» -Алматы. 1995ж.
25- 47бет.
50. Б.М Дінисламова «Танымы ұлттық- тамыры ғылыми сабақ»
- Алматы // ... ... № 5. 13-15 ... ... ... ... ... – Алматы 2005ж. Дарын.129-
135бет.
52. “Мектептегі психология” Республикалық ғылыми-әдістемелік,
педагогикалыќ журнал, №4, 2006 ... ... ... Республикалық ғылыми-әдістемелік және
педагогикалыќ журнал, №12, 2004 ж.
54. “Мектептегі психология” Республикалық ғылыми-әдістемелік және
педагогикалық журнал, №2, 2006 ж., ... ... ... Республикалық ғылыми-әдістемелік және
педагогикалық журнал, №1, 2006 ж.
56. “Қазақ тілі мен әдебиеті” № 8, 2005ж. ... ... М.В. ... как ... ... ... Москва, 1991г.
58. “Бала тәрбиесі”.№8, 2006ж. 13-17б.
59. “Қазақстан мектебі”. 2004-2005 ... ... ... 1, ... ... жєне ... оқу орнындағы психология”.
2006-2007ж.
62. “Бастауыш мектеп” 12-2003ж
63. Немов III том. ... ... 2003 ... “Бастауыш мектеп” 11-2002
65. Блонский П.П. “Психология младшего школьника”19997г.
66. Тойбазарова Натимаш “Бастауыш мектебінде қазақ тілін дамыта
оқыту ... ... ... қалыптастыру әдістемесі.
Педагогика ғылымдарының канд. ... ... ... ... П. ... тілі мен ... орыс ... ж.№ 3. 29-32 б.
68. Мұқанов М.М. “Педагогикалық психология” Алматы – 1962ж.
Қосымша №1
Қабылдау мен ой жылдамдығының көрсеткіші.
|Шкала ... ... ... ... ... |
|бағасы |қабылдауы |логикалық ... ... ... |
| | ... | | ... |
|1 |50 |30 |9 |26-29 |50 |
|2 |50-48 |--- |10 |-- |50-48 |
|3 |48-47 |29-28 |11 |30-28 |48-47 |
|4 |45-47 |-- |12 |27-28 |45-47 |
|5 |41-44 |28-27 |13 |23-25 |41-44 |
|6 |38-41 |27-26 |14 |-- |38-41 |
|7 |36-37 |-- |15 |27-30 |36-37 |
|8 |33-35 |23-25 |16 | |33-35 ... ... ... ... ... оқушысының білік-білім дағдысын қалыптастыруда
танылатын заттық әрекеттерді қорта қабылдауға ... есте ... ... даралап ұсынуды оқу үрдісіне енгізу.
- ниеттелген оқу ... ... ... ... ... ... ұштастыру.
Әдістері: бақылау, талдау, салыстыру арқылы өз ойын ... ... ... ... ... : сызба схемалар, суреттер, бейнелер топтамасы.
Осыған орай әдістер жиынтығында психологиялық тест,
тренингтердің төмендегілерін пайдаланамыз:
ҰЛТТЫҚ ОЙЫН ТЕРАПИЯСЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... ... Әжемнің құрағы
• Торсықтағы төрт бейне
• Ғажайып кем-бір – қосақ
Бұл ... ... алды ... және ... ... ... авторы Дінсаламова Б.М. психолог-педагог.
Таңдап алынған жаттығулар зертелуші ... ... және оның ... ... ... біз ... ... тұрақтылығын,
жылдамдығын, ниетелу деңгейін бақылап қана қоймаймыз сонымен қатар қабылдау
нысанындағы қателіктерді, бірізділі жолдарын жойып, ... ... ... Нәтижелі көрсеткішке жету үшін ойын терапиясын ... ... ... ... және ... ... етіп құрылған, сондықтан балалар ... ... ... ... ... бар ... ... тырысады. Бұл дегеніміз
бала қабылдаудың дербес сатысындағы бақылау іс-әрекетіне көшуін көрсетеді.
Сабақ үстіндегі осындай зертеулер ... ... ... қабілетін
артырудың әдістемелік тиімді жолын таңдауға болатындығын байқаймыз.
Бір ғана ... ... ... мына ... ... жұмысын
« Ғажайып кілем» әдістемесінде баланың алдына кілем өрнегіндегі ... ... табу ... ... ... ... бала ... оңайдан қиынға қарай таба бастайды. Дәл осы ... ... зат ... көзбүкпемен қабылдауы, сызықтарды әсіре қабылдауы
пайда болады. Кеңістікте орналасқан ... ... мен ... ... ... мен ... , мағыналыған, біртұтастығын қабылдайды.
Бұның өзі баланың оқу ... ... ... ... ... ... қабылдаудағы қиындықтардың алыд
алуға бейімдейді.
Қосымша №2
« Ғажайып кілем» түзету , ... ... ... Ұлу, ... ... гүл, қыз, түлкі, жылқы, домбыра, тышқан,
ақтиін, көбелек, торсық.
«Наурыз шашу» ... ... ... ... кез ... пән
аралық байланыстағы сабақтарға қолдана беруге болады. ... ... ... ... ... ойын ... ,математикалық
ұғымдарды меңгеруге, сенсорлық қабілеттерін ... ... ... ... ... ... жаттығу мазмұнын
күрделендіруге болады. Баланың ұлттық ұғымдарды танып білуіне ықпал ... ... тән ... сана ерекшеліктерін ескере отырып өзіндік
танымын артыруды іске асыру мақсат етілген.
Жаттығудың жүргізілу шарты: Балалаға шашу неге ... ... ... ... шашу ... ... ... түсідіру.Қандай
жақсылықтарға шашу шашылатынын ұғындыра отырып жаттығу ұсынылады.
Жаттығуды жүргізу барысында нұсқауларды ... ... ... ету ... Шашудағы кәмпитерді өрнегіне қарай көлбеу қатарға орналастыру.
- Қатардағы тәттілер санын санап шығу.
- Ең аз кәмпитті көк ... ең көп ... сары ... ... ... ... ... мен ортадағы тәттілерді салыстыр нешеге артық
,нешеге кем?... сауалдарын қойып жауап алу.
- Сенің үйіңде қандай той болды,тойда шашу ... ма? ... ... балалар/ шашу, көлбеу,аз, кем, ... ... ... ... қоры ... ... ... іріктеу кезінде ұқсастығына мән беру арқылы
зейінділігін тұрақтанады. Ең маңыздысы көлбеу , тік ... ... ... ... оң ... көз ... бейімдейді.
Екі қатардағы бейнелер нұсқау бойынша орындалса, басқа қатардағы бейнені
балалар өздері қалаған түспен бояу арқылы, ... ... ... ... бояу арқылы сенсорлық тәрбиеге мән ... ... ... ... қабылданған білім мотивтерін санада қайта ... ... ... оқу ... ... ... біз бірнеше
тестік сұрақтар тобын, яғни қабылдаудың тұрақтандырылуына ықпалдық әдістер
жүйесін ... ... ... ... ... ... нәтижесін
шығаруға тырыстық.
Баланың сөздік ой-логикасының ... мен ... ... осыған дейінгі берілген білім деңгейі бағалап
сараптауға арналған ... тест ... ... ... ... ... арналған сауалнаманың
қорытындысы.
|Ғазизов Даурен ... ... ... оң, ... |
| ... адекватты қабылдайды, оқу |
| ... оңай ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... байқаусыз-ақ |
| ... ... ... ... ... |
| ... қарайды, тапсырмаларды мұқият |
| ... ... ... ... ие. |
|Бекешов Ерасыл ... ... ... оң, ... |
| ... адекватты қабылдайды, оқу |
| ... оңай ... ... |
| ... ... ... айтқандарын мұқият |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... орындайды, |
| ... ... ... ие. ... ... ... мектепке қатынасы оң, берілген |
| ... ... ... ... ... меңгереді, тапсырмаларды өз |
| ... ... ... ... |
| ... ... көп ... достық|
| ... ... ... ... ... ... оң, оқу |
| ... түсінеді, бағдарламаның |
| ... ... ... өз |
| ... ... ... бақылауды талап |
| ... ... көп ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... нашарлығына реніш білдіреді, |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... достары |
| |аз. ... ... |Өте ... ... ... мектепке қатынасы|
| |оң, ... ... ... қабылдайды, |
| |оқу ... оңай ... |
| ... ... ... ... |
| ... мәртебеге ие. ... ... ... ... ... оң, оқу |
| ... түсінеді, бағдарламаның |
| ... ... |
| ... орындайды, |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... сыныпта көп |
| ... ... ... ... ... ... |Оқушының мектепке қатынасы оң, оқу |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... бірақ бақылауды талап етеді, сабаққа |
| ... ... ... көп |
| ... ... ... |
|Жұмабек Айжан ... ... ... оң, оқу |
| ... ... бағдарламаның |
| ... ... ... өз |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| |көп ... достық қарым-қатынаста. |
|Рузибаева Гүлшат ... ... ... |
| ... ... реніш |
| ... ... ... |
| ... ... немқұрайлы дайындалады,, |
| ... мен ... ... ... |
| ... достары аз. ... ... ... ... қатынасы оң, оқу |
| ... ... ... |
| ... ... ... өз |
| ... орындайды, тапсырмаларды орындауда |
| ... ... ... ... ... |
Қабылдауды зерттеу әдістемесі
«Не аяқталып ... ... ... ... ... ... ... құралдар: 1таза парақ, қаламсап
4. Әдістеме мақсаты: Қабылдаудың тұтастығын бағалау
5. Әдістеме барысы: Балаға таныс заттар бейнеленген суреттер ұсынылады.
Оның әрбір суретке ... ... ... ... ... ... барлық суреттегі жетіспей тұрған бөлігін тапқан баланың қабылдау
қабілеті жақсы. Тез ойланып, тез қабылдайды.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
«бастауыш сынып оқушыларына экологиялық тәрбие беру»29 бет
Адамгершілік мәдениетін қалыптастыруға бағытталған эксперимент жұмысының мазмұны мен нәтижесі7 бет
Ақпараттық технологиялар туралы жалпы түсініктер22 бет
Ақпараттық-коммуникациялық технологияны бастауыш сыныптарда дамыту9 бет
Баланың сөйлеу тілінің дамуында жаңылпаш пен жұмбақ қолдану24 бет
Бастауыш мектеп оқушыларын оқыту процесінде бағалауды психологиялық ерекшеліктері63 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу мотивациясын экспериментальды зерттеу45 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының психологиялық ерекшеліктері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь