Ақын, ағартушы Абай Құнанбаев

Жоспар

І. Негізгі бөлім

І тарау. Ақын, ағартушы А. Құнанбаев
1.1. Абайға барар жолда
1.2. Ақын тұлғасы, адамгершілік мақсат мұраты
1.3. Абай ғылым мен өнер туралы

ІІ тарау.
2.1. Абай өз заманының жыршысы
2.2. Абай шығармаларындағы әлеуметтік . теңсіздік мәселелері
2.3. Абай жөнінде жазылған еңбектер туралы

ІІ. Қорытынды
АБАЙҒА БАРАР ЖОЛДА

Қазақ халқының тұтас бір дәуірінің ақыл -ойы мен мәдениетінің, өнері мен әдебиетінің асқар шыңын бейнелейтін кемеңгері Абай Құнанбаев .

Дана ақын - Абай 1845 жылы тамыз айында, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Шыңғыс тауында туған. Абайдың әкесі - Құнанбай өз еліне атағы шыққан аға сұлтан. Зерделі зерек ел ағасы, ірі тұлға. Абайдың анасы - Ұлжан, әжесі-Зере.

Сегіз жасар Абай өзінің зеректік қабілетімен әке көзіне ілігіп, үміт күтер, ата жолын ақтар бала болар ма деген ой салады. Міне осы себептен әкесі Құнанбай Абайды Семей қаласына апарып, әуелі Ғабдулжаппар молдаға оқуға береді. Бұл молданың қарамағында екі жылдай оқып, мұсылманша бастауыш білім алады. Бұдан кейін, он жасар Абай, бір басқыш ілгері дәрежедегі, жабық оқу орны, мешіт жанындағы діни медресеге түседі. Медресенің соңғы жылында Абай мұсылманша оқумен тоқтамай, Семейдегі "Приходская школаға" түсіп, үш айдай орысша да оқыған. Бұл-Абайдың орысшаны игеріп кетуіне негіз болған.

Он үш жасында Абайды әкесі Құнанбай оқудан шығарып, ел билеу әдісін үйретеді. 60-жылдардың аяқ кезінен бастап Абай аздап оқыған орысшасын өз бетімен оқу арқылы дамытып, орысша кітаптарды көп оқиды. Семей кітапханасынан кейде өзі барып, кейде арнайы кісі жіберіп кітаптар алдырады. Сөйтіп жүріп, ол 1870 жылы Петербургтен жер аударылып келген жас революционер Е.П.Михаэлиспен кездеседі. Кітапханада Л.Толстой кітабын сұрап тұрған қазақы адамды көріп таңырқаған Михаэлис оған таяп келіп, жөн сұрайды. Екеуінің таныстығы осыдан басталып, кейін үлкен достыққа айналады.
Бұл жылдары Абай орыстың ұлы классиктері Пушкин, Толстой, Лермонтовтармен қатар революционер - демократтар Белинский, Герцен, Чернышевский, Добролюбов, Салтыков-Щедрин, Некрасовтардың және Еуропаның ақын, ғалым, философтарының да еңбектерімен танысып, әдеби білімін, философиялық ой-пікірін, дүниетану көзқарасын кеңейте түседі. Абай орыс әдебиеті мен публицистикасын тек оқушы, үйренуші ғана болып қойған жоқ, оларды қазақ даласына насихаттаушы, өзінің мазмұнына түрі сай, көркем аудармалары арқылы оның идеясы мен мазмұнын да, эстетикалық қасиеттерін де қазақ оқушыларына дәл жеткізуші болды.
1886 жылы Абай "Ғылым таппай мақтанба , "Интернатта оқып жүр" өлеңдерін жазды. Ақынның бұл өлеңдерінің күні бүгінге дейін мәні зор. Ақын айтқан : өсек, өтірік, мақтаншақтық, еріншектік, орынсыз мал шашу сияқты теріс әрекеттер әлі де бар. Ал, талап, еңбек, ғылым, қанағат, рақым да біздің қазіргі тәрбиеге дәл келеді. Абай қазақ поэзиясын жаңа биікке көтерді. Ол өзіне дейінгі қазақ әдебиетіндегі кемшіліктерді қайталамады. Шығыс, батыс, орыс мәдениетін өз шығармаларына үлгі етіп, сол арқылы өз өлеңдерінің сапасын жоғарылатты, ұлттық түрді сақтай отырып, оған интернационалдық нәр берді, әдебиетімізді шын өнер дәрежесіне жеткізді.Өзі үстем таптан шықса да, Абай бұқарашыл тілектегі халық ақыны болды. Ол шығармаларында сол халықтың мүддесін, арман мұңын жырлады. Соның жарқын болашағын аңсады. Ақын адамның адамдық қасиеті еңбекте, ғылым-білім үйренуде, адамгершілік мінез-құлықта деп ұқты. Сондықтан елін еңбекке, өнерге үндеді. Қазақ әйелінің бас бостандығын жырлады.
Абай қазақтың ұлттық әдебиетін мазмұны жағынан ғана емес, түр жағынан да байытты. Қазақтың әдеби тілінің негізін салды.
        
        Жоспар
І. Негізгі бөлім
І тарау. Ақын, ағартушы А. Құнанбаев
1.1. Абайға барар жолда
1.2. Ақын тұлғасы, адамгершілік ... ... Абай ... мен өнер ... тарау.
2.1. Абай өз заманының жыршысы
2.2. Абай шығармаларындағы ...... ... Абай ... жазылған еңбектер туралы
ІІ. Қорытынды
АБАЙҒА БАРАР ЖОЛДА
| ... ... ... бір ... ақыл -ойы мен |
| ... ... мен ... асқар шыңын |
| ... ... Абай ... . |
| |  |
| ... ақын - Абай 1845 жылы ... ... ... Шығыс |
| ... ... Абай ... Шыңғыс тауында туған. |
| ... ... - ... өз еліне атағы шыққан аға |
| ... ... ... ел ... ірі тұлға. Абайдың |
| ... - ... ... ... ... Абай ... ... қабілетімен әке көзіне ілігіп, үміт
күтер, ата жолын ақтар бала ... ма ... ой ... Міне осы ... Құнанбай Абайды Семей қаласына апарып, әуелі Ғабдулжаппар молдаға
оқуға береді. Бұл молданың қарамағында екі ... ... ... ... алады. Бұдан кейін, он жасар Абай, бір ... ... ... оқу ... ... жанындағы діни медресеге түседі. Медресенің соңғы
жылында Абай мұсылманша оқумен тоқтамай, ... ... ... үш ... ... да оқыған. Бұл-Абайдың орысшаны игеріп кетуіне негіз
болған.
 
Он үш жасында Абайды әкесі Құнанбай оқудан ... ел ... ... 60-жылдардың аяқ кезінен бастап Абай аздап оқыған ... ... оқу ... ... ... ... көп ... Семей
кітапханасынан кейде өзі барып, кейде ... кісі ... ... ... ... ол 1870 жылы Петербургтен жер аударылып келген жас
революционер Е.П.Михаэлиспен кездеседі. Кітапханада Л.Толстой кітабын сұрап
тұрған қазақы ... ... ... Михаэлис оған таяп келіп, жөн
сұрайды. Екеуінің таныстығы осыдан басталып, кейін үлкен ... ... Бұл ... Абай ... ұлы ... ... Толстой,
Лермонтовтармен қатар революционер - ... ... ... ... Салтыков-Щедрин, Некрасовтардың және Еуропаның
ақын, ... ... да ... ... ... білімін,
философиялық ой-пікірін, дүниетану көзқарасын кеңейте ... Абай ... мен ... тек ... ... ғана болып қойған жоқ,
оларды қазақ ... ... ... ... түрі сай, ... ... оның идеясы мен мазмұнын да, эстетикалық қасиеттерін де
қазақ оқушыларына дәл жеткізуші болды.
  1886 жылы Абай ... ... ... , ... оқып ... ... ... бұл өлеңдерінің күні бүгінге дейін мәні зор. Ақын
айтқан : ... ... ... еріншектік, орынсыз мал шашу сияқты
теріс әрекеттер әлі де бар. Ал, талап, ... ... ... ... ... қазіргі тәрбиеге дәл келеді. Абай қазақ поэзиясын жаңа биікке
көтерді. Ол ... ... ... ... ... ... ... орыс мәдениетін өз шығармаларына үлгі етіп, сол арқылы өз
өлеңдерінің ... ... ... түрді сақтай отырып, оған
интернационалдық нәр берді, әдебиетімізді шын өнер ... ... ... ... да, Абай ... ... халық ақыны болды. Ол
шығармаларында сол халықтың мүддесін, арман мұңын ... ... ... ... Ақын ... адамдық қасиеті еңбекте, ғылым-білім
үйренуде, адамгершілік мінез-құлықта деп ... ... елін ... ... ... ... бас ... жырлады.
 Абай қазақтың ұлттық әдебиетін мазмұны жағынан ғана емес, түр ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық мұрасы — халқымыздың ғасырлар бойы маңызын
жоймайтын рухани қазынасы. Маңызын ... ... ... ... ... ... күрт сапырылыстар пайда болған сайын бұл қазына өзінің жаңа
бір қырларымен жарқырай ... ... ... ... ... кейінгі
уақыт айқын көз жеткізді.
Ақынның дүниеге келгеніне біржарым ғасыр, ал өзінің мәңгі өлмес
шығармаларымен ... ... ұлы ... ... ете бастағанына
ғасырдан астам уақыт өтті. Содан бері оның ... ... ... мұрасы
елі мен жұртының рухани өміріндегі қай ... мен қай ... да ... темірқазық, адастырмас құбыланама болып қызмет ... ... Абай сөзі әр ... ... ана ... бірге дариды
десе, артық айтылғандық емес. Ана сүті тән қорегі ретінде жас сәбидің ... ... ... ... етсе, Ақын сөзі оның санасына адамдық пен
азаматтықтың ұрығын сеуіп қызмет етеді. «Атаның ұлы болма, адамның ұлы ... ... ет, ... ... көгерт» деген имандылық ережесін әр
кезеңнің жас ұрпағы бұдан былай санасына Абай қа-зынасының нәрлі ... ... ... үлкен жолындағы өзінің алдынан көлденең
тартылған әрбір ... ол ... ... ең алдымен Абай мұрасынан іздеп,
Абай даналығынан табатын ... ... шын ... ... ... бар еді. Оның ... қастерлі жыр, оның даналығынан туған лұғатты сөз халқымыздың ... ... ... ғана ... ... Оның алып ... ақын
дүниеден өтіп кеткен күннің ертеңінде-ақ заман-дастарының ... ... ... ... көтеріліп шықты да, уақыт өткен сайын
зорая берді.
Абайдың атағын ... ... ... ғасырымыздың елең-алаңында ел
өміріне жыл басындай жаңалық әкеліп, қалың ұйқыда жатқан халқының ... ... бір топ ... еді. ... ... ең бірінші
«бісмілләні» айтқан сол шоғыр топтың ішіндегі шоқтығы биік басшысы туған
халқының елдік ... мен ... ... ... Алаш туын ... қайраткерлердің топбастары — Әлихан Бөкейханов болды
Абайдың әлеуметтік қызметі мен шығармашылығы ... бұл ... ... көшелі пікірлері былай тұрсын, «чудные его стихи, иосвященные
четырем временам года ... ... ... и ... ... бы ... поэтам Европы» деген бір ғана ауыз сөзінің өзі ақын мұрасының
бұдан былайғы мәңгілік өміріне жол ашып ... ... ... рет ақынның өмірбаяны мен шығармашылық мұрасынан
біршама толық ... ... ... соларды патшалық әкімшілік тілінде
шығатын газет арқылы бір ғана Семей ... бір ғана ... ... ... ... ... ... жұртшылықтың қатеріне жеткізген бұл басылым
кейін тұтас бір ... ... ... абайтанудың алғашқы қайырлы қадамы
болып еді.
Бұл қазанама мақалада Абайдың шыққан тегі, тәрбиеленген ортасы, алған
білімі, азаматтық қызметі, ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуы жайында мәнді мағ-лұматтар
келтіріліп, жүйелі пікірлер айтылған.
Егер бұдан бұрынырақ, ақынның көзі тірісінде, 1903 жылы ... ... ... ... шыққан анықтамалық кітапта халқымыздың жалпы
рухани мәдениеті жөнінде толғана келіп, жаңа ... ... ... ... ... ... ... мен байсалды бағалауын еске алсақ, Ә.
Бөкейхановты ұлы ақынның алғашқы шежірешісі және ... ... ... ... ... бар деп ойлаймыз.
Абай сөздерінің дүниеде қалғаны қазаққа зор бақ екенін, мезгілінен
ерте туып, өз ... ... бір ... озып ... ақын ... мен
атқамінерлердің шылауында жүрген қазақ өлеңін ... ... ... ... ... ... айта ... А. Байтұрсынов Абай
өнерінің не себепті қадірлі болатын ... ... ... ... ... және өзімен тұстас өзге ақындар
өлеңдерінен үздік артықшылығының басқа да ... мен ... ... ... ... ... ... тілегі мынадай еді: «Абайды
қазақ баласы тегіс танып, тегіс білу ... ... ... деп ... ол,- ... ... ... көзқарасы... Өлең қазақ өмірінде үлкен орын алды. Қазақтың салт-
санасын сұрыптауда өлең феодал табының тап құралы ... ... ... ... ... ақынығана айтатын еді. Үстемдік құрып, ел билеп
отырған феодалдардың, өздері ақындық құруды бойына кемшілік деп ... осы ескі ... Абай ... ... Абай ... ... ... білді... Әлеумет тұрмысында орыны үлкен екенін ұға білді»
«Абайдың екінші жаңалығы — ... ... ... ... ... ... қазақ әдебиетіне кіргізген үшінші жаңалығы — орыс әдебиетінің
үлгілерін алуы...
Абайдың төртінші жаңалығы — қазақтың тіл ... ... ... ... ... ... орыс, арабг парсы әдебиеттерінен алған
үлгілері де жоқ емес. ... ... ... өзінде-ақ Абай
өлеңдерінен 7—8 өлең ... ... ... ... ... ... ... сыншы өзінің жаңа түрлер деп анықтап ... ... ... ... ... ...... лайықтап, музыка
үніне үйлесіп, буын өлшеуі, дыбыс ұйқастығы, сөз ырғағы күшті болып ... ... сөз ... ... ұйқастығы, елеңнің жалпы кестесі — әнге
өзі тартып тұрады».
Сонсон, «Абайдың екінші біркелкі өлең түрлері әнге ...... сөз ... сөз ... ... ... ... келіп тұрған
сөзді, кейде өлең ұйқастығын, жалпы кестесін бұзып тұрса да, Абай ... ... ... ... ... ой, ... табақты сөз кеп
кездеседі. Әндетіп, сылдыратып оқи ... ... ... ... оқисың».
Абайдың бар ынтасы, мақсаты — қазақ байын жақсылауда, наданды өнерлі,
ақылсызды ақылды, жалқауды ерінбейтін, епсізді епті, ... ... ... қылу — міне Абай осыны арман қылды. Қазақ байлары осылай
болса, қазақ халқы өзге халықтарға теңеледі, ... орыс ... ... біл, ... аямай, осы орыс білімін
үйрен, ... ... егін сал, ... ... түзден мал ізде, қол өнерін
үйрен, ... ... ... ... ... ... қазақтың
капиталдаса бастаған байларының программасы еді».
«Абайдың жылауы, тарығуы ... туып ... Абай ... дос ... жоқ ... ... өзім ғана қалдым, ескі қазақтың надан тұрмысы,
феодалдығы ... еді деп, соны ... ... отыр ма? Біз ... Абайда
бұл жоқ.
...Абайдың жаны жаралы, сырты бүтін, іші ауру ... ... ... Бұл ... ... ... ескішілдігінде емес,
жаңалығында жатыр. Абайдың көзін жасқа толтырған — ... ... ескі ... ... ... шабандығы».
Абайдың тілейтін арманы — жақсы бай, өнерлі, епті бай. ... ... ... ... ... ... оқыған, дінге жақсы түсінген — міне
осындай бай. Бай осындай болса, Абай ойынша, заман түзелер еді, қазақ ... еді. Абай ... ... сынағанда, осы оймен ғана сынайды. Абайда
басқа ой жоқ. Басқа арман да ... ... ... ... — көзі ... ... ... аспайды.
«Ұлтшылдар,— деп жалғастырады автор ойын,—Абайды ұлтшыл еді деп
көтерсе, мұның ешбір таңданар ... жоқ, ... ... сыры ... көздеген таптық жолын, саяси тілегін алып қарағанда, ... ... ... ... және дау ... бір кездегі біздің өткеніміз бен бүгінімізді ... ... алып ... саяси бопсаның схемасы, сорымызға қарай, осылай
жасалған. Сол схема бойынша, кітаптың келесі бір ... Абай ... ... болмай, бір ғана үстем таптың ... ... ... — Ж- Ы.) ... ... ... Ақын тұлғасы, адамгершілік мақсат-мұраты
Абай заманы, ол ... ... ... ... ... ... ... кез — қазақ халқының тарихындағы ең бір ... ... ... мол ... болатын. Бұрынғы хан билейтін заман ... ел ... ... аға ... ... болса, ондай тәртіп те
жарты ... ... ... ... ... ... болыстарға
бөлшектеніп, ел билеу тізгіні уезд ...... ... ... еді. Бұл болыстардың билікке ... ... ... ... бейімділігін арттырды. Қазақ жеріне
Ресейден кешіріліп қоныстандырылған кедей шаруалардың саны ... ... ... ... ... тартып алып, елді атамекенінен
ығыстырды. ... ... ... ... ... іске асуы
нәтижесі болған осындай ауыртпалықтан, ... ... елді ... ендігі жаңа жағдайдағы бірден-бір ұтымды
жолы білім-ғылым үйрену еді. Шоқан, ... Абай ... ... ... ... ... жақсы түсініп, ұлттық ұранға айналдырды. Олар
Ресеймен қарым-қатынасты күшейте ... аса ... жағы орыс ... ... ел ... жұртшылыққа тарату деп санады. Мал бағумен қатар
елдің егіншілікке, сауда-саттық секілді кәсіптерге бейімделуі қажет екенін
де олар ... ... ... жас ... ... ... ... оқығаны мәлім. Бұл
жылдары ол араб, парсы, шағатай тілдерін жақсы меңгерген. Шығыс классиктері
Фирдоуси, Саадидің, Науаидің, Низамидің, Фзулидін, ... ... ... ... танысты. Сонымен қатар ол орыс мектебіне ... да ... ... ... ... ... және зейін қойып, зор
ықыласпен үйренуі арқасында Абай орыс ... де ... ... ... ... оны енді ... жанында ұстап, бірте-бірте ел билеу ісіне
араластырмақ ниетпен ... ... ... Сөйтіп, Абай көп кешікпей оқуды
доғаруға мәжбүр болды. ... ... Абай ел ... әр түрлі ру таласы,
жер дауы, жесір дауы ... ... ... ... ... өктем
билеушісі өз әкесі Құнанбай мен оның то-бындағы ел билеушілер, және оларға
қарсы топтардын қарым-қатынастарын жігі ... ... Абай әр ... арасында жиі болып, халықтың, қалың бұқараның, кедей шаруалардын
тұрмыс жағдайын өз көзімен ... ... ... жыл бойы ... ... ел ... ісіне тікелей араласьш, әр түрлі даулы іске
кесім ... ... мол ... ... ... ... Талай
қақтығыстардың, күрес-тартыстардың ортасында болып жүрген Абай, қолында
күші бар ... ... ... ... ... әр түрлі топ
өкілдерінің мінез-құлқын, ... ... ... ... ... ... ... қылықтарындағы мағынасыздықты, бітпейтін
талас-тартыстың, өнімсіз әуре-сарсанмен күн өткізушіліктің ел ... ... ... ... терең түсіне бастайды. Абай ... ... ... көп ... көп ойланып жүріп, халық мүддесі үшін, адалдық,
адамгершілік үшін күресуге ұмтылады, қалай күресудің ... ... ... ... ... әуес ... себебі білімсіздіктен, ескі
ұғым-түсініктерден арыла алмай келе жатқандығынан деп біледі.
Ғылым-білімге, жаңалыққа ұмтылған, сол үшін күресуге бет алған ... ... ... ... ... ... еркіне жібермеген бірлі-екілі
кісі емес, көп адам, қаумалаған ... ... ... осы сөздер анық
аңғартады.
Ес кіргелі тимеді ерік өзіме,
Сандалмамен күн кешкен түспе ізіме,—
дегенде ақын өзін де, өз ... ... ... ашып ... отыр ... сол ... ескі әдет-салтты берік ұстаған ортаны көбірек сынайды.
Халық мүддесі үшін күресуге бел байлап, елді, ... адал ... өнер ... білім-ғылым жолына түсуге шақыруды мақсат етіп қоймақ
болған Абай осы ... ... ... жария етуге, солардың жүрегіне
ұялатуға жарарлық бірден-бір күшті құрал — өлең сөз, ... өнер ... ... ... ... осы ... ... қажет деп түсінеді.
Абай Михаэлиспен достасып, аралас-құралас болып жүріп, Н. Долгополов,
С. Гросс сияқты Семейге айдалып ... ... ... де ... ... жас кезінде революциялық қозғалысқа қатысып көзге түскен,
ал кейін орыс мәдениеті мен ғылымына өз ... ... үлес ... ... ... олар ... орыс ... өмір-тұрмысынан әр
түрлі мағлұмат берген болса, соның өзі оның орыс мәдениетің әдебиетін еркін
игеруіне ... ... ... ... Ал ... тарих, ... ... ... ... ... ... ... көтерген, әрине, орыстын, А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов,
И. А. ... В. Г. ... Н. Г. ... Л. ... Н. А. Некрасов, И. С. Тургенов, Е. ... ... ... ... ... ... шығармаларын оқып, олардың озат ой-
пікірлерімен ... ... ... атап ... жөн. Абай сол замандағы
орыстың қоғамдық ... ... ең ... ... ... білуге көп күш жұмсаған.
Абайдың «Мен жазбаймын өленді ... ... ... ... ... сыны Шәкәрім, Көкбай, Әріп сөздеріне қатысты айтылған
деген пікір бар екені белгілі. Жәнеосы ... ... жоқ ... Бірақ
мәселе сол пікірдің қалай айтылғанында ғой, ... ... ... деп мүлде қате түсінік қалыптастыру мақсат етілген
кездерде Абайдың сөздерін желеу етуге ... оның ... ... орын ... Абайдың жас ақындарға айтқан сыны ... ... ... Шәкәрімнің «Кәрілік туралы» шығарған «Алпыстан
әрі ... ... шал боп ... деп ... ... өлеңі ақынның жас кезінде шығарылған. Абай шынында сондай өлеңді
тілге тиек еткен ... ... аға ... алдымен өлең сөздің терең
мағыналы, өнегелі өнер болуын қатты талап етіп отырғаны деп түсінуіміз жөн.
Ал Абай ... ... ... ... ... ой-шындық
қабілетін жете бағалай алмаған деп ... ... айта ... ... ... іш ... ... («інім, сізге» дейді е.мес пе?)
ескерту айтқан десек, оның жөні бір ... ... ... ... ... ... өлеңіме Абайдың көнілі толмап еді дегенді еш
қысылмай, қымтырылмай айтқан ғой.
Абай әдебиетке ... жаңа ... ... Ол өз ... ... («сөз түзелді, тыңдаушы, сен де түзел») атап айта отырып,
тыңдаушы (оқырман) қауымның да ... ... ... ... мәдениеті есуін талап ... мұны ... де, ... ... деп ... ... өмірді түзетуге, өзгертуге шешуші үлес
қосуын, бел-сенді қызмет етуін, идеялық-көркемдік ... ... ... үлкен де шешуші талабы ретінде ұсынды.
1.3. Абай ғылым және өнер жайында.
Қараңғыда қазақ елінің ортасынан жарқырап шыққан ... ... ... иесі Абай өз ... өрге ... қамын ойлады. Елді
мәдениетке, ғылымға шақырады: Абай да ... ... ... ... ... ... қол созған данышпан ақын, өз елін мәдениетке
шақыра отырып, жастардың алдына оқу ... ... ... ... мәселені
қояды.
Жасымда ғылым бар деп ескермедім,
Пайдасын кере тұра тексермедім.
Ержеткесін түспеді уысыма,
Қолымды мезгілінен кеш ... ... ... жас ... оқи ... қалғанын арман етеді. «Жастар, ... үлгі ... ... ... бос ... ... ғылым алуға жұмса» —
дегенді айтады.
Ол кездегі байлардың балаларын оқытқандағы мақсаты: шен алу, патша
үкіметіне қызмет ету, ... өз ... ... ... ... Абай оған
қарама-қарсы, ғылым алуды, сол ғылымды ел керегіне жұмсауды мақ-сат етеді.
Абайдың бұл мақсаты, әсіресе «Интернатта оқып жүр» ... ... ... ... әкенің де, оқыған ... да ... орыс ... ... ... ... жазудан әрі аса алмай жүр-
генін сынай келіп, ... ... ... елдің арасы.
Иждаһатсыз, михнатсыз,
Табылмас ғылым сарасы
Аз білгенін көпсінсе,
Көп қазаққа епсінсе,
Кімге тиер панасы? —
деп, ғылымның оңайлықпен қолға ... адам өз ... ... өзіне-өзі сын көзімен қарау керектігін ескертеді.
Сөйтіп, оқу-білім алу — елге ... ... үшін ... ... ... ... ... жұмсалса, сонда ғана одан нәтиже шығады ... ... ... ... теріс тәрбиеленуіне, олардың өскен ортасы,
қазақтың надандығы, алауыздығы кінәлі деп біледі:
Ойында жоқ олардың,
Салтыков пен ... ... я ... ... бәрінде ой,—
деп, өрісі тар, күнделікті ғана ойлаушылықты шеней отырып, адамның мінез-
құлқын түзетуге ... ... Елді ... отырған помещиктер
қоғамының негізін жоюға күш салған Салтыков-Щедринді мадақтайды. Оқушыларға
сендер де Толстой, Салтыков-ІЦедриндей болыңдар дейді. ... үлгі ету ... ... сл қамын жейтін адамдар шығуын аңсағандық еді.
Оқып шығып, патша үкімстіне қызмет етуді ақын ... деп ... ... ... Окалы киім киюге,
Бос мақтанға салынып,
Бекер көкірек керуге.,
Қызмет қылма оязға
Жанбай ... ... ... ... ... зор міндет — ғылым, қайткен күнде де,
ғылымға қол созу керек деп, көп ... ... жыр ... ... ... ... ... босқа күлуге...
Немесе:
Ғалым болмай немене
Балалықты қойсаныз?
Болмасаң да ұқсап бақ
Бір ... ... ... ...... ... ...
деп, ақын адамның ең қымбатты көзі — жастық ... оқу, ... ... ... ... ... қоя тұрып, алдымен ғылым жолында еңбек ет,
ізден, ғалымдардан үлгі ал, солардай болуға тырыс деп айта келеді ... де өзі, мал да ... ... берсеңіз—
деп қортынды шығарады.
Бұл сол кездегі жаңалықты аңсаушы алдыңғы қатардағылардың идеясы. Сол
идея Абай ... орын ... бүл ... ... жол ... келе жатқан ескі надандыққа
аяусыз соққы болып, ... жол ... ... ... ... көрсеткен пікір болды.
Абай халықты тек жалаң ғылымға ғана үндеп қойған жоқ, ... үлгі ... ... ... қандай нәрседен қашып, қандай
нәрсені өзіне жолдас ету керектігін көрсетті:
Бес нәрседен ... ... ... асық ... болам десркіз,
Тілеуің, өмірің алдыңда,
Оған қайғы жесеңіз,
Өсек, өтірік, мақтаншақ,
Еріншек, бекер мал шашпақ,
Бес дұшпаның білсеніз,
Талап, ... ... ... рақым ойлап қой.
Бес асыл іс көнсеңіз, -
деді.
Абайдың бұл ... күні ... ... мәні зор. Күні ... ... сөз ... Ақын айтқан: өсек, өтірік, мақтаншақтық, еріншектік,
орынсыз мал шашу сияқты ... ... біз, күні ... ... де ... ашып келеміз, біз де жастарды осы айтылғандарға қарсы тәрбиелейміз.
Ал, оның айтып отырған талап, еқбек ... ... ... да ... ... дәл келеді. Талап ет, еңбек ет, ойлы бол, бір ... ... ... ... ... бол деп біз де ... Абай айтқан бұл
пікірлердің бәрі де ... ... ... ... ... ... ... айтқандары жалғыз бұл емес. Басқа
өлеңдерін былай қойғанда, осы ... ... ... деген өлеңінің өзінде
тәрбиелік мәні зор үлкен-үлкен мәселелерді жастардың ... ... ... бас имеу, шыннан өтірікті айыра білу, не ... да ... ... айту сиякты жастарды адамгершілікке үйретіп, олардьщ мінез-құлқын,
көзқарасын дұрыс жолға салатын ақыл береді.
Абай ғылым мен ... ... ... көрген емес:
Қызмет қылып мал таппай,
Ғылым оқып ой таппай —
Құр үйінде жатады,—
дегені тәрізді, ... пен ... ... ... ... Талап, еңбек, ой,
рақым деген сөздер Абайда әржерде әртүрлі айтылғанмен, құятын арнасы біреу.
Талап пен ... бір ... ... ... ой — ғылым болып, рақым — жүрек
болып айтылса да, ақыл, еңбек, ... ... — осы төрт ... ... ... Оның көп өлеңдерінде осы төрт сөздің ... ... ... ... ... бір суық мұз — ақыл ... тұла ... ыстық жүрек,
Тоқтаулылық, талапты, шыдамдылық.
Бұл қайраттан шығады,— білсен керек
Ақыл, қайрат, жүректі бірдей ұста,
Сонда толық боласың елден ... ... ... жоқ ... есті жақсы демек,
Ақыл да, ашу да жоқ, күлкі де жоқ.
Тулап, қайнап, бір ... ... ... күні жоқ ... сол ... жөнін білмек, —
деген тәрізді өзінің философиялық өлеңдерінде бұл төрт ... ... ... ... ... даласында да ол өзінің ... ... ... ... ғылымның, еңбектің, адамгершіліктің туын
көтереді. Ол тек өз заманының адамдары ғана ... ... ... да ... ... ... болма әрнеге,
Өнерпаз болсаң арқалан,
Сен де бір кірпіш дүниеге,
Кетігін тап та бар, қалан! —
деп, кемеңгер ақын өз ... де, ... ... да ... ... ... міндет қойды.
Абайдың халықты ғылымға үндеуі — тек бір ғана ғылым мәселесін қозғаған
бір жақты ... ... ол ... жайында, өз халқынық тіршілігіне, ... өз ... ... ... озық ... қатарына қосылуына
байланысты саналуан келелі мәселелерді ... ... ... ... ... өз халқын жанындай жақсы көрген асыл жүректің жалынды
үндеуі сияқты.
Абай адам деген ардақты атты тек талапты болса, еңбек ... ... ... ... ... ... болса ғана ақтауға болады деп ... ... ... ... ... белгілейді.
Демек, ақын оларға ақылды, ойлы бол, ғылымды меңгер, еңбек ет, рақымды
бол, ел қамын ойла. Салтыков пен Толстой ... бол, ... ... ... ... бір ... ... оның кәдесіне ас, қоғам-ла өзіне
лайықты орын тап:
Сен де бір ... ... тап та бар ... ...... ... деп таныды. Өлеңді бағалай алмай, әркімді
мақтап жырлаушыларды Абай қатты ... ескі биды ... ... ... екен сөз ...... надан келіп,
Көр-жерді өлең қыпты, жоқтан қармап,
Қобыз бен ... алып ... ... өлең ... ... ... елден өлеңменеп қайыр тілеп,
Кетірген сөз қадірін жұртты шарлап,—
деп, көркемдігі нашар, әлеуметтік мәні аз өлең ... ... ... қарсы күрес ашып, өлеңнің мазмұны жағына да, түрі
жағына да ... шарт ... елді ... ... ... иек, сары ала ... жыр етіп,
«күн өткізбек әңгімені» дәріптеушілерге қарсы ... ... ... жұрт ... ... деп жүр ... жеп кетер, білімсіз көп,
Жіберсем өкпелеме кеп ... ... ақыл ... сөз ... деп ... ... ондай
сөзді үстірт тындайтынын сынап, ол әдеттерін жоймақшы болады.
Абай ақындардың алдына әлеуметтік мәні бар ... ... ... ... ынсап, ар, ұят, талап, ой, ғылым тәрізді ... ... ... ... ... Ақын ... бір өлеңінде:
Мен жазбаймын елеңді ермек үшін,
Жоқ-барды, ертегіні термек үшін,
Көкірегі сезімді, тілі орамды,
Жаздым үлгі жастарға бермек үшін! —
деп, әлеңге өзінің ... ашық ... Абай ... бойынша ақын да,
оның өлеңі де халыққа қызмет істеуі керек.
Ақынның өлең ... ... ... үлгі ... ... сана-
сезімін ашу, жастардың халық үшін жұмыс істейтін сапалы адам болуын ... ... ... ... көздеген нысанасы осы болады. Абай осы пікірін
басқаға да ұсынады.
Абай өлеңнің көркемдігіне де ... шарт ... ... ол түр ... ... ... жоқ. ... айырмасын кере білумен қатар, бірлігін
де көре білді.
Өлеңнің «іші ... ... ... ... деді. Абайдың өлеңге қойған
бұл шарты күні бүгінге дейін дұрыс және ... ... дәл ... түрі мен ... ... қабыспай, шалғай жатса, ондай өлең-нің
ешбір бағасы болмайды деді Абай. (Бүл туралы Абай ... тілі ... ... талданады).
Халықтын ауыз өлеңдерінде кездесетін:
Астымда атым мінген құла қасқа,
Құдыққа шеген салдым құламасқа,
Ауылың бірге отырып, кетсе басқа,
Беріп кет сақинаңды жыламасқа...-—
дегендер тәрізді, айтайын ... ой ... екі ... ... да, ... ... тек тармақ, буын санын толтырып, шумақ жасау үшін ... ... ... Абай ... көре ... де, ... ... шықты. Мәдениетті, ұлы
классиктердің салтынан үлгі алған, өлеңнің ... ... ... ... көзге шыққан сүйелдей көріп, басы артық сез қолданушыларды қатты
шенеді.
Абай мұны сөз жүзінде ғана айтып қойған жоқ, іс ... ... ... Абай өлеңдерінен басы артық орынсыз тұрған сөз табу қиын. Әр
сөзітн орны, өз мағанасы бар, айтайын ... ... бір ... ... өз ... атқарып тұрады. Ол бір басқан ізін қайтала-майды. Бір
өлеңінде қолданған сөзін ... ... ... ... Қолдана қалса,
оны біле тұра басқаша мән беріп, басқа бір жағдайға сәйкес етіп ... ... ... ... ... бір жаңа бейнеге айналдырып жібереді.
Абай көре білген кемшіліктердің бірі — қазақ поэзиясын шұбарлаған
араб, ... ... ... ... діні ... түрік, татар әдебиеті арқылы
қазақ әдебиетіне де араб, парсы сөздері кіре бастады. ... ... қана ... Абай ... тіл ... недәуір өрістегені
байқалды. Жас уақытында ақынның өзі де оған еліктеді. Бірақ, ол ес ... ... ... бастасымен-ақ, араб, парсы сөздерімен тілді
шұбарлаудан бастартып, ... тілі ... ... ... ... ... бөлді.
Абайдың аса көңіл бөлгенінің бірі музыкалық өнер болды.
Еңалдымен ақын әнге, музыкаға өз ... ... ... ... ... ән мен тәтті күй.
Көңілге түрлі ой салар,
Әнді сүйсең, менше сүй! —
Бірақ, Абайдың ән жөніндегі айта қалғандай ... — әнге ... ғана ... қоюы емес, әнге баға берушілігі.
Абай әдебнет және музыка мәселесіне ерекше көңіл бөліп, музыкалық
өнердің дамып, ... ... ... ... ... Музыканың тәрбиелік
мәнін, әлеумет өміріндегі қызметін дұрыс тұсінді. Оның қанатын кең жайып,
ілгері басуына белсене атсалысты. Талай асыл ... ... ... ... ... ... ... әні» тағы басқалар.)
Сөйтіп, ұлы ақынымыздың музыкалық өнердің әрі өзіне тән ерекшелігін,
әрі әлеуметтік, тәрбиелік ... ... ... ... ... ... ұрпақтар үшін мәні зор. Сонымен қатар, өзінін, ән ... өнер мен ... ... және ... ... ... болды. Абайдың айнадасынан ақын, әнші, композиторлардың да
шығуы кемеңгер ақынның тікелей әсері еді.
2.1. Абай өз заманының жыршысы
Абай — өз ... ... Оның ... — сол ... ... сол ... қазақ қауымының тұрмыс-тіршілігі ... тек ... ғана тән ... ... ... ... айқын да толық бейнеленген.
Ұлы суреткер Мұхтар Әуезовтің ақын өміріне арналған эпопеясын халқының
дәл сондай ауызы уәлі, беделді азаматы, ... ... ... тұңғыш
президенті Қаныш Сәтбаев XIX ғасырдың екінші жартысындағы қазақ өмірінің
энциклопедиясы деп ... ... ... осынау іргелі ескерткішіне
арқау болған шығармашылық өмірбаянын да сол ... ең бір ... ... ... ... ... қандай заман еді? Өкінішке қарай, біз күні ... ... тар ... шегенделген тұста оның әлеуметтік
сипатын ... ашып айта ... ... ... өміріндегі барлық кінәратты тек
қана сол қауымның өз ішінен іздеп, барлық ... ... ... ... ... ... барлық оқиғалары мен құбылыстарын
сыңаржақ ... ... ғана ... ... келгенде,.Абай заманы патшалық-тың отарлау саясаты әбден
шығандап тұрған шағы еді. Бұл ... ... ... ... патша
әкімшілігі-не тәуелді болмаған, отаршылдықтың қатал заңына ... ... ... жоқ ... ... мен ... ... отарлау саясатының дәуірлеп
тұрған шағына тұспа-тұс келді. Әкесі Құнанбай ағасұлтандық құрып тұрғанда,
сол әке ... ... ... ... ел ... шет-жағасына
араластырылған жас жігіт кейін, ... ... ... ... ... ... салты мүлде басқа арнаға түсіріле бастаған кезде
де сол ел тіршілігінен қол үзе ... неше ... ... пен ... ... ... ... қояды.
Абай осы зәрулікті түсінгендіктен де ел тіршілігінен бойын аулақ сала
алмады. Бұқара халықтың қалауымен біраз жыл ... ... ... ... ... ... төбе би бола ... ел ішінің тыныштығын
көздейтін, зорлықшыны тезге салып, жәбірленушінің теңдігін әперетін жерде
өзінің ақыл-парасаты мен қажыр-қайратын ... ... жоқ. ... жүріп ол
халықтың Абайы атанды.
Қыр өмірінің осындай қиян-кескі қарбаласында ақын ... ... ... ... бар. ... бір өнегесіздік көріністерінен
жиреніп, торыққанда, көкіректегі үміт сәулесі күңгірт ... ... ... ... ... күйректікке бой алдырған шақтары да жоқ емес.
Бірақ ... ... ... ... ақын ... ... ... туған халқының болашағы үшін қайтадан қайратқа мінгізіп отырған ... күш бар. Ол — ... нәр ... ... ... биік азаматтық
санадан арна тартқан сарқылмас молшабыт еді.
Ақын енді жастық көңілдің жалт ... ... гөрі ... ... ... тілектеріне көбірек ден қойып, соның қат-қабат
оқиғалары мен ... ... ... ... ... ... оны әсіресе толғандырған өзекті проблема ... ... ... ... еді. Ақын ... ойлап толғанды; тығырыққа қамалып,
тұйыққа тірелген елінің ... ... ... Сол ... қол ... ... басқа күш жоқ екенін, жол тауып шыға ... ... ... екенін түсінгендіктен де, сөзін қайта-қайта соған арнады. Елдікке
шақырып, емірене айтты; ... ... ... ... ... ... айтты. Тіпті сөзі өтпей бара жатанда, шымбайына батырып,
ызалана ... ... ... ... ... өз ... ... шындығын
ақындық жіті көзбен көріп, өтімді өлең сөзбен өрнектеп ... ... ... ... ... ойдан өріліп, көреген көкірек-тен
құйылған болмыстың ащы шындық дастаны болып жазылып қалды.
2.2. Адай шығармаларындағы әлеуметтік ... ... өз ... ... ... ... — реалист ақын.
Ол дәуірінің жаман жағын да, жақсы жағын да өз шығармаларында айқын
суреттеп, өз дәуіріне тән, сол ... ... ... таптық ірі,
келелі мәселелермен қатар, кейбір ... ... ... көре білді,
сөйтіп ол өз заманының айқын ... ... ... құлашын кең жайып, әлеумет тұрмысының әр саласына үңіле
қарап, көп мәселелерді өлеңнің тақырыбы, ... ... ... ... Толып жатқан тақырыпты жыр қылды. ... ... ... ... ... ... бүркенгеннің бетін ашқандығын көреміз.
Ақын, ең алдымен, өз дәуіріндегі және өзінен бұрынғы мәдениетсіздікті,
жалқаулықты, ру тартысын, пәлеқорлық сықылды оқбағандықтарды ... ... ... ... оның ... елдің қатарына жетуі үшін бұл әдеттердің
бәрі де ... ... ... болатын қылықтар деп ұғып, бұларға барынша
қарсы шықты. Оларға қаламы арқылы күрес ... ... ... ... ... Ол ... мәдениетсіздік атаулының бәрімен де жалғыз
жауласты.
Ойланып, ойға кеттім жүз ... ... ... ... ... дамбал ақсаңнан, жарғақ шалбар,
Жырым балақ матамен әдіптеткен...
деп, ... ... ... мысқыл-келекеге айналдырды.
Бұл қалыпта қала беруге енді болмайды, мәдениетке қарай аяқ басу керек
деген ... ... ... арсыз, еріншек,
Көрсе қызар жалмауыз,
Сорлы қазақ сол үшін,
Алтыбақан алауыз.
Өзін-өзі күндейді,
Жақынын жалған мінейді!..—
деп, ел бойындағы, ... ... тап ... ұсақ, пәлеқор
мінездерді әшкереледі.
Бір-ақ ырғып шығам деп,
Бір-ақ секіріп түсем деп,
Мертігеді, жатады,
Ұрлықпен мал табам деп,
Егессе ауыл шабам деп,
Сөйтіп құдай ... ... ... ... ... осы ... ... қорқақтықты, мәдениетке ұмтылмаушылықты, алауыздықты, өтірік-
өсекке жаны құмар пәлеқорлықты ... етіп ... ... ... аулақ болу керек деп, ол «ызалы сөз, өткір ... ... ... сықылды жағымсыз-жұғымсыз әрекеттер сол кезде бар ма еді? Шындық
па еді? ... бар еді. Ел ... ... өз ... ... ... қу,
талай сұмдар қазақ арасында ол кезде аз болған жоқ.
Ру араздығын ... не ... ... ... ... сөз
айтып, пайда тауып, араздықты өзінің қос қалтасындай пайдаланған ұлықтар,
«домалақ арызбен» біреудің тағдырын саудаға салатын пәлеқорлар Абай ... ... ... бәріне қарсы болды. Ел бірлігін аңсады. «Бір жерден сөз,
бір жеңнен қол шығарып» елдің түгел мәдениетке жұмылуын ... ... ... ... ... ... ... қатарына жетуді,
ауызбірлігі күшті, азат ел болуды арман етті.
Ақын өзінің әлеумет өміріне арналған «Сегіз аяқ» атты өлеңінде ... сөз ... ... ... байланысты мәселелердің әрқайсысына
ерекше тоқтап, аталық сөздер айтады.
2.3. Абай ... ... ... ... ұлы ... ... ... өлеңі бірінші рет 1885 жылы «Дала
уәлаяты» газетінде ... ... ... 1909 жылы жарық көрді. Сол кезден бері жеке
жинақ, таңдамалы ... әр ... ... ... ... басылып
келеді.
Абай шығармалары зерттелу, ... ... да ... ... ... орын ... Оның ұлы ... толық зерттеліп жетпесе де,
қазақтың басқа ақындарымен салыстырғанда, ғылым қайраткерлерінің ерте ... ... да — ... ... еңбектері жайлы 1903 жылы «Россия біздің отанымыздың
толық жағырафиялық ... ... ... үшін В. П. ... XVII том, ... ... атты ... бір мақала, 1906 ж.—
ағылшын Жорж Кененің «Сибирь және ... ... ... ... ... ... Кәкітай Ысқақұлының әуелі орысша, артынан ... ... ... ... ... ... өмірбаяны басылды және
осы 1909 жылы Зейнел Ғабден Әл Жауаһари, Омскау «Тобықты Ыбрай марқұмның
сөздерінен» деп, ... ... ... ... ... ... ... кіргізіп, Абай сөздерін басқаларға үлгі етті. 1913 жылы қазақтың
талантты ақыны Сұлтанмахмұт Торайғыров және 1914 жылы ... ... ... ... ... ... ... Абайдың толық өмірбаянын жазып және ұлы ... ... ... шын ... баға бермекші болған жаңа
авторлар да көп. Солардың ішінен ... ... деп ... М. ... ... ... ... (1939, 1940, 1945 жылдар).
«Абайдың мәдениеттік іздеулері» 1939 жыл, ... және орыс ... ... ... ірі ... С. ... жолдастың «Абай—халық ақыны» 1937,
«939 жылдары), «Абайдың философиялық көзқарасы» (1945 жыл); ... ... ... 1934 жыл); профессор А. М. ... және ... ... (1939 жыл), ... М. С. Сильченконың «Ақын
және халық» (1939 жыл), доцент Б. III. ... ... және ... жыл), ... орыс жазушысы Л. Соболевтың: «Данышпан өлмейді» (1939
жыл), доцент А. С. Мәметованың: ... және ... ... ... ... ... және шығыс» атты мақалалары. Абай жөніндегі ... ... ... деп М. ... «Әр ... ... 1959 ж. М.
С. Сильченконың: «Творческая биография Абая» (1957 ж.) X. ... қара ... ... жеке ... ... және М.
Қаратаевтың «Пушкин мен Абай», «Ұлы Абай» атты мақалаларын айтуға ... ... ... ... ұлы ... ... ... мәні
үлкен екені сөзсіз. Бұл авторлардың бірі Абайдың өмірбаянымен ... ... зор ... ... ие ... ... екіншісі Абайды
халық ақыны деуіміздің ... ... ... ... Абай мен
Пушкин шығармаларының қарым-қатыстарын көрсетеді: төртіншісі ... ... ... ... әдебиетіне енгізген бетін ашады,
қысқасы, дана ... ұлы ... әр ... тану, өз кезіндегі
әлеуметтік жағдай әдебиет, мәдениет даму ... ... ... ... ... күш ... ... жоғарғы аттары аталған жолдастардың Абай еңбегін тану
және оны жұртшылыққа таныстыру жөнінде үлкен-үлкен қателіктері де аз ... ... ... теріс, формалистік қателер жіберді (Ысмайлов,
«Абайдын, өлең өрнектері», «Әдебиет майданы», 12-саны, 1934 жыл). Әйтсе ... сын айту өз ... жеке ... ... Абай ... ... ... келтіргендегі біздің бұл жердегі айтпағымыз: «Абайдың
поэзиясының тілі» жөнінде не бар, не жоқ, осының ... ашу. Бұл ... ... авторлардың ешқайсысы тоқталған емес.
Сондықтан, Абай поэзиясының тілі 1944—1946 жылдары айырықша зерттеліп,
соның негізінде 1948 ж. ... ... ... ... және ... ...... атпен жеке кітап болып басылып шыққан) Қазір сол
еңбекті өңдеп, кемшіліктерін толықтырып осы ... ... ... ... етіп ... ... 1948 жылғы басылуы қазір
библиографиялық сирек кездесетін кітапқа айналды. Абайды ... ... үшін де, ... ... үшін де Абай ... тілі жайлы
терең зерттеудің қажеттігі сөзсіз. Сонымен ... бұл ... ... тілі оған ... ... ... тілімен салыстыра
зерттелініп, ұлы ақынымыз әдебиетімізге идеялық мазмұн, тіл көркемдіктері
жағынан қандай жаналықтар ... ... сол ... ... ... ... оның тарихи ролімен әдебиеттегі орыны белгіленеді.
Бұл тілшілерімізге де әдебиетшілерімізге де бірдей керекті, ортақ мәселе.
Қорытынды
Қорыта келгенде, өзінен-өзі туындайтын ... ... ... ұлы
ұстазы, тағылымды тәрбиешісі болған Абай ... ... ... ... ... асыл қасиеттеріне баулып, ... ... ... бастап отырған. Имандылық пен инабаттылық, ақ ... пен ақ ... ... ... ... адам ... не ... мінездерге арқау болған ақыл-парасат байлығы — міне ұлы ақынның
алдына нысана еткен мұраты да, ... ... ... да ... ... осы ... көбі адам ... дарымай, далаға кетіп
жатқанына налыған ақын өмірден түңілгендей болып, қаншама ... ... ... ... ... борышы артығымен ақталды. «Абай сөзі»,
«Абай өсиеті» деген қасиетті ұғымдар ұлтының ұлы ... ... ... ... тәрбиенің жүйелі мектебіне айналды.
Өлді деуге бола ма, ойлаңдаршы,
Өлмейтұғын артына сөз қалдырған,—
деген даналықтың жарқын бір қыры, ... бойы ... ... ... туған халқын жаңа бір құнарымен сусындатып отыратын нәрлі бұлағы —
осынау ұстаздық лұғаты болса керек.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай (Ибраһим) Құнанбаев8 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбаев Құнанбайұлы4 бет
Абай жолы романындағы Абай бейнесі8 бет
Абай және казіргі заман Шоқан және географиялык детерминизм З.Фрейд және психоанализ 4.Ф.Ницше және аса кушті адам8 бет
Абай Құнанбаев туралы7 бет
Абай Құнанбаев.(1845-1904)7 бет
Абайдың өмірі мен шығармашылығы26 бет
Оқытылатын тіл елінің әдебиетін қазақ/орыс әдебиетімен салыстыру14 бет
Абай құнанбайұлы туралы14 бет
Жұмабаев Мағжан Бекенұлы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь