Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы және мемлекеттің пайда болуы

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1. Мемлекет ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.1 Мемлекет мәні, белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Мемлекеттің қызметі, типологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
2. Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы және пайда болуы ... ... .15
2.1 Мемлекетке дейінгі кезеңдегі әлеуметтік билікке жалпы сипаттама ... ... 15
2.2 Мемлекеттің пайда болу негіздері мен себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.3 Мемлекеттің пайда болуы туралы теориялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
1. ... ... ... ... ... ... ... құрылыстың ыдырауы және пайда болуы.........15
2.1 Мемлекетке ... ... ... ... жалпы
сипаттама........15
2.2 ... ... болу ... ... ... ... ... ... және ... ...... заңтану ғылымы, ол
мемлекет теориясы және құқық теориясы деп аталатын екі бөліктен тұрады.
Мемлекет теориясы мемлекет туралы жалпы ғылым, ол ... ... ... және ... ... ... құқық теориясы – заң догматтары ... яғни ... ... ... түрін, құқықтық қатынастарды, ... ... ... заң ... ... және тағы ... ... зерттейтін ғылым.
Мемлекеттің пайда болуына ... ... ... мен
ерекшеліктсріне сәйкес, нысандарын қажет етпеген және ... ... ... ... ... ... ... қауымдық қоғамның даму
кезеңдері тікелей ізашар ... ... ...... ... ... бөлінісінің, жеке
меншіктің пайда болуы нәтижесінде алғашқы қауымдық құрылыс тапқа бөлінуінің
туындысы. Мемлекет жария ... ... ... мен іс-әрекетінің нәтижесі
ретінде қалыптасатын, қоғам өмірін ұйымдастырудың нысаны мен оның ... ... ... ... ... ... ... басқару жүйесі.
Бұл курстық жұмысымның тақырыбы «Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы
және мемлекеттің пайда болуы» деп аталады.
Тақырыптың өзектілігі. Өткен ... және ... ұзақ ... ... олардан сабақ алу тарихи қажеттiлiк болып табылады.
Өйткенi, елiмiздiң өткен уақыттағы саяси-құқықтық тәжiрибесi, ... ... ... ... мен ... едәуiр ықпал етедi. Өткен
тәжiрибелердi ескеру қателiктерге жол бермеуге көмектеседi. ... ... ... ... ... өзiмiздiң мемлекеттiлiгiмiздi ұзақ уақытқа меңзеп
құрғымыз келсе, онда ... ... ... ... ... -
дейдi елбасы Н. Назарбаев. Осы тұрғыда тақырыпты зерттеу өзектi.
Курстық жұмыстың мақсаты:
- ... ... ... ... типологиясына тоқталу;
- Мемлекетке дейінгі әлеуметтік билікке сипаттама беру;
- Мемлекеттің пайда болу негіздері мен себептері және ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттің пайда болуы туралы мемлекет
және ... ... ... әдебиеттерде зерттеліп, қарастырылған.
Курстық жұмыстың құрылымы. Жұмыстың мақсаттарына сәйкес
менің жұмысым келесідей бөлімдерден: ... ... ... ... пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. « ... ... ... ... ... және ... ... ал « Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы және ... ... 2- ... ... ... ... ... сондай – ақ ол туралы
теориялар жөнінде тоқталып өттім.
Бұл жұмысты жазуда мен С. Өзбекұлы, ... Д., Ғ. ... С. ... ... ... ... Мемлекет ұғымы
1. Мемлекет мәні, белгілері
Мемлекет – басқару функциясын ... және ... ... тіршілік – тынысын қамтамасыз ететін,оған қажетті жағдайлар мен
алғышарттар жасауға ұмтылатын адамзат ... ... ... тән ... ... мен ... – ақ өзіндегі аса
мол мүмкіндіктеріне қарай мемлекет ... ... ... және жеке ... ... ... ... шешуге нақты қатынасып,қоғамдағы істердің ... ... әсер ете ... тек ... ғана тән ... ... нысандары мен әдістері бар айрықша құрылым ретінде сипатталады.Соның
арқасында оны қоғамда,ұйымда,құрлымдар мен институттарда ... ... ... ... ... ... саяси организм ретінде
ұғынамыз.
Көрсетілген негізгі жағдайлар біздің ... ... ... ... ... керек. Өзінің көрінісін тапқан құбылыстың
күрделілігі мен көп аспектілігіне қарай оның біржақты болуы мүмкін емес.
Мемлекет дегеніміз – ... ... ... ... пайда
болған саяси ұйым.
Мемлекет – ... ... ... ... қарым – қатыгастарын ... ... ... ... – қоғамның саясаты жүзеге асыратын саяси ұйым.
Мемлекет туралы ұғымның толық ... үшін оның ... ... ... ... ... мен ... тереңірек ашу қажет.
Мемлекет мәні. Мемлекеттің мәнін ... ... және ... ... міндеттерінің бірі болып табылады.
Мемлекеттің мәні – мемлекеттің ... ... осы ... ... яғни ... ... мәні оның мазмұнын, мақсатын, қызметінің бағыттарын
анықтайды. Басқаша айтқанда ... ... пен оның ... ... келген мемлекетте қарама - қарсы болып келетін екі мән – ... ... мән ... ... ... ... көрейік. Мемлекет бұқара
көпшіліктің билігі ретінде өзін - өзі басқарудың бұрынғы ... ... ... қызметтерін атқаруды тоқтатқаннан бастап пайда болады.
Қоғам әлеуметтік жіктелуге аяқ басады, бұрынырақта ... ... ... ... болған билік саяси сипатқа ие болады, сөйтіп ол ең
алдымен қуатты ... ... ... ... бейімділік
танытады. Сонымен мемлекеттің таптық мәні қашанда болсын билікте ... ... ... ... ... ... ... тек ауқатты таптың ғана қамын ойлаумен айналыспайды,
қайта ол бүкіл қоғамның қамында ойластыруға ... ... ... ... ... ... соған сай дәулетті топтар ондағы кедей (жарлы)
қаналушы топтарсыз өмір сүре алмайды. Сөйтіп кез ... ... ... ... ... ... де ... асыруға мәжбүр болады,
сондықтан да бүкіл қоғам мүдделерінде ескеріп ... ... ... Осы
айтқанымыз мемлекеттің жалпы әлеуметтік мәні болып табылады.
Қай мемлекет болса да ... бір ... ... ... үстемдік
құруының машинасы, құралы ғана емес, сонымен ... ол ... ... де ... оны біріктіру құралы және оны интеграциялайтын тетік
болып табылады.
Мемлекет әрқашанда бір жақты таптың немесе ... ... ... тобы ... мен бүкіл қоғамның мүдделері ... ... ... ... осы екі ... жақтардың арақатыстылығы
барлық мемлекеттерде бірдей емес, яғни әр алуан ... ... бір ... ... ... ... ... соғады.
Мемлекеттің таптық мәні жоғары дәрежеде құл ... ... онда құл ... ... емес, құқықтың объектісі – мүлік
яғни жанды мүлік есебінде құл иеленушінің меншігі болып табылады.[1, 41б]
Мемлекеттің ... ... ... ... ... дәрежеде
әлеуметтік қайшылықтардың әлсіреуіне әкеледі, таптық ... басу ... ... де ... ... ... та
нығая түседі.
Осы заманғы дамыған мемлекеттер ... ... ... ... деген ұмтылысын күшейтуде, өйткені олар ең алдымен ... ... ... ... ... аталғандардың негізінде,мемілекеттің мәнін
қарастыруда екі аспектіні ескерудің маңызы зор:
1) формальды – кез – ... ... ... биліктің ұйымы екендігі;
2) мазмұнды –осы ұйымның кімнің мүдделеріне қызмет ... ... ... ... ... атап өтуге болады:
- класстық,бұған сәйкес мемлекетті экономикалық үстемдік ... ... ... ... ... ... болады;
- жалпы әлеуметтік,бұған сәйкес мемлекетті әртүрлі класстар мен
әлеуметтік топтардың мүдделерін ... үшін ... ... саяси
биліктің ұйымы ретінде анықтауға болады.
Мемлекет – ... ... ... атқаратын, адамдардың,
топтардың, қарым –қатынастарын реттеп отыратын, заңдарды қабылдайтын саяси
ұйым.
Мемлекет – ... ... ... ... ... ... ... ұғымының толық болуы үшін оның белгілеріне ...... ... ... мен ... ... ашу қажет.
Мемлекеттің негізгі белгілері. Мемлекеттің ... ... ... ... ... кәсіби басқару және мәжбүрлеу
аппаратының ... да ... Бұл ... ... ... басқару ісі негізгі қызметіне, кәсібіне яғни мамандығына
айналған, қатары бірітіндеп көбейе бастаған ... ... ...
адамдардың мұндай ерекше тобын алғашқы рулық басқару нысаны білген емес. Ол
тек қана басқарудың мемлекеттік жүйесіне тән ... ... ... іске ... ... ... ... халқы бір жағынан
басқарылғандарға, екінші жағынан басқарушылар мен басқаруға байланысты
мамандарға ... ... тұра ... ... ... тек ... ... емес, сондай – ақ кейбер мәжбүрлеп ықпал ету шараларын
да ресми ... ... ... ... ... ... бір ... белгісі, өзінің өмір сүруі үшін халықтан
салық жинауға мәжбүр болуы. Бұл салық – ... өмір ... ... ... ... ... он күн көре ... өйткені қаржының
жетіспеуінен немесе болмауынан оның өмір сүруі ... ... ... ... ... қоса ... мен азаматтығы жоқ
адамадар төлейді; халықтың шамалы бөлігі ғана салық төлеуден босатылады.
Мемлекет салықтан ... ... ... және ... ... ... армиясын ұстауға, мемлекеттің жүргізетін ішкі және ... ... ... денсаулық сақтау, білім беру, ғылым, мәдениет
салаларын ынталандыруға, қоғамдық қауіпсіздікті, құқық тәртібін қылмыс және
құқық ... пен ... ... ... ... ... белгілерінің біріне оның өзі азаматтарын
аумақтық принцип бойынша бөлетіндігі жатады, ал алғашқы – ... ... ... ... ... – қандас туысқандардың байланысы мен
қарым – қатынасынан құрылады. Енді соңғысы бұрынғы маңызын ... ... ... ... ... ... ... азаматтарға өздеріне
тиесілі құқықтарын бөліп, ... ... ... ... мәселені шешкен
кезде, оларды басқару, ұйымдастыру және басқа да шараларға тарту кезінде ең
алдымен ... ... ... ... ... ... дамуы барысында халықтың аумақтық орналасу принципі
бірқатар мемлекеттік – құқықтық ... ... ... байланыс
орнатты, ол оны нақтылай түсуге, тереңдетуге, айқын мазмұнмен толықтыруға
бағытталған болатын.
Осыған ... ... ... да бір ... жататындығын
білдіретін азаматтық институты пайда болды. Мемлекет азамат еместер
шетелдіктер немесе азаматтығы жоқ ... ... ... Азаматтардың
мәртебесіндегі айырмашылықтарының, сондай-ақ шетелдіктер мен азаматтығы жоқ
тұлғалардың арқасында мемлекет халықты «өзімдікі» және «өзімдікі емес ... атап ... ... және ішкі шекаралар институтының маңызы
айтарылықтай. Олардың ... ... ... ... ... мемлекеттің егемендігінің құрамдас бөлігі болып табылатын
аумақтық билік жүргізу институты анықталады.
Мемлекет ... ... ... әрекет ететін құрылымдармен және
институттармен, егемендік сияқты белгімен ерекшеленеді. Бұл ... ... ... ... ... мен институттарынан
жоғары қояды.
Егемендіктің екі ... ... бар: ... және
тәуелсіздік. Мемлекеттік биліктің үстемдік деп өз ... ең ... ... Өз аумағындағы жұмыс істеп ... ... ... ... мен ... ... басымдық ролін мойындайды.
Олар мемлекеттік ... ... ... ... белгілеген
тәртібін сақтауға әрі бұзбауға міндеттенеді. Мемлекетке тиесілі аумақта
бірде-бір ... ... ... ... мемлекетке қарсы келе алмайды.
Егемендіктің екінші бір құрамдас бір бөлігі ... ... ... мәнісі – мемлекет өзінің билігін дербес жүргізеді,
өзінің стратегиялық бағыты мен тактикалық жолын өзі ... өз ... ... ішкі және сыртқы саясатын өзі жасайды, ... жол ... ... ... ішкі ... мемлекеттің
ішінде қызмет істейтін бірде-бір ... ... және ... ... ... қол сұға ... ... көңіл
аударуға міндеттейді. Ал тәуелсіздіктің сыртқы аспектісі, егемен мемлекет
басқа мемлекеттермен, халықаралық ... ... ... дегенді білдіреді.
Мемлекет – қоғамның, елдің, халықтың ресми ... ... ... ... ол ... алды ма, жоқ па, қоғам, ... оған ... ... ме, жоқ па, оған ... бұл мәселенің дұрыс
жауабы алдын ала түйінделіп қойған ұйым болып табылады. Қоғамда, елде,
халықтың ... ... ... ... ... бірде бір ұйым қоғамның, елдің,
халықтың еркі мен ... ... ... барлық деңгейде және барлық
жағдайда оларды білдіре, көрсете аламын деп мәлімдеуге ... ... ... үміткер болуға мемлекеттің ғана негізі бар. ... ... ... ... ... ... реттеуді және ықпал етуді
пайдалануы, оның міндетті белгісі болып ... ... ... ... мемлекет құқықсыз шеше алмайды. Егер ... ... ... ... ... ... ... бірлестіктер мен құрылымдар
құқық шеңберінде әрекет етіп, құқық ... ... ... мен басқа да
құқықтық нұсқауларды орындауы қажет болса, онда құқық аясында ... ... ... ... ... ... және әр алуан
болып келеді. Бұл айтылғандардан ... ... ... құқық
шығармашылық монополиясы, сондай-ақ құқық қорғау, бақылау, қамтамасыз ... ... ... бар. ... қоғамдағы негізгі өзара қарым-
қатынаста өзінің қызметіндегі басты демеу болып отырған ... ... ... - ... ... ... ... саяси ұйымдар болуы
мүмкін. Бірақ мемлекет – ерекше, бүкіл қоғамды қамтып, негізінен, соның
атынан, ... үшін ... ... ... ұйым. Мемлекет қоғамның атынан
қоғамның ішінде де, басқа басқа мемлекеттер мен қатынастарда да ... ... ... қоғам өміріне тікелей және жанамалай ... ... ... және басқа саяси ұйымдардан оны ... бар. ... ... мыналар:
1) Мемлекеттік егемендік. Мемлекеттің негізгі белгілерінің бірі – ... ... ... ... оларға бағынышты емес.
Мемлекет өзінің ішкі және сыртқы саясатын өзі қалыптастырып, ... ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы саясатын өзі атқарады.
2) Билеуші органдар. Мемлекеттің ерекше билеуші, басқарушы органдар
болады. ... ... тек ... қызметімен шұғылданатын
шенеуніктер болады. Қоғамдығы заңды орнықтылынған тәртіпті
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... жаулардың
жансыздарынан сақтану үшін қарсы барлау органын ұйымдастырады.
3) Мемлекет органдарын, ... ... ... оның ... материалдық қоры болады. Ол қорды
жасау үшін ... ... ... және оны ... ... ... ... , аумағы болады. Сол аумақта мемлекет
құрылады, өз қызметін атқарады, билік жүргізеді. өз ... ... ... күш-қуатымен сақтап, қорғауға тынымсыз
әрекет ... ... ... ... соғыстар көбінесе осы жер, аумақ мәселесіне
байланысты. Мемлекеттің аумағы басқарудың тиімді ... ... ... ... Халық әкімшілік-аумақтық бөліктерге бөлініп
тұрғандықтан, олардың құқықтық жағдайы соған байланысты болады. [1,
38б]
Мемлекеттің күрделі белгілерінің бірі – ... ... ... ... ... оларды қажетті қалыпқа салып, тәртіп орнату
үшін құқықтық нормалар жасалынады. Оларды жасап, ... ... ... бар ... ... Сол ... ... жиынтығы
мемлекеттің құқықтық жүйесін құрайды.
1.2 Мемлекеттің қызметі, типологиясы
Мемлекеттің қызметтері дегеніміз – ... ... ... алдына қойған міндеттері мен мақсаттары, әлеуметтік тағайыны мен
мәнін білдіретін, өздеріне тән ... ... ғана тән ... ... ... және ... ... бағыттары. Мемлекеттің
қызметтері қатып қалған және ешбір өзгермейтін ... ... ... ... өзгермелі, өзгерістерге жиі ұшырайтын құбылмалы болып келеді.
Нақты тарихи жағдайларға байланысты қайсыбір ... ... ... алға ... ... ... ... кезеңдердегі Шығыс Азия
мемлекеттерінде ирригация, яғни ... ... ... салу ... ... ... ... басты қызметтері болып саналған, ... ... ... сыртқы жаулардан қорғау ісі басты қызмет түрі
болатын. Қазіргі дамыған демократиялық елдерде азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарын қорғау ісін ... ету ... ... ... табылады.
Демократиялық мемлекеттің негізгі мақсаты – қоғам үшін, қоғамдағы
адамдардың ... ... ... ... өркендеуі үшін қызмет атқару болып
табылады. Қоғам - өте күрделі құбылыс қоғамның ... ... ... ... үшін ... те, ... ... адамдар да қажетті іс ... ... ... Бұл ... ... ... сан ... Мемлекет өзіне қарайтын кәсіп
орындарды тікелей басқарып, олардың жұмысын реттеп отырады. ... ... ... да ... ... ... ... сәйкес жер және оның қойнауы, су көздері, өсімдіктер ... ... ... да ... ресурстар мемлекет меншігінде. Меншіктің
басқа түрлерінің қалыптасуына, пайдалану әдістеріне мемлекет немқұрайлы
қарай алмайды. Себебі меншік ... ... оны ... иесі мен ... ... де ... етуі ... Сондықтан мемлекет өз ... ... ... ... ... ал ... емес меншік
түрлерін жанамалап реттейді. Демек, қалайда болса шаруашылықты ... ... ... ... ... ... ... басқару реттеу функциясы болады.
Қандай да болсын қоғам түрлі таптар мен әлеуметтік топтардан тұрады
дедік. Кейбір елдерде, ... ... ... ұлт ... өмір
сүреді. Оладың арақатысын реттеу – негізінен мемлекеттің міндеті. Оларға
қамқорлық жасауды, олардың ... ...... туындайтын
қарама – қайшылықтарды реттеу, шешу, жөнге салу – тек қана ... ... іс. Ол үшін ... күш те, ... та, ... ... бар. Осыған сәйкес мемлекет әлеуметтік функция атқарады. ... ... осы ... кең өріс ... үздіксіз жүргізілетін болса, оны
әлеуметтік мемлекет дейді. Осы заманғы мемлекеттердің ... де ең ... ... қызмет болып табылытындығын атап өтуіміз ... ... ... атап ... ...... баласының қазіргі
кездегі тіршілік ету әрекетінің қоғамдық масштабта табиғатқа теріс ... ... ... ... ... табиғатты бүлдіру шектен тыс
жүзеге асып отыр. Атмосфераның, судың, топырақтың ... ... ... бара ... адамды қырып жоюдың ал апат құралдарын жинақтаған қорлар,
бәрі жиналып жойқын проблемаларды туындатып отыр.
Қандай қоғам болса да ғылымсыз, білімсіз, ... ... ... Бұл ... да ... ... етуі керек. Мысалы, Қазақстан
мемлекетінде мемлекеттік ғылыми зерттеу, білім беру, ... ... ... ... ... жұмысын реттеп, басқарып, бағыт беріп
отырады. Мемлекеттік емес оқу, ... ... ... заң ... ... ... да. Демек, мемлекеттің ғылымды, білім беруді
мәдениетті басқарып, ... ... ... ... мемлекеттің ішкі функциясына жатады.
Мемлекет басқа мемлекеттермен түрлі, сан алуан қатынастарға ... ... ... ... егемендігін, аумағының тұтастығын
басқа елдердің қол соғуынан қорғауға, сақтауға әрекет жасайды. Ол ... ... ... Сол үшін қажетті қарулы күштер құрады, басқа
мемлекеттермен осыған байланысты шарттар жасасады. Осы ... ... өзін - өзі ... ... деп ... бір – бірімен экономикалық, сауда, мәдени, ғылыми, саяси,
құқықтық, т.б түрлі қатынастарда болуға ... ... ... ... ... ... әр ... дамуына қолайлы жағдайлар туғызады. Осы
салада мемлекеттің басқа елдермен қатынас жасау функциясы жүзеге асырылады.
Бейбітшілікте, тыныштықта өмір сүру үшін ... ... ... ... ... ... т.с.с ... жасап
отырады. Қазіргі тарихи жағдайда соғыс, әскери шиеліністер адамзаттың ... ... ... ... ... ... жолмен дамығысы
келетін мемлекеттер соғыстың алдын алу ... ... ... Демек,
мемлекетке бейбітшілік функциясын атқару да тән көрініс болу керек.
Осы аталғандар мемлекеттің сыртқы функциясына жатады.
Аталған ... ішкі және ... ... ... жолдармен,
тәсілдермен жүзеге асырылады. Олар екі топқа бөлінеді:
1) құқықтық;
2) ұйымдастырушылық.
Құқықтық тәсілдерге жататындар: заң, ... да ... ... ... ... орындау, іздестіру қызметі, құқық қолдану қызметі,
құқық қорғау қызметі. Ұйымдастырушылық тәсіліне жататындар: ұйымдастыру ... ... ... ... ... ғылымды, білім беруді
ұйымдастыру қызметі, ...... ... осы ... ... ... ... ескере отырып,
мемлекет қызметтерін жіктеудің төмендегідей түрін ұсынады:
І. Пайда болуының себебі бойынша:
• Таптық қайшылықтардың болуынан туындайтын қызметтер;
• Қоғам қажеттілігі ... ... ... ... ... Сыртқы
ІІІ. Қызметтік әрекеттердің ұзақтығы бойынша:
• Тұрақтылары, мемлекет дамуының барлық кезеңдерінде ... ... ... Уақытшалары, яғни мемлекеттің алдына қойылған ... ... ... ... ... ... ... қызметтер төтенше сипатта болады.
ІV. Қызметтердің маңыздылығы бойынша:
• Негізгі ... ... емес ... мәні ... ... ... ... типологиясы дегеніміз – мемлекеттерді өздеріне ... ... ... топтастыруға мүмкіндік жасайтын, сөйтіп
оның тарихи дамуындағы ... ... ... ... ... ... типке бөлудің 2 тәсілі бар:
1. Формациялық тәсіл.
2. Өркениеттік тәсіл.
Формациялық ұғым ... ... ... ... тән
экономикалық құрылысы бар, билік жүргізетін үстем тап мүддесіне ... ... ... құралы ретінде танылды. Формация өзгеріске ұшырағанда
– мемлекеттің типі де соған сәйкес келетін формалық мағынаны ... ... ... ... ...... өндірістік қатынастарының жиынтығы құрайды. Мемлекетті
формацияға бөлу ... ... және ... ... ... ... ... бойыншамемлекеттің 4 түрі
болады:
Құл иеленуші мемлекет. Бұл мемлекеттердің экономикалық негізін құл
иеленушілердің өндірістік құрал – жабдықтарға ... жеке ... ... сол ... ... ... құл иеленушілердің саяси билігі,
диктатурасы қалыптасады. Біріншісі – қоғамның ... ... ... ... ... ... ... екі тап қалыптастырады: Құл иеленушілер
және құлдар.
Феодалдық мемлекет. Бұл мемлекеттің экономикалық базисі жерге ... ... ... ... ... меншік иесі болу феодалдардың
үлесі болатын. Мұндағы негізгі таптар феодалдар және басыбайлы шаруалар.
Буржуазиялық ... ... ... мемлекеттің экономикалық
негізін буржуазия табының өндірістік құрал жабдыққа ... ... ... ... ... саяси билігін заңдастырады. Буржуазия мен
пролетариат қоғамның ... ... ... ... ... – құқықтық
ілімі бойынша буржуазиялық ... ... даму ... мемлекетпен ауыстырылды. Бұл процесс негізінде төңкеріс арқылы
болады. Және ол барлық елдерде міндетті түрде болатын ... ... Бұл ... ... ... ... мен
шаруалар табының өндірістік құрал жабдықтарға меншігі құрайды, ал ... ... және ... ... билігі ретінде бағаланды.
Социалистік мемлекет пролетариат ... ... ... ... дами ... халықтық мемлекетке айналады. Қоғамның басқарушы күш ретінде жұмысшы
табының коммунистік партиясы танылады. Социалистік мемлекеттің оған ... ... ... ... ... ... ... тиімді
қорғалудың тетіктерін іс жүзінде асырады. Бұл прогрессивтік мағына. Сонымен
қатар социалистік мемлекетке бір ... ... бір ... ... беріледі, адам құқы аяққа тапталады, бір ғана идеология үстемдік
етеді, билікті болу идеясы қабылданбайды және ... жол ... ... күш қолдану және үркіту қорқыту мемлекеттік саясаттың негізіг
құралдарына айналады.
Кеңестік социалистік мемлекет, алпауыт қызыл империя ... ... үш ... жүргізді.
1. Меншікке қарсы жүргізген күштеу саясаты. Меншікті ... ... ... халық езгіден құтылған жоқ.
Керісінше, адам партиялық номенклатура ... ... ... душар болды. Мемлекет жеке адамға артық табыс
табуға ... ... ... ... саласына мемлекеттік көлемде жоспар құру және
бәсекелестікті жою саясаты ... мәні бар ... ... Жеке ... ... күш ... адам ... аяққа таптайды,
еркін пікір білдіруге қатаң түрде тыйым салады. Оның барлық
қимыл ... ... ... ... ... мемлекет жеке адамды қақпанда ұстайды. Соның
нәтижесінде тек ғана 1919 жылы 1 ... 114 мың ... ... 77б] ... тартып алудың
салдарынан 1930 – 1932 ... ... ... ... ... жуық ... қырылды, 75 мың ... ... ... ... ұшырап түрмелерде қаза тапты,
оның 22 мыңы атылды.[3, 34б] Бұл социалистік ... ... ... көрінісі.
Мемлекетті өркениетті тәсілмен сипаттағанда оның ... ... ... ... ... мәдениетті дамытудағы атқаратын қызметі
айқындалады. Осы тұрғыдан қарағанда мемлекеттер:
Алғашқы ... ... ... ... ... ... және ұйымдастырушы күш ретінде қоғамның әлеуметтік экономикалық
құрылымы анықталады.
Кейінгі өркениеттегі мемлекеттер аса қуатты барлық ... ... , ... көп жағдайда мәдени діни ... ... ... ... ... ... ... оларды өзі сақтауы керек,
әйтпесе, оның билігі заңсыз болып саналады.
Мемлекеттер саяси режиміне ... ... ... ... – бұл ... ... диктаторлық немесе билеуші
элитаның қолына шоғырланған. Адам мемлекет алдында бейшара, ... ... ... ... ... болса да
демократиялығының көбірек болуымен ерекшеленеді
Либералдық мемлекет жеке тұлғаның құқықтық әлеуетін аша ... ... ... ... ... ... бәріне рұқсат етілген қағидаты
орын алған болып келеді.
Аристократиялық қоғамдағы ақ сүйектер ... ... ... ... билікті жүргізуі
Фашистік бір ұлттың билік жүргізуі, ашық террористік диктатура.
Қазақ мемлекеті типологиясының мағынасы мен мәніне баға беретін ... ... ... ... ... ... ... ыдырауының ең соңғы
кезеңінде қалыптасқан әскери демократия сатысы мен ... ... ... ... ... Бұл кезеңде рулық құрылымның дәстүрлері жаңа
қалыптасып келе ... ... ... бір ... жатады»[4,
18б]
2. Алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауы және мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... жалпы сипаттама
Ғылыми-зерттеу мәліметтеріне қарағанда біздің ғалымшарымыз – жер
осыдан 4-5 млрд.жыл бұрын пайда болған көрінеді. Адам, яғни ... адам ... sapiens жер ... ... 40 мың жыл ... ... ... дейді
антрополог ғылымдары. Алғашқы мемлекеттік құрлымдар біздің дәуірімізден 4-5
мың жыл ... ... ... ... ... ... ... 35 мыңдай жыл бойы мемлекеттік құрылымсыз өмір сүрген деуге
болады.[1, ... ... ... ... ... қауымдық құрылыс
немесе рулық қауым деген атаумен белгілі. Бұлай ... өз ... ... ... ... ру-ру болып тайпаларға бірігіп өмір сүрген. Бірлестіктерге
бірігу қандас туыстық, бірге тұру және бірлесіп, ортақтасып ...... ... ... ... ... ... қауымдастық. Оның мүшелері өзара некеге отырмайды.
Барлық халықтар рулық дәуірден өткен. ... ... ... дәуірден қалған әдет-ғұрыптар, дәстүрлер әлі де сақталған. Мысалы,
қазақтың салт-дәстүрлі ... жеті ... ... қыз ... ... ... билік болған. Ру өміріне байланысты
мәселелердің барлығын рудың ... ... ... ... отырған. Оған
жынысына қарамай, кәмелетке толған ру ... ... ... ... ... да, ... ... келісімімен, әділдік жолымен шешілген. ... ... ... ру ... ... ... Ру ағасына ақылы
толған, ру әдет-ғұрпын, дәстүрін білетін, рудың қамын ойлайтын, ... ... адам ... ... ру бірігіп, тайпа құрған. Тайпаны
басқару үшін ру ағалары кеңес құрған. Сол ... ... ... ... ... ... мәселелер қаралатын.
Алғашқы қауымдық құрылыс, яғни рулық қауым ... ... ... жағы ... ... ... болатын. Мұнда бірлесіп еңбектенудің негізгі
түрлері терімшілік, аң және балық аулау болатын. Еңбектенудің ... сай ... ... да ... ... болып келетін.
Алғашқы қауымдық құрылыста әлеуметтік билік орын алатын. Мұндай
билік әдетте ең алдымен еңбектенуге ... де, онда ... ... мәжбүрлеу болмайтын. Адамдар міндеттерін өз еркімен атқаратын, еңбек
ету қауымдағы адамдардың ... ... ... еңбектену нәтижесінде
табылған қоректер рулық қауым адамдары арасында теңдей етіп бөлінетін,
қауымдастардың ... да, ... мен ... де тең
болған.
Рулық қауым яғни алғашқы қауымдық құрылыстың негізгі басқару
органдары көсем – ру ... яғни ... ... ... ... ... жалпы жиналысынан тұратын. Рулық қауымның ... ең ... ... шешу күн ... қойылғанда ғана
қауымдастардың жалпы жиналысы шақырылатын
болған. Рулық қауымның әрбір ересек ... ... да ... ... ... шешуге қатысуға хақылы болатын.
Рулық қауымдағы күнделікті мәселелерді дер кезінде шешуді
ұйымдастырып, басқарып ... үшін ... ең ... ... ... ... ... ( ру ағасы ) сайланатын. Бұл лауазымға адамдар ... ие ... ... ... ( көсем ) қауымның басқа мүшелерімен тең болатын және
барлық ... ... ... ... мөлшерде үлес алатын болған.
Оның биліктік беделі тек қана қауымдастардың оған ... ... ... Соғыс туындағанда әскерге басшылық ету үшін ... ... ... ішінде осылайша көсемдер ( қариялар ) кеңесі құрылатын.
Уақыт өте келе рулар ... ... ... құрайды, өз
кезегінде олар әлгі рулар өкілдерінен тұратын көсемдер ( ... ) ... ... Тайпаны басқаратын көсемдер ( қариялар ) ... ... ... Бұл ... да ... дамуының алғашқы кезеңдерінде
алмастырылып отыратын және ол лауазым иесіне ... ... ... ... ... ... да бірігуді бастады.
Алғашында мұндай бірігу ... ... ... ... ... ... ... ала бастады. Сөйтіп, тайпалар одағы қоғам дамуының
қозғаушы күштерінің біріне ... ... ... көсемдері кеңесі арқылы басқарылатын, олар
болса одақ көсемін сайлайтын. Қоғам ... ... ... ... өз
қызмет бағыттарын өмір бойы атқаратын болды.
Жоғарыда айтылғандарды тұжырымдай келгенде алғашқы қауымдық құрылыс
жөнінде оларға ғана тән мынадай ... ... ... Ру ( ... ... ) ... ... шаруашылықпен айналасуында қандас
туыстастығына, бір аумақта бірлесіп өмір сүруіне сүйенген.
2. Ортақ тілде сөйлеген және ... әдет – ... ... барлығына
бірдей болған.
3. Ру адамдары арасында некелік қатынастардың орын алуына тыйым салынған.
Мысалы, қазақтарда некелік қатынастарына тыйым салу
« жеті атаға » ... ... ... ... яғни ... туыстар
түгілі жамағайындар арасындағы некелік қатынастарға да тыйым
салынатын болған.
4. Ру ( қауым ) өлген адамды барлық ... ... ... ... ... ... ( қауымның ) өзіне тән атауы болатын.
6. Руды ( қауымды ) ең ... ... ... ... ( ру ... ... оның өзі ... жалпы жиналысында сайланатын.
Сонымен, мемлекеттілік кезеңге дейінгі әлеуметтік ... ... ... ... оның ... алғашқы қауымдық демократияға,
өзін өзі басқаруға негізделген – тін, оның ықпалы тек ру ( қауым ) ... ... да, сол ... ( ... ) ... ... қандас туыстардың өзара қарым қатынастарына негізделетін,
мұндай қауымның жиналысы биліктің ... ... іс ... ру ... ... ... ие болмаған деп тұжырым жасауға болады.
Ф.Энгельс алғашқы қауымдық құрылысты « алғашқы қауымдық
коммунизм », « ... ... ... » деп ... [1, ... ... кезеңде қоғамдық қатынастарды нормативтік
реттеу, рулар мен тайпалардың ... ... ... оны ... етіп ... ... ... ету әрекеттерінде орын
алды. Мұның өзі ... ... ... ... ... ... байланысты еді. Осыдан барып бірлесіп
тұру еңбек құралдарына қоғамдық меншіктің болуын және өндірілген қоректік
өнімдерді ... етіп бөлу ... ... Ал мұның өзі алғашқы
қауымдық қоғам нормаларының табиғи болмысына әжептәуір ықпалын ... ... ... - ... ... болды, бірте-бірте
олар әдет-ғқрыптарға ұласты (сөйтіп, басқаша, екінші ... ... ... ... нормалар пайда бола басталды.
Әдет-ғұрып – қауымдағы адамдардың қарым – қатынасын реттейтін,
дағдыға айналған географиялық, ұлттық, экономикалық факторларға ... ... ... ... – құлық қағидасы. Олар ру тұрмысының
дамуына байланысты, ру ... ... ... ... ... ... олардың өсіп - өніп, өмір сүруін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ...... ... ру ... сана –
сезіміне ананың сүтімен, қауым өмірінің үлгісімен сіңіп, олардың мінез –
құлықтарын, іс - ... алға ... ... Ру ... ... ... еркін білдіріп, мүдделерін қорғайтын қағидалар деп танылып, оны
мүлтіксіз орындау - әрбір ру мүшелерінің ... ... ... ... болу негіздері мен себептері
Адам қоғамы мыңдаған жылдар өмiр сүрiп келедi. Жеке ... ... ... ... сол ... ... ... тәртiбiне
бағынып, өзiнiң iс-әрекетiн, мiнезi, тәртiбiн қоғамдық ... ... Көне ... ... ... пен құқық қашан пайда
болды, қалай дамып ...... ... ... ... ... ... дәуiрiнде адамдар тек жаратылыстың даяр өнiмдерiн жинап қорек етiп,
өмiр сүрген. ... ... ... ... ... ... өздерi
шаруашылыққа кiрiседi. Сөйтiп, жинау-терiмшiлiк шаруашылығынан өндiру
шаруашылығына ... ... Мал ... ... ... ... нәтижесiнде отырықшылық қалыптасып, елдi мекендер,
қалалар салына бастайды. Қалаларда қол ... ... ... ол ... және диқаншылық сияқты табыс көзiне ... ... ... ... ... шығып, дербес өмiр сүре бастағаннан
кейiн, бiрiнiң өндiрген өнiмiне бiрi мұқтаж екендiгi байқалады. ... ... ... жер ... ... ... қажет болады. Сөйтiп,
соларға делдалдық жасайтын алыпсатарлар бөлiнiп шығады.
Құрал-саймандардың жетiлдiрiлуiне байланысты еңбек ... ... ... ... ... өнiм пайда болады. Рулық қауымда барлық
жиналған, табылған өнiм ру мүшелерiнiң жалпы ... ... едi. Ендi ... өсуiне байлансыт артық өнiм жеке адамдардың, ... ... ... бастайды. Сөйтiп, малға, ... ... ... ... ... ... Ақырында ру қауымының жалпы
меншiгiнiң орнына жеке ... ... ... ... ... айрықша
түрi – жеке меншiк қалыптасады. Жеке меншiктiң пайда болуына байланысты
қоғам таптарға бөлiне ... Бiр ... ... өндiрiлген
бұйымдар, мүлiк-дәулет адамдардың бiр тобының қолына шоғырланады да, байлар
пайда болады. Екiншi жағынан, ... ... ... ... ... қауым өзiне тән белгiлерiнен айрылып, құлдырайды. Оның орнына ... ... ... екi ... әлеуметтiк топтан тұратын қоғам
қалыптасады. ... ... ... қоғамдағы барлық ру мүшелерiнiң игiлiгiн
көздеп, еркiн бiлдiретiн ... ... ... өз ... қызметiн
атқара алмайды.
Меншiк иелерiнiң – байлардың айрықша мүдделерi болғандықтан, басқа ру
мүшелерiмен, кедей-жарлылармен қатар отырып, мәселелердi тең ... ... ... ... мен ... арасында қайшылықтар пайда бола
бастайды. ... ... ... ... ... қоғамды билеу, басқару жүйесi де ... ... ... ... ... ... ... құрылым баса бастайды. Сөйтiп, қоғамның
белгiлi бiр сатысында мемлекет пайда болады.
Алғашқы қауымдық құрылыстың ұзаққа созылған даму ... ... сапа ... ... ... ... ... құралдарының
жетілуіне байланысты, өндірушілік дағдылар қалыптасып, еңбек өнімділігі,
мәдениеттілік, адамгершілік негізінде дамиды. ... ... ... ... ... ... туа бастайды.
Алғашқы қауымдық құрылыстан, сапалы жаңа өндіріске көшуде ең маңызды
рөл атқарған ... ... ... ... ... әйел мен ... еңбектің қызметі олардың табиғатына қарай белгіленгендігінде. Ең
бірінші, үлкен қоғамдық еңбектің бөлінуіне мал ... ... ... ... ... жатады. Келе-келе жерден кәсіпкерлік
бөлінді. Кейіннен, белгілі ... тобы ... ... ... бастайды, оларға саудагерлер жатады.
Қоғамдық еңбектің бөлінуі және соған байланысты еңбек құралдарының
жетілуі, ... ... ... ... ... ... ... жеке
адамдардың өз өміріне қажеттілігінен артық өнімдер көбейіп, жеке меншіктің
пайда ... ... ... Бай ... мен ... ... ... болып,
олардың мүдделері бір-біріне қарама-қайшы келе бастайды. әр ... ... ... жасауға ұмтылатын болды.
Бұл экономикалық жағдай рулық-тайпалық билікті құруға ... ... ... ... ... ... ... басқаратын
қоғамға әлі икемделмеген еді. Сондықтан, қоғамқа өзінің ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін
өкімет органдары қажет болады. ... ... ... ... ... ... ... Қоғам мүшелерінің экономикалық
жағдайларына байланысты топтарға (кластарға) бөлінуі ... ... ... үстем таптың мүддесін қорғай отырып, екінші жағынан,
экономикалық тәуелді ... ... ... басып отыратын органдар
құруды талап етеді.
Қоғамнан бөлініп ... ... ... ... ... Ф.Энгельс осы
жөнінде, мемлекеттің арқасында, экономикалық жағынан үстем тап, саяси үстем
тапқа айналды, – деген болатын.
Мемлекеттің ... ... ұйым ... ... ... өкімет құрылымынан айырмашылығы, қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... бірінші нысанына құл иеленуші, құл
және құл иеленушіге бөлінген ... ... ... ... ... ... құл иеленуші мемлекет болды. Оның құрамы, мазмұны,
қызметі сол ... ... ... ... ... ... даму сатысының ең алғашқы құрылымы алғашқы қауымдық құрылыс
болып саналады. Жалпы адамның пайда болуы туралы ғылымда осы күнге ... ... ... ... ... сөзі – creato- жасау) бүкіл әлемнің барлығын, соның
ішінде адамды да аяқталған күйінде құдайдың жаратуымен түсіндіреді.
2. Эволюция теориясы ... ... ... ... болуын Үлкен Жарылыс
теориясымен түсіндіреді.
Ф. ... ... ... ... оның ... үш
нысанасын атаған: Афин – бұл өте ... ... ... нысанына
жатқызылған. Себебі, мұнда мемлекет – тікелей рулық құрылымның ... ... ... нәтижесі. Римде мемлекеттің пайда
болуының тездетілуінде, римдік ... ... ... шыққан, римдік рудан жеке өмір сүрген, құқықсыздар мен ... ... әсер ... ... ... мемлекетінің пайда
болуына маңызды әсер еткен. Ф. Энгельстің сөзімен, айтқанда ... ... ... алу ... ал ... ... билік жүргізуге рулық қоғам
қалыптаспаған болатын.[5, 362б]
Мемлекет дегеніміз арнайы бір аумақтық кеңістіктегі таптық ... ... ... іс ... ... ... адамдардың құқықтық
негізде ұйымдасқан саяси жүйесі.
Адамзат өркениетінің тарихында мемлекеттің жүздеген, мыңдаған ұғымы
бар. Солардың бірі Аристотельдің ... ... ...... ... үшін ... ... одақ.
Иммануил Кант: «Мемлекет деген көп адамдардың құқықтық заңдармен
бірігуі»[6, ... ... ... және оның ... ұзақ уақыт бойы жүретін
процесс. Ол әр ... ... ... ... ... болуының тарихи екі түрлі жолын атап айтуға болады:
1. Мемлекеттің пайда болуының шығыстық жолы (Ежелгі Шығыс, ... Осы ... ... ... ... болған.
Өздерінің дамуы барысында бұл мемлекеттер шығыс жолымен жүріп өтті.
Сонда бұл ... ... мына ... ... ... ... қауымға тән ерекше белгілер: ... ... ... мен оларға ұжымдық меншік ру тайпа ақсүйектерінің (абыздар, ... және с.с) ... ... Бұл шоғырлану ру тайпалық құрылыстың
(яғни қауымның) ыдырауы барысында да ... Ал енді ... ... ... ... ... ... ал ру
тайпа ақсүйектері ... ... ... ... жер қоғамдық
болудан өзгеріп мемлекеттікке көшкен.
2. ... ... ... (еуропалық) жолы. ... бұл ... Рим, ... ... жүріп өткен. Бұл жолға тән сипаттарға
келер болсақ, олар алғашқы қауымдық ... ... ... ... ... жеке ... пен ... пайда болғанын атау керек.
Мысалы, Римде мемлекеттің пайда болуына ... ... ... ... мен
патрицийлердің күресі болды. Соның нәтижесінде плебстер демократиялық
жеңілдіктер ... ... ... ... жолдарының болуына қарамастан,
олардың бәріне өз ықпалын тигізген қозғаушы күш – ... ... ... ... ... ... қажеттілігінен туындаған болатын.
3. Мемлекеттің пайда болуы туралы теориялар
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы туралы түрлі теориялар бар. ... ... ... олар ... ... Марксизм – ленинизм
ілімі мемлекет пен ... ... ... таптық теория тұрғысынан
түсіндіреді. Рулық қауым құлдырап, жеке меншік ... ... ... екі ... ... және ... ... бөлінген соң, олардың арасында
шешілмейтін қайшылықтар орын ... Сол екі тап ... ... ... – бірі ... ... үшін рулық биліктің орнына жаңа саяси
құрылым – мемлекет пайда болады. Мемлекет ... ... шешу ... ... тапты байлардың еркіне көндіріп, оны қанауға, ... ... үшін ... ... ... да ... болсын тек қанауды
мақсат тұтып, бай, яғни үстем таптың игілігін ... ... ... Ф. ... « ... жеке меншік және мемлекеттің пайда болуы ... ... ... мемлекет пен құқықты үстем таптың құралы деп таниды.
Социалистік мемлекет те таптық мемлекет. Бірақ ол сан ... ... ... ... ... ... мүддесін қорғайды.
Мемлекеттің пайда болуының, дамуының бірнеше түрлері бар:
Шығыс елдерінде ( Иран, Индия, Қытай, Араб т.б. ... ... ... қалыптасуы негізінен қоғамдық меншікті қорғаумен
байланысты. Себебі алғашқы қоғам ыдырау ... бұл ... ... болды:
1) Ірі су каналдарын жасау;
2) Суармалы ирригациялық жүйелер ... ... ... осы ... жұмыстарды жақсы жүргізу үшін қоғамдық-
мемлекеттік меншік қалыптасты. Сол меншіктің иелері: шенеуніктер, ру, тайпа
басшылары, ... ... мен ... ... Шығыс елдеріндегі мемлекеттердің қалыптасу себептеріне:
- ірі ирригациялық жүйелерді жасау;
- оны іске асыру үшін құлдарды, жұмысшыларды ... ... ... ... жұмысшыларды бір орталықтан басқару жатады.
Мемлекеттің басқару аппараты бұрынғы ру, ... ... ... ... Жаңа ... ... бұқарадан алыстай түсіп әділетсіздікті,
қанаушылықты күшейтті. Азия типті мемлекеттер өте ... ... ... ... көп ... сақталып келді.
Еуропалық елдерде мемлекет жеке меншіктің шапшаң, ... ... ... ... ... ... мен Римде алғашқы қоғамның ыдырауы кезінде экономикалық күшті
таптар мен топтар ... ... өз ... ... өз мүдде-
мақсаттарын орындайтын мемлекеттік аппарат ... Бұл ... ... ... ... ... ... қалыптасты.
Германияда мемлекеттің қалыптасуы басқаша болды. Қалың бұқара байларға
тәуелді болды, феодалдық қатынастар дами бастады. Осы типті ... ... ... Ресейде, Ирландияда және т.б. қалыптасты.
Құқықтың дамуы – адам ... ... өмір ... негізгі
обьективтік заңдылықтарының бірі. Ол - әлеуметтік нормалардың ... ... ... ... және ... ... ... мораль, діни нормалары) қоғамның даму процесінде
бірте-бірте құқықтық нормаларға айналуы. Сонымен, қоғамда мемлекеттің ... ... ... жаңа ... пайда болды: заң, заңға тәуелді
келісімдер, шарттық нормалар, заң күші бар ... ... ( діни ) ... мемлекет пен құқықтың пайда ... ... ... ... ... биліктің пайда
болуының құдайлық бастамасын негізге алады, «барлық билік ... ... ... жақтайды. Өзінің діни мазмұнына қарамастан, бұл
теория бірқатар ... ... ... ... ... ... теократиялық нысандарын – абыздар билігін, шіркеудің ролін,
діни және әкімшілік орталықтар ... ... ... Бұл ... ... бірі – Фома ... Әрбір ірі дінде құдайдың
әрекеті ... діни – ... ... бар. ... ... да кейбір
мемлекеттер осындай қағидаларға негізделіп құрылып, қызмет атқаруда. Бұл
қағидаларға сүйене ... дін ... ... пен ... ... ... байланыстыра түсіндіреді.
Патриархалдық теория мемлекет пен ... ... ... ... ... қожасы ер адам, ол отбасын өз еркімен
билейді, отбасы мүшелерінің арасындағы ... ... ... ... ... ... саналы түрде өздерінің ... іске ... ... одақ деп ... Күрделі ірі патриархалдық отбасы басшысы
бірте-бірте мемлекеттің ... ... ... - ... басшысы – монарх.
Бұл теория патшаның шексіз билігін негіздеуге бағытталған, ал
бұл биліктің қайнар көзі ретінде ... ... ... ... ер
адам, патриархтың шексіз билігі орын алған отбасы нысанын таниды. ... ... ... ... өз негіздемесін Аристотельдің еңбектерінен
иеленсе, өз дамуын ағылшын ғалымы Филмердің еңбектерінен тапты. ... ... ... бір ... ... ... жөн ... анықтайды. Бұл теория адамдар осындай ... ... ... құруда отбасына басқару үлгілерін қолданған деп түсіндіреді.
Шарт теориясы. Бұл теория XVII - XVIII ... ...... институттар мен жүйеге қарсы күрес кезеңінде
қалыптасып дами келе ... ... ... ... ... ... адамдар ерте кезде қақтығыстар мен шиеленістерден көздерін ашпаған.
Оларды болдырмай, өздерін сақтап қалу мақсатында саналы, ... ... үшін ... бір – бірімен шарт жасап, билікті өздері қалаған
адамдарына берген. Содан бері қарай ... ... шарт ... ... атқаруда. Шарттың талаптарын орындамай өрескел бұрмалаған жағдайда
халық өзі ... ... ... ... ... Шарт ... ... білдіретіндер негізінде шарттың ... ... ... ... ... ... ... жоқ екенін алға тартады.
Бірақ, теорияның негізгі ... ... ... күресуде прогресивтік
рөл атқарады, буржуазиялық қатынастардың өркендеуіне ықпал ... ... шарт ... негізгі қағидалары мен талаптары АҚШ - тың
тәуелсіздік декларациясында, Францияның адам және ... ... ... да ... ... Мысалы, АҚШ – тың аталмыш декларациясында
мынадай норма жарияланған: «Біз мынандай өзінен - өзі анық ... ... ... тең және олар ... ... ... сүру, бостандық және бақытқа ұмтылу құқықтармен қамтамасыз етілген.
Бұл құқықтарды ... ету үшін және ... ... өз ... ... ... алатын үкімет құрады. Әр жолы қандай да
болмасын басқару формасы осы қағидаларды бұзуға әкеліп ... ... оны ... ... ... мен ... қамтамасыз етуге
мүмкіндік беретін жаңа үкімет құруға құқық бар». [7, ... ... ... 3 – бабы ... мына ... ... ... биліктің бірден – бірі
бастауы – халық... өз билігін ... ... ... ... билікті ешкім де иемденіп кете ... ... кету заң ... ... ... Бұл ... жақтаушылар мемлекеттің пайда
болуына бір ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік билік, таптар бір халықты екінші ... ... ... ... ... және ол соғыстың, күштеудің тікелей салдары деп
танылады. К.Каутский қоғамды таптардың пайда болуын ... ... ... ... туған деп тұжырым жасады. Мысалы, Л.Гумлелович: «
Бізге тарих мемлекеттің күштеу арқылы болмағаны туралы басқаша ...... бере ... ... ... бір тайпаның басқаларға күш
қолдануы ... ... Бұл ... бөтен тайпалардың
отырықшылыққа өткен әлсіз халықты жаулап алу мен езіп жаншуының көрінісінің
нәтижесі,» - деп ... ... Ол ... ... болуын тек күш арқылы
болатын құбылыс деп танып « күш қолдану құқықтың алдында ... » ... ... ... ... ... Оның ... топтардың, бір
рулардың үстемдік етіп, - күш қолдануы дағдыға айналып, келе келе ... ... ... ... күшке сүйенген қоғамдық тәртіп деген
қортынды жасалады. Оны қолдаушы К.Каутский ... деп атап ... ... жеткен тайпалар жеңілген ... ... ... ... ... жерлерін иемделеді және содан кейін жеңілген тайпаны
жеңгендерге үнемі ... ... ... ... ... ... басқару үшін құрылған басқару аппараты мемлекетке айналады.»
[8, 77б]
Мемлекет пен құқықтың пайда болуын түсіндіретін ... да ... Осы ... ... тән бір ... бар – ол ... пен құқықтың
адам қоғамы дамуының ... бір ... ... болуы. Шынында да тарихи
дерекетерге жүгінсек, мемлекет пен құқықтың ... ... ... бір
кезеңінде шыға бастағанын байқаймыз .
1. Мемлекет (таптық ... ... – бір ... ) бір тапқа ( көпшілікке ) ... ... ... ... ... (жалпы әлеуметтік тәсіл бойынша) – ... ... Бұл ... ... оның ... ... биліктік
қатынастары арқылы біріктіріледі. Мұнда мемлекет адамдардың өзара
ымыраға келуінің құралы болып табылады.
3. Мемлекет – ... ... ... ... ... ... ... пайда болуын таптардың, бай,
кедейлердің пайда болуымен тікелей байланыстырады. ... ... ... ... тапты басып жаншуға арналған машина ретінде
ғана бағаланады. ... ... ... функцияларын жоққа
шығарады, таптық сипатты мәндік категорияға айналдырады және ... ... ... ... деген жалған идеяны туғызады.
Ирригациялық (гидравликалық) теория. Теорияның пайда болуы шығыс
елдерінің ежелгі тарихын ... ... ... ... тұңғыш
рет өткен ғасырдың соңында жазған «Шығыс деспотизмі: тотальдық ... ... ... ... осы ... ... Бұл ... мемлекеттің пайда болуы үлкен өзендердің суларын пайдаланудан және
оны ... ... ... Нил, ... Ефрат, Янцзы, Хуэнхэ, Ганга,
сияқты үлкен өзендерді игеру барысында ... ... мен ... ... ... ... ... үшін арнайы адамдар тобын,
менеджерлік – бюрократия қалыптасады. Олар келе – келе арнайы функцияларға
ие ... ... ... ... ... деп тұжырым жасайды.
Теория өзендер бар аумақта мемлекеттің шығуын түсіндіргенмен, өзені ... ... өмір ... ... мемлекет құрғандарының себептеріне
жауап бере алмайды.
Органикалық теория. Бұл теорияның өкілдері. Г.Спенсер, Вормс,
Х.Прейс мемлекетті ағза ... ... Оның ... ... ... тірі ... ... арасындағы байланысқа
теңестіріледі, яғни мемлекет – ... ... бір түрі ... ... ... даму ... ... ағзаның бір түрі ретінде
мемлекеттің өз миы ( басшы ) мен оның шешімдерін жүзеге асыру құралдары ... ) ... ... мемлекетті біртұтас организмге теңейді.
Қайсыбір тірі организмнің қалыптасуын. Г. ... ... ... ... бағалайды. Ағзада әр түрлі функциялар атқаратын жасушалар
мен органдар болады. Олардың барлығы біртұтастықты ... ... ... ... ... мйы ... функциясын атқарса, қол мен аяқ дене
еңбегімен шұғылданатындар, ал ... ... ... жүйелер адамның қан
тамырларымен салыстырады. Басқару аппаратын да тірі ағза ретінде бағалайды.
Мемлекетті тірі ... ... ... жоқ. Ағза ... ... адам саналық құдіретке, оның қимыл - әрекеті әр түрлі болады,
қайталанбайтын шешім қабылдауға интелекті жетеді.
Құқықтың ... ... Бұл ... ... ... болуын ) адамдардың психикасына ( жүйке жүйесіне ) байланыстыра
қарастырады. Сонда, осы ... ... ... ... деп – ... қабыл алынып мақұлдаған мінез – құлық ережелерін баяндау ету
мақсатын білдіретін психологиялық ...... ... орынға қояды.
Мұның өзі адамның жаратылыстық табиғатында ( жүйкесінде) көрініс тапқан,
өйткені белгісіздік пен ... адам ... ғой деп ... ... жақтаушылар мемлекет пен жалпы билік жүргізуді
адамдардың ерекше психикалық ... ... ... ... билік жүргізетін адам ерекше сыйқырлы күшпен психикалық
энергияға ие.
Алғашқы адамдар ру ... мен ... ... білдіріп,
табынған болса, мемлекеттік билік тұлғалары алдында да адамдар өздерінің
бағыныш қылығын ... ... ... ... ... ерекше психикалық қабілеттеріне байланысты. Мемлекеттік
билік осы жолмен қалыптасады. Бұл теория жалпы адамдарды ... ... ие ... ... да ірі ... рөлін ерекше асқақтатады.
Қоғамда ерекше қасиеті бар аджамдарға басқа адамдар өз ... ... ... Осының нәтижесінде олар халықты тек ғана ... ... ... ... ... ... да, ал мемлекетті қоғамдағы бар
лық адамдардың тілегі бойынша құрылған ұйым ... ғана ... ... ... ... ғалымдар мемлекеттің пайда болуын адамдардың бойына
сіңген билікке ұмтылу инстинктімен тығыз байланыстырып ... ... ... рет бұл ... ... ... ... Стросс ашылған ғылыми жаңалық ретінде ... Бұл ... ... ... болуы адамдардың алғашқы қауымдық құрылыс ... ... ... ... ... енуі ... ... қалыптастырады. Оның ойынша ру ішінде жыныстық қатынастарға
тыйым салу адамзаттың ... ... ... ... ... Қан араласудан сақтады, соның нәтижесінде салауатты, ақылды ... ... ... ру, ... ... ... айырбас жасауларына,
тіпті соғысуға жол ... ... ... ... ... ... ... 54б]
Дифузиялық теория. Бұл теория мемлекеттің пайда болуын, қалыптасуын
халықтардың бір бірімен жасаған қарым ... ... ... ... Соның тікелей әсерінен бір халық басқа халықтың
тәжірибесін алады, басқарудың жетістіктерін өз ... ... ... Бұл ... ... мазмүны бойынша күшті
мемлекет құру тек жоғары нәсілдерге ғана тән қасиет. Олар ғана ... мен ... ... ... құқылы. Жаратылысынан төменгі санатта
тұрған этнос өкілдері жоғарғы нәсілдер ұйымдастырған, құрған ... тырп ... ... тиіс және олар ... ... ... ... қорытындалай келе мемлекеттің адам қоғамы
дамуының белгілі бір сатысында ... ... ... болады.
Адамдардың ең алғашқы ұйымдасуы рулық ... ... ... ... ... оның мүшелерінің қандас ... ... ... ... және ортақ меншіктілік негізінде қалыптасты. Мемлекеттің басқа
бір ерекше белгісі, өзінің өмір сүруі үшін ... ... ... мәжбүр
болуы. Мемлекет басқа ұйымдардан қоғамда әрекет ететін құрылымдармен және
институттармен, ... ... ... ерекшеленеді.
Мемлекеттің басқарудың құқықтық нысаны, реттеуді және ықпал етуді
пайдалануы, оның міндетті белгісі ... ... ... алдында тұрған
міндетті мемлекет құқықсыз шеше ... Егер ... ... ... ... тұрған басқа ұйымдар, бірлестіктер мен құрылымдар
құқық шеңберінде әрекет етіп, құқық ... ... ... мен ... да
құқықтық нұсқауларды орындауы қажет болса, онда құқық ... ... ... ... ... ... сипатталады және әр алуан
болып келеді.
Рулық қоғамда қауымдық билік ... Ру ... ... ... ... ... ... қарап, шешіп отырған.
Алғашқы қауымдық құрылыс, яғни рулық қауым жетілу ... ... жағы ... ... қоғам болатын. Мұнда бірлесіп еңбектенудің негізгі
түрлері терімшілік, аң және балық аулау ... ... ... сай ... ... да ... жетілдірілмеген болып келетін.
Мемлекеттің пайда болу теорияларын айтып кетсек.
Теологиялық ( діни ) ... ... пен ... ... ... ... ... Жәнеде мемлекеттік биліктің пайда
болуының құдайлық бастамасын негізге алады, «барлық билік құдайдан» деген
тұжырымдаманы бекітіп, ... ... ... пен ... ... отбасының дамуымен
байланыстырады. Отбасының қожасы ер адам, ол отбасын өз ... ... ... ... ... ... ... Бұл теория XVII - XVIII ... ...... ... мен ... ... ... кезеңінде
қалыптасып дами келе көптеген елдерде кеңінен тарады.
Мәжбүрлеу теориясы. Бұл теорияны жақтаушылар мемлекеттің ... бір ... ... ... ... ... түсіндіреді.
Құқықтың марксистік теориясы. Осы теорияны ... ... ... ... деп ... ... ... құқық экономикалық
базиске тәуелді деп сендірген.
Ирригациялық (гидравликалық) теория. Теорияның ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Мемлекеттің пайда
болуы үлкен өзендердің суларын пайдаланудан және оны игеруден туындайды.
Органикалық теория. Бұл ... ... ... Вормс,
Х.Прейс мемлекетті ағза ретінде ... Оның ... ... байланыстар тірі ағзаның бөліктері арасындағы ... яғни ...... ... бір түрі ... табатын әлеуметтік дамуы.
Құқықтың психологиялық теориясы. Бұл теория құқықтың түзілуін
(пайда ... ) ... ... ( ... ... ) ... әдебиеттер:
1. Сапарғалиев Ғ.С, Ибраев А.С. Мемлекет және құқық теориясы «Фолиант»
баспасы Астана–2007ж.
2. Рыскулов Т. Революция и коренное ... ... ... ... ... М., Әлиев Ж. Дербестігіміз – демографияда. Алматы,1999
4. С. Өзбекұлы. Көшпелі қазақ өркениетіндегі құқық. Алматы, 2002.
5. Маркс К., ... Ф. ... ... ... 1981. 3 – ... ... Ө. Қопабаев. Мемлекет және құқық теорияс. Алматы, 2006ж.
7. Война за независимость и ... ... ... К. ... ... истории. М – Л. 1931. 2 ... ... Т. ... және мемлекет теориясы Қарағанды 2002ж.
10. Сапарғалиев Г.С. Основы государства и права Казахстана. Алматы, 1994
11. Сапарғалиев Г.С. Основы государства и ... ...... ... К.Д. ... А.К. ... және құқық теориясы. – Алматы,
1999ж.
13. Спиридонов Л.И. Теория государства и права. М. 1995ж.
14. ... ... Д.А. ... және ... ... – Заң ... ... С. Өзбекұлы. Қазақстанның саяси құқықтық ой пікір тарихының ... ... ... М. Ф. ... ... арғы тегі. Алматы, 1952
18. С. А. Табанов. Салыстырмалы құқықтану негіздері. Алматы, 2003
19. С. Н. ... ... ... ... ... А. А. ... О ... исторического типа государства и права7
\\Правоведение. 1983
21. Зиманов С. ... и ... ... ... ... ... ... Н. Доклад на II сессии Ассамблеи народов ... ... 1995. № 2,11- ... Ғайрат Сапарғалиев. Академиялық курс. Қазақстан Республикасының
Конституциялық құқығы, Алматы, «Жеті Жарғы » 2008ж.
24. ... ... ... ... ... М.И, Общая теория государства и права. Академический курс. 2.
Теория права. М., 1998 г.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекет және саясат11 бет
Мемлекет пен құқықтың пайда болуы мен дамуы6 бет
Жасушадағы зат алмасу және энергияның айналымы7 бет
Нуклеин қышқылдарының ыдырауы4 бет
Пестицидтердің топырақтағы қасиеттері12 бет
Пестицидтердің топырақтағы қасиеттері жайлы12 бет
Энергетикалық алмасу6 бет
Қоршаған ортаға түскен пестицидтердің абиотикалық және биотикалық ыдырауы және улы заттардың ағзада түрленуі туралы5 бет
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер дегеніміз не?4 бет
Алғашқы қауымдық қоғам, оның дамуы және ыдырауы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь