Тұқым қуалаушылық

Тұқым қуалаушылық дегеніміз организмнің көбеюі кезінде өзінің, қасиеттері мен даму ерекшеліктерін ұрпаққа 6epyi. Тұқым қуалаушылықтың нәтижесінде кейбір организм түрлері көптеген ұрпақтарды өмірге келтіре отырып жүздеген миллион жылдар бойында біршама ғана өзгеріске ұшырады. Мысалы, қазіргі опоссумның, (Didelphys) байырғы бор дәуіріндегі опоссумнан айырмашылығы шамалы, сол сияқты саусақ қанатты балық латимерияньң да (Latimeria) өздерінің девондық ата.тегінен кеп айырмасы жоқ,. Организмдер белгілі 6ip жүйеге тұр, туыс, тұқымдас т. с. с. болып топтасады. Бұл жүйелілік әр топтағы организмдері ішіндеит ұқсастық белгілерін ғана емес, олардың, арасындағы айырмашыльқты сақтайтын тұқым қуалаушылық, жүзеге асқанда ғана мүмкін болады. Белгілердің, бірнеше ұрпақ бойы тұрақты (константты) сақталуы тұқым қуалаушыльқтьқ 6ip жағы ғана, оньң екінші жағы—онтогенезде белгілі 6ip түрдін дамып жетілуі мен зат алмасу ерекшелігін қамтамасыз eтyi. Организмнің әрбір түріне белгілі даму сатылары мен фазалар peтi тән. Мысалы, адам зиготасыньң бөлшектенуі тұқым жолында басталады, ал ұрықтанудан кейінгі 5—6 күнде имплантация жүреді, бұдан кейін жеке тканьдер жіктеледі (дифференцияланады), ал сонан соң, ғана органдар қалыптаса бастайды. Бұлардьң бәрі клеткада жазылған программаға сәйкес жүреді, ЯҒНИ тұқым қуалаушылықұ арқылы іске асып отырады.Жынысты көбейгенде жұмыртқа клеткасы мен сперма соматикалық клетка және жыныссыз көбейгенде жекелеген eкі ұрпақты байланыстырушы көпірше, яғни тұқым қуалаушылықтың материалдық негізгі болып табылды.Организм клеткаларында ересек особьтар белплерінің дайын ұрығы болмайды, оларда ген деп аталатын белгілер мен қасиеттердің даму мүмкіндігін қамтамасыз ететін бастама ғана болады. Ген тұқым қуалаушыльқтың бірлігі, ол бөлек молекуласының, құрылымына немесе организмнін қарапайым реакциясына қатысты бола ма, 6әpi6ip жеке қарапайым қасиеттерді белriлі.Тұқым қуалаушылықты Tipi организмдер қасиеттерінің 6ipi ретінде зерттегенде мынадай екі ұғымды ажырата білу керек: жеке тұқым қуалаушылық және тұқым қуалау.
        
        Тұқым қуалаушылық дегеніміз организмнің көбеюі кезінде өзінің, қасиеттері мен даму ерекшеліктерін ұрпаққа 6epyi. Тұқым қуалаушылықтың нәтижесінде кейбір организм түрлері көптеген ... ... ... ... ... ... жылдар бойында біршама ғана өзгеріске ұшырады. Мысалы, қазіргі опоссумның, (Didelphys) ... бор ... ... ... ... сол сияқты саусақ қанатты балық латимерияньң да (Latimeria) өздерінің девондық ата-тегінен кеп айырмасы жоқ,. ... ... 6ip ... тұр, ... ... т. с. с. ... ... Бұл жүйелілік әр топтағы организмдері ішіндеит ұқсастық белгілерін ғана емес, олардың, арасындағы айырмашыльқты сақтайтын тұқым қуалаушылық, жүзеге асқанда ғана ... ... ... ... ... бойы ... (константты) сақталуы тұқым қуалаушыльқтьқ 6ip жағы ғана, оньң екінші жағы -- онтогенезде белгілі 6ip түрдін дамып жетілуі мен зат ... ... ... eтyi. ... ... ... белгілі даму сатылары мен фазалар peтi тән. Мысалы, адам зиготасыньң бөлшектенуі ... ... ... ал ... ... 5 -- 6 күнде имплантация жүреді, бұдан кейін жеке тканьдер жіктеледі (дифференцияланады), ал сонан соң, ғана органдар қалыптаса бастайды. Бұлардьң бәрі ... ... ... ... жүреді, ЯҒНИ тұқым қуалаушылықұ арқылы іске асып отырады.Жынысты көбейгенде жұмыртқа клеткасы мен сперма соматикалық клетка және жыныссыз ... ... eкі ... ... көпірше, яғни тұқым қуалаушылықтың материалдық негізгі болып табылды.Организм клеткаларында ересек особьтар белплерінің дайын ұрығы ... ... ген деп ... белгілер мен қасиеттердің даму мүмкіндігін қамтамасыз ететін бастама ғана болады. Ген тұқым қуалаушыльқтың бірлігі, ол ... ... ... ... ... қарапайым реакциясына қатысты бола ма, 6әpi6ip жеке қарапайым қасиеттерді белriлі.Тұқым қуалаушылықты Tipi организмдер қасиеттерінің 6ipi ретінде зерттегенде мынадай екі ұғымды ... білу ... жеке ... ... және ... қуалау. Тұқым қуалаушылық деген ұрымға гендердщ нe тән ерекше қасиеттepi бар белок молекуласын, белгілердің дамуын және организм ... ... ... ... Тұқым қуалау организмнің тұқым қуалаушылық, қасиеттерінің 6ip ұрпақтан екінші процессінің заңдылықтарын білдіреді. Жынысты көбейгенде тұқым қуалау жыныс клеткалары, ал жыныссыз. Және ... ... ... ... ... ... іске ... Осыған орай белгілердің ұрпақтан ұрпаққа берілу механизмдерінің де ор түрлі болуы мүмкін. Шешесінің организмінде өсіпжетілетін ... ... ... кезінде кейбір тұқым қуаламайтын қасиеттерді (мысалы, жұқпалы ауруларды) ... ... ... ... туа ... ... деп ... Нерв жуйесі бар жануарлардьң ұрпактары арасында біз бейімделу реакцияларының, ерекше таги -- функционалды (қызметтік) сабақтастылықты (преемственность) кездестіреміз, яғни ... ... ... ... ... ... ... ата-аналарының жеке өмірінде болғандай шартты рефлекстер жасалады. Мұндай сабақтастықтың негізінде шартты рефлекс механизмі жатқандықтан ол ... ... ... деп аталуы мүмкін. Хабарлаушы тұқым қуалау эволюция процесінде организмнің жеке басыньщ бейімделуінің арнаулы механизмі ретшде туды. Ок,ыту мен ... ... ... атап ... ... ... дәл осы типі жатыр, ол адамзат қоғамының, прогрессивті дамуын ... ... ... ...  ... тер-мин көбінесе кем мағынада қолданылады. Ол ұғымға тұқым қуалаушылық та, тұқым қуалау да, сол сияқты ұрпақтар ... ... ... ... да ... ... ... тұқым қуалаушылықты ұрпақтар арасындағы материалдьқ және функционалдық, сабақтастьқты ... ... ... ... ... ... ... жеке ор-ганизм дамуыньң өзгеше ғана тән ерекшелігі және организмнің кұрылыс жоспарын анықтайтын организмдердің қасиеті деп білу ... ... ... ... ... генетика пәніне өзгергіштікті зерттеу кіреді. Өзгергіштік организмнің тұқым қуалаушылық,қасиеттерінің әрдайым сақталып отырмауының көрінісі ... ... Ол ... ... және олардьң комбинациясына, сондай-ақ, организмнің жеке. даму процесінде гендердің көрінісінің, өзгеруіне байланысты болады. Сонымен, тұқъш қуалаушылық ұрпақтар тізбегінде ... ... ғана ... ... ... да ... Тұқым қуалаушылык пен өзгергіштік  --  Жер бетіндегі органика-лық, формалардың эволюциясын қамтамасыз ететін негізгі екі ... ... ... ... Kaзipri ... тұқым қуалаушылық пен өзгергішщтік зерттеу тipі материя құрылымының әр түрлі деңгейде жүргізіледі: молекулалық, хромосомалық, клеткалық, организмдік және ... Бұл ... ... ... ... іске ... ... ен. Негізгісі генетикальқ анализ болып табылады. Жынысты көбеюде организмдердің, жеке қасиеттері мен белгіоірі ... ... және ... ... ... ... мүмкіндік беретш шарылыстыру (бірнеше ұрпақ бойы) системасын, сол сияқты гендердің өгергіштілігі мен олардың комбинаторикасын ... ... деп ... Бұл  --  генетикалық анализдің негізгі әдісі. Ол өзіне математикалық статистиканың элементтері де ... ... қоса ... ... эмбриологиядан, цитологиядан, физиология-дан т. с. с. алынған бірқатар көмекші әдістер де енеді. Тұқым қуалаушылыктьң материалдық негізгі цитологиялық әдістің ... ... Бұл әдіс ... ...  ... арналған деуге болады., Клетканың құрылымы жарьқ, электрондьқ микроскоппен, рентгеноскопия және ... да ... ... ... қуалаушылықтьң материалдық негіздерін зерттеу үшін цитохимияльқ, биохимиялық, биофизикалық жэне физиологияльқ әдістер барған сайын ... ... ... ... бен ... анализдің үйлеімді қолданылуы ен алдына цитогенетика-лық әдіс құрайды.Организмнің жеке өінің дамуында ... ... және ... ... зерттеу, генетиканың, 6ip бөлігі феногенетика деп аталады. Біздіңше, ол саланы онтогенетика деп атау ... ... еді ... гендер әсерін анализдеудің алуан турлі тәсілдері1 қолданылады: тұқым қууы әр ... ... ... 6ip ... ... ... клеткаға ауыстыру, тканьдерді өcipy әдістері, дамуға эмбриологиялық анализ жасау, иммунологиялық реакциялар т. б.Сонымен, генетика тұқым қуалаушыльқты және тұқым қуалайтын өзгергіштікті ... үш ... ... ... ... ... ... жағдайы, генің материалдық құрылымы, генің онтогенез деп өзгергіштіктігі мен кызметі (әcepi). ... ... ... шғуы 1900 ... ... 6ip-6ipi нe кқтысы жоқ, үш елде тұратын үш ғалым әр түрлі объектілерде ... ... ... ... белгілерінің аса маңызды заңдылықтарын ашты. Г. де Фриз (Голландияда) көкнәрді және ... да ... ... ...  ... К. ... (Германияда) жүгеріден, ал Э. Чермак (Австрияда) асбұр-шақтағы дәл сондай ажырау заңдылығын ашты. ... ... ... ... дерллік болмайды. өйткені ҒЫЛЫМНЫҢ, дамуы коллектив творчествасына байланысы. тұқым қуалаушылық заңдылыктарыньң ашылуы да ... ... Осы ... ашқан үш ғалым тіпті 1865 жылы Грегор Мендельдщ Брнода   деген ... ... ...  ... ... Бұл ... ... даму тарихын баяндап жатудың қажетті жоқ, өйткені оқулықтың бүкіл мазмұны осы мәселеге арналғандықтан ... ... мен даму ... ғана ... ... ... міндеттері тұқым қуалаушылық, пен өзгергіштікке қатысты жалпы заңдыльқтан келіп шығады. ... ... ... ... ... ... клетканың әp6ip бөлінуінде гендер мен хромосомалардьң өзін-өзі өндіруі, ... ... және ... ен ... ... және тұтас организмде күрделі белгілер мен қасиеттердің пайда ... ... ... ... ... органикалық, табиғат эволюциясын танура тұқым қуалаушылық, өзгергіштік және сұрыпталу процестерінің, өзара байланысын зерттеп білу к,ажеттігі туады. Қaзipri генетиканьң ... ... аса ... ... білу үшін ... ... мен потенциалын ашатын жоғарыда аталған теориялық, проблемаларды ғана зерттеу емес. ... ... ... ... ... шешу үшін аса ... және ... тұрған міндеттер де бар.Өсімдіктің сорты немесе жануардьң тұқымы  --  ауыл ... ... ... ... ... мен ... ... жоғары өнімділігі еңбек өнімділін арттырады. Сорттар мен тұқымдарды шығару  --  дербес бөлек ...  --  ... ... болғанымен,- селекция тұқым қуалаушылық, пен өзгергіштіктің заңдарын меңгермейінше дами алмайды. ... үшін ... жаңа ... ашып ... Генетиканьң көптеген медициналық мәселелерді шешуде де маңызы зор. Мысалы, генетиктердің ece6i бойынша, Жер ... ... 4,1 ... ... әр ұрпақтары 10 млн. а дамы тұқым қуалайтын түрлі ауруға ұшырайды. Олардың, қатарына нерв ... ... ... ... ... (кретинизм), қанның (гемофилия, кейбір анемиялар) т. с. с. Бірсыпыра аурулар жатады. Тұқым қуалайтын аурулардың ... ерте білу ол ... ... ... ... методтарды табуға мүмкіндік береді Цитологиялық, жаңа методтардың көмегімен әр түрлі ... ... ... білу және ... ... ерте ... ... кең көлемде зерттеулер жүргізшуде, осының нәтижесінде медицинаның жаңа бөлiмi  --  медициналық цитогенетика шықты.Қaзipri кезде генетиканың жаңа саласы  --  ... ... ... ... Оның ... ... психологиясы мен интеллектуалдық, қабілетін генетикальқ детерминациялануы болуы керек. Балалардың қабілеті және психологиялық, ерекшеліктерін, кез келген басқа ... ... ... ... қуалау арқылы алады. қабілеттілік, ес жэәне ассоциациялардың көрінуі негізінде И. П. Павлов суреттеген жоғары нерв әрекетінің механизмі жатқандықтан тек ... ... ... орта, тәрбие және жаттығудың ете күрделі түрде өзара әрекеттесуімен қамтамасыз eтiлeдi. Балалар қабілеттілігін әр түрлілігін ... ... ... ... ... біледі Әрине, балаларда тұқым қуалайтын қаблеттердің көрінуінде тәрбиенің ... ... ... ... сыртқы ортаның, әсерінен анағұрлым үлкен болады. Осыған қарамай, балалардың ic-әрекеттердің жеке түрлеріне қабілеті әр ... ... ғана ... ... 6ip ... өзінде де бірдей болмайды. педагогикалық, генетика балалардың тұқым қуалау ... оның ... ... ... әр ... ... ... информациялық, тұқым қуалаудың, ролін т. с. с. зерттеп педагогикаға ұсыныстар жасауы керек. Оқытушы кейде ... ... ... орташа деңгейін нысана етіп алады, бұл оқыту процесінде ic-әрекеттің белгілі 6ip түріне баланың дарындыльқ қабілеті дер кезінде байқалмай қалады, ... ... ... ... Ал ... мектеп бітірушілердің, болашақта мамандық, таңдау мәceлeciнe де тікелей қатысы ... бұл жаңа сала ... ... заңдыльқтарын білмейінше дами алмайды. Бұл білім қазіргі біртұтас жаратылыстану ҒЫЛЫМЫН ТҮСІНУІ ҮШІН де оқытушыға қажет.Атом ... ... ... сәулелер тipi заттар үшін eкi жақтықауіпті. Ондай сәулеленуге ұшыраған кезде соматикалық клеткалары (дене клеткалары) ғана ... ... ... да зақымданады. Дене клеткаларыньң өзгеруі сәулеге ұшыраған организмді әр түpлi ауруларға (сәуле ... ал ... ... өзгepyi оның ұрпағында тұқым қуа-лайтын кемістіктерге ұшыратады. Космостағы зерттеулерге байланысты радиацияльқ генетиканьң дамуы аса қажетті ... ... ... ... адам ... ... ... ұшырайды. Бұдан космостьқ генетика проблемаларыньң 6ipi  --  осы сәулелер ... ... баға беру ... шығады. А.нтибиотиктердіц ашылуына байланысты генетика фармацевтік өнеркәсіпте ерекше роль ... ... ... ... ... ... (пенициллин, стрептомицин, биомицин) генетика жетістжтері арқасында ғана қол жетіп отыр. Бұл үшін ... ... ... ... ... және ұрпағы өзгерген формалары пайдаланылды, олардьң өнімділігі табиғи формалардан жүздеген есе артьқ болып шықты. Генетиктер үшін табиғат ... ... ... мәселе болып табылады, өйткені өндірісте және ауыл шаруашылығында қолданылатын пестицидтердің, гербицидтердің т. с. с. мутагендік әcepi бар екенін ... ... ... адам қoperi үшін амин ... ... проблемасы генетика алдында ерекше мәселе болып тұр. Бұл мәселені шешу амин қышқылдарын өндіру қабілеті жоғары микроорганизмдерді шығаруға ... ... ... бұл ... белгілі нәтижелерге қол жетті. кейбір амин қышқылдары (мысалы, глютамин қышқылы} ... ... ... ... өндіріле. Қaзipri жаратылыстану ҒЫЛЫМЫ атом ядросының құрылысын ашып ... ал оньң ... ... зор мөіндеттер тұр: белок молекуласын анықтап, оны бақылап синтездейтін ген энергиясын меңгеру, өлі материядан тірі клетканың моделін жасау және ... ... ... ... ... ... ... осы мәселелерді шешкен кезде оның. табиғатқа қожалық, жасап, игеруінде шек болмайды: органикалық, заттарды алуда және жаңа формалар ... да жаңа ... ... Адам Жер ... тіршіліктің нағыз конструкторы болады. Бұл бағытта зор ... қол ... ген ... алынды сондықтан генетикалық инженерия проблемасынын. icкe асуы айқындала түсуде. Әр биолог өз ... ... ... ... ... 6әpi ... ... өсімдіктер және микроорганизмдер эволюциясының заттарын зерттейді. Атап айтқанда, дәл осы міндет биологиялық, пәндерді біртұтас система  --  биологияға ... ... ... және өзгергіштік сияқты эволюциясын негізгі факторларын зерттейтін болғандьқтан генетиканың рөлі ерекше зор.Жаратылыстану жүз ... ... ... ... жеке ... жіктелуден кейін, ары қарай тары да өте тар шеңбердегі мамандықтарда бөлшектене отырып, 6ipiry дәуіріне енді. Табиғат диалектикасымен оны тану ... жеке ... ... ... ... өзара байланыс заңдылығын зерттеу қажет екенін көрсетіп отыр.
Дүние жүзілік ҒЫЛЫМНЫҢ дамуына біздің отандық генетика үлкен үлес қосты.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары. Тұқым қуалаушылық және ортаның ролі22 бет
Тұкым қуалаушылық. Генетика18 бет
Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштіктің негізгі заңдылықтары3 бет
Тұқым қуалаушылық қаиеттердің ағзаларда генетикалық даму жоспары6 бет
Тұқым қуалаушылықты анықтайтын зат. ДНҚ және РНҚ құрылымы8 бет
Тұқым қуалаушылықтың молекулалық негіздері8 бет
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
"Гетерогенді және өзгермелі ортадағы сұрыптау"4 бет
"Мендельдік емес генетика"3 бет
Ірі қара төлін өсірудің маңызы34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь