Ақысыз шарттар

МАЗМҰНЫ




Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. Ақысыз шарттар туралы жалпы ережелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1. Шарттың түсінігі және мәні, мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2. Азаматтық.құқықтық шарттарды топтастыру ерекшеліктері.
Ақысыз шарттар туралы жалпы ережелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16

2. Ақысыз шарттардың жекелеген түрлерінің ерекшеліктері ... ... ... ... ...25
2.1. Сыйға тарту шарты мен мүлікті тегін пайдалануды құқықтық реттеу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
2.2. Басқаның мүддесіне тапсырмасыз іс.әрекет жасау мен тапсырма шартының құқықтық табиғаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
2.3. Өсиет . ақысыз мәміле ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
1. Ақысыз ... ... ... ... түсінігі және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен ... ... пайдалануды құқықтық реттеу
ерекшеліктері...........................................................
......................................25
2.2. Басқаның ... ... ... ... мен ... ... Өсиет – ... ... ... ... ... қатынастардың құқықтық нысаны болып
табылады. Себебі, онда біздің күнделікті өмірдегі ... ... заңи ... ... отырады. Өзіміз білетіндей, азаматтық
құқықтың пәні – негізінен ... ... ерік ... ... дербестігіне негізделетін қатынастар. Аталған қатынастарды
реттеуде бұл құқық ... ... бір ... ... Олардың
ішінде азаматтық-құқықтық қатынастарға қатысушылардың ерік ... біз ... ... шарттармен тікелей байланысты болып
табылады.
ҚР Азаматтық кодексі ... ... мен ... пайда болу
негіздерінің кең әрі ашық тізімін келтіреді. Негізінен азаматтық айналымға
қатысушылар арасындағы ... ... ерік ... тең және еркін
субъектілер ретінде олардың келісімдерінің (шарттың), яғни ... ... ... ... ... негізгі салалық қағидаларының ішінде ... ... ... роль ... ... ... атап
өткеніміздей, азаматтық-құққтық қатынастардың көпшілігі осы ... ... ... азаматтық құқық субъектілігі талаптарына сай
келетін кез-келген тұлғалар жасай алады, азаматтық құқық субъектілері шарт
бойынша ... ... ... ... ... ... отырып, біз азаматтық құқықтағы шарттардың алатын
орны ерекше деген байлам жасай ... ... ... сол – ... ... экономика жолына көшуге байланысты шарттар қоғамымыздағы
ауыстырылмас ... ... ... ... ... шағын, орта және
үлкен кәсіпкерліктің қалыптасуы мен дамуы осы ... ... ... байланыс орнатуға мәжбүрлейді. Олардың құқықтық жағдайын ... ... орны да зор. Бұл бір ... ... ... шарт ... ... тудыратын заңдық факт ... ... ... ... ... ... шарт түрлерінің
өрісін кеңейтіп, ықпалын да арттыруда. ... ... ... ... ... ... ... және экономикалық қауіпсіздікті
қамтамасыз етуде шарттар жүйесін ... ... ... әрі сапалы
түрде сақтық беру жүйесінің болуы әрбір дамыған экономиканың айқын белгісі,
бұған дәлел іздейтін болсақ, ... ... ... елінде кездестіруге
болады. Азаматық-құқықтық шарттар ... ... ... ... ие болады. Себебі, азаматтық айналымға қатысушылардың құқықтық
мәртебесі ... ... ... ... ... ... осы ... асыру барысындағы басты құрал деуге де болар еді. ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қазіргі
нарықтық заманда тұлғалардың құқықтары мен міндеттері осы шарт негізінде
пайда ... ... да ... ... ... оның
түрлерін, ұғымын, шарттардың мазмұнын, қорытынды тәртібін, өзгертулер мен
бұзу ... ... ашып ... ... өте ... білетіндей, шарттардың басым көпшілігі ақылы болып табылады.
Себебі, жоғарыда атап өткеніміздей, азаматтық құқық ... ... ... басты құрал болып табылады. Ал бұндай қатынастарда
әдетте әр ... өз ... ... ... ... ... азаматтық-
құқықтық қатынастар тәжірибесінде ақысыз шарттар да кездесіп ... ... ... қатысушы бір тарап өз еркімен екінші тараптан есесіне ешнәрсе
талап етпестен, соның мүддесі үшін ... ... ... Негізінен отандық заң ... ... ... ... ... ... жоқ. Алайда азаматтық құқық
оқулықтарында ақысыз шарттардың жекелеген түрлері қарастырылып, ... ... ... ... Жоғарыда аталған жағдайларды ескере
отырып, мен өзімдң бітіру жұмысымды жазуда алдыма ... ... ... ... шарттар институтының ерекшелігіне тоқталу;
2. Азаматтық-құқықтық шарттарды топтастыру негіздерін ... ... ... ... ... құрамдас бөлігі ретінде
қарастыру;
4. Ақысыз шарттардың жекелеген түрлерінің ерекшеліктерін ашу.
Дипломдық жұмыстың құрылымы. ... ... ... жұмысым келесідей бөлімдерден: ... ... ... және
қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Негізгі бөлім
«Ақысыз шарттар туралы жалпы ... және ... ... жекелеген
түрлерінің ерекшеліктері» деп аталатын екі тараудан тұрады. «Ақысыз шарттар
туралы жалпы ережелерде» шарттардың түсінігі және мәні, ... ... ... ... ... және ... шарттар
туралы жалпы ережелер қарастырылады. Ал ... ... ... түрлерінің ерекшеліктері туралы сөз болады.
Бітіру жұмысын жазудағы міндет – алдыма қойған ... жету ... ... материалдарды іздеп, тауып, олардың ішінен маңызды әрі
қызықты деген ақпараттарды іріктеу; ақысыз шарттардың құқықтық ... ... ... ... ... ... талқыға
салу.
Дипломдық жұмысты жазуда негізінен Қазақстан ... ... ... ... болды. Сонымен қатар, қазақстандық
ғалымдар ... ... ... ... ... ... ... алдым.
Аталғандардын басқа, ресейлік және ... ... ... де
назарға алынып, олардың кейбір пікір-көзқарастарына ... ... ... ... ... В.В.Витрянский, С.П. Гришаев, Дернбург
Г.Пандекты, Иоффе О.С., А.Г.Калпин, ... ... Е.А. ... ... Р.А. ... ... шарттар туралы жалпы ережелер
1.1. Шарттың түсінігі және мәні, мазмұны
Шарт – көне ... ... ... ... ғасырлар бойы
пайдаланылуы құқықтың икемді түрі екендігін ... ол ... ... ... ... ... ... Шарттың негізгі
міндеті заң шеңберінде адамдардың әрекетін реттеу. Ал ... бұзу ... ... ... ... рим құқығы әр түрлі мағынада: ... ... ... ... ... өзі ретінде; ең
соңында тиісті құқықтық қатынастың нысаны ретінде ... ... ... көне түрі – ... ... ... – азаматтардың міндеттерін бекітетін, салтанатты сөздерді
жариялап айту ... ... ... және ... ... ... туралы мұндай көзқарастар ... іс ... ... ... ... және басқа да елдердің азаматтық
кодекстерінде тәртіптелген.
Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... ... ... бірнеше мағынада қолданылатынын көрсетеді, яғни,
біріншіден, міндеттемелер туындайтын құқықтық факт ... ... өзі ... ... шарттық міндеттемелер көзделген құжат
ретінде көрінеді. ... ... ... ... ... мәнге ие болады дер едім. Себебі, азаматтық айналымға
қатысушылардың құқықтық мәртебесі олардың өзара ... ... ... осы ... ... асыру барысындағы басты құрал деуге де
болар еді [1:162].
Шарттар ... ... ... ... және ... аса ... рөл атқаруда, өйткені ол шарт талаптарына сай
әрекеттер жүргізу мен айналымдар қолданылымдар ... ... ... емес жеке ... ... мен ... байланысты
жүргізілетініне көзім жетті. Шарттар ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі нарықтық заманда
тұлғалардың құқықтары мен міндеттері осы шарт ... ... ... да ... шартқа байланысты оның түрлерін, ұғымын,
шарттардың мазмұнын, қорытынды тәртібін, өзгертулер мен бұзу ... ашып ... ... өте зор ... ... қатар, азаматтық-құқықтық қатынастарды реттеудің
маңызды құралдарының бірі болып табылады. ... ... оның ... ... ... бекітуге әкеп соғады. Жалпы ... ... ... ... ... ... субъектілердің арасында өз-өзінен өзара ... Ал ... ... ... шарт жасасу олардың арасында
нақты қарым-қатынастың пайда болуына әкеп ... Шарт ... ... ... ... байланысты қалыптастыру функциясын атқарады.
Ол субъектілердің арасында өзара әрекеттерді тудырып қана қоймайды,
сонымен ... ... ... ... ... ... ... тәртібі мен кезектілігінің талаптарын айқындайды. Осылайша,
шарт реттеуші ... ...... ... ... әрекеттерінің құқықтық режимін қарастырады.
Бұл тұрғыда «шарт» терминінің өзі ... ... ... жөн. ... шарт – бұл ең ... ... бір ... жетуге (азаматтық құқықтар мен міндеттерді белгілеуге, өзгертуге
және тоқтатуға) бағытталған заңды әрекеттерге жататын заңдық факт. ... ... ... ... ... ... ... өзі де шарт болып табылады (мысалы, сатып алу-сату шарты).
Осылармен қатар, шарт ... ... өзі, яғни ... ... ... ... ... – бұл мәмілелердің ең көп тараған ... ... ... үшін ... ережелер, соның ішінде мәмілелердің жарамдылық
шарттары туралы, олардың нысаны туралы т.б. ... ... ... мәмілелер мен басқа да заңдық фактілерден айырмашылығына
келетін болсақ, шарт ... – бұл ... ... ... ... ... ... сәйкес, шартты жасасу үшін екі тараптың
(екіжақты мәміле) немесе үш не одан да көп ... ... ... ерік ... ... ... ... екіжақты мәміле болып табылады, себебі
шарттан, ереже бойынша, ... ... ... туындайды, ал
міндеттеме үшін мүдделері ... ... ... екі тараптың
болуы тән: бірі талап ету құқығына ие (несие ... ал ...... ... міндетке ие болады (борышқор) [2:394].
Көпжақты міндеттеменің мысалы ретінде бірлескен қызмет туралы ... ... Бұл ... ... – оның тараптары ортақ мақсатқа жету
үшін бірлесіп қызмет етуге міндеттенеді, яғни бұл ... ... ... ... ... ... және осы қызметтің нәтижесінде
ортақ меншік пайда болады. ... ... ... шарт (жай ... құқық» бөлімінде емес, меншік құқығына арналған бөлімде
ортақ меншік туралы ... ... ... да ... деп ... міндеттемелерге, ереже бойынша, шарттар туралы ... ... ... ... шарт ерікті акт болып табылады. Бірақ ... акт ... тән ... ... Ол бір, екі немесе
бірнеше тұлғалардың бөлектенген әрекеттерін емес, екі ... ... ... ... ... тұтас ерік білдіруін бейнелейді. Осы
ортақ ерік шартта тиісті түрде құрылуы мен ... үшін ҚР ... ... шарт еркіндігі принципі қалыптасқан.
Аталған принципке сәйкес, азаматтар мен заңды тұлғалар жарт ... ... Бұл ... ... олар ... өз ... бойынша не
жасасады, не жасаспауға да құқылы. ... да бір ... шарт ... тек АК-те, басқа да заңда көзделген немесе өз ... ... ... ғана мүмкін болады [1:166].
Шарт еркіндігі азаматтық құқық суббъектілерінің келесі мәселелерді
шешудегі еркіндігінен көрінеді:
1) шартты жасасу не жасаспау;
2) шарт ... ... ... ... ... ... ... қандай да бір ережелерді енгізу.
Шарт еркіндігі принципі сондай-ақ мынаны білдіреді: ... ... ...... ... өзге де ... ... көзделген және
көзделмеген, бірақ азаматтық заңнаманың жалпы қағидалары мен бастамаларына
қайшы келмейтін шартты жасасуға құқылы. ... ... ... заңда немесе
өзге де құқықтық актілерде ... ... ... ... ... ... ... да жасаса алады. Егер тараптардың келісімінен немесе
аралас шарттың мәнінен өзгеше туындамаса, тараптардың аралас шарт ... ... ... ... ... шарттың ережелері
қолданылады.
Осылайша, шарт еркіндігі тараптардың шарт ... ... ... ... ... немесе өзге құқықтық актілерде
көзделген жағдайларды ... шарт ... ... ... Шарт ... ... ... қарастыратын
жағдайларда, тараптар өздерінің келісімдерінде оны қолдануды алып тастай
алады немесе онда қарастырылғаннан басқалай ережені ... ... ... ... ... екі ... одан да көп адамның
азаматтық құқықтар мен міндеттерді белгілеу, өзгерту ... ... ... шарт деп ... [3:107]. Бұл ... шарттың міндеттемелер
туындайтын құқықтық факт ретінде қолданылатыны анық. Мұндай айқындама шарт
–мәмілені ... ... ... ... ... ... сәйкес
«шарт деп мәмілені таниды, ол арқылы бір немесе ... ... ... ... ... ... тұлғалар алдында бір нәрсені істеуге немесе
істемеуге міндеттенеді». ... ... ... кодексі шартты тұтастай
алғанда сол ... ... ... ... құқық нормаларына сәйкес
жақтардың келісімінен туындайтын құқықтық міндеттеме деп есептейді. Сауда
кодексінің 1-201 ... ... ... деп ... ... іс жүзінде жасалған мәмілесі өтініштер мен ... ... ... ал ... Азаматтық кодексі кітабында 213-
бап: «шарт бір немесе бірнеше жақ ... бір ... ... ... ... өзіне қабылдайтын мәміле болып табылады», – деп ... ... да, осы ... 2-тармағы мәміле нормаларына мынадай
сілтеме жасайды: «шартқа екі жақты және көп жақты мәмілелер ... ... ... ... «мәміле» ұғымы «шартқа» қарағанда кең, және
бір жақты болуы мүмкін. ... шарт ... ... жатады, бірақ
мәмілелердің барлығы шарт бола бермейді. Шартқа ... ... ... деп тану туралы, және оның салдары ... ... ... құқықтық шарт, тараптардың құқықтық тәртіпке сай ... ... бір ... жетудегі келісілген еріктерін білдіре ... ... ... ... ... ... және тоқтату негізі
болып табылады. Кейбір нақты бір ... ... тек ... қана
емес, сонымен қатар, жеке мүліктік емес ... ... ... ... ... ( ... ... құқықтық қатынастар).
Шарттан туындайтын міндеттемелерге, Азаматтық кодекстің ... ... ... ... ... ... өзгеше
көзделмегендіктен міндеттемелер жөніндегі жалпы ... ... ... ... ... ... ... құрылтай шарты, авторлық
шарт және басқалар) туындайтын заттық, ... ... өзге ... егер ... шарттан немесе құқықтық қатынастардың мәнінен
өзгеше туындамаса, ... ... ... ... ...... шарт жағдайларының жиынтығы. Жалпы ереже
бойынша, тиісті шарттың мазмұны, ... ... ... шарт ... талаптардың өз қалауы бойынша белгіленеді (АК-
тің 382-бабының 1-тармағы). Шарттың мазмұны деп – жасалған шарт ... және ішкі ... ... ... құқықтары мен міндеттерін
сонымен қатар, олардың ... ... ... ... айтамыз
[5:18]. Шарттың ережесі заңдарға сәйкес қолданылатын нормамен көзделген
реттерде, егер тараптардың келісімімен ... ... ... ... ... келсімідерімен норманың қолданылуын жоя
алады немесе сол нормада көзделгеннен өзгеше жағдайды ... ... ... ... тартаптар немесе диспозитивтік ... ... ... ... ... қатынастарында
қолданылатын іскерлік қызметтің өрісіндегі әдеттегі (императивтік қалып)
құқықтармен белгіленеді (АК-тің 383 бабының 2-тармағы ).
Азаматтық ... ... 1-ші ... ... ... шарттың барлық елеулі ережелері бойынша тиісті жағдайларда талап
етілетін нысанда келісімге қол жеткен кезде шарт ... деп ... ... ... ... ... мәні туралы ережелер; заң
мен басқа нормативтік құжаттарда елеулі ретінде аталғандар; осы ... үшін ... ... бір тараптың мәлімдеуі бойынша келісімге қол
жеткізуге тиісті барлық ережелер.
Кәдімгі (дағдылы) ... ... ... нормаларында
қарастырылған, яғни шартқа енгізу міндетті болып ... ... ... ... шартқа енуі өз-өзінен белгілі. Егер нақ ... ... ... ... айрықша ескертіліп айтылмаса, онда жалпы
белгіленген ... ... ... азаматтық кодекстің 223-бабына
сәйкес ерлі-зайыптылардың некеде тұрған кезде жинаған мүлкі, егер бұл ... ... ... басқаша көзделмесе, олардың ортақ
меншігі болып ... ... деп ... ... ... ... ... әр жақтың келісімі кездейсоқ жағдайлар
делінеді және осы жағдайлар диспозитивтік ... ... ... әр ... өзімен қалыптастырылады, өздері заңдағы ... ... ... ... енгізіледі. Мысалы, әр жақ өзара келісімдер арқылы
мүлікті иеленушінің құқықтарын шартқа енгізеді, бірақ ... ... ... ... үлгі ... де айқындалуы мүмкін. АК-
тің 388 бабына сәйкес, шарттың ... үлгі ... ... ... ... үлгі ережелер, егер шарттың ережесін тараптар іскерлік
қызмет ... ... ... ... ... ... ережелер үлгі шарт немесе мазмұнында осы ережелер бар өзге
құжаттар нысанында ... ... ... ... ... мазмұндық ерекшелігі бар.
Мысалға ... және ... ... ... болсақ, ақылы шарттың
мазмұнында шарттың ақысының мөлшері, оны ... ... мен ... ... ... және нақты шарттың мазмұнында олардың
объектілері мен күшіне ену мерзімі ... ... ... аударылады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 379-бабына сәйкес,
шарттан ... ... ... ... өзге ... қатынастар
туындауы мүмкiн [3:107]. Азаматтық-құқықтық шарттарды әдетте міндеттемелік
құқық қатынасымен байланыстырады. Көп ... бұл, ... ... ... ... ... қатынастарының сызбасына зорға енетін құқықтық
қатынастар да бар. ... ... ... ... ... ... арасында ортақ меншік объектісіне бірлесіп иелік ету және
пайдалану бойынша қатынастар туындайды, ал бұл ... өз ... ... ... түрде заттық құқықтық қатынастар болып
табылады. Шарттан авторлық қатынастар ... ... ... ... ... тапқандар арасында) пайда болғандағы
жағдайда да осылай бағалауға болады.
Шарттан туындаған ... ... ... ... ... түрлерi туралы ережелерiнде өзгеше көзделмегендiктен,
мiндеттемелер жөнiндегi жалпы ережелер ... [3:116]. Бұл ... ... жөн: ... тек ... ғана ... сонымен қатар
басқа да заңдық фактілерден де ... ... ... шарттық
міндеттемелерге міндеттемелер туралы жалпы ережелерді қолдану Азаматтық
кодекстің шарттар ... ... ... ... ... талап етуді
басқаға беру мен қарызды аудару туралы жекелеген ережелер (АК ... ... ... ... ... ... факторинг).
Сәйкесінше, шарттардың осы түрлері туралы ... ... ... ... ... шарт, құрылтай шарты, авторлық шарт
және басқалар) туындайтын заттық, авторлық немесе өзге де ... егер ... ... ... құқықтық қатынастардың мәнiнен
өзгеше туындамаса, Азаматтық кодекстің «Шарт ұғымы және оның ережелері» деп
аталатын 22-тараудың ... ... ... ... ... ... ... аталған тараудың ережелері
қолданылады, бірақ бұл ережелердің заңнамада немесе шартта белгіленген ... ... ... ... ... ... ... ережелері
қолданылуы тиіс.
Азаматтық кодекстің 379-бабы шарттан туындайтын заттық, авторлық
немесе басқа құқық қатынастарына міндеттемелер ... ... ... ... Бұл ... ... белгілі бір ақтаңдағы деп санау
керек. Себебі, заңнамамен немесе шартпен ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер туралы ережелер
қолданылуы тиіс деп топшылауға болады [1:396].
Өзіміз ... ... шарт ... ... ... бекітілетін талаптардың белгілі бір жиынтығынан құралады. Осы
талаптардың жиынтығы шарттың мазмұны деп ... Шарт ... үш ... ... ... және ... ... талаптарға шарт жасалған деп есептеу үшін қажетті ... ... ... өзін өз ... үш ... бөлуге болады:
1) шарттың пәні туралы талаптар;
2) заңдарда немесе құқықтық актілерде шарттың ... бір түрі ... ... ... деп ... талаптар;
3) тараптардың бірінің арызы бойынша келісімге қол жеткізуге қажетті
талаптардың барлығы.
Шарттың пәні болып әдетте ... да бір ... ... ... ... асыруы тиіс болатын белгілі бір әрекеттер танылады. Бұл әрекеттер
заңдық, сондай-ақ іс жүзінде болуы ... ... ... ... шарттың белгілі бір түрі үшін
маңызды немесе қажетті деп аталған талаптар ... ... ... үшін ... ... жатқызуға болады.
Қарапайым талаптар – бұл тәжірибеде белгілі бір ... ... ... ... жоқ ... оның ... әсер ... Мысалы, тауар жеткізілімі шартында әдетте шартты орындамағандығы
үшін айып ... ... ... енгізіледі. Ережеге сәйкес, қарапайым талаптар
диспозитивтік нормалармен қарастырылады.
Кездейсоқ талаптар дегеніміз – бұл берілген шартқа тән ... ... ... ... ... келіскен болса, заңдық мәнге ие болатын
талаптар.
Тиiстi шарттың ... ... ... жағдайлардан басқасында,
шарт ережелерi тараптардың өз қалауы бойынша ... ... ... ... ... ... реттерде, егер тараптардың
келiсiмiмен өзгеше (диспозитивтiк қалып) белгiленбесе, тараптар өздерiнiң
келiсiмдерiмен қалыптың ... жоя ... ... сол қалыпта
көзделгеннен өзгеше жағдайды белгiлей алады.
Шарт ережелерін айқындаудың ... ... шарт ... ... ... ... белгіленген жағдайлардан басқа
реттерде шарттың кез-келген ережелерін белгілей алады.
ҚР АК-нің 382-бабының ... ... және ... арасындағы айырмашылық келтірілген. Тиісті ереженің мазмұны
заңнамада қатаң ... ... ... норма), тараптар бұл
ережені өзгерте алмайды. Олар бұл ережені шарта қарастыруы да, ... ... ... ... қарамастан, олар бұл ережені заңда бекітілген
нысанда ... ... ... ... ... ... ... ақшалай міндеттемелер теңгемен көрінуі тиіс. Немесе АК-тің 304-
бабына сәйкес ... ... ... мүлік оның барлық меншік иелерінің
келісімімен ғана кепілге берілуі мүмкін. Бұдан ...... ... ... есептесу туралы немесе ортақ меншікті басқа меншік
иелерінің келісімінсіз кепілге беру туралы ... ... ... [3:108].
Шарттың ережелері тек заңмен ғана ... ... ... ... да
құқықтық актімен алдын-ала императивті жазылуы мүмкін. ... ... ... №412 ... ... ... материалдарын тарату Ережелері бекітілді. Осы ... ... ... ... ... ... сатып
алу кезінде оларды мақсатты пайдалану бойынша ... ... ... және өз ... ... үшін ... ... (30%
айыппұлмен қоса тауар құнының нарықтық ... ... ... ... ... ... ... жасасады [7:10]. Бұл ереже
императивті болып табылады және ... ... ... ... ... ережелері диспозитивтік нормамен қарастырылған ... оны ... ... онда қарастырылғаннан басқа ережені
бекітуге ... ... ... ... екі немесе бірнеше әрекеттердің
бірін жасауға міндетті ... егер ... ... ... ... ... таңдау құқығы берілген. Осыдан, тараптар шартта
ұқсас міндеттемен орындаудың басқа тәртібін қарастыруға құқылы. ... ... ... ... ... ... ... бекітілген
норма қолданылады.
Азаматтық заңнамада императивтік нормалар көп емес. Азаматтық-құқықтық
нормалардың көпшілігі диспозитивтік нормалар болып табылады. Бұл ... ... шарт ... қағидасына сүйене отырып, оның барлық
талаптарын өздері белгілеуі тиіс. Диспозитивтік нормалар ... д бір ... ... ... ... реттелмей қалуын болғызбау мақсатында
енгізіледі.
Кейде қандай да бір ережені тараптар да, диспозитивтік ... ... ... ... да орын алуы мүмкін. Бұл жағдайда, егер
ондай дәстүр болатын ... және оны ... ... ... ... айналым
өрісіндегі дәстүрлерді қолдануға болады. Бірақ, мұндай жағдай өте сирек
кездеседі және ... ... ... ... байланысты туындайтын даулар
сотта шешіледі.
Шарттың мазмұны – ... шарт ... ... ... ереже
бойынша, тиісті шарттың мазмұны, ... ... ... шарт ... ... өз ... бойынша белгіленеді
[5:18]. Шарттың мазмұны деп – жасалған шарт құрылымын ... және ... ... тараптардың құқықтары мен міндеттерін сонымен қатар, олардың
еркімен айқындалатын талаптардың жиынын айтамыз. Шарттың ... ... ... ... ... ... егер ... өзгеше (диспозитивтік норма) белгіленбесе, тараптар ... ... ... жоя ... ... сол нормада
көзделгеннен өзгеше жағдайды белгілей алады.
Егер шарттың ережесін тараптар немесе диспозитивтік қалып белгілемеген
болса, тиісті жағдайлар ... ... ... іскерлік
қызметтің өрісіндегі әдеттегі (императивтік қалып ) құқықтармен белгіленеді
(АК-тің 383 бабының 2-тармағы ... ... ... ... Шарттың мәні туралы ережелер;
1. Заң мен басқа нормативтік құжаттарда елеулі ретінде аталғандар;
1. Осы шарттың түрі үшін қажетті ережелер;
1. Бір ... ... ... ... қол ... ... ... (АК-тің 393 бабы).
Кәдімгі (дағдылы) жағдайлар заңның диспозитивтік ... яғни ... ... ... болып саналмайтын шарттарды
айтады, өйткені, бұлардың шартқа енуі өз-өзінен белгілі. Егер нақ ... ... ... ... ... ... айтылмаса, онда жалпы
белгіленген тәртіп қолданылады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... кезде жинаған мүлкі, егер бұл мүлік
ерлі-зайыптылардың ... ... ... ... ... ортақ
меншігі болып табылады.
Елеулі деп есептелмейтін нормативтік актілерде қаралмаған мәселелер
бойынша әр жақтың келісімі кездейсоқ жағдайлар делінеді және осы ... ... ... ... Олар әр ... ... өздері заңдағы ережеге қосымша немесе өзгерістер арқылы
енгізіледі. Мысалы, әр жақ өзара келісімдер ... ... ... ... ... ... ... тапсырмайды.
Шарттың мазмұны шарттардың үлгі ережелерімен де айқындалуы мүмкін. АК-
тің 388 бабына сәйкес, шарттың мазмұнында үлгі ... ... ... ... үлгі ... егер шарттың ережесін тараптар іскерлік
қызмет өрісіндегі әдеттегі құқықтар ретінде қолданылады.
Үлгі ережелер үлгі шарт ... ... осы ... бар өзге
құжаттар нысанында жазылуы мүмкін.
Шарттардың түрлерге бөлінуінің өзіндік мазмұндық ... ... ... және ... шарттарды алатын болсақ, ақылы ... ... ... мөлшері, оны төлеудің тәртібі мен ... ... ... және ... ... ... олардың
объектілері мен күшіне ену мерзімі туралы ережелерге назар аударылады.
Шартта оның кейбiр ережелерi осындай ... үшiн ... ... ... ... үлгi ... белгiленетiнi көзделуi мүмкiн
[3:388]. Көрсетіліген баптың ... ... үлгі ... ... ... ... табылмайды, бірақ сот оларды іскерлік айналым дәстүрі
ретінде ескеруі мүмкін.
Шарт тараптар үшiн оны ... ... ... ... ... ... ... (императивтiк қалыптарға) сәйкес келуге
тиiс. Егер шарт жасалғаннан кейiн шарт жасалған кезде ... ... ... ... үшiн ... ережелер заңдармен белгiленген
болса, жасалған шарттың ережелерi оның күнi бұрын ... ... ... да ... деп ... ... жағдайларда, өз күшiн сақтайды.
Шарт мәміленің бір түрі болғандықтан, оның нысанына мәміленің нысаны
үшін белгіленген барлық ... ... Атап ... ... ... жай ... және ... жазбаша нысанда жасалуы мүмкін. Шарттың
кейбір түрлері үшін сонымен қатар мемлекеттік тіркеу қарастырылған.
Бұл жерде ... ... ... түрі ... ... кету ... екі тараптың да қолы қойылған құжат оның ең көп ... түрі ... Шарт ... ... ... болып сонымен қатар жазбаша түрде
шарт жасасуға ұсыныс жолдау мен оны шарттың ... ... ... ... ... ... ... (тауарды түсіру, қызметтерді
көрсету, жұмыстарды орындау т.б.) жолымен қабылдау саналады.
Шарт хат алмасу, телеграмма, факс, басқа да ... ... ... ... де ... нысанда жасалуы мүмкін. Бұл жағдайда мына
мәселені дұрыс анықтап алу қажет: шарт тараптан ... ... ... ... ... ... құжат шарт тарабынан шығатындығы ... ... ... ... оның ... қажеттілігі. Заем шарты
үшін шартты куәландыратын қолхат немесе бағалы ... ... ... ... ... үшін – ... ... жетон берілген жағдайда шарттың жазбаша
нысаны сақталған деп есептеледі.
Азаматтар мен ... ... ... қатынастарда жазбаша шарттарды
ресімдеу кезінде шарт жасасу үрдісінің өзін ... ... ... бланкілер жиі қолданылады. Бірақ бұндай бланкілердің болуы оларға
өзгертулерді енгізуге ... да бір ... ... ... ... ... болмайды деген сөз емес. Егер шарттың барлық елеулі
ережелері ... ... ол ... деп ... тараптар үшiн оны жасасу кезiнде қолданылып жүрген заңдармен
белгiленген мiндеттi ережелерге (императивтiк қалыптарға) ... ... шарт ... ... шарт жасалған кезде қолданылып жүрген
ережелерден өзгеше, тараптар үшiн ... ... ... ... ... ... ережелерi оның күнi бұрын жасалған шарттардан
туындайтын қатынастарға да қолданылады деп ... ... ... өз ... сақтайды [3:383]. Бұл жерде жоғарыда тап кеткен
императивтік ... ... ... ... біз жоғарыда шарттың
ережелері туралы айтқан болатынбыз. Ал мұнда ... ... шарт ... ... Шарт ... ... ... императивтік нормалар оның
әрекет ету кезеңінде және шарттың ережелеріне қайшы келетін жағдайда шарт
үшін міндетті ... шарт ... ... ... ... ... бір әрекетті
(мұнай өндіру, туристік қызметтер көрсету т.б.) ... ... ... шарт
жасалынды. Бірақ кейінірек қызметтің осы түрін лицензиялау енгізілді. Бұл
жағдайда заң ... ... ... ... ... ... асыру
үшін лицензиялау талап етіле ме?
Бұл сұрақтың жауабы ҚР АК-нің 383-бабының 2-тармағында берілген. Бұл
тармақтың ережелері ... ... ... күші тек осы заң ... ... туындаған құқықтық қаынастарға таратылатын ... ... ... ... ... осы ... ... енуі туралы
қаулыда бекітіледі.
ҚР «Шетелдік инвестициялар туралы» ... ... ... шарттың тұрақтылығы принципі бекітілген. Бұл жерде әңгіме Заңның
6-бабы туралы болып отыр. Бұл бап «Инвестициялар туралы» Заңның ең ... ... ... бірі болып табылады. Оған сәйкес, заңнамадағы
өзгерістің және (немесе) халықаралық ... ... енуі және ... ... ... ... шетелдік инвестордың жағдайының
нашарлауы жағдайында, егер ... ... ... ... 10 жыл ... ал ұзақ мерзімді контрактілер бойынша (10
жылдан жоғары) жүзеге ... ... ...... аяқталғанға дейін инвестицияны жүзеге асыру сәтінде ... ... ... ... ... ... ... жағдайда бұндай өзгерістер, жалпы
ереже бойынша, шарт жасасқан кезде күшінде болған ... ... ... яғни шарт ... ... ... ... Сонымен қатар, өзара
келісім бойынша шартты ... – бұл ... ... яғни ... ол шарт ... ережелеріне бағынуы керек, соның ішінде шартқа
өзгеріс енгізген сәтте әрекет ететін заңға сәйкес болуы тиіс.
Шарттың әрекет ету ... жаңа ... ... ... шарт жасасу
тәртібін қарстыратын 397-бабының ережелері ... ... ... ұзартылған шарттың ережелері ұзартылған сәттегі заңның
талаптарына сәйкес болуы ... ... ... ... ... шарттар туралы жалпы ережелер
Шарттың түсінігімен және ... ... ... ... ... өте ... байланысты. Азаматтық айналымда
шарттардың алдыңғы қатарлы мәні, осы құбылыстың ... ... ... ... ... ... ... нормаларды енгізуге алғышарт болды.
Осындай ережелердің ішінен кем дегенде екі топты бөліп қарастыру қажет.
Біріншіден, шарттардың ... ... ... ... ... ... екіншіден, сәйкесінше шарттардың сипаты ... ... ... ... жалпы ережелер негізінен Азаматтық кодекстің
жалпы бөлімінде шоғырланған (көбінесе «Міндеттемелік құқық» деп аталатын 3-
бөлімде), ал ... ... ... ... ережелер – ерекше
бөлімде қарастырылады («Міндеттемелердің жекелеген түрлері» атты 4-бөлім).
Шарттарды топтастыру белгілі бір нормаларды шарттың ... ... ... ... сондай-ақ типіне қолдануды жеңілдетеді. Сонымен ... ... бір ... қатынастарды құқықтық реттеудегі ұқсастықтар ... ... ... ... ... одан әрі ... жүйелеуге септігін тигізеді, шарттарды терең тану мақсатына қызмет
етеді.
Шарттардың ... ... ... ... ... ... олардың
жасалу уақытын, қайтарымдылығының басталуын, тараптардың құқықтары ... ... және ... ... ... айқындайтын ережелер
кіреді.
Шарттар түрлі негіздер ... ... ... ... ... маңызы өте зор. Шарттың ... ... ... ... септігін тигізеді. Құқықтар мен міндеттердің пайда болу
уақытына қарай олар ... ... және ... деп бөлінеді.
Консенсуалды шарт дегеніміз әр ... ... ... ... ... Бұл
шарт олар келісімге келген ... ... ... де, әр ... ... ... ... ( мысалы, сатып алу-сату, мүлікті ... ... ... шартты жасалған деп тану үшін оның барлық елеулі ережелерімен ... ... ... ... ... шарт ... ... [3:393]. Нақты шарт дегеніміз заттарды тапсыру сәтінде ... мен ... ... шарт ... ... ... қол жеткізген
келісім негізінде шарттың пәнін беру бойынша әрекетті ... ... ... жасалған болып есептелетін жағдайларда ол нақты деп аталады ... ... ... консенсуалды шарттарға жатады. Мысалы, сатып
алу-сату, мүлікті жалдау, мердігерлік ... ... және ... ... ... Ақылы шарт бойынша өз міндетін
атқарған жақ ақысын ... не ... ... ... құқылы (мысалы, тапсырылған
затқа, атқарылған жұмысқа, істелген қызметке ақша алады, тапсырған мүлкінің
құнын алады.) Бір тарап екінші тарапқа одан ақы ... ... еш ... ұсынуды міндетіне алған шарт ақысыз шарт болып табылады. ... ... ... ... ... ... мүлікті ақысыз тегін пайдалану,
кейбір жағдайда сақтау жатады.
Азаматтық-құқықтық шарттардың көпшілік бөлігі ... ... ... ... ... ... нысанын пайдаланумен түсіндіріледі.
Шарттың ақылылығы бір контрагенттің ... ... ... ... ... ұсынысы сәйкес келеді (мүлікті жалдау шарты
бойынша, ... ... ... ... ... ... пайдалануына жеке-
айқындалған затты беруге міндеттенеді, ал жалға алушы ол үшін өз кезегінде
сыйақыны – жалдау ақысын төлеуге ... ... ... тең мүлікті
берген кезде ақылылық эквиваленттілік сипатын алады [1:169]. ҚР АК-нің 384-
бабының бірінші бөлігінде ақылы шарттарға былай деп ... ... ... ... өз мiндеттемелерiн орындағаны үшiн ақы алуы немесе бiр-бiрiне
бiр нәрсе беруi керек болса, бұл ақылы шарт болып табылады» [3:108].
Бір ... ... ... пайдасына қандай да бір әрекетті ... ... ... ... шарттар ақысыз деп танылады (мысалы, сыйға
тарту, өсиет, пайызсыз заем т.б.). ... ... ... шарттарға
мынадай анықтама береді: «Бiр тарап екiншi тарапқа одан ақы алмай ... ... бiр ... ... мiндетiне алған шарт ақысыз шарт ... ... ... ... ... ... да, ... да болуы мүмкін
(тапсырма, сақтау, заем). ... ... ... ... ... шарттарды ақылы және ақысыз деп бөлудің елеулі мәні
болады. Шарттан материалдық пайда көрмейтін тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігінен
көрі қатаңырақ болады. Мұндай тұлғадан ерекше алдын-алу шараларын қолдану
бойынша, мүлкті ... ... ... өтеуін т.б. талап етуге
болмайды. Осыдан, азаматардың арасында жасалған ақысыз ... ... ... ... ... берілген мүлікті өзінің меншігіндей етіп ... ... мен ... ... ... шарттар біржақты
міндеттейтін және екіжақты міндеттейтін деп бөлінеді. ... ... ... тек ... ал ... – тек міндет қана болады.
Бұған мысал ретінде заем ... ... ... Онда заем ... ... ... ету құқығы болса, борышқорда қарызды қайтару
міндеті бар. Шарттарды бір ... ... және ... келісілген деп
бөлудің тәжірибелік маңызы зор. Азаматтық кодекстің ... ... ... ... және ... ... қарастырылған; өз
міндеттерін орындаудан бас ... ... ... ... ... берген
жақтың құқығы бар, оны толықтай не бөлектей жүзеге асыра алады, ал ... ... ... ... ... ... талап ете алады.
Шарттардың басым көпшілігі өзара келісілген, яғни құқықтар мен міндеттер
екі жақта да ... ... ... ... ... ... ... бір мезгілде
құқықтар да, міндеттер де болады. Осыдан, сатып алу-сату шартында ... ... ... ... ... және ... бір мезгілде белгілі
бір ақша сомасын төлеуді талап етуге құқылы. Ал ... ... өз ... сомасын төлеуге міндеттенеді және затты тапсыруын талап етуге құқылы
болады.
Үшінші жақтың пайдасына жасалатын шарт. ... ... ... мен ... ... – сол ... ... Алайда
азаматтық айналымда басқа да түрлі ... ... ... мен ... ... ... не ... өзі, не өзінің
уәкілі арқылы ... ... жақ ... ... ... жасалған шарт – бұл талаптар несие ... ... және ... ... өзінің пайдасына орындауды талап
етуге құқығы бар үшінші жақ үшін жасалған шарт (АК-тің 391-бабы).
Үшінші жақтың пайдасына ... ... ... ... орындау
жөніндегі шарттан бөлектеу қажет, өйткені, ол орындауды талап ету құқығын
еншілемейді. Аталған ... тек ... ғана ... уәкілетті, несие
берушінің өзі де оны орындау ретінде қарайды. Үшінші тұлғаның ... ... ... талап етуге дербес құқығы болмайды. Ондай құқық үшінші
жаққа шарт бойынша ... ... ... ... шарт ... ... ... ету құқығы
контрагентке тиесілі, бірақ кейде бұндай ... шарт ... ... ... ... да болуы мүмкін. Мұндай шарттар үшінші жақтың
пайдасына жасалатын шарт деп ... Оған ... ... береміз:
«Тараптар несие берушiге емес, шартта көрсетiлген ... ... ... ... ... пайдасына орындауды талап етуге құқығы бар
үшiншi жаққа борышқор орындап беруге ... деп ... шарт ... ... ... шарт ... ... Мысалы, ҚР АК-нің 689-
бабына сәйкес, жүкті тасымалдау шарты бойынша бір тарап ... ... ... (жүк ... ... ... ... белгіленген
мекенге жеткізуге және жүкті алуға уәкілетті адамға (алушыға) оны беруге
міндеттенеді, ал жүк ... ... ... үшін ... ... ... ақы ... міндеттенеді. Бұл жағдайда жүкті ... адам ... жақ ... ... ... ... ... қорғау мақсатында ҚР АК-нің ... ... ... ... ... егер заңдарда немесе шартта ... ... жақ ... шарт ... өз ... пайдалану ниетiн
бiлдiрген кезден бастап тараптар өздерi жасасқан ... ... ... бұза ... немесе өзгерте алмайды. Ал егер үшінші жақ өзіне
шартпен берілген құқықтардан бас ... ... ... ... ... ... және шартқа қайшы келмейтін жағдайларда бұл құқықты өзі
пайдалана алады [3:108].
Шарттар сондай-ақ негізгі және алдын-ала жасалған деп ... ... ... шарттың алдында жүруі тиіс алдын-ала жасалатын
шарттың мәні мынада: тараптар алдын ала жасалатын ... ... ... ... жұмыс орындау немесе қызмет ... ... шарт ... ... ... ... ... шарттың функциясы оның қатысушыларының әрекеттерін
жоспарлаудан құрылады. Алдын-ала шарт заңды тұлғалардың арасында ... ... ... арасында да жасалуы мүмкін.
Алдын-ала шарттың мазмұны келесі талаптарға жауап беруі тиіс. Ең
алдымен, онда болашақта ... ... ... атауы көрсетілуі және
оның тараптары аталуы тиіс. Алдын ала жасалатын шартта ... ... ... ... да ... жағдайларын белгiлеуге мүмкiндiк беретiн
ережелер болуға тиiс. 
Алдын-ала шартта сонымен қатар негізгі шарттың ... ... ... егер бұл ... ... ... ... ретінде несие мөлшері
болады; егер әңгіме тапсырма шарты туралы болса, бұл жағдайда ... ... ... ашып ... ... ала ... шарт негiзгi шарт үшiн заңдарда белгiленген
нысанда, ал егер негiзгi шарт нысаны ... ... ... ... егер ... үйді ... ... шарты нотариалды куәландыруға тиіс
болса, онда ладын-ала жасалатын шарт та нотариалды куәландырылуға ... ала ... шарт ... ... ... ... оның жарамсыз
болып қалуына әкелiп соқтырады.
Алдын ала жасалатын шартта тараптар негiзгi ... ... ... ... ... ала ... ... мұндай
мерзiм белгiленбесе, олар көздеген шарт алдын ала ... ... ... жыл ... ... ... ала жасалатын шартта көзделген мiндеттемелер, егер тараптар
негiзгi ... ... тиiс ... ... ... ол жасалмаса не
тараптардың бiрi екiншi тарапқа бұл шартты жасасуға ... ... ... туралы хаттамада (ниеттер туралы шартта) тараптардың оған
алдын ала ... шарт ... беру ... тiкелей көзделмесе, ол
азаматтық-құқықтық шарт болып ... және оның ... ... ... ... ... бірі негізгі шартты жасасудан ... ... ... шарт жасасуға мәжбүрлеу туралы талаппен сотқа жүгінуге құқылы.
Сонымен қатар, алдын ала шарт жасасқан тарап өзi ... ... ... жалтарған реттерде, егер заңдарда немесе шартта өзгеше көзделмесе,
осы арқылы келтiрiлген залалды екiншi тарапқа ... ... ... тарап дәлелдейді. Залалға нақты зиян (бұзылған құқықты
қалпына келтіру үшін жасалған немесе ... ... ... ... бүлдіру), сондай-ақ болуы тиіс пайда (егер оның құқықтары бұзылмаған
болса, жәбірленуші азаматтық айналымның қарапайым ... алуы ... ... ... ... ... ... шарт – әр жақтың ... ... ... жағдайларда мүлік беру, жұмыс орындау немесе қызмет көрсету
туралы болашақта шарт жасауға ... ... ... ... ... ... ... шарт негізгі шарт үшін заңдарда белгіленген
нысанда, ал, егер негізгі шарт нысаны белгіленбесе, жазбаша түрде жасалады,
ал, ... ... ... оның ... болып қалуына әкеп
соқтырады. Алдын-ала ... ... ... ... ... ... елеулі жағдайларын белгілеуге мүмкіндік беретін ережелер болуға тиіс.
Аталған бұл ережелер екі немесе одан да көп ... шарт ... ... ... ... мен ... бөліп алуға мүмкіндік береді. Айта
кететін жайт, осыған байланысты Ф.Гегель мынадай ойлар түйген:
«Жай уәде мен шарттың ... ... ... – «мен ... келеді, жасағым келеді, немесе орындағым келеді»-деген сөздер
болашаққа қатысты және менің еркімнің ... ... ... ... ... да оны ... өз ... байланысты. Ал, керісінше
стипуляция, яғни шарт менің еркімнің болмысты шешімі болып табылады, және
шартты орындау ... ... ... ... ... ... ... негізгі
шарт алдын-ала шарт жасаған жақтар үшін міндетті болады. Алдын-ала ... ... өзі ... ... жасасудан жалтарған реттерде, егер
заңдарда немесе шартта өзгеше көзделмесе, осы арқылы ... ... ... ... ... ... 390-бабының 5-тармағы). Егер ниеттер
туралы хаттамада тараптардың оған алдына- ала жасалатын шарт ... ... ... ... ол ... ... шарт болып табылбайды,
әрі оның орындалмауы заңдық зардаптарға әкеліп ... ... ... ... жылы ... Азаматтық кодексте шарттың мынадай жаңа түрлері
бар: жария шарт, қосылу ... ... ... ... аралас шарт.
Коммерциялық ұйым жария шартты жасауға қатысты бір тұлғаға ... ... егер ... немесе нормативтік актілерде өзгеше
көзделмесе, ... ... ... құқығы жоқ. Шартта көрсетілген
талаптар, мәселен, тауарлардың, ... ... мен ... ... ... бірдей болады. Тұтынушылардың кейбір категорияларына
жеңілдік беруге заңдармен жол беретін жағдайлар есепетелінеді (АК-тің 387-
бабының 2-тармағы). ... ... ... ... ... және т.б. ... ... 387-бабының 5-тармағының күшіне орай жария
шарттың жоғарыда аталған талаптарына ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын шарттардың да белгілі бір ерекшеліктері
бар. Бұлар – ережелерiн ... ... ... ... ... нысандарда белгiлеген және басқа тарап оны ұсынылған шартқа
тұтастай қосылу жолы деп ... ... ... ... ... ... ... ретінде коммерциялық ұйым, ал екіншісі – тұтынушы, яғни әлсіздеу
тарап болатындықтан, заң қосылатын тарапқа ... ... ... ... бұл ... ... шарттар бойынша берiлетiн құқықтардан
айыратын болса ... ... ... үшiн ... ... ... немесе шектейтiн болса не қосылған тарап үшiн онда
анық ... ... ... ... ... қатысатын мүмкiндiгi
болып тұрғанда өзiнiң ақылға қонымды түсiнiлетiн мүдделерiн негiзге ала
отырып қабылдамай-ақ қоятын ... ... ... ... ... ... ету құқығын береді [11:411]. Қосылу шарты-ережелерін ... ... ... өзге стандартты нысандарда белгіленген және ... оны ... ... ... ... жолы деп ... шарт (АК-
тің 389-бабының 1-тармағы). Бұл шарттың ерекшелігі сонда: мазмұнын бір жақ
жасап, қалыптастырады, ... ... жақ ... ... қызмет
көрсетеді, аталған саланың монополиялық және ... ... ... ... ... жазылады. Екінші жақ-жұмысты, қызметті
тұтынушы болашақ шартты жасауға және де оны ... ... ... ... ... олар тек оған ... ... қосылу жөніндегі қол ... ... ... ... ... ... оған қол қоймайды. Оның ұсынылған ... ... ... жоқ, ... ... ... ... басқалай
ұсыныс жасай алмайды.
Көрсетілген ереженің шектеулері де бар. ... ... ... ... ... ... қосылған тараптың шартты бұзу туралы
қойған талабы, егер қосылған тарап шарттың ... ... ... ... ... тиiс ... қанағаттандырылуға жатпайды.
Сондай-ақ жария шарттар деп аталатын шарттар ерекше мәнге ие ... ... ... ... ... мынадай анықтама береді:
«Коммерциялық ұйыммен жасалған және өз ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын тауарларды сату,
жұмыстарды атқару немесе ... ... ... оның ... шарт ... шарт деп ... (бөлшек сауда, көпшiлiк
пайдаланатын көлiкпен тасымалдау, байланыс ... ... ... ету, ... ... ... ... және т.б.)» [3:108]. 
      Коммерциялық ұйымның заңдарда ... ... ... шарт жасасу жөнiнде бiреуге ... ... ... жоқ ... ... үшін ... ... қызмет көрсету).
Заң құжаттарында көзделген жағдайларда Қазақстан Республикасының Үкiметi
жария шарттарды жасау және орындау кезiнде ... үшiн ... ... ... ережелер және т.б.) шығаруы мүмкiн.
Тұтынушылардың кейбiр категорияларына ... беру ... ... ... ... тауарлардың, жұмыс пен қызметтiң бағасы,
сондай-ақ жария шарттың өзге ережелерi тұтынушылардың бәрiне бiрдей болып
белгiленедi. 
Азаматтық ... ... ... шарттардың тізімі үлгілік болып
танылады. Жария шарт азаматтармен, сондай-ақ заңды тұлғалармен де жасалуы
мүмкін. Осылайша, «Тұтынушылардың ... ... ... ... ... түсінігіне қарағанда, жария шарт түсінігімен шарттардың едәуір көп
бөлігі қамтылады. Себебі, бұл заңның әрекет ету ...... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында ... ... ... ... күші ... ... олар тұрмыстық
қызмет көрсету немесе бөлшек сауда саласында алынған болса да, тауарларды,
өнімдерді кәсіпкерлік мақсатында ... жеке және ... ... ... өздерінң қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін тауарларды алатын немес
жұмыс нәтижелерін пайдаланатын заңды тұлғаларға) ... ... ... ... ... ... ұсыну мүмкiншiлiгi бола тұра
коммерциялық ұйымның жария шарт жасасудан бас тартуына жол берiлмейдi. 
      ... ұйым ... шарт ... негiзсiз жалтарған
жағдайда Азаматтық Кодекстiң 399-бабындағы 4-тармағында көзделген ережелер
қолданылады, яғни екiншi тарап шарт жасасуға мәжбүр ету ... ... ... ... ... ... ... жалтаратын тарап екiншi
тарапқа шарт ... бас ... ... залалдың орнын толтыруға тиiс
[3:109].
Аралас шартта заңда немесе басқа нормативтік ... ... ... ... ... ... ... шарт бойынша
қатынастарына, егер тараптардың келісімімен немесе араласа ... ... ... ... ... ... бар шарттар туралы заңдардың
тиісті бөліктері қолданылады [3:103). Мысалы, аралас шарт деп ... ... оны ... пайдалану құқығын қамтитын шарттарды және т.б.
айтуға болады.
Азаматық-құқықтық шарттар азаматтық құқықтық қатынастарда ерекше мәнге
ие болады. Себебі, азаматтық айналымға ... ... ... ... теңдігіне негізделеді десек, шарттар осы теңдікті жүзеге
асыру барысындағы басты құрал ... де ... еді. ... ... ... ... және ... кезеңінде аса маңызды рөл атқаруда,
өйткені ол шарт талаптарына сай ... ... мен ... ... ... қолдану органдарымен емес жеке адамдардың
сұранымдары мен мүдделілігіне байланысты жүргізіледі [13:95].
Шарттар түрлі азаматтық құқықтық ... ... ... ... ... ... заманда тұлғалардың құқықтары мен міндеттері осы
шарт негізінде пайда болады. ... да ... ... оның ... ұғымын, шарттардың мазмұнын, қорытынды тәртібін,
өзгертулер мен бұзу ... ... ашып ... ... өте ... экономикаға көшудегі қазіргі жағдайда шарттардың басым
көпшілігі ... ... ... ... өз міндетін орындап отырған контрагенттің
мүліктік ұсынысына екінші контрагенттің ... ... ... ... ... ... кең ... жағдайы белгілі бір ақшалай
қаражат түріндегі ... ... ... әрбір тарап құны жағынан тең мүлік
ұсынған ... ... ... ... ие болады. Ал егер
қайтарымсыз (ақысыз) шарт ... ... бір ... ... тараптан
ешқандай ақшалай сыйақы немесе басқалай ... ... ... ... ... да бір ... жасайды немесе жасауға міндеттенеді. Ақысыз
шарттар қалыптасып жатқан экономикалық қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... мәдени, білім беру және т.б. қорлар тәрізді коммерциялық емес
ұйымдардың қызметіне маңызды әлеуметтік мән ... ... ... ... ... ... көздейтін ерікті мүліктік жарналары
(қайырмалдық) сыйға тартудың ерекше бір түрі ... ... ... заң ... ... да, ... да ... мүмкін (заем,
тапсырма, сақтау). Сондықтан, Азаматтық кодекс бойынша егер ... ... ... ... ... шарттың мәні мен мазмұнынан өзгеше
туындамаса, шарт ақылы болып есептелінеді.
Заем шартының заңды анықтамасы бойынша заем ... ... ... мөлшерінде пайыздарды алуға құқылы (егер заңмен ... ... ... яғни ол ақылы болып табылады. Ал ... ... ... ... егер ... өзге де ... актілерде және
шартта өзгеше көзделмесе, ақысыз болып табылады.
Шарттарды ақылы және ақысыз деп бөлу ... ... ... ... шешу ... айрықша маңызды тәжірибелік
мәнге ие болады. Кейбір жағдайларда шарттан материалдық пайда таппайтын
тұлғаның жауапкершілігі өз ... үшін шарт ... ... қарағанда
әлдеқайда жеңілірек болады.
Азаматтық-құқықтық шарттардың көпшілік бөлігі ... ... ... ... ... тауар-ақша нысанын пайдаланумен түсіндіріледі.
Шарттың ақылылығы бір ... ... ... ... қарсы мүліктік ұсынысы сәйкес келеді (мүлікті ... ... ... ... беруші жалға алушының уақытша пайдалануына жеке-
айқындалған ... ... ... ал ... ... ол үшін өз ...... ақысын төлеуге міндеттенеді). Әрбір тарап тең мүлікті
берген кезде ақылылық эквиваленттілік сипатын алады. ҚР ... ... ... ... ... ... деп анықтама береді: «Шарт бойынша
тарап өз мiндеттемелерiн орындағаны үшiн ақы алуы ... ... ... ... ... ... бұл ақылы шарт болып табылады» [3:195].
Бір тарап ... ... ... ... да бір ... ... ... жүзеге асыратын шарттар ақысыз деп танылады (мысалы, сыйға
тарту, өсиет, пайызсыз заем т.б.). Бiр тарап екiншi тарапқа одан ақы ... ... ... бiр ... ұсынуды мiндетiне алған шарт ақысыз шарт
болып ... ... ... ... ... ... ... тарту шарты мен мүлікті тегін пайдалануды
құқықтық реттеу ерекшеліктері
Сыйға ...... ... біржақты актісі емес, сыйға тартушы мен
сыйды алушының еріктерінің келісімі. Сыйды ... оған ... және ... беретіндігі бәрібір емес. Тіпті кейбір заттар олардың мазмұны
бойынша, ... ... ... бойынша ауыртпалықтарымен қатар
жүреді. Сондықтан, ешкім де оның еркінен тыс сый тарта алмайды [14:80].
Сыйға тарту шарты ... бiр ... ... ... ... ... ... меншiгiне затты немесе өзiне немесе үшiншi адамға мүлiктiк
құқықты (талапты) тегiн ... ... ... ... не оны ... ... ... алдындағы мүлiктiк мiндеттен ... ... ... ... ... шарты ақысыз, себебі сыйға тартушы сыйды алушыдан қарсы
мүліктік ұсынысты алмайды. ... ... ... былайша үміттенуі мүмкін:
болашақта сыйды алушы оның ... ... бір ... ... немесе
мұра қалдырады. Алайда бұндай негіздемелердің мәні жоқ және ... ... ... шарт ... сипатын өзгертпейді.
Сыйға тарту шарты нақты немесе ... ... ... ... анық ... ... және тиісті нысанда жасалуы тиіс сыйға тарту
туралы уәде орын алады.
Сыйға тарту шартын, бір ... ... ... әрекеттерден ажырату
керек. Мысалы, мұрагердің мұрадан заң бойынша немесе өсиет ... ... ... бас ... ... ... біржақты мәміле
ретінде қарастырылады. Мұрагер мүлікті ... ... ... ... әлі ... жоқ), тек өзінің мұраны қабылдау ... ... ... ... ... ... ... ретінде тануға болмайды, ... ... ... ... өзге де ... ... ... таратқаны үшін төлем болып табылады.
Кейде сақтау шарты мен өмір бойы ... ... ... ... ... 4/7 ... иесі Х. қызы Д-ға өзінің үйдегі
үлесін ... ... ... ... қол қойды. Үш жылдан кейін Х. Д-ға шартты
жарамсыз деп тану туралы ... ... ... – І ... ... оның ... жасалған шарттың мазсұнымен оны таныстырмаған
деп түсіндірді. Алайда ол шарт жасасқан кезде өмір бойы ... ... ... ... ... Куәлардың айғақтарына қарағанда,
тараптар ақылы шарт жасасқан, ол бойынша жауапкер әкесін асырауға ... ... ... бойынша, ақысыздық – сыйға тарту шартының негізгі
белгілерінің ... ... ... бұрынғы иесін өмір бойы ... ... ... ... ... ... шарттар ақысыз бола
алмайды [15:282].
Еңбектегі жетістіктері үшін жұмыс орнында ... ... ... бағалы
сыйлықтарды беру, сырттай қарағанда сыйға тарту актісіне ұқсас болғанымен,
еңбек ... ... ... ... ... қайырмалдық, яғни мүлікті
немесе құқықты ... ... ... ... ... ... сыйға
беру сыйға тарту шартының бір түрі ретінде ... ... ... ... ... ... ... тартушы және сыйды алушы
көрінеді. Сыйға тартушы сыйланатын заттың меншік иесі ... ... ... ... ... ... ... құқығымен тиесілі болатын заңды
тұлға, егер заңдарда өзгеше ... осы ... ... ... ғана сыйға тарта алады.
Сыйға тартушы-азаматтар әрекет қабілетті ... ... ... ... ... сайға тартушының ұсынысымен (офертасымен)
жасалынады. Кейде қайырмалдық кезінде оферта сыйды алушыдан шығуы мүмкін.
Нақты ... ... ... ... ... ... кезде жасалған деп
есептеледі. Болашақта сыйға ... ... ... шарт оған ... ... жасалынады. Мемлекеттік тіркелуге жататын сыйға тарту шарты
мемлекеттік ... ... ... ... деп ... ... құқықты қарсы беру не қарсы мiндеттеме болған кезде шарт
сыйға тарту шарты деп танылмайды. Мұндай ... ... ... ... ... ... ережелер қолданылады. Яғни, егер мәмiле
екiншi бiр мәмiленi ... ... ... ... ... ... ойлаған мәмiлеге қатысты ережелер қолданылады [3:46].
Әлдекiмге затты немесе мүлiктiк құқықты тегiн беруге уәде ету ... ... ... ... ... уәде ... ... сыйға
тарту шарты болып танылады және егер уәде тиiстi нысанда (508-баптың 2-
тармағы) жасалса және ... ... ... ... ... ... құқықты
тегiн беру не оны мүлiктiк мiндеттен босатуға айқын ниет бiлдiрiлген ... ... ... ... ... тарту затын зат, құқық түрiнде көрсетпей-ақ, өзiнiң барлық
мүлкiн немесе өзiнiң барлық мүлкiнiң бiр бөлiгiн сыйға ... уәде ... ... ... жарамсыз болады [13:146]. 
Сыйға тартушы қайтыс болғаннан кейiн сый алушыға сый берудi ... ... ... ... ... ... ... кодекстiң
мұрагерлiк туралы ережелерi қолданылады. 
Сый алушы өзiне сый берiлгенге дейiн кез келген уақытта одан ... ... Бұл ... ... тарту шарты бұзылған деп есептеледi.
Сақтау шартының нысаны ... ... оның ... субъектілік
құрамына және заттың берілу сәтіне байланысты болады.
Егер сыйға тарту шарты ... ... ... ... бас тарту да
жазбаша түрде жасалуға тиiс. Сыйға тарту шарты ... ... ... бас ... да ... ... тиiс. Бұл жерде әңгіме
қозғалмайтын мүлікті сыйға тарту ... ... ... ... ... бойынша,
қозғалмайтын мүлiктi сыйға тарту шарты мемлекеттiк ... тиiс ... ... ... шарты жазбаша түрде жасалған болса, сый берушi сый
алушыдан сыйды алудан бас тартқаны үшiн өзiне ... ... ... ... ... ... ... сыймен қоса сыйға тарту мына жағдайларды ... ... ... ... ... ... тарту шарты: 
1) заңды тұлға сый берушi болған және сыйдың құны заң ... он ... ... ... ... ... ... уақытта сыйға тартуға уәде етiлген жағдайларда
жазбаша түрде жасалуға тиiс. 
Ауызша жасалған сыйға тарту шарты осы ... ... ... ... ... ... ... шарты мемлекеттiк
тiркелуге тиiс. 
Сыйды беру оны тапсыру, символдық беру (кiлттердi табыс ету және ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. 
Сыйға тарту шартының елеулі жағдайларына оның пәні туралы талаптар
жатады. Көбінесе сыйға тарту ... пәні ... ... ... ... құны заң ... белгiленген он айлық есептiк көрсеткiш
мөлшерiнен аспайтын әдеттегi сыйлықтар мен құны ... ... ... ... ... ... ерекше режимде болады: белгілі бір
сыйға тартушылар мен сый алушылар арасындағы сыйға тартуға ... ... ... ... ... ... тарту шартын орындаудан бас
тарту мен сыйға тартудың күшін жою туралы ережелер таратылмайды.
Сыйға тарту нысаны өзіне ... ... ... мүліктік талап ету
құқығы түрінде болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... ұшақ билетін тегін береді;
жолаушы авиакомпаниядан белгіленген ... тегн ... ... ... ... пәні сыйға тартушының сыйды алушыны өз алдындағы немесе
үшінші тұлғалардың алдындағы ... ... ... ... ... ... тарту пәні нақтыланған болуы тиіс. Мысалы, жер ... ... ... жер телімінің көлемі, оның кадастрлік нөмірі ... ... жер ... ... ... (сызбасы) қоса тіркеледі.
      Құны заң ... ... он ... есептiк көрсеткiш
мөлшерiнен аспайтын әдеттегi сыйлықтарды қоспағанда: 
      1) жас ... мен ... ... деп ... атынан олардың заңды өкiлдерiнiң; 
2) емдеу, тәрбиелеу мекемелерiнiң, әлеуметтiк қорғау мекемелерiнiң
және сол ... ... ... ... ... не ... азаматтардың және осы азаматтардың зайыптары
мен туыстарының; 
3) мемлекеттiк қызметшiлерге олардың лауазымдық жағдайына байланысты
немесе олардың қызметтiк мiндеттерiн ... ... ... ... ... ... ... немесе оралымды басқару құқығына жататын
заңды ... егер заң ... ... ... ... иесiнiң
келiсiмiмен өзiнiң затын сыйлауға құқылы. Бұл шектеу құны заң ... он ... ... ... ... ... ... қолданылмайды. 
Бiрлескен ортақ меншiктегi мүлiктi сыйға тартуға бiрлескен меншiктiң
барлық қатысушыларының келiсiмi бойынша Азаматтық кодекстiң ... ... ... отырып жол берiледi. Оған сәйкес, бiрлескен
меншiкке қатысушылар, егер олардың ... ... ... көзделмесе,
ортақ мүлiктi бiрлесiп иеленедi және пайдаланады. 
      ... ... ету ... ... ... ... қарамастан бiрлескен меншiктегi ... ... ету ... ... бойынша жүзеге асырылады. 
Егер барлық қатысушылардың келiсiмiнен өзгеше ... ... ... ... ... ... мүлiкке билiк ету жөнiнде
мәмiлелер жасасуға құқылы. Бiрлескен меншiкке ... ... ... ... ... ... ... мәмiле басқа қатысушылардың талап
етуiмен мәмiле ... ... ... ... ... ... мәмiледегi екiншi тарап бұл жөнiнде бiлгенi ... ... тиiс ... ... ретте ғана жарамсыз деп танылуы мүмкiн
[12:68]. 
Нотариаттың куәландыруын немесе мемлекеттiк тiркеудi керек ететiн
мәмiлелер ... ... ... мүлiкке басқа қатысушылардың мәмiле
жасауға келiсiмi ... ... ... ... ... ... тараптары ретінде сыйға тартушы және сыйды алушы
көрінеді. ... ... ... ... ... иесі ... ... Мүлік
шаруашылық жүргізу немесе оралымды басқару құқығымен тиесілі болатын заңды
тұлға, егер ... ... ... осы мүлікті меншік иесінің
келісімімен ғана сыйға тарта алады.
Сыйға ... ... ... ... ... ... тарту шарты сайға тартушының ұсынысымен (офертасымен)
жасалынады. ... ... ... оферта сыйды алушыдан шығуы мүмкін.
Сый берушiге тиесiлi талап құқықтарын ... ... ... ... ... 339-343, 345, 346-баптарында көзделген ережелер сақтала
отырып жүзеге асырылады. Мiндеттеме негiзiнде ... ... ... ... ... ол ... (талап етудi беру) бойынша басқа ... ... ол ... заң ... ... ... адамға ауыстыруы
мүмкiн. Несие берушi құқықтарының басқа адамға ауысуы жөнiндегi ережелер
регрестi талаптарға ... ... ... ... ... ... үшiн, егер ... немесе шартта өзгеше көзделмесе, борышқордың келiсiмi талап
етiлмейдi. Егер несие берушi құқықтарының басқа адамға ... ... ... ... хабарланбаса, жаңа несие берушi осыдан туындайтын
өзiне қолайсыз салдарға тәуекел етедi. Бұл жағдайда бастапқы несие берушiге
мiндеттеменi ... ... ... ... орындағаны болып
табылады. Мiндеттеменiң жекелеген түрлерi бойынша талап ету құқығын берудiң
ерекшелiктерi заң ... ... ... ... ... жеке
басымен тығыз байланысты құқықтардың, атап айтқанда алимент жөнiндегi және
азаматтың өмiрiне немесе денсаулығына ... ... ... ... ... ... адамға ауысуына жол берiлмейдi.
      Егер заң құжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе, бастапқы
несие ... ... жаңа ... ... құқықтың ауысуы кезiнде болған
көлемде және сондай жағдайларда ауысады. Атап айтқанда, жаңа несие берушiге
мiндеттеменi орындауды қамтамасыз ететiн, ... ... да ... соның
iшiнде алынбаған сыйақыға (мүддеге) құқықты талап ... ... ... ... ... осы адамға ауысқанына дәлелдемелердi өзiне
табыс еткенше жаңа несие берушiге мiндеттемелердi орындамауға құқылы.
Талап етудi басқа адамға берген ... ... оған ... ету ... ... ... және талапты жүзеге асыру үшiн маңызы бар
мәлiметтердi хабарлауға мiндеттi.
         Борышқор ... ... ... жаңа ... ... ... ... алар кезiнде бастапқы несие берушiге қоймақшы
болған қарсылықтарын жаңа несие берушiнiң талаптарына қарсы ... ... ... ... ... ... ... беруiне жол берiледi, себебi ол
заң құжаттарына немесе шартқа қайшы келмейдi. Егер ... ... ... ... үшiн елеулi маңызы болса, борышқордың келiсiмiнсiз
мiндеттеме жөнiндегi талап етудi беруге жол ... ... ... сый алушының мiндеттерiн орындау арқылы сыйға
тарту АК 276-бабының 1-тармағында көзделген ережелер сақтала отырып ... ... ... шартта көзделсе, сол сияқты үшiншi жақ
тиiстi шарт арқылы тараптардың ... ... ... ... ... ... ... үшiншi жаққа жүктелуi мүмкiн. Егер
заңдардан, ... ... ... оның ... ... жеке өзi орындау мiндетi туындамаса, несие берушi борышқор
үшiн ... жақ ... ... iсiн қабылдауға мiндеттi. Несие берушiнiң
борышқор мүлкiнен ақы өндiрiп алуы салдарынан өзiнiң бұл мүлiкке құқығынан
(иелену, пайдалану, ... салу ... және ... ... айрылу қаупi
төнген үшiншi жақ несие берушiнiң талабын борышқордың келiсiмiнсiз өз
есебiнен қанағаттандыра ... Бұл ... ... ... ... ... үшiншi жаққа көшедi және Азаматтық кодекстiң талапқа көну ... (АК ... ... ... алдында сый берушiнiң сый алушы ... ... ... ... ... ... ... 348-бабында көзделген ережелер
сақтала отырып жүзеге асырылады. 
Өкiлдiң ... ... ... ... сый ... аталмаса және
сыйға тартатын заты көрсетiлмесе, ол жарамсыз болады. 
       Егер шарт ... ... сый ... ... немесе
отбасылық жағдайы, не денсаулығы ... жаңа ... ... ... ... ... нашарлауына әкеп соқтыратындай болып ... ... ... сый ... зат ... құқық беру уәдесiн немесе
сый алушыны мүлiктiк мiндеттен босату уәдесiн қамтитын ... ... ... ... ... келешекте сый алушыға зат не құқық беру уәдесiн, не ... оған ... ... ... құқығын берушi негiздемелер бойынша
мүлiктiк мiндеттемеден босату ... ... ... ... ... құқылы [3:140]. Азаматтық кодекстің 511 бабының 1 және ... ... ... ... ... ... сыйға тарту
шартын орындаудан бас ... сый ... ... ... ... ету
құқығын бермейдi. 
Егер сый алушы сыйға тартушының өмiрiне, оның отбасы мүшелерiнiң
немесе жақын туыстарының бiреуiне ... ... не сый ... ... жарақатын салса, сыйға тартушы сыйға тартудың күшін жоюға құқылы. 
      Сый ... ... ... қасақана өлтiрген жағдайда сотта
сыйға тартудың күшiн жоюды талап етуге сыйға тартушы ... ... Егер сый ... ... ... үшiн ... мүлiктiк емес
құндылық болып саналатын сыйланған затты ұстауы оның бiржола жойылу қаупiн
тудырса, ... ... ... ... ... сот ... ... талап
етуге құқылы. 
Сот мүдделi тұлғаның талап етуi бойынша, жеке кәсiпкердiң немесе ... оның ... ... ... ... ... ... ережелерiн бұза отырып жасаған сыйға тартуының күшiн мұндай
тұлғаны банкрот деп ... ... бiр жыл ... жоя ... тарту шартында, сый берушi сый ... ұзақ өмiр ... ... ... ... жою ... ескертiлуi мүмкін. 
Сыйға тартудың күшi жойылған жағдайда, егер сыйланған зат сыйға
тартудың күшi жойылған кезге ... сол ... ... сый ... ... мiндеттi. 
          Сыйға тарту шартын орындаудан бас тарту туралы (Азаматтық
кодекстiң ... және ... ... ... жою ... (Азаматтық
кодекстiң 512-бабы) ережелер құны заң актiлерiнде белгiленген он айлық
есептiк ... ... ... ... (Азаматтық
кодекстiң 510-бабының 1-тармағы). 
Сыйланған заттың кемшiлiктерi салдарынан сый ... ... ... ... ... ... ... егер бұл кемшiлiктер сый
алушыға затты беруден бұрын пайда болғаны дәлелденсе және анық кемшiлiктер
қатарына жатпаса, ал ... ... ол ... бiле тұра сый ... ... ... 47-тарауында көзделген ережелерге сәйкес
сыйға тартушы өтеуге тиiс ... ... ... бойынша сыйға тартуға уәде берiлген сый ... егер ... ... ... ... көзделмесе, оның мұрагерлерiне
(құқық мирасқорларына) ауыспайды. 
Сыйға тартуға уәде берген сыйға ... ... егер ... шартында өзгеше көзделмесе, оның мұрагерлерiне (құқық мирасқорларына)
ауысады. 
Жалпы пайдалану мақсатында затты немесе ... ... ... деп ... ... ... ... беру мекемелерiне, әлеуметтiк
қорғау мекемелерiне және басқа да сол ... ... ... және оқу ... қорларға, мұражайлар мен басқа да ... ... және дiни ... ... ... және
Азаматтық кодекстiң 111 және 112-баптарында аталған азаматтық ... да ... ... ... ... ... рұқсаты немесе келiсiмi талап етiлмейдi. 
Азаматқа мүлiк қайырмалдыққа берілуге тиiс, ал заңды тұлғаларға
қайырмалдық етушi осы ... ... бiр ... ... ... мүмкiн. Мұндай талап болмаған жағдайда азаматқа мүлiктi қайырмалдыққа
беру жай сыйға тарту болып есептеледi, ал басқа ... ... ... сый ... ... ... сай ... үшiн белгiлi бiр мақсат белгiленген қайырмалдықты алушы
заңды ... ... ... ... пайдалану жөнiндегi барлық
операциялардың оқшауланған есебiн жүргізуге тиiс. 
Егер мән-жайлардың өзгеруi салдарынан қайырмалдыққа берiлген мүлiктiң
қайырмалдық берушi көрсеткен ... ... ... ... ... ... ... қайырмалдық берушiнiң келiсiмiмен ғана, ал қайырмалдық
берушi ... ... ... ... ... ... ... тұлға
таратылған жағдайда - соттың шешiмi ... ... ... ... ... қайырмалдық берушi көрсеткен мақсатқа
сәйкес пайдаланылмауы немесе бұл мақсатты осы баптың ... ... бұза ... ... ... ... оның ... өзге де құқық мирасқорына қайырмалдықтың күшiн жоюды талап ... ... ... ... 512 және ... ... шарты ақысыз, себебі сыйға тартушы сыйды алушыдан ... ... ... ... сыйға тартушы былайша үміттенуі мүмкін:
болашақта сыйды алушы оның пайдасына белгілі бір ... ... ... ... ... ... негіздемелердің мәні жоқ және сыйға тарту
шартының ақысыз шарт ретіндегі сипатын өзгертпейді.
Сыйға тарту шарты нақты ... ... ... ... ... анық ... табатын және тиісті нысанда жасалуы тиіс ... ... уәде орын ... ... шартын, бір қарағанда, ұқсас заңдық әрекеттерден ажырату
керек. ... ... ... заң ... ... өсиет бойынша
мұрагерлердің бірінің пайдасына бас тартуы ... ... ... ... ... ... ... сыйламайды (мүлікке меншік құқығы
мұрагерде әлі туындаған жоқ), тек ... ... ... ... ... ақысыз береді.
Демеушілікті сыйға тарту шарты ретінде тануға болмайды, себебі
демеушілік салым ... ... өзге де ... алушының жарнама
орналастырғаны, таратқаны үшін төлем болып табылады. ... ... ... ... бойы ... ... ... араластырады. Мысалы, үйдің 4/7 меншік
иесі Х. қызы Д-ға өзінің үйдегі үлесін сыйға тарту туралы шатқа қол ... ... ... Х. Д-ға ... ... деп тану туралы ... ... – І ... ... ... оның ... ... мазсұнымен оны таныстырмаған деп түсіндірді. Алайда ол шарт
жасасқан кезде өмір бойы ... ... ... жасақысы келгенін айтты.
Куәлардың айғақтарына қарағанда, тараптар ақылы шарт жасасқан, ол бойынша
жауапкер ... ... ... ... ... ... бойынша, ақысыздық
– сыйға ... ... ... ... ... сондықтан мүліктің
бұрынғы иесін өмір бойы асырауда ... ... ... иеліктен
шығару туралы шарттар ақысыз бола алмайды.
Еңбектегі жетістіктері үшін жұмыс орнында сыйақы төлеу немесе ... ... ... ... ... ... актісіне ұқсас болғанымен,
еңбек заңнамасымен реттеледі.
Егер шарт жасалғаннан кейiн сый берушiнiң ... ... ... не ... ... жаңа ... ... оның тұрмыс
деңгейiнiң едәуiр нашарлауына әкеп соқтыратындай болып ... ... ... сый алушыға зат немесе құқық беру уәдесiн немесе ... ... ... босату уәдесiн қамтитын шартты орындаудан бас
тартуға құқылы.
Мүлікті тегін пайдаланудың ... ... ... ... шарты (несие шарты) бойынша бiр тарап (несие
берушi) екiншi тарапқа (несие алушыға) мүлiктi тегiн уақытша ... ал ... ... ... ... ескере отырып, қандай күйде
алса, сондай күйде немесе шартта ескертілген күйде қайтаруға мiндеттенедi.
Бұл шарт ... ... ... ... ... ... кең ... қолданылады. Азаматтар арасында –
тұрмыстық қызметтерді (үй шаруашылығы заттарын беру) көрсетумен байланысты,
ұйымдар мен ... ... ... ... ... не ... да
баспа құралын беру, мұқтаждарға уақытша тұру үшін ... ... ... ... түрлі көрмелерді өткізуде) орын алады. Мүлікті тегін
пайдалану ... ... ... ... ... ... ... үйді жалдаумен қатар оларды пайдалануға, одан пайдалы қасиеттерін
алуға ... ... ... жатады. Несие алушы затты пайдалауда
заттық құқыққа ие болады. Сонымен бір ... ол өз ... ... ... иесіне айналады.
Мүлікті тегін пайдалану шарты консенсуалды және ... ... ... ... шарт ... болады, себебі міндеттер тараптардың
әрқайсысында да туындайды. Ал ... шарт ... ... ... тек ... ... ғана танылады.
Мүлікті тегін пайдаланумен байланысты қатынастардың ... ... ... шарттың жасалғандығын білдірмейді. Бұндай жағдай
кәсіпкердің ... ... ... ... ... орын ... «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» ... ... ... ... талап етуі бойынша оған сондай тауарды ұзақ уақыт
бойы пайдалануға өз ... ... ... ... көретініміз, бұндай
жағдайда тауарды тегін пайдалануға беру ... ... ... ... ... ... өз құқықтарын жүзеге асыру күшімен орындалады [17:8].
Мүлікті тегін пайдалану шартының тараптары – несие беруші мен ... ... ... ... ... қатысушысы болуы мүмкін.
Алайда, заң тек несие берушіге ... ... ғана ... ... тегін пайдалану шартының пәні ретінде жер учаскелері мен
басқа да ... ... ... ... мен ... да мүліктік
кешендер, ғимараттар, үйлер, құрылғылар, көлік құралдары мен ... ... ... жоғалтпайтын өзге де заттар (тұтынылмайтын
заттар) болуы ... ... ... ... ... ... оның ... ақысыздықты жатқызу ... ... ... ... ... ... қатар, шарттың елеулі ережелерінің қатарына мерзімі ... ... ... және ... ... ... Мүлiктi тегiн пайдалану шартына тиiсiнше Азаматтық кодекстiң
541-бабының, 545-бабының 1-тармағының және ... ... ... ... ... 2-тармағының 1), 2), 4)
тармақшаларының, 558-бабының ережелерi ... ... ... беру ... оның меншiк иесiне және соған
заң актiлерi немесе меншiк иесi ... ... өзге ... ... ... ... өз ... қатысушысы, (акционерi),
директоры, өзiнiң басқару немесе ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға беруге құқығы жоқ.
Несие берушi мүлiктi тегiн пайдалану шартының талаптары мен ... сай ... ... ... ... ... өзгеше көзделмесе, мүлiк тегiн пайдалануға оның барлық
керек-жарақтарымен және оған ... ... ... ... ... ... тәртiбiн куәландыратын және т.б.
құжаттармен) қоса берiледi. 
Егер мұндай ... мен ... ... ... ... ... бойынша пайдалану мүмкiн болмаса не оны пайдалану ... үшiн ... ... құнын жойса, соңғысы сондай керек-жарақтар мен
құжаттар берудi немесе ... ... және ... ... ... ... ... етуге құқылы. 
Мүлікті тегін пайдалануға берген несие беруші мүлікті беру ... ... ... ... ... қалған осы мүлiк кемшiлiктерi
үшін, егер бұл орайда несие ... ... зиян ... ... ... талаптары туралы немесе оның ... ... ... ... жою ... туралы хабарландырылған несие берушi ақаулы
затты тиiстi күйдегi соған ұқсас басқа затпен дереу ... ... ... шарт ... ... өзi ... кемшiлiктерi үшiн немесе
несие алушыға алдын ала белгiлi болған не несие ... шарт ... ... затты берген кезде мүлiктi қараған немесе оның дұрыстығын тексерген
уақытта табылған кемшiлiктер үшiн жауап бермейдi ... ... ... ... беру бұл ... үшiншi тұлғалардың
құқықтарын өзгертуге немесе тоқтатуға негiз ... ... ... ... ... ... ... несие алушыға бұл
мүлiкке үшiншi тұлғалардың барлық құқықтары ... ... ... ... туралы Ескертуге міндетті. Бұл міндетті орындамау несие алушыға шартты
бұзуды және өзi шеккен нақты зиянды өтеудi талап ету құқығын ... ... ... ... ... ... егер ... пайдалану
шартында өзгеше көзделмесе, ағымдағы және күрделi жөндеудi жүзеге асыруды
қоса алғанда, дұрыс күйінде ... және оны ... ... ... өтеуге мiндеттi. Егер мүлiк оны ... ... ... ... ... мүлiктi мақсатына сай пайдаланбағандықтан жойылса
немесе бүлiнсе не оны несие ... ... ... тұлғаға берсе, ол
тегін пайдалануға алған мүлiктiң ... ... ... ... бүлiну
қаупiн өз мойнына алады. Егер несие алушы нақты мән-жайларды ... ... ... құрбан етiп, мүлiктiң жойылуына немесе бүлiнуiне жол берiлмеуi
мүмкiн болып, бiрақ өз ... ... ... жөн ... ол мүлiктiң
кездейсоқ жойылу немесе бүлiну қаупiн де мойнына алады [19:208].
      Егер несие алушының немесе бұл ... ... ... ... ... адамның зиянды ... ... ... ... ... алмаса, мүлiктi пайдалану салдарынан үшiншi тұлғаға
келтiрiлген зиян үшiн несие берушi жауап береді.
Несие берушi тегiн пайдалану ... ... ... бұзуды несие
алушы:
1) мүлiктi шартқа немесе мақсатына сәйкес пайдаланбаған;
2) мүлiктi дұрыс күйiнде ... ... оны ... ... ... мүлiктiң жай-күйiне елеулі түрде нашарлатқан;
4) несие берушiнiң ... ... ... тұлғаға берген
жағдайларда талап етуге құқылы.
Несие алушы: 
1) мүлiктi қалыпты пайдалануды мүмкiн етпейтiн немесе ауырлататын
кемшiлiктерiн ... ... ... бар екенi туралы шарт жасасу
кезiнде бiлмеген және бiлуі мүмкiн болмаса; 
2) егер мүлiк ол жауап бермейтiн ... ... ... ... ... егер ... жасау кезiнде несие берушi оған берiлген мүлiкке ... ... ... ... ... ... мүлiктi беру не оның керек-жарақтары мен оған ... беру ... ... тегiн пайдалану шартын
мерзiмiнен бұрын бұзуды талап етуге құқылы. 
       ... ... ... ... ... тегiн
пайдалану шартынан, егер шартта хабарлаудың өзге мерзiмi көзделмесе, ... ... ... бiр ай iшiнде хабарлап, кез келген уақытта бас тартуға
құқылы. 
      Егер шартта өзгеше көзделмесе, ... ... ... ... жасалған
шарттан белгіленген тәртіппен кез келген уақытта бас тартуға құқылы. 
Несие берушi мүлiкке иелiктен айыруды жүргiзуге немесе оны ... ... ... үшiн беруге құқылы. Бұл орайда жаңа меншiк иесiне
немесе пайдаланушыға бұрын жасалған ... ... ... ... ал оның мүлiкке қатысты құқықтарына несие ... ... ... ... ... болған не несие берушi заңды тұлға қайта
ұйымдастырылған немесе таратылған жағдайда несие ... ... ... тегiн пайдалану шарты бойынша мұрагерге (құқық мирасқорына)
немесе мүлiкке меншiк құқығы немесе мүлiк ... ... ... ... алынған өзге құқық ауысқан басқа тұлғаға көшедi. 
Несие алушы - заңды тұлға ... ... ... егер ... көзделмесе, оның құқықтары мен мiндеттерi шарт бойынша оның құқық
мирасқоры болып табылатын заңды тұлғаға көшедi.
      ... ... ... егер ... ... көзделмесе, несие
алушы азамат қайтыс болған ... ... ... ... тұлға таратылған
жағдайда тоқтатылады.
2.2. Басқаның мүддесіне тапсырмасыз іс-әрекет жасау мен тапсырма шартының
құқықтық ... ... ... өзге де ... немесе алдын ала
уәде берiлген келiсiмiнсiз оның жеке басына немесе мүлкiне зиян келтiрiлуiн
болдырмау, оның ... ... ... оның өзге де ... ... ... (басқаның мүддесi үшiн iс-әрекет жасау) мақсатындағы iс-әрекеттер
iстiң мән-жайлары бойынша ... ... және ... ... ... ... ... пайдасына және iс жүзiндегi немесе ықтимал
ниеттерiне сүйенiп жасалуы тиiс. Осы тарауда көзделген ережелер осындай ... ... ... ... бiрi ... ... ... басқаның мүддесiне жасайтын iс-әрекеттерге қолданылмайды. 
Шындық өмірде қалыптасатын мән-жайлар қажетті өкілеттіктері жоқ құқық
субъектілерін басқа тұлғаның мүддесі үшін белгілі бір ... ... ... асыруға итермелеуі мүмкін. Ереже бойынша, бұндай іс-әрекеттер
ерекше жағдайлардың туындауымен байланысты. Бұндай ... ... ... ... ... ... ... немесе өміріне нұқсан
келтіруді болдырмауға тырысады; борышқордың өзі ... да бір ... ... ... ... ... атап ... суға кетіп
бара жатқан адамды құтқару, алғашқы медициналық ... ... ... ... ... жатады. Бұл әрекеттер мүдделі тұлғаның келісімінсіз
жүзеге асырылады, себебі олар кенеттен туындайды және ... ... орын ... ... ... ... әрекеттер оларды
жүзеге асыратын тұлғада ғана емес, сонымен қатар олар мүддесіне ... да ... бір ... мен ... ... болу ... ... етуі мүмкін [20:261].
Қолданыстағы азаматтық заңнамада ... ... ... әрекеттер, олардың маңыздылығына байланысты, дербес ... ... ... және ... ... 47-тарауында
қарастырылады. Оған қосылған нормалардың талаптарына ... ... бір ... жүзеге асыруы сәйкесінше құқықтар мен міндеттердің
пайда болуына әкеледі. Бұл жағдай міндеттемелік құқық ... ... ... Бұл ретте орындалған әрекеттердің ... ... ие ... – олар ... ... ... іс ... де болуы мүмкін.
Басқаның мүддесі үшін жасалатын әрекеттер міндеттеменің туындау негізі
болуы үшін олар Азаматтық кодексте көзделген талаптарға сай болуы керек.
Біріншіден, басқаның ... ... ... ... ... да бір
шартта, сенімхатта немесе өзге де құжаттарда көрініс ... ... ... ... ... ... әрекеттерді жүзеге асыру мүдделі
тұлғаның қандай да бір ауызша немесе жазбаша нұсқауларымен ... ... ... ... осы ... ... ала берілген
уәдесінің салдары болмауы тиіс. Сондай-ақ, басқаның мүддесіне тапсырмасыз
іс-әрекет жасаушы тұлға ... ... ... да ... актімен осындай
әрекеттерді жасауға міндетті болмауы тиіс.
Ереже бойынша, мүдделі тұлға әлдекімнің оның ... үшін ... ... мүлдем білмейді.
Екіншіден, әрекеттер әрқашан да белгілі бір бағыттылықта болуы ... ... жеке ... немесе мүлкіне зиян келтіруді болдырмау
мақсатында; оның міндеттерін орындау ... ... ... ... төлемдерін төлеуі) немесе басқа да құқыққа қайшы
болмайтын мақсаттарда ... асуы ... ... ... ... ... пайдасы немесе табысына
байланысты, оның іс жүзіндегі және ... ... ... ... асырылуы керек. Бұл мынаны білдіреді: басқаның мүддесіне әрекеттер
ақылға қонымды және негізді болуы тиіс; оны ... ... өзі ... ... жасалуы тиіс. Бұл реттегі жасалатын ... ... ... ... ... сәйкес болуы керек.
Аталған талаптардың болуы кезінде әрекеттер ... ... ... деп ... және ... тыс міндеттемелерді
туындатады. әрекет еткен тұлға шеккен шығындардың ... ... ... ... сыйақы алу құқығына ие болады.
Туындайтын міндеттеменің пәнін тұлғаның ... ... ... танылады. Жоғарыда аталғандай, бұндай әрекет мүддесін ... ... ... ... мен міндеттері туындаған кезде заңды
сипатқа ие болады. Міндеттеменің пәні ... ... іс ... де ... ... ал енді ... келер болсақ, олар мүліктік
те, сонымен қатар мүліктік емес те бола алады.
Туындайтын міндеттеменің субъектілеріне белгілі бір әрекетті ... мен ... ... ... ... жатады. Басқаның мүддесiне ... ... ... ... ... ... жағдайда мүдделi тұлғаға
бұл туралы хабарлауға ... егер күту тек ... ... ... ... ... қисынды мерзiмнiң iшiнде жасалған iс-әрекеттердi
мақұлдайтындығы туралы немесе ... ... ... ... Егер бұл ... оның ... жасалса, мүдделi азаматқа
оның мүддесiне жасалған iс-әрекеттер ... ... ... ... Егер оның ... өзiнiң мүддесiне iс-әрекеттер жасалған
тұлға осы iс-әрекеттердi мақұлдаса, тiптi мақұлдау ауызша түрде жасалса да,
тараптардың қатынасында ... әрi ... ... ... ... ... немесе өзге де шарт туралы ережелер қолданылады [21:82].
Іс-әрекеттер жасаған тұлға оларды мүдделi тұлғаның мақұлдамағандығы
белгiлi болған соң ... ... ... ... осы iс-әрекеттер
жасаған тұлғаға қатысты да, ... бiр ... ... да ... ... ұшыраған адамның өмiрiне төнген қауiптi жою ... ... осы ... ... қарсы, ал бiреудi асырау жөнiндегi мiндеттердi
орындауға - осындай мiндетi бар тұлғаның еркiне қарсы жол ... ... ... ... ... басқаның мүддесiне іс-әрекет
жасаған тұлғаға келтiрiлген қажеттi шығындар мен өзге де нақты зиянды,
Азаматтық ... ... ... ... ... ... қоспағанда, мүдделi адам өтеуге тиiс. 
Басқаның мүддесiне жасалған ... ... ... жағдайда да қажеттi шығындар мен өзге де нақты ... ... ... ... басқа тұлғаның мүлкiне залал келтiрудi болдырмау
жағдайында өтеу мөлшерi мүлiктiң құнынан аспауы ... ... ... ... ... мүдделi тұлғаның
мақұлдауын алған соң жасаған iс-әрекеттерге байланысты келтiрiлген
шығындары мен өзге де ... (АК ... ... түрдегi шарт туралы
ережелер бойынша өтеледi. 
    Егер мұндай құқық заң ... ... ... ... ... ... айналым дағдысында көзделсе, басқаның мүддесiне
жасалған iс-әрекеттерi мүдделi тұлға үшiн оң ... ... ... алуға құқылы. 
      Басқаның мүддесiне жасалған мәмiле ... ... ол ... ... жағдайда және басқа тарап мұндай ауысуға қарсы болмаса
не мәміле жасаған кезде мәміле ... ... ... ... ... бiлуi тиiс ... ... мәмiле жасалған адамға ауысады. 
      Мәмiле бойынша мiндеттер мүддесiне осы мәмiле жасалған ... ... ... осы ... бойынша құқықтар да берiлуге тиiс.
      Егер ... ... ... ... ... тiкелей
бағытталмаған іс-әрекеттер, оның ішінде оны жасаған адам өз мүддесіне іс-
әрекет жасағанын қате болжаған жағдайда да, ... ... ... ... ... ... кодекстiң 48-тарауында көзделген ережелер
қолданылады.
     ... ... ... iс-әрекеттермен келтiрiлген зиянды
мүдделi адамға немесе үшiншi бiр адамдарға өтеу ... ... ... ... ... ... ... Ереже
бойынша, бұндай іс-әрекеттер ерекше жағдайлардың туындауымен байланысты.
Бұндай жағдайларда тұлға ... ... ... тұлғаның мүлкіне,
денсаулығына немесе өміріне ... ... ... ... өзі ... да бір себептермен орындай алмайтын міндеттерді
орындайды. Олдарға, атап айтсақ, суға ... бара ... ... ... ... ... көрсету, өртті сөндіруге қатысу т.с.с. жатады.
Бұл әрекеттер мүдделі тұлғаның келісімінсіз жүзеге ... ... ... туындайды және объективтік қажеттілікке қарай орын алады. кейбір
жағдайларда аталған әрекеттер оларды жүзеге ... ... ғана ... ... олар мүддесіне жасалынатын тұлғада да белгілі бір құқықтар
мен міндеттердің пайда болу негізі ретінде қызмет етуі ... ... ... ... жасаған адам мүддесiне iс-әрекеттер
жасалған адамға, түскен кiрiстер мен ... ... және өзге ... ... есеп ... ... ... мүддесі үшін жасалатын
әрекеттер міндеттеменің туындау негізі болуы үшін олар ... ... ... сай ... ... ... мүддесіне әрекет ететін тұлғаның қандай да ... ... ... өзге де ... ... ... арнайы
өкілеттіктері болмауы тиіс. Сонымен қатар, әрекеттерді жүзеге асыру ... ... да бір ... ... ... ... жасалынбауы
тиіс. Жасалынатын әрекеттер сондай-ақ осы тұлғаның алдын ала ... ... ... тиіс. Сондай-ақ, басқаның мүддесіне тапсырмасыз
іс-әрекет жасаушы тұлға заңмен ... ... да ... ... ... ... ... болмауы тиіс. Ереже бойынша, мүдделі тұлға
әлдекімнің оның мүддесі үшін іс-әрекет жасап жатырғандығын ... ... ... ... да ... бір ... ... тиіс:
мүдделі тұлғаның жеке басына немесе мүлкіне зиян келтіруді болдырмау
мақсатында; оның ... ... ... ... ... ... ... төлеуі) немесе басқа да құқыққа қайшы
болмайтын мақсаттарда жүзеге асуы тиіс.
Үшіншіден, әрекеттер мүдделі тұлғаның көрінеу ... ... ... оның іс ... және ... ... ... байланысты
жүзеге асырылуы керек. Бұл мынаны білдіреді: басқаның мүддесіне ... ... және ... ... ... оны ... тұлғаның өзі жүзеге
асыратындай дәрежеде жасалуы ... Бұл ... ... ... ... немесе күтілетін нәтижеге сәйкес болуы керек.
Тапсырма шартының құқықтық табиғаты.
Тапсырма шарты бойынша бiр ... ... ... өкiл) ... ... ... атынан және соның есебiнен белгiлi бiр заңды
iс-әрекет жасауға мiндеттенедi. ... ... өкiл ... ... құқықтар мен мiндеттер тiкелей сенiм бiлдiрушiде пайда болады. 
Тапсырма шарты азаматтық айналымда кең қолданыста ... ... ... ... түрлі себептермен (ауыруы, жекелеген
мәселелерде арнайы білімдерінің болмауы, тұрғылықты жерінде ұзақ ... т.б.) ... мен өзге де ... ... ... ... тапсырма шартының көмегіне жүгінеді. Осылайша, олар үшін ... ... ... ... ... ... Тапсырма шартына
Азаматтық кодекстің 41-тарауы арналған [3:221].
Тапсырма шарты консенсуалды шарт болып ... яғни ... ... қол жеткізілген кезден жасалған болып есептеледі.
Сонымен қатар тапсырма шарты ақылы да, ақысыз да бола алады.
Егер ... ... ... ... да ... ... және ... ғана сенім білдірілген адамға сыйақы төленеді. Тек осы ... ... ... ақылы болады. Сонымен қатар, ... ... ... ... бірі ... ... де ... қызметті жүзеге
асыратын болғанда да ақылы болады.
Бұл шарт екіжықты-міндеттеуші шарт болып табылады, себебі ... ... ... ... ... ... ... білдірілген тұлға тапсырманы орындауға міндетті, ал сенім білдіруші –
орындалғанды қабылдауға міндетті.
Тапсырма шарты жазбаша нысанда жасалады. 
Сенiм бiлдiрiлген өкiл өзiне ... ... ... ... ... орындауға мiндеттi. Сенiм бiлдiрушiнiң ... ... және ... ... ... ... тиiс. 
Егер iстiң мән-жайы бойынша ол сенiм бiлдiрушiнiң мүдделерi үшiн қажет
болса және ... ... өкіл ... ... ... ала ... ... өзiнiң сауалына дер кезiнде жауап алмаса, сенiм бiлдiрiлген өкiл ... ... бас ... ... Бұл ... сенiм
бiлдiрiлген өкiл, хабарлау мүмкiн болысымен жол берiлген ауытқулар туралы
сенiм ... ... ... ... ... ... өкiл осы баптың 2-тармағында
көзделген ... ... ... ... бiлдiрiлген өкiл: 
1) өзiне берiлген тапсырманы өзi орындауға; 
2) сенiм ... оның ... етуi ... ... ... ... барлық мәлiметтердi хабарлауға; 
3) сенiм бiлдiрушiге жасалған мәмiле бойынша алынғандардың бәрiн дереу
берiп отыруға;
4) тапсырманы орындаған соң қолдану мерзiмi ... ... ... ... қайтаруға және егер ол тапсырманың
сипаты бойынша талап етiлетiн ... ... ... ... есеп беруге мiндеттi. 
Сенім бiлдiрушi, егер шартта өзгеше көзделмесе: 
1) сенiм бiлдiрiлген өкiлдi тапсырманы орындау үшiн ... ... ... сенiм бiлдiрiлген өкiлдiң тапсырманы орындау үшiн қажет
болған шығындарының ... ... ... Сенiм бiлдiрушi шартқа сәйкес сенiм бiлдiрiлген ... ... ... ... ... бiлдiрушi тапсырманың орындалуы бойынша сенiм бiлдiрiлген өкiлге
Азаматтық кодекстiң 850-бабының ... ... ... төлеуге мiндеттi
[3:221]. 
       Егер заң ... ... ... ... болса, сенiм
бiлдiрушi сенiм бiлдiрiлген өкiлге сыйақы төлеуге мiндеттi. 
Егер тапсырма шарты тараптардың ... ... ... бiрiнiң
кәсiпкерлiк қызметтi жүзеге асыруына байланысты болса, шартта ... ... ... ... ... ... ... төлеуге
мiндеттi. 
Егер шартта немесе заң актiлерiнде шартты ... ... ... ... ... ... онда ол ... ұқсас
қызметтер үшін әдетте қабылданған баға ескеріле ... ... ... өкiл ... ... етiлген iс-әрекеттердi тиiстi
түрде атқарғанын, бiрақ тапсырма оның кiнәсiнсiз ... ... ... ... төленуге тиiс. 
       Сенiм бiлдiрiлген өкiл, егер бұл ... ... ... не
сенiм бiлдiрiлген өкiл осыған сенiм бiлдiрушiнiң ... ... ... ... ... ... ... басқа адамға
(орынбасарға) беруге құқылы. 
Орындау сенiмiн басқа адамға ауыстырған бойда сенiм бiлдiрiлген ... ... ... ... ... ... тиiс. ... бiлдiрушi, шартта
мұндай орынбасар атап көрсетiлетiн жағдайларды ... ... өкiл ... ... бас ... ... ... бiлдiрiлген өкiлдiң орынбасары шартта атап айтылған болса,
сенiм бiлдiрiлген өкiл өзiнiң орынбасары ... iс үшiн ... ... ...... ... көзделсе, бiрақ онда орынбасардың
аты атап көрсетiлмесе, сенiм бiлдiрiлген өкiл өзiнiң орынбасарының кiнәлi
iс-әрекетi үшiн жауап ... ...... ... ... ... ... өз орынбасарының кез келген iс-әрекетi үшiн жауап
береді.
Тапсырма шарты міндеттердi тоқтатудың жалпы негiздерiмен қатар:
1) сенiм бiлдiрушiнiң тапсырманы ауыстыруы;
2) сенiм бiлдiрiлген ... бас ... ... бiлдiрушiнiң немесе сенiм бiлдiрiлген өкiлдiң қайтыс болуы,
олардың бiреуiн әрекетке ... ... ... ... ... ... деп ... салдарынан тоқтатылады. 
Егер сенiм бiлдiрiлген өкiл ... ... ... ... және ... тиiс болмаса, онда сенiм бiлдiрушiнiң нұсқауы бойынша
жасалған оның ... ... ... ... құқықтық мирасқорын)
үшiншi тұлғаға және сенiм бiлдiрiлген өкiлге қатысты мiндеттейдi.
Сенiм бiлдiрiлген өкiлмен ... ... бас ... ... ... жасайтын тарап, егер шартта ... да ұзақ ... ... ... ... тоқтатылғаны туралы бiр ай ... ... ... ... ... бiлдiрiлген өкiл тапсырманы толық
орындағанға дейiн тоқтатылған болса, сенiм ... ... ... ... ... ... ... шығынын төлеуге, сенiм
бiлдiрiлген өкiлге сыйақы тиесiлi болған жағдайда, оның орындаған ... ... ... төлеуге мiндеттi. Сенiм ... ... оның ... ... ... соң немесе бiлуi тиiс болғанда
орындаған болса, бұл ереже қолданылмайды. 
Сенiм бiлдiрушiнiң тапсырманы өзгертуi, ... ... ... ... ... ... шарт ... жағдайларды қоспағанда,
сенiм бiлдiрiлген өкiлге шарттың тоқтатылуымен келтiрiлген залалдардың
өтелуi үшiн негiз болып ... ... ... сенiм бiлдiрушiнiң тапсырмасын орындаудан
бас тартуы, сенiм бiлдiрiлген өкiлдiң сенiм бiлдiрушi өз мүдделерiн ... ету ... ... кезде бас тартуы жағдайларын, сондай-
ақ кәсiпкер ретiнде қызмет ... ... ... ... ... ... ... шарттың тоқтатылуынан сенiм бiлдiрушiге
келтiрiлген залалдардың орнын толтыру үшiн негiз болып табылмайды. 
Сенiм бiлдiрiлген өкiл қайтыс ... ... оның ... ... мүлiктiң сақталуын қамтамасыз ету жүктелген өзге де ... ... ... ... ... туралы хабарлауға және
сенiм бiлдiрушiнiң мүлкiн ... үшiн ... ... ... атап
айтқанда, сенiм бiлдiрушiнiң заттарын, сондай-ақ ... ... ... соң ... ... ... ... бiлдiрiлген өкiл болып саналатын заңды тұлғаның таратушысына да
нақ осындай мiндет жүктеледi.
Өкiл ретiнде iс-әрекет ететiн заңды тұлғаны қайта құру ... ... бұл ... Азаматтық кодекстiң 48-бабына сәйкес дереу хабардар
етiлуге тиiс. ... ... ... ... ... құқықтары мен
мiндеттерi, егер ... ... ... ... бас ... туралы
қисынды мерзімде хабарламаса, оның құқықтық мирасқорына ауысады.
Тапсырма шарты азаматтық айналымда кең ... ... ... ... субъектілері түрлі себептермен (ауыруы, жекелеген
мәселелерде арнайы білімдерінің болмауы, тұрғылықты жерінде ұзақ ... т.б.) ... мен өзге де ... ... ... ... тапсырма шартының көмегіне жүгінеді.
Тапсырма шарты консенсуалды шарт болып есептеледі, яғни ... ... қол ... кезден жасалған болып есептеледі.
Сенiм бiлдiрiлген өкiл, егер бұл ... ... ... не ... өкiл ... ... ... мүдделерiн қорғау мақсатындағы
мән-жайлармен мәжбүр болса, тапсырманы орындауды басқа ... ... ... ... ... адамға ауыстырған бойда сенiм бiлдiрiлген өкiл
бұл туралы сенiм бiлдiрушiге дереу хабарлауға тиiс. ... ... ... орынбасар атап көрсетiлетiн жағдайларды қоспағанда, сенiм
бiлдiрiлген өкiл ... ... бас ... ... ... ... өкiлдiң орынбасары шартта атап айтылған болса,
сенiм бiлдiрiлген өкiл ... ... ... iс үшiн ... ... ... iс жүргiзуi шартта көзделсе, бiрақ онда орынбасардың
аты атап көрсетiлмесе, сенiм бiлдiрiлген өкiл өзiнiң орынбасарының ... үшiн ... ... ... iс жүргiзуi шартта көзделмесе, сенiм бiлдiрiлген
өкiл өз орынбасарының кез келген iс-әрекетi үшiн ... ... ... ... жасалған шарттан бас тартқан, кәсiптер
ретiнде ... ... ... егер ... ... да ұзақ ... екiншi тарапқа шарттың тоқтатылғаны туралы бiр ай ... ... ... ... ... ... өкiл ... толық
орындағанға дейiн тоқтатылған болса, сенiм бiлдiрушi сенiм бiлдiрiлген
өкiлдiң ... ... ... ... ... ... сенiм
бiлдiрiлген өкiлге сыйақы тиесiлi болған жағдайда, оның ... ... ... сыйақы төлеуге мiндеттi. ... ... ... оның ... туралы бiлген соң немесе бiлуi тиiс ... ... бұл ... ... [10:133]. 
Сенiм бiлдiрушiнiң тапсырманы өзгертуi, кәсiпкер ретiнде iс-әрекет
жасайтын сенiм ... ... шарт ... ... қоспағанда,
сенiм бiлдiрiлген өкiлге шарттың тоқтатылуымен келтiрiлген залалдардың
өтелуi үшiн негiз болып ... ... ... ... ... ... орындаудан
бас тартуы, сенiм бiлдiрiлген өкiлдiң сенiм бiлдiрушi өз мүдделерiн өзгеше
қамтамасыз ету ... ... ... бас тартуы жағдайларын, сондай-
ақ кәсiпкер ретiнде қызмет жасайтын ... ... ... ... жағдайларын қоспағанда, шарттың тоқтатылуынан сенiм бiлдiрушiге
келтiрiлген залалдардың орнын толтыру үшiн негiз болып табылмайды. 
2.4. Өсиет – ... шарт ... ... (тек ... ғана болса да), бірақ басқа тұлғаның
атындағы мүлікке де өсиет қалдыруға болады. Мысалы, сол баяғы ... ... ... ... ... үй ортақ қаражатқа некеге тұрған кездерінде
алынған. Яғни, күйеуі үйдің 1\2-іне құқылы. Осылайша, бұл үйге орай ... ... ... ... да, ол өз ... ... қалдыра алады [5;328].
Өсиет өкімін жасау үшін басқа тұлғаның еркі талап етілмейді.
Сонымен, өсиет дегеніміз - құқықтық салдарлары мұра ... ... ... ... және ... тәжірибеде кейде өсиетшінің белгілі бір мүліктің
мұрагері етіп бір тұлғаны көрсетіп, мүлкін сол ... ... ... ... өз ... өмір бойы оны ... ... де жағдайлар
да кездеседі. Бұл жағдайда өмір бойы асырау туралы келісім-шартқа келіп
тіркейтін екі ... ... орын ... (ҚР ... 535-бабы). Осындай
мәміленің заңдық тағдыры туралы мәселені шеше отырып, ҚР АК-нің 160-бабы 2-
тармағының ережелерін, яғни ... ... ... ... алу ... туады. Басқаша айтқанда, бұл мәміледе заңға
қайшы ешнәрсе ... оған ... шын ... ... мәміле
ережелерін қолдану керек [3:65].
Өсиетті, әдетте, мерзімді мәмілелерге жатқызады, себебі өсиет
жазылған ... яғни өлім ерте ме, кеш пе ... ... ... ... ... ... жазылған өсиетті өзгерте немесе бұза алады.
Сондықтан бір жақты ... ... ... ... ... ... туралы акт өсиетші дүние салмай тұрып қайта айналмайды және тұрақты
бола алмайды.
Заңмен өсиет бойынша мұрагерлердің ... ... ... ... ашу сәтінде тірі, сонымен қатар мұра қалдырушының тірі кезінде
бойға біткен, ... ... ... ... азаматтар болуы мүмкін. Өсиет
бойынша мұрагерлер мұраны ашқанға дейін пайда болған және ... ... бар ... тұлғалар, сонымен қатар мемлекет болуы мүмкін.
Өсиет – ... жеке ... және ол ... ... еркімен
байланысты және өкіл арқылы жасала алмайды. ҚР «Нотариат туралы» Заңының 56-
бабы 1-тармағына сәйкес нотариус қабілетті азаматтардың ғана ... ... ... ... ... көлемде кәмелет
жасқа толғаннан кейін қол жеткізіледі ... ... заң ... 18 ... ... ... некеге отырған
күннен бастап енеді. Келтірілген заң ... ... ... ... 18 ... толғаннан кейін немесе некеге отырған сәттен бастап
пайда болады, егер соңғысы кәмелет жасқа толғанға дейін орын алған болса.
Осы көзқарасқа ... ... ... сот және ... де осы ... ... ... әдебиетте 18 жасқа толмай некеге
тұру тұлғада өз мүлкін өсиет етіп қалдыру құқығын тудырмайды деген ... Өз ... ... келе, П.С.Никитюк екі жағдайға сүйенеді.
Біріншісінің мәні-ҚР АК-нің ... ... ... ... ... ... өз іс-әрекеттерімен азаматтық құқыққа ие
болып, өзі үшін азаматтық міндеттер жасауы» ретінде айтылғандығы, ал бұл өз
қазасы жағдайында ... үшін ... мен ... ... ... өсиет қалдыру қабілеттілігімен салыстырғанда екеуі
бір нәрсе емес [13;47]. Бұл ... ... деп ... ... ... қате, сорақы заң талқыламасына негізделеді. ҚР АК-нің 17-бабы 7-тармағы
нормаларын мағыналы талқылау арқылы ... ... ... ... ... ... ... - 18 жасқа толмаған тұлғаның ... ... ... соңғысында толық азаматтық іс-әрекетке қабілеттілік пайда
болатыны, соның ішінде, әрине, ... ... ... П.С.Никитюк сүйенетін
екінші жағдайдың (кітабының 120-бетін қараңыз) мәні-18 жасқа ... ... ... онда ... және сайлану құқығын тудырмайтындығы,
азаматтық іс жүргізу ... ... оның ... ... және т.б. ... ... ... салалардың нормалары бұл
жағдайда критерий бола ... ... ... ... ... пен ... ету ... азаматтық заңдар нормасымен
реттелетіндігі, ал екіншіден, өсиет ету құқығы мен сайлау немесе ... ... ... ... себебі олар түрлі құқықтық санаттарға
жатады.
ҚР АК-нің 26-бабының күшімен «психикалық ауытқу әсерінен өз іс-
әрекеттерінің ... ... ... ... ... алмайтын азамат сот
арқылы азаматтық іс жүргізу заңдарымен белгіленген тәртіпте іс-әрекетке
қабілетсіз деп ... ... Оған ... ... ... деп танылған тұлғалар ешқандай мәміле жасай алмайды және ... ... ... ... ... жеке сипатына қарай іс-әрекетке
қабілетсіз адамның атынан жазылған қорғаншы келісімі болса да куәландыра
алмайды.
Сот тәжірибесінде мұра қалдырушы ... ... ... өз ... ... ... де басқара да алмайтын жағдайда болу себебінен
өсиетті жарамсыз деп тану ... ... жиі ... ... ... 7-тармағы мұндай жағдайда жасалған мәмілелерді жарамсыз деп ... ... ... ... ... ... ретінде Мәскеу
қалалық қаржы басқармасы көрсетілген. Кожиннің зайыбы мен ұлы-Чернышева мен
Кожин өсиетті жарамсыз деп тану ... ... ... арыз ... ... ... П.М.Кожиннің шизофринияның ауыр түрімен ауыратындығын,
психоневрологиялық диспансерде есепте тұрғанын, бірінші рет психиатриялық
ауруханада ... және ... ... ... І ... ... ... құжаттар ұсынылған. Сот психиатриялық ... ... ... ... ... жазу кезінде өз
әрекетіне есеп бере алмағандығы туралы ... ... ... ... ... ... мен ... талаптары қанағаттандырылды
және П.М.Кожиннің өсиеті жарамсыз деп танылды ... ... сот ... ... ... ... деп
танылған тұлғалалр өсиет қалдыруға ие бола алмайды деген көзқарасты
ұстанады. ... ... де осы ... ... ... да
бар. Осылай П.Д.Чепигтің пікірінше, осындай тұлғалар санатына өсиет қалдыру
құқығы ұсынылуға тиіс және осы кезде келесілер де есепке алынуы ... ... ... мен есірткі заттарды қолданатын тұлғалар
заңмен толықтай ... ... ... тек шектеледі;
2. Көрсетілген адамға қорғаншы тағайындаудың мақсаты-азаматтың өз мүлкін
өзіне және өз отбасына зиянды пайдалануына жол бермеу;
3. ... мұра ... ... кеін ғана ... ... және оның ... ... сусындарын немесе есірткі заттар қолдану мақсатында мүлікті
пайдалану құралы бола алмайды.
П.С.Никитюк те осы көзқараста және ... ... ... тұрмыс шегінен тыс мәмілелерді тек қоғаншының келісімімен ғана жасай
алады, ал ... ... пен ... ... ... ... мұндай мәміле жасауға келісім беруге құқығы жоқ. Осыған ұқсас
қарсылықтармен келіспей, П.С.Никитюк мәміленің екі ... ... ... ... ... емес, өсиет жасау кезінде ... ... де орын ... келісілген екі немесе одан да көп
адамдардың еркін білдірулерінің ... ... әділ ... ... ... ... еркін өзгерте алмайды, ол не өсиетті
куәландыруға келісім бере алады, не бұдан бас тарта ... және бас ... болу ... ... ... ... ішінен Т.Д.Чепигтің пікірі
неғұрлым дұрысырақ. Шынында да, спирттік ... мен ... ... ... ... ... ... мақсаты-мүліктің
осындай антиәлеуметтік мақсаттарға шығындалмауы.Мұра қалдырушы өлімінен
кейін өсиетті өзгерту мұндай мүмкіндікті ... Егер ... ... немесе есірткі заттардың әсерімен жасаған болса, онда мұрагерлер
(немесе прокурор) ҚР АК-нің 159-бабына сәйкес мұндай ... ... ... үшін ... ... болады, себебі оның куәландыруы ... ... ... мен ... ... ... болған науқас
жағдайына байланысты өз іс-әрекеттерінің мәнін түсіне ... ... ... ... болған.
Неғұрлым пікірталас жүргізілген мәселелерді бірі заң ... 14-18 жас ... ... ... ету ... ... мәселе. ҚР АК-нің 22-бабы 2-тармағында 14-18 жас ... ... өз ... ... жеке
табыстарына және өздері жасаған интеллектуалдық меншік құқық нысандарына
билік ете ... ... ... ... ... қорытынды-егер кәмелетке толмаған адам өз еңбекақысын өз қалауы
бойынша жаратуға құқылы болса, бұл сол баяғы ... өлім ... де ... алады деген сөз.Бұл да сондай заңды өкім, тек өсиет түрінде ... [3;11]. ... ... адамда жинақтау көзі оның өзінің жеке
еңбекақысы мен шәкіртақысы, сонымен қатар авторлық қаламақылар немесе басқа
да авторлық марапаттар болып ақша ... мен ... ... ету құқығын
ұсынуға болады деп ойлаймын.Сонымен қатар кәмелетке толмаған ... ... ... т.б.) ... ... мен ақша ... орай ... жас аралығындағы кәмелетке толмағандар өсиет өкімдерін жасау құқықтарына
ие болмауға тиіс.Бірақ бәрі бір ... заң ... ... ... ... жоқ ... ... етіп тек өз мүлкіңді ғана қалдыруға болады,
өсиет тек бір адамның атынан жазылуы тиіс, тек сол ... ғана ... ... және қандай да болмасын «кездейсоқ жағдайлармен» байланысты
болмау керек. Өсиет тек өсиетшінің өлімінен кейін ғана және ол ... ... ... ... ғана ... ... ... ету құқығына тек іс-әрекетке қабілетті азаматтар, яғни 18 жасқа
толған сәттен немесе некеге тұру ... ... егер ... ... ... ... орын алса, ие болады. Мұрагерлердің субъектілік құрамына
мұраны ашу сәтінде тірі, сонымен қатар мұра қалдырушының тірі кезінде ... және ... ... ... ... ... ... тұлғалар және
мемлекет кіреді. Өсиетті, әдетте, мерзімді мәмілелерге ... ... ... ... яғни өлім ерте ме, кеш пе болады. Сонымен қатар,
өсиетші кез-келген уақытта бұрын жазылған ... ... ... ... ... бір ... ... ретінде өсиетке шарттылық элементі тән.
Өсиеттің жасалуы туралы акт ... ... ... ... ... айналмайды
және тұрақты бола алмайды.
Заңмен өсиет бойынша мұрагерлердің субъектілік құрамы анықталған.
Олар мұраны ашу сәтінде тірі, сонымен ... мұра ... тірі ... ... ... ... кейін туған азаматтар болуы мүмкін. Өсиет
бойынша мұрагерлер мұраны ашқанға дейін пайда болған және ... ... бар ... ... сонымен қатар мемлекет болуы мүмкін.
Барлық мазмұндалғандар негізінде өсиет ... ... ... оның өлімінен кейін құқықтары мен міндеттерінде құқықтық
мирасқорлық орнататын бір ... ... ... анықталуы мүмкін болып
көрінеді [5;105].
Азаматтың ол қайтыс ... ... ... ... ... билiк ету
жөнiнде өз ықтиярын бiлдiруi өсиет ... ... оны ... ... толық әрекет қабiлеттiлiгi бар азамат
жасайды. 
Азамат өзінің барлық ... ... оның бiр ... заң бойынша
мұрагерлер тобына кiретiн де, кiрмейтiн де бiр не бiрнеше адамға, сондай-ақ
заңды тұлғаларға және ... ... етiп ... алады. 
Өсиеттi өзi жасауға тиiс. Өкiл арқылы өсиет жасауға жол берiлмейдi. 
Өсиет қалдырушы ... ... заң ... ... ... немесе барлығын мұрадан айыруға құқылы. Егер өсиеттен
өзгеше туындамаса, заң ... ... ... айыру оның ұсынылу құқығы
бойынша мұрагерлiк етушi ұрпақтарына қолданылмайды. 
Мұра қалдырушы өзiнiң кез келген ... оның ... ... ... мүмкiн мүлкi туралы да өкiм бар өсиет жасауға құқылы.
Өсиет қалдырушы мұрагерлердiң мұрадағы үлесiн кез ... ... ... ... ... қатысты бiр немесе бiрнеше өсиет жасай
отырып, өз ... ... оның ... да бiр ... ... ете алады. Мұра
қалдырушы жасалған өсиеттiң оны жасағаннан ... кез ... ... ... және өзгертуге ерiктi және күшiн жоюдың немесе өзгертудiң себебiн
көрсетуге мiндеттi емес [15:114]. 
Мұра қалдырушының өсиетте өзi ... етiп ... ... қайтыс болған жағдайда өз кезегiнде өсиет еткен мүлiктi белгiлi бiр
түрде билiк ету мiндетiн жүктеуге ... ... ... ... ... сипатына қатысты мұра алуды
белгiлi бiр талаппен байланыстыруға құқылы. 
Мұрагер тағайындау ... мұра алу ... ... ... ... заңға қарсы талаптар жарамсыз болады. 
Өсиетке енгiзiлген мұрагердiң денсаулық жағдайы бойынша немесе өзге де
объективтi ... ... ... үшiн ... ... ... қоюы ... жарамсыз деп танылуы мүмкiн. 
Өсиет қалдырушы өсиетте көрсетiлген мұрагер мұра ашылғанға дейiн
қайтыс болған, оны ... не одан бас ... ... ... ... ... лайықсыз мұрагер ретiнде мұрагерлiктен шеттетiлген
жағдайда, сондай-ақ мұрагер мұра ... ... ... ... орындамаған жағдайда, басқа мұрагер тағайындай алады ... ... ... ... ... ... бола алатын кез келген
адам қосымша тағайындалған мұрагер болуы мүмкiн.
Өсиет ... ... ... тағайындалған мұрагерге пайдасы
тимейтiн бас тартуына жол ... ... ... ... ... ... ... 1061-1064-
баптарындағы тәртiппен мұрагерлiкке шақырылған мұрагерлер арасында ... ... ... ... заң ... мүлiктiң басқа бөлiгi өсиет
арқылы қалдырылған мұрагерлер де ... оның ... жерi мен ... көрсетiле отырып, жазбаша нысанда
жасалып, нотариатта куәландырылуға тиiс.
Мыналар:
1) нотариатта куәландырылған өсиеттер;
2) нотариатта куәландырылғандарға теңестірiлетін ... ... ... ... ... қалдырушының өзi қол қоюы қажет. 
Егер өсиет қалдырушы дене ... ... ... ... өсиетке өзi қол қоя алмаса, оның ... ... ... ... ... ... басқа адамның қатысуымен өсиет
қалдырушының өсиетке өзi қол қоя алмауының ... ... ... ... қол қоюы мүмкiн. Азаматтық кодекстiң ережелерiне сәйкес ... оған қол қою ... ... ... ... ... тиiс болған
жағдайларда: 
1) нотариус немесе өсиеттi куәландыратын өзге адам; 
2) пайдасына өсиет жазылған немесе өсиет ... бас ... оның ... оның ... ... ... ... сондай-ақ өсиет қалдырушының заң бойынша мұрагерлерi; 
3) толық әрекетке қабiлеттiлiгiн иеленбейтiн азаматтар; 
4) сауатсыз және ... ... ... ... да ... жалған жауап бергенi үшiн соттылығы бар адамдар куә бола алмайды,
сондай-ақ өсиет қалдырушының ... ... қол қоя ... ... өсиеттi өсиет қалдырушы жазуы керек не өсиет
қалдырушының айтуымен куәның қатысуы арқылы нотариус ... тиiс. ... ... ... жазылған кезде нотариус жалпы жұрт ... ... ... машинкасы, дербес компьютер және т.б.)
пайдалануы мүмкiн. 
Өсиет қалдырушының ... ... ... ... өсиеттi өсиетке қол
қойылғанға дейiн нотариус пен куәның қатысуы арқылы өсиет қалдырушы ... ... ... өсиет қалдырушы дене кемiстiктерiне, науқастығына ... ... ... өзi оқи алмайтын болса, ол үшiн оның
мәтiнiн нотариустың қатысуымен куә оқып ... ол ... ... ... өзi оқи ... ... ... өсиетте тиiстi
жазба жасалады. 
Егер нотариат куәландырған өсиет куәның қатысуымен жасалса, өсиетте
куәның тегi, аты және ... ... жерi ... тиiс. ... ... ... ... орнына қол қойған адамға қатысты да
енгiзілуi тиiс.
Өсиет қалдырушының тiлегi ... ... ... ... оны ... ... өсиет). 
Құпия өсиет, оның жарамсыз болып қалу қаупiмен, өсиет қалдырушының өз
қолымен жазылуға және қолы ... екi ... және ... қатысуымен
куәлар қол қоятын конвертке салынып, желiмденуге тиiс. Куәлар қол қойған
конверт ... және ... ... ... ... қол
қоятын басқа конвертке салынып желiмденедi [19:94]. 
Нотариус жоқ елдi ... ... ... ... ... ... әрекеттерiн жасауға уәкiлдiк ... ... ... ... ... ... санаторийлерде, өзге де емдеу-алдын алу мекемелерiнде
емделiп жатқан, сондай-ақ қарттар мен мүгедектерге арналған ... ... осы ... ... өзге ... алу ... бас дәрiгерлерi және ... ... ... мен ... ... үйлердiң
директорлары, бас дәрiгерлерi куәландырған өсиеттерi; 
2) госпитальдарда, санаторийлерде және ... да ... ... ... әскери қызметшiлер мен басқа адамдардың
осы госпитальдардың, ... және ... да ... бастықтары, олардың медицина бөлiмi ... аға және ... ... ... ... жүзу ... Қазақстан Республикасының жалауымен теңiз кемелерiнде
немесе iшкi жүзу ... ... ... осы ... ... ... барлау және басқа да экспедицияда жүрген азаматтардың ... ... ... ... нотариустары және нотариат әрекеттерiн ... ... ... ... жоқ әскери бөлiмдердiң, құрамалардың, мекемелердiң,
әскери-оқу орындарының орналасқан мекендерiндегi әскери қызметшiлердiң
өсиеттерi, сондай-ақ осы бөлiмдерде жұмыс iстейтiн жай ... ... ... және ... ... отбасы
мүшелерiнiң де әскери бөлiмдердiң, құрамалардың, мекемелер мен оқу
орындарының ... ... ... ... бас ... ... орындарындағы адамдардың бас бостандығынан
айыру орындарының бастықтары ... ... ... ... осы ... ... өзi де қол ... куәның
қатысуымен қол қоюға тиiс.
Аталған келтiрiлген лауазымды адамдар ... ... ... ... ... ... сәйкес нотариустың сақтауына беруге
мiндеттi [19:48].
Өсиеттiң нотариатта куәландырылуы туралы талаптарды қоспағанда, мұндай
өсиеттердiң өзгелерiне ... осы ... ... ... ... өзi ... ... кез келген уақытта күшiн жоюға
немесе оны өзгертуге құқылы.
Өсиеттiң күшi:
1) нотариат кеңсесiне бұрын өзi жасаған өсиеттiң ... ... ... ... ... жаңа ... жасау жолымен жойылуы мүмкiн.
Өсиет:
1) нотариат кеңсесiне бұрын өзi жасаған өсиеттiң белгiлi бiр бөлiгiн
өзгерту ... ... ... бұрын жасалған өсиетті бөлiктерi бойынша өзгертетiн жаңа өсиет
жасау жолымен өзгертiлуi мүмкiн.
Бұрын жасалып, кейiнгi ... ... ... ... ... күшi ... егер өсиет қалдырушы өз кезегiнде соңғысының күшiн жойса немесе
өзгертсе, ... ... ... ... ... ... адамның, куәлардың,
сондай-ақ өсиет қалдырушының ... ... қол ... ... ... дейін өсиеттің мазмұнына, оның жасалуына, күшi ... ... ... ... жария етуге құқығы жоқ.
       Нотариус, өсиеттi орындаушы немесе сот ... ... ... ... ... мен тiркестердiң дәлме-дәл мәнi назарға алынады.
Өсиеттiң қандай да болсын ережесiнiң дәлме-дәл ... ... ... ол осы ... басқа ережелермен және өсиеттiң тұтас мағынасымен
салыстыру ... ... ... ... ... ... ... болады. Өсиеттiң
жарамсыздығы Азаматтық кодекстiң 4-тарауының мәмiлелердiң жарамсыздығы
туралы ережелерiне де негiзделедi.
Өсиеттi жасаудың, оған қол ... және оны ... осы ... ... бұзылуы салдарынан өсиеттi жарамсыз деп танудан
мүлiктiк ... ... ... ... бойынша өсиет жарамсыз деп танылуы
мүмкiн.
Eгep сот мұра қалдырушының өз еркiн бiлдiруiн түсiнуге әсер ... ... ... ... қол қою ... оны растау кезiнде жiберiлген
емле қателерi және техникалық сипаттағы ... да ... ... ... деуге негiз бола алмайды. 
Өсиеттегi жекелеген өкiмдердiң жарамсыздығы өсиеттiң қалған ... ... ... деп танылған жағдайда, осы өсиет бойынша ... ... ... ... ... белгiленген тәртiппен
заң бойынша мұра алу құқығына ие болады.
Өсиет қалдырушы өсиет бойынша мұрагерге мұра ... ... ... ... ... ету ... алатын бiр немесе бiрнеше адамның (бас
тартылушылардың) пайдасына қандай да болсын мiндеттеменi ... ... ... ... құқылы. 
Заң бойынша мұрагерлер қатарына кiретiн адамдар да, кiрмейтiн адамдар
да бас тартылушылар (легатарийлер) болуы ... бас ... ... ... ... құрамына кiретiн
заттарды бас тартылушының меншiгiне, пайдалануына немесе өзге ... беру және оған мұра ... ... ... беру, ол үшiн
белгiлi бiр жұмысты орындау, оған белгiлi қызмет көрсету және т.б. болуы
мүмкiн ... ... ... бас ... ... ... оны тек оған
ауысқан мұраның шын ... құны ... және мұра ... ... ... бөлiктерiн шығарып тастап орындауға тиiс. 
Егер өсиеттiк бас ... ... ... ... ... үлеске
құқығы болса, оның бас тартуды орындау мiндетi өзіне ... ... ... ... құнынан асатын құнымен шектеледi. 
Егер өсиеттiк бас тарту ... ... ... ... ... ... көзделмесе, ол мұрагерлердiң әрқайсысына мұрадағы үлесiне
мөлшерлес салмақ салады. 
Тұрғын үй немесе өзге де ... ... ... ... ... тұрғын үй-жайды немесе оның белгiлi бiр бөлiгiн басқа ... ... ... беру ... ... ... Тұрғын үй-жайға меншiк
құқығы кейiннен ауысқан жағдайда өмiр бойы ... ... ... ... бойы ... ... ... айырылмайды, берiлмейдi және бас
тартылушының мұрагерлерiне ... ... ... өмiр бойы ... ... егер ... ... оның отбасы мүшелерiнiң тұруына негiз болмайды. 
Өсиеттiк бас тарту жүктелген мұрагер қайтыс болған жағдайда немесе ол
мұраны қабылдамаған жағдайда өсиеттiк бас ... ... оның ... ... ... не ... ... қалса, мемлекетке ауысады.
Өсиеттiк бас тарту мұра ашылғанға дейiн немесе ашылғаннан ... ... ... ... ... ... өсиет бойынша мұрагер оны қабылдап
үлгерген кезге дейiн орындалмайды. 
Бас тартылушы мұра қалдырушының борыштары үшiн ... ... ... ... ... мұрагерге қандай да болсын әрекет жасау
немесе кредит берушi ... осы ... ... талап ету құқығын
ешкiмге ұсынбастан одан тартыну мiндетiн жүктей ... ... ... жүзеге асыру үшін осындай мiндет мұра қалдырушы жүктеудi атқаруға
мүлiктiң бiр бөлiгiн бөлiп шығарған ... ... ... ... ... бар ... мәнi ... табылатын жүктеуге, тиiсiнше
АК-тің 1074-бабының ережелерi қолданылады. 
Егер Азаматтық кодексте көзделген мән-жайлар ... ... ... ... ... ... ... есептелетiн немесе оған тиесiлi
үлесi басқа мұрагерлерге ауысса, жүктеудi орындау міндеті тоқтатылады. 
       ... ... ... ... ... ... ... өзi көрсеткен адамға (өсиеттi орындаушыға, өсиет жүктелген өкiлге)
тапсыра алады. Бұл ... ... ... ... ... оның ... ... өз қолымен жазған жазбада не өсиетке қоса берiлген өтiнiште
көрсетiлуге тиiс. 
Егер өсиетте оның орындаушысы көрсетiлмесе, мұрагерлер ... ... ... орындауды мұрагерлердiң бiрiне не басқа адамға тапсыруға
құқылы. ... ... қол ... жағдайда бiр немесе бiрнеше
мұрагердiң талап етуiмен өсиеттi орындаушыны сот тағайындауы мүмкiн. 
Өсиеттi орындаушы ... ... ... бұл жөнiнде күнi бұрын
хабардар етiп, өзiне өсиет ... ... ... атқарудан кез
келген уақытта бас тартуға құқылы. Өсиеттi орындаушы өз ... ... ... ... ... да ... ... [21:214]. 
Өсиеттi орындаушы: 
1) мұраны қорғауды және оны басқаруды жүзеге асыруға; 
2) мұраның өз пайдасына ашылуы туралы барлық ... мен ... ... ету үшiн ... болған барлық шараларды
қолдануға; 
3) мұра қалдырушыға тиесiлi ақша ... ... мұра ... еркi мен заң актiлерiне сәйкес мұрагерлерге
өздерiне тиесiлi мүлiктi беруге; 
5) мұрагерлердiң ... ... ... бас ... орындауын
қамтамасыз етуге (Азаматтық кодексітің 1057-бабы);
6) өсиеттiк жүктеудi атқаруға не өсиет бойынша мұрагерлерден ... ... ... етуге (АК 1058-бабы); 
7) мұраны борыштардан тазартуға тиiс. 
Өсиеттi орындаушы өз атынан сот iстерiне және мұраны басқару ... ... ... басқа iстерге араласуға құқылы, сондай-ақ
мұндай ... ... ... ... орындаушы мұраны борыштардан тазарту, мұра қалдырушыға тиесiлi
сомаларды өндiрiп алу және барлық мұрагерлердiң мұраны иеленуге кiрiсуi
үшiн ... ... ... ... өз қызметiн жүзеге асырады.
Өсиеттi орындаушының мұраны басқару мен ... ... ... ... ... есебiнен өтеуге құқығы бар. Өсиетте өсиеттi
орындаушыға мұраның есебiнен ... ... ... ... ... ... ... орындаушы мұрагерлерге олардың ... ... есеп ... ... ... бас ... ... қабілеттілігі өсиет ... ... бір ... ... ... ... ... анықталады.
Өсиеттік бас тарту орындау заң бойынша мұрагерлерге, мысалы, ... өтуі ... Мұра ... ... ... ... ашу ... жұмған жалғыз қызына өсиет еткен. Заң бойынша бірінші кезектегі басқа
мұрагерлер болмағандықтан, мұрагерлікке мұра қалдырушының аға-інілері мен
әпке-қарындастары ... Олар ... ... бас ... ... ... ... ағасы не әкесінің қызының алдында ... ... бас ... ... ... мұра ... өткен жағдайда
бас тарту алушының борышкеріне тиісти қаржы органы айналады.
Егер легат орындау ... ... ... ... ... ... ... немесе мұрадан бас тартса, легатты орындау міндеті мұра
үлесін алған басқа мұрагерлерге ... ... ... ... ... қөз ... өсиеттік бас тарту күшін
жояды. Бірақ егер леготорий өлімі мұраны ... ... ... ... ... ... ... легатпен ауыртпалық салынған мұрагерден
міндеттемелерді орындауды талап ету құқығы туады. Бұл ... ... ... ... ... мұрагерлер жағында пайда болатын мұра
қабылдау құқығынан ажырата білу қажет. Төлем тағдыры бұл ... ... ... ... кейін қайтыс болғанда, легаторий ... ... ... ... ... мұрагер мен бас тарту алушы арасындағы
қатынастардың ұзақ сипатқа ие ... жоқ ... ... ... ... ... үй ... мұрагерге өсиетші бас тарту
алушыға осы үйді немесе оның бөлігін өмірлік пайдалануды ұсынуға міндеттеме
жүктесе, онда бас тарту ... ... ... ... және ... ... оның бөлігін пайдалануды бастағанан кейінгі өлімі ... ... ... ... Бұл ... бас ... ... жағында пайда
болған сервитут жеке сипатқа ие болады және бас ... ... ... бойы ... ... ... ... берілмейді және
легаторий мұрагерлеріне өтпейді, сонымен қатар ... ... оның ... мүшелеріне тұруға негіз болмайды.
Сондай-ақ қарызға меншік құқығының ... ... ... ... өтуі өмір бойы ... құқығының тоқтатылуына әкелмейді. Бірақ
егер мұра қалдырушы мұрагерге бас ... ... ... да ... ... беру ... ... онда бас тарту алушының мұраны ашқаннан соң
дүние салу жағдайынада легатпен ауыртпалық салынған ... ... яғни осы ... ... өтуі талап ете алады. Бас тарту алушы
мұра қалдырушының қарыздары үшін ... ... ... бас ... барлық немесе бірнеше мұрагерге жүктелсе, ол,
егер өсиетте басқаша көзделмеген болса, ... ... ... ... ... ... ... деп аталатын тағы бір арнайы өсиеттік өкім бар. Жүктеудің мәні-
заң өсиетшіге жалпыға пайдалы мақсатты жүзеге ... ... ... ... ... жүзеге асырылуын мұрагерге жүктеу құқығын беретіндігі.
Мұрагерге жүктелген іс-әрекеттердің орындалуы жалпыға пайдалы ... ... ... тиісті мемлекеттік және қоғамдық ұйымдар, сонымен
қатар міндетіне өсиеттші еркін осылай орындау кіретін ... ... ... алады. «Жүктеу мұрагермен нақты ... ... ... тудырмайды, мұрагерге алған мүлкін жалпыға пайдалы мақсатқа жету
үшін пайдалануды міндеттейді. Жүктеу, өсиеттік бас тарту сияқты өсиетшімен
белгіленеді. Мұнда да ... ... ... жүктеумен ауыртпалық салынуы
мүмкін тұлғаларға мұра қабылдаудан бас ... ... ... ... ... ... тұлғалардың құқықтарымен мұра қалдырушы қарыздарын
есепке ала отырып мүліктік сипат жүктеу бойынша міндеттер орындау көлеміне
ережелер ... ... [22:49]. ... ... ... ... бас тартудан айырмашылығы бар. Біріншіден, белгілі бір адамдардың
мүддесіне орай белгіленетін өсиеттік бас тартуға қарағанда ... ... ... ... ... ... екіншіден, оның мәні-
мүліктікте, мүліктік емес те сипатағы әрекеттерде, ал өсиеттік бас ... ... ... ... ... ... ... жүктеуді орындауда босата алатын құқықтық тұлға жоқ, ал өсиеттік
бас тартуда лагаторий оның ... ... ... қабылдаудан бас
тарту құқығына ие.
Өсиет мәтінінде тазарту ... ... ... ... ... ... мен ... қате жазылған, кейін сызылғандарды
алғашқы күйінде оқи алатындай етіп ... ... егер ... ... үй» ... ... ... екіден бір үлесі» деген
сөздерге түзетілсе, онда түзетілгенді былайша ... ... ... үй" сөзі ... жазылған "тұрғын үйдің екіден бір үлесі" деген
сөз расталсын». Барлық түзетулармен қосып ... ... ... ... ... ... өсиеттің соңында ескертілуі тиіс, бірақ бұл жағдайда
ескерту мәтініне ескерту қосымша қол қояды. Нотариус куәландыратын қолдың
соңынан тиісті ескерту ... да, оны өз ... және ... ... ... ... да өсиетті ҚР АК-нің ... ... ... ... ... мәміленің жарамсыздығы») мен ҚР АК-нің
159-бабы 9-тармағы негізінде (алдау, күштеу, қорқыту, бір жақ өкілі мен
екінші ... арам ... ... ... ауыр ... ықпалымен жасалған
мәмілелердің жарамсыздығы) жарамсыз деп тану ... ... ... мысал келтіруге болады: анасының өлімінен соң екі ұлдың
біреу әкесіне ішкі ... ... ... облигациялары, екінші ағасында
екенін тұспалдай бастайды. Сосын екінші ағасына әкесі оны облигация ұрлады
деп ... ... ... ... ұлы ... ... ... әкесімен
түсінісуге тырысады. Бұл әңгіме әкенің сезігін одан да ... ... ... тек ... ... ... жасайды.Әке өлімінен кейін өсиетті
алдау ықпалымен жасалған деген негізде жарамсыз деп тану ... сот ... Іс ... сот ... ұзақ ... ... аяқталады [14;6].
Өсиетті жарамсыз деп тану заң бойынша мұрагерлік туралы ережелерді
қолдануға әкеледі. Бұл ... ... мұра ... оның ... ... яғни бұл өсиеттің толықтай немесе белгілі бір бөлігінің жарамсыз
деп танылуына байланысты. Өсиетті жарамсыз деп тану ... ... ... ... кейінгі үш жыл ішінде мұрагерлермен, ал егер олар әрекетке
қабілетсіз болса, олардың ... ... ... ... ... ... ... мұндай талаптар мүдделі
ұйым (мысалы, қорғаншылық пен қамқоршылық органдары) ... ... ... ... [23:246].
Мұра қалдырушының өсиеттік өкімінде қарастырылған барлық құқықтар,
міндеттер мұрагерлерде мұраны ашқан ... ... ... ... ... ... өсиет бостандығының өсиетші өлім жағдайына ... да ... ... да, ... ... ... да алатын жалпы ұстанымымен
бұрынырақ жаслған өсиетті тоқтату немесе өзгерту туралы ... ... ... ҚР АК-нің 1053-бабында кейінірек жасалған ... ... ... ... немесе кейін жасалған өсиетке қайшы келетін
тұстарын тоқтататыны қарастырылған. Сот тәжірибесі осы ережені ... ... ... ... не өзгертудің бірінші мтәсілінің ... ... да, ... ... ... ... келетін жаңа өсиет жасауда.
Мұнда екі елеулі сәтке назар аудару ... ... жаңа ... жасау
фактісі өздігінен оған дейінгі өсиеттердің заңды күшіне әсер етпейді. Бұрын
жасалған ... өкім тек жаңа ... оған ... келетін өкімдерімен
ғана тоқтатылады. Екіншіден, ... ... ... ... ерте
жасалғандарды (олардың арасында қайшылықтар болған жағдайда) тоқтатады. Заң
нотариалдық куәландырылған өсиеттерге оларға теңестітрілген және ҚР АК-нің
1053-бабына сәйкес ... ... ... басымдылық
бермейді.Осындай да тәртіппен, яғни жаңа өсиет жасау жолымен бұрын жасалған
өсиеттер өзгертілуі және толықтырылуы мүмкін.Өсиеттің ... ... ... ... олардың арасында мүлік басқаша таратылатын
жағдайларда орын алады. Бұрын жасалған өсиеттерге ... ... ... ... ... бұрынғылары қайшылыққа түспейтін немесе,
мысалы, олардың құрамында бұрын өсиетте болмаған өсиеттік бас тарту, ... бар ... және ... бұрын енгізілген мүліктер мен құқықтардың
тағдырын көрсететін жағдайларға орын ... ... 1998 жылы «Н» ... ... бар мүлкін әйеліне өсиет еткен.1999 жылы ол жаңа өсиет
жазады, соған сәйкес ол өзіне ... ... ... ... өсиет
еткен. Мұраны ашқанннан соң екі өсиет те жарамды және орындалуы тиіс
болады.
Қорытынды
Қорытындыласақ, бұл дипломдық ... жазу ... мен ... ... шарттардың реттелу ерекшеліктеріне тоқталдым. Шарт – бұл
мәмілелердің ең көп ... ... ... ... мәмілелер үшін ортақ
ережелер, соның ... ... ... ... ... ... туралы т.б. ережелер қолданылады.
Ақысыз шарттарды шартқа қатысушы бір тарап өз еркімен екінші тараптан
есесіне ... ... ... ... ... үшін әрекет етеді. Ақылы шарт
бойынша өз міндетін атқарған жақ ақысын алуға, не ... ... ... құқылы
(мысалы, тапсырылған затқа, атқарылған жұмысқа, істелген қызметке ... ... ... ... ... Бір ... ... тарапқа одан ақы
алмай, немесе еш нәрсе бермей ұсынуды міндетіне ... шарт ... ... табылады. Жоғарыда айтқан ақысыз шартқа мысалы, сыйға беру, мүлікті
ақысыз тегін пайдалну, кейбір жағдайда сақтау ... ... мен ... ... бір ... ... ... Атап
айтсақ, азаматтық құқықтағы шарттар институтының ерекшелігіне тоқталу,
азаматтық-құқықтық шарттарды ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлігі ретінде қарастыру,
ақысыз шарттардың жекелеген түрлерінің ерекшеліктерін ашу.
Жұмыста баяндалған мән-жайлар жалпы шарттардың, соның ... ... ... ... ... ... ... Байқауымызша,
қазірде қоғамымызда ақысыз шарттар өте кең таралған. Олар ... ... ... өмірінде қолданыста болады. ... ... ... көрінетін ақысыз шарттық қатынастар азаматтардың
әл-ауқатын арттыруда өз үлесін қосады және бұл орайда соңғы орында емес деп
топшылауға ... ... ... ...... ... ... актісі емес, сыйға тартушы мен
сыйды алушының еріктерінің келісімі. Сыйды алушыға оған кімнің және ... ... ... ... ... кейбір заттар олардың ... ... ... салықтары бойынша ауыртпалықтарымен қатар
жүреді. Сондықтан, ешкім де оның еркінен тыс сый тарта ... ... ... ... азаматтық айналымның түрлі субъектілері
қатысатын қатынастарда салыстырмалы кең түрде ... ...... ... (үй ... ... беру) көрсетумен
байланысты, ұйымдар мен азаматар арасында (мысалы, кітапханадан кітапты не
басқа да баспа құралын беру, ... ... тұру үшін ... беру),
ұйымдар арасында (көбінесе түрлі көрмелерді өткізуде) орын алады.
Шындық өмірде қалыптасатын мән-жайлар қажетті өкілеттіктері жоқ ... ... ... ... үшін ... бір ... ерікті
түрде жүзеге асыруға итермелеуі мүмкін. Ереже бойынша, бұндай іс-әрекеттер
ерекше жағдайлардың туындауымен байланысты. Бұндай жағдайларда ... ... ... ... ... денсаулығына немесе өміріне нұқсан
келтіруді болдырмауға тырысады; борышқордың өзі қандай да бір ... ... ... ... ... атап ... суға ... жатқан адамды құтқару, алғашқы медициналық ... ... ... қатысу т.с.с. жатады. Бұл әрекеттер мүдделі тұлғаның келісімінсіз
жүзеге асырылады, ... олар ... ... және ... ... орын ... кейбір жағдайларда аталған әрекеттер оларды
жүзеге асыратын тұлғада ғана ... ... ... олар ... ... да ... бір құқықтар мен міндеттердің пайда болу негізі ретінде
қызмет етуі мүмкін.
Өзіміз білетіндей, шарттардың басым көпшілігі ... ... ... жоғарыда атап өткеніміздей, азаматтық құқық негізінен ... ... ... ... болып табылады. Ал бұндай қатынастарда
әдетте әр тарап өз пайдасына әрекет етеді. Осыған ... ... ... ... ақысыз шарттар да кездесіп отырады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1) М.К.Сулейменов, ... ... ... РК ... ... (постатейный). Книга 2. А., Жеті Жарғы, 2003.
2) ... ... ... ... М., ... 27.12.1994ж. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы бөлім.
4) ... ... ... ... М., ... ... Ғ. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Жоғарғы
оқу орындарына арналған академиялық курс. 1-том. А., Жеті ... ... ҚР ... ... №412 қаулысымен бекітілген ауылшаруашылығы
өндірушілеріне жанар-жағар материалдарын тарату ... ... ... ... ҚР ... ... Ю.Х Вопросы применения гражданско-правовых норм. ... ... ... Республикасының Азаматтық Кодексі (ерекше
бөлім).
10) Мәуленов К.С. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы // ... А., ... ... ... ... XVII ғасыр. М., 1992.
12) Рашидова З. ҚР Азаматтық Кодексіне комментарий.Алматы, 1998
13) А.Г.Калпин, А.И.Масляев. ... ... Ч.1. ... М., ... ... Ғ. ҚР ... Кодексіне комментарий (Ерекше бөлім).
Алматы:Жеті жарғы, 2000
15) А.Г.Калпин, А.И.Масляев. Гражданское право. Ч.2. ... М., ... ... Гражданский кодекс РФ.
17) 5.06.1991ж. ҚазКСР «Тұтынушылардың құқықтарын ... ... ... ... Г.Ф ... ... право. М., 1997.
19) Тулеугалиев Г.И., Мауленов К.С. Гражданское ... ... ... ... ... ... Том ІІІ. А., ... Халфина Р.А. Современный рынок: правила игры. М., Проспект, 1993.
21) Гражданское право. Учебник. ч.3.изд.3. Под ... ... ... ... в ... ... и особенная части.
М.,2010
23) С.Сарбаш. Общие вопросы исполнения обязательства в ... ... ... ... ... ҚР ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 56 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шарт ұғымы мен түрлері14 бет
Ұйымдардағы еңбек және төлемақы есебінің мақсаттары4 бет
XX ғасырда Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау саласының дамуы4 бет
Баға және калькуляция6 бет
Бюджетаралық қатынас- бюджет процесін дамытудың бірден-бір қайнар көзі7 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Зейнетақы қорының мәні, қалыптасу тарихы30 бет
Компьютерлік телекоммуникация20 бет
Оқу залының жұмысын жеңілдететін автоматты басқару жүйесін жасау атты дипломдық жұмысқа арналған патенттік-ақпараттық зерттеулер52 бет
ШҚО әлеуметтік-экономикалық дамуының статистикалық көрсеткіштерін талдау6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь