Несие жағдайы

Кіріспе 3
1 Несиенің теориялық негіздері 5
1.1 Несиенің мәні, қызметі 6
1.2 Несие формалары мен түрлері 6
1.3 Несие заңдары 9
2 Қазақстан Республикасындағы қазіргі кезендегі несие жағдайы 14
2.1 Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі 14
2.2 Қазақстан Республикасындағы банк жүйесінің даму тарихы 22
3 Банктердің экономикалық рөлі 24
Қорытынды 26
Қолданылған әдебиеттердің тізімі
        
        Мазмұны
Кіріспе 3
1 ... ... ... ... Несиенің мәні, қызметі
6
1.2 Несие формалары мен түрлері ... ... ... 9
2 ... ... ... ... несие жағдайы 14
2.1 Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі ... ... ... банк ... даму ... 22
3 Банктердің экономикалық рөлі ... ... ... ... ...... ... ... ретiнде экономикалық дамудың
ажырамас элементiн бiлдiредi. Оны ... ... ... ... ... ... жеке азаматтар да пайдаланады.
Құнның қозғалысы — бұл несиенiң ... ... ... ... ... ... ... негiзiне капитал
айналымын жатқызуға болады.
Көбiне несиенi ақша ретiнде түсiнедi. Бiр жағынан ... ... де бар ... ... ... ... ... көбiне ақшалай
түрде берiлуде. Бiрақ бұл жерде ақша мен несиенiң әр түрлi ұғымды ... ... ... түсiндiретiнін естен шығаруға болмайды.
Сонымен қатар, несие мен қаржы категорияларын бiр санайтындар да аз
емес, несие — бұл ... ... екi ... ... яғни ... ... және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы — сол
қаражаттың бір жақты ... ... яғни ... дотация, субвенция,
субсидия түрiнде берiлсе, олар кайтарымсыз сипатқа ие.
Несие — бұл ... ... және ... ... уақытша пайдалануға
(қарызға) берiлетін ссудалық капитал қозғалысы.
Несие мен ссуданың арасында да өзара айырмашылық бар. Несие — ... ... ... көзi ... ... ... ... әр түрлi формаларының болуын және сондай-ақ ... ... ... кең ... сипаттайды. Ссуда — бұл
ссудалық шот ашумен байланысты ... ... ... бiр ғана ... бiлдiредi.
Қарыз берушi — қарызды беретiн несиелiк қатынасының бір ... ... — бұл ... ... ... берушi субъектiлер болып табылады.
Қарыз берушiлерге: банктер, банктiк емес мекемелер, мемлекет, ... және ... ... ... — бұл ... алушы және оны қайтаруга міндеттi,
несиелiк қатынастың ... ... ... және қарыз алушы бiр-бiрiмен
жақын сөздер болғанымен де, ... ... әр ... ... ... жеке ... ... қызметке, салықтарға т.б.
байланысты төлемдерi кешігуi мүмкiн, бiрақ бұл ... ... да ... ... ... бұл тек қана экономи калық ... ... ада ... ... ... сипаттайды. Борыш — бұл ... ... Ал ... ... — бұл қосымша қаражатқа деген сұранысы бар
тұлга.
Қарыз берушi және қарыз алушымен ... ... ... ... ... де жатады. Беру объектiсi — бұл құнның ... яғни ... ... құнды бiлдiреді.
Несие — ақша сияқты тарихи экономикалық дәреже болып абылады.
«Кредит» деген сөз, ... ... ... ... сенемiн деген магына
беретiн латынша «kreditum» деген сөзден шығады. Ол экономикалық ... әр ... ... ... ... етедi. Ол тауар өндiрiсiнiң
пайда болған кезінен бастап қарапайым формаларында: бай және ... ... ... ... ақша ... ... ... даму
үстiнде болады. Алғашқы несие табиғи түрде ... ... ... ... мен ... тұтыну муктаждығы мен қарыздарды өтеу
үшін ұсынылған. ... ... ... ... ақша ... ... ерекше формасы сияқты несиенiң пайда болуы
шаруашылық жүргiзуi бiр ... ... құн ... ... ... бiрақ бiр уақыттарда жаңа қайта өндiру цикiліне ене
алмайтын кезде ғана жүзеге асады. ... ... бұл құн ... ... қажеттiлiгi туып отырган басқа субъектiге өтедi және
қайта ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың пайда болуың экономикалық байланысқа түсуге ... ... ... ... ... ... тауар иеленушiлер
арасындагы айырбас ауқымынан ... жөн. ... ... ... тауар айырбастау және қызмет көрсетумен ауысу несиелiк ... ... ... ... ... болатын және дамығын нақты экономикалық
негiзде қаражат айналымы мен ауыспалы ... яғни ... ... ... боп құн ... ... ... алуына несиенi кедей болғаны үшiн алмайды, ол өзнiң меншiктi
қорларының ауыспалы айналым мен капитал айналымының объективтi ... ... ... тұрғандықтан өз iсiн алға бастыру үшiн алады.
Несие объективтi қажеттiлiктен туындаған және ол когамдық өндіріс
процесiнде маңызды рөл ... ... ... ... ... ... етедi және несие берушiлер мен ... ... ... ... ... ... халыктың, ұйымдардың ... ... мен бос ... ... ... ... пайдаланудың төлемiне аударылатын несие капиталына айналады.
1 Несиенің ... ... ... ... ... ... анықтаған кезде бiрқатар әдiстемелiк принциптердi
ұстану ... ... ... түрi ... ... оның ... керек:
- несие мәмiлесi тұтасымен алғанда несиенiң мәнiн ашуы керек. Егер
бiр мәмiледе несие қайтарылмаса, онда ... ... ... ... ... мәнiн талдауда несиенің құрылымын, қозғалыс ... ... ... ... ... ... болып қалатын жәйiт - құрылым. Өзге
экономикалық ... ... ... де ... ... ... бiрнеше элементтен тұрады. Ондай элементтерге ең алдымен несиелiк
қатынастың барлық ... ... ... ... бұл
субьектілерге несие берушi мен қарызға алушылар жатады. Оларды ... ... ... ... ... ... ... жағдайда ғана несиенiң
мәнiн анықтауға болады.
Несие берушi — несиелiк мәмiленiң қарыз ұсынатын жағы. Мұны ... үшін онда ... ... ... бiр қоры болуы керек. Ол ... ... ... басқа бiреуден қарызға алған болуы да мумкiн.
Қазiргi уақытта қарызга ақша ұсынатын негiзгi несие беруші - банк
болып ... ... ... ... мен халықтың
уақыша бос қаражаттарын шоғырландырып, ... ... ... ... үшін несие түрiнде ұсынады. Бұл ретте банктен алған несиенi ... ... ғана ... ... ... да меншік иесiне тартылған
ресурстарды қайтаруға ... Бұл ... банк бiр ... ... берушi
болса, екiншi жағдайда— қарыз алушы болып көрiнедi.
Қарызга алушы — несиелiк қатынастар жағы, ... ... ... ... ... ... Қосымша ақшалай қаражатқа уақытша мұқтаждығы
туғандар карызға ақша алушылар болып табылады. Қазiргi ... ... ... алушылар — кәсiпорындар, кәсiпкерлер, халық, мемлекеттер ... ... ... ... қарызга алушы карызға алынган қаражаттың
меншiк иесi ... ... ... ... ... оны ол ... қолданады. Бұл жагдайда ол алынган ... гөрi, ... ... ... қоры ... ... оны iске ... ушiн өтемақы төлеп, қарызды артық көлемде төлейдi.
Несиелiк мәмiледе қарызга ... ... ... ... оған несие
берушi өз талаптарын қояды. Алайда, карызга алушы мен ... ... ... ... ... ... болып табылады. Олар міндеттi турде
қатысуы керек және бұл жагдайда олар орындарын ... ... ... ... болуы мумкiн. Несие берушi мен қарызга ... ... ... ... ... сипатын көрсетедi. Несиелiк
мәмiленiң қатысушылары ретiнде олар оны қарама-қарсы ... ... ... де ... ... берушi неғурлым жоғары пайыздық несие
бергiсi келеді, қарыз ... ... ... ... ... қосымша
қаржылар табу муддесi болады.
Несиенiң экономикадағы орны мен рөлi, оның атқаратын қызметтерiмен
сипатталады. Жалпы ... ... ... ... мынадай
қызметтердi атқарады:
- қайта бөлу;
- айналыс шығындарын үнемдеу;
- айналыстағы нақты ақшалардың орнын ... ... ... ... ... ... прогрестi желелдету.
Несиенiң қайта бөлу қызметi кез келген елдiң ұлттың экономикасының
толық ... ... ... өз ... несиенiң бұл қызметiнiң көмегiмен
экономикалық жүйенiң бiр саласынан ... бiр ... ... ... ... айналыс шығындарын үнемдеу қызметiнің iс жүзіне асуы
несиенiң экономикалық мәнінен ... ... ... ... ... мен жұмсалуы арасындағы уақытша ... кей ... ... ... деген қажеттiлiктi
туындатады. Ал келесі, ... яғни ... ... ... ... уақытша алмастыруы. Қазiргi несиелік шаруашылықты ... ... ... ... ... ... ... қызметi экономиканың турақты дамуына
жағдай жасау үшiн маңызды болып табылады. ... ... ... бұл қызметi өндiрiстiң ауқымын ... ... ... ... бередi.
1.2 Несие формалары, түрлері және заңдары
Несие формасы — бұл несие қатынасының сырттай нақты ... ... ... ... мәнi мен ... ... ... қатынасының
формасы мен мазмұны ажырағысыз әрі диалектикалық жағнан бiртұтас болады.
Несие ... ... оның ... мен дамуына сәйкесуi керек.
Таңдап алынған жiктеу ... ... ... мынадай ең маңызды
формаларын бөлiп көрсетуге болады (9.1. сурет)
- ... ету ... ...... және ... несие;
- несие мәмілесінің объектiсiне қарай — ... және ... ... қатынасының субъектiсiне қарай — банктiк, коммерциялық,
халыкаралық тұтынушылық несиелер.
Жорғарыда қарастырылган несие формаларының көптеген түрлерi болады.
Несие ... — бұл оның ... ... үшiн ... ... белгілерi бойыша ең детальданған сипаттамасы, ягни,
несиенiң iс-тәжiрибедегі нақты ... ... ... ... ... ... несиелеу объектiнiң
экономикалық белгiлерi бойынша:
— айналым қаражатын қалыптастыруга берiлетiн несие;
— негiзi құрал-жабдықты калыптастыруга берiлетi несие;
— ТМҚ аясында ... ... ... ... тыс
қорлардың аясында уақытша қажеттлiкке берiлетiн несие;
— өндiрiстiң маусымдық шыгыны аясында берiлетiн несие;
— жол ... ... есеп ... ... ... ... аккредитивтер;
— төлем несиелерi.
ә) қамтамасыз етiлуi бойынша:
— жылжымалы және жылжымайтын мулікпен, ТМК-пен, кепілдiлiкпен,
сактандыру келiсiмшарттымен толық ... ... ... ... етiлген;
— қамтамасыз етiлуi болмайтын банкiлiк (сенiмдiлiк).
б) қайтарылу мерзiмi бойынша:
— қысқа мерзiмдi;
— орта мерзiмдi;
— ұзақ мерзiмдi.
в) ... ... ... ... төлеу (мерзiмін ұзарту);
— бір жолғы өтеу;
кезең сайын (бір қалыпты емес) өтеу.
г) Тәуекелдi деңгейi бойынша:
— субстандартты;
... ... ... ... ұзартпалы.
ғ) арқылылығы бойынша:
— қалыпты пайыздық мөлшерлемесi;
жоғары пайыздың мөлшерлемесi;
төмен ... ... ... ... ... ... сауда-саттық несиесi;
— өнеркәсiп несиесi;
— ауылшаруашылық несиесi;
—құрылыс несиесі;
ж) ашылатын шот турлерi бойынша:
— жай ссудалық шот бойынша несие;
— арнайы ссуда шоты бойынша ... ... шот ... ... ... ... ... несие желiсi бойынша несие.
Несиенiң айрықша түрiне жылдам сатылатын мулiкпен ... ... ... ... ... ... ... бойынша тiркелетiн
ломбардтық несие жатады.
Ломбардтық ... ... әр ... ... ... ... тауар кепiлiдiгiмен, талап кепiлдiгiмен берiлетін несиелер
жатады. Қарыз алушы ломбардтық ... өз ... ... ... ... (ағл. Revolve- ... болу, кезең сайын
ауыстырып отыру) - ссуда капиталының ұлттық және ... ... ... Ол белгiленген берешек лимитi шегiнде және өтеу мерзiмi
шегінде несие келiсiмiне қатысушы ... ... ... ... ... ... желiсi қарыз алушының алдындагы несие уйымының оған ... ... ... етуі ... ... бір ... келісілген мөлшерде несиені беру жөніндегі заң тұрғысынан рәсімделген
міндеттемесі. Несие желісінің ашылуы ... ... мен ... ... ... созылатын тығыз ынтымақтастығын білдіреді.
Несие заңдарын бiлу және ... ... ... ... механизмiн
ретке келтiру өндiрiс қорларының айналыстары мен айналымдарының бiркелкi
еместiгiне ... бос ... ... орынды пайдалануға мумкiндiк
бередi.
Несие заңдарына ең алдымен Несие заңының пайда ... ... ... ... пайда болуы мен қарыз беру қорының құрылу ... ... болу ... ... тауар-ақша қатынастарының
жұмыс iстеуi жағдайында ғана әрекеттiк күшi бар. Нақты ... ... ... баламалық және тепе-теңдiк қатынастарға негiзделген
экономика салаларында ғана ... ... ... өзi ... ... ... ... нақты материалдық жауапкершiлiгi болмаса, несиелiк қатынастардың дұрыс
жұмыс iстеуiнiң, несиенiң қайтарылып келетiндiгiнiң ... ... ... болу ... ... ... ... және
инфляцияға әкеп соқтырады.
Несие заңдарының басқа да экономикалық заңдар сияқты жалпыламалық,
объективтiк, қажеттiлiк, өте маңыздылық, нақтылық ... ... ... ... ... заңдары іспеттес көрiнiсi бар.
Жоғарыда анықтағанымыздан, несиелік қатынастар тартылған құндылықтар несие
берушiден қарыз ... өтiп, ... ... пайда болады, яғни ... ... ... ... ... Егер ол бiр ... тоқтап тұрып
қалса, өзiнiң мәмiн жоғалтып, несие болудан қалады, Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... Яғни,
несиенiң қоғалысы оның аса маңызды сипаты, өмiр суруiнiң заңы.
Несие заңына тән Заң - оның қайта айналып құйылу ... ... ... ... ... ... тұратын белгiсi мен
ерекшелiгi — ... ... ... Егер ... ... ... несие берушiге қайта айналып келмейтiн болса, онда өзiнiң мәнiн
жоғалтып, жеке экономикалық ... ... ... боп аталудан қалады.
Тарылған құчдылық өзi шыққан пунктке қайта оралып келу ушін ... ... ... яғни ... ... процесiне қатынасады, пайызын өсiру
ушiн уақытша пайдалануға берiлген бастапқы мөлшерiн ... ... ... ... мүмкiндiктер жасайды. Бұл ... ... ... және т.б. ... ... ... бар. Осы аталған Заңмен тікелей байланысты несие заңы ... ... ... ... ... несие берушiден оны алуға
дейiнгi жолда ... ... ... ... ... ... ... жоғалтпайды да, өзінің айналымдарына
бастапқы тепе-теңдік түрiн сақтап, жаңа айналымға түсуге дайын ... ... ... берушіге) қайта оралады. Және бұл ретте өзiнiц
бастапөы сапасын, әрi жоғары ... ... ... ... мен ... ... ... тәжiрибелiк маңызы бар. Олардың бұзылуы: ақша ... ... ақша ... ... сияқты аса күрделi
экономикалық қиындықтарға ұшыратады. Ұлттық валютаның сатып ... ... ... келіп соқтырады және т.б.
1.3 Шетелдік тәжербиесі
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ... ... ... ... ... ... табысының өсуі,
тұрғын үй құрылысының өсуі ипотекалық несиелеу мен ... ... ... ... ... ... үйді ... механизмінің аса маңызды және болашағы бар
бағыты болып ... ... ұзақ ... ... несиелеу табылуы
тиіс.
Сонымен бірге келесіні атаған жөн, ипотекалық несиелеу жүйесінің дамуын
іске асыруға екі үлгі беріліп отыр:
еуропалық
американдық
Еуропалық үлгі ипотекалық ... ... ... ... ... Мұндай көмек көрсету құралы болып салық салу
жеңілдіктері, несиелеу жеңілдіктері және тағы ... ... ... ... ... ... ... емес ұйымдар
қызмет атқарады.
Американдық үлгі ипотекалық ... ... ... ... ... шығаруды қамтамасыз етуші институттардың
мемлекеттің қатысуымен қалыптасуын қарастырады. ... ... ... көлемі бойынша мемлекеттік облигациялардың кейбіреуіне
ғана жол береді де, құнды қағаздардың барлық (жалпы) көлемінің 1/3 ... ... ... ... бұл ... ... қатарына жатады. Соңғы
25 жыл ішінде оның үлесі екі есе көбейді, 1975 жылы ипотекалық облигациялар
үлесі 16%-ті ғана ... ... ... ... тарихы бар. 18-ғасырдың
екінші жартысынан бастап қазыналық дворян банктері пайда бола ... ... ... ... ... несие мекемелеріне жатады. Жалпы
алғанда, революцияға дейінгі Ресейдің ипотекалық несие жүйесінде ... ... ... екі ... ... ...... жер
банкі және шаруашылық жер банкі (жылжымайтын мүлік кепіліне ... ... ... , ... және ... ... қоғамдар, дворяндық
мемлекеттік емес банктер және акционерлік жер ... Айта ... ... ол ... ... ... ... болған.
Бұл мекемелердің (ипотекалық несиелеу мекемелері) ерекшелігі болып
келесі жағдай табылады: ... ... ... ... түрінде берілетін.
Сонымен бірге ондағы іс жүзіндегі мүше ... ... ... ... немістің Landschaften қоғамын еске салады.
Өзінің қызмет ... ... ... ... мен жер банктері үш
тұлғаны қамтиды: қарыз міндеттемелерінің эмитенті, ... ... ... ... (кредитор) несиені қамтамасыз етуге қарыз ... ... ... кепіл ұстаушы.
Қажет қаражаттарды алу үшін қарыз алушы өзінің орблигацияларын екінші
қайтара нарықта сатқан. 1862 жылынан ... ... ... ... ... бойынша Қаржы министрлігі мемлекеттік банкке
осы облигациялар кепілінің астына олардың ... ... ... ... беруге рұқсат берді.
Уақыт өте аталған ереже Мәскеулік несие қоғамдастығының ... де кең ... Бұл ... ... ... жеткілікті түрде
консервативті болып, олардың ... ... ... ... ... ... 50-60% түрінде берілген. Дворяндық жер банкінің
кепілақы парақтары эмиссиясының ... ... және ... капитал
сомасының он еселі өлшемімен шектелген. ... ... жер ... шетелде сатылып, бірнеше валюта ... ... ... ... ... көшуімен бірге ипотекалық несиелеу де
жаңғыра бастады. 1997-1998 жылдары Ресейде, ең ... ... ... америкалық жүйесін (mortgage backed ... ... іске ... ... ... ... ... несиелеудің ірі нарығы ретінде АҚШ ... ... ... ... ... ссудожинақтаушы ассоциоциялар, коммерциялық
банктер мен арнайы ипотекалық компаниялар табылады. ... ... ... ... жоқ, ... жылдар аралығында ссуданың кең
таралған түрі болып бекітілген пайыз мөлшерлемесі бар және ссуданың ... ... ... ... ... ... бар ұзақ ... жыл) ссуда табылады. 70-інші жылдары жоғары инфляция жағдайларында
пайыз мөлшерлемесінің қобалжуына байланысты жылжымалы ... ... ... ... ... ... ... құралдары болған жоқ.
Қарыз несие мекемелеріменжалпы тәртіп бойынша тартылған қаражат
негізінде берілген.
АҚШ-та 30-жылдары ... ... ... ... ... ... ... 1933 жылы елде Федералды тұрғын үй әкімшілігі (Federal
Housing ... – FHA) ... Ол ... ... алуға тіпелей несие
бере алатын,бірақ оның ... ...... мекемелерімен берілетін
сақтандыру болып табылады. FHA арқылы 30-40 жыл ... ... ... ... және де өтеу коэффициентін 80%-тен 95%-ке дейін көтеруге
мүмкіндік ... жылы ... заң (Federal Housing ... Act) ... ... ... құрылды (Federal Homeloan Mertgage
Asociation – Fannie Mae). Оның басты міндеті болып ... ... ... кепілақыларды сатып алу жолымен ипотекалық несиелеу нарығының
тұрақтылығын қамтамасыз ету ... Яғни кері ... мен ... екінші қайтара нарығын құру.
1968 жылы Конгресс Фанни Мэйдің қайта құруын жүргізді. Одан мемлекеттік
ұлттық ипотекалық ассоциация бөлініп шықты да ... Net ... – Ginni Mae), ... Мэй жеке ... ... қала берді. Бұған
қарамастан, Фанни Мэй 1938 жылдың заңының негізінде қызмет атқарып жүрді.
Фанни Мэй акциялары Нью-Йорк қаржы биржасында ... ие. ... 18 ... 13-і акционерлермен сайланып, 5-ін АҚШ
Президенті тағайындайды.
Өзінің жарғысына сәйкес ... тек ... үй ... ғана ... ... ... ол жеке құнды қағаздарын шығару арқылы ... ішкі мен ... ... ... ... ... Қазіргі кезде
Фанни Мэй ірі инвесторға айналды. Оған АҚШ-ң кепілақыларының ¼ ... ... ... ... ... несиелеудің
федералды корпорациясы Фредди Мак ) атқарады. Ол 1970 жылы ... ... жылы ... ... ... ... ... шығару құнды қағаздар нарығының қалыптасуына себепкер ... жылы ... ... ... ... Мактің ұқсас құралдары қалыптасты.
1977 жылы " Банкоф Америка" бұл ... ... ... ... ... Фанни Мэй мен Фредди Мактің құнды ... АҚШ ... ... ... ... ... қызмет көрсету ұстанымдарын және мәртебесін еске
ала отырып, олардың құнды қағаздары ... ... ... бойынша
мемлекетіктерден кем емес деуге болады.
Бұл ұйымдардың құнды қағаздарына мемлекеттік бюджет ... ... ... берушілер олармен келісімге келер алдында мұқият
тексеруден өтеді. Ұйым ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... қабылданады. Басқа несиелер мүлік құнының
75%-н құрайтын сақтандыруды талап етеді. Фанни Мэй қаржыландыруға алатын
ссуданың ең кіші ... ... ең ... ... – бір ... ... мың ... асады.
Фанни Мэй әр ипотека жауап беретін критерийлерді жасап шығарды, ... ... ... ... мен ... ... төлемдердің қатынасы.
Бірінші жағдайда Фанни Мэйдің бес жергілікті бөлімшелерінің біріне
кепілақы, ипотекалық келісім-шарт туралы құжат, қарызды өтеу ... ... ... ... ... жағдайда бланктік индоссаменті бар кепілақы және кастодиалдық
келісім-шартты ... ... ... ... ... ... қызметін сенімділіктің белгіленген талаптарына жауап беруші қаржы
мекемелері атқарады. Барлық құжаттарды ... ... ... ... да, ... ... пен өтеу кестесін тексеру
туралы белгісімен қайтарып береді.
Құжаттарды беру ... ... ... ... ... ... арқылы электронды түрде өтеді.
Америкалық үлгінің ұстанымы келесіден тұрады: тұлға жыл ... ... ... үйді ... алған кезде ақшалай оның біраз бөлігін ғана
төлейді, ал қалғаны ... ... ... ... төленеді. Бұл
несиенің өтелуі қарыз алушының табысына сәйкес және ... ... 15 ... 30 жыл ... жүргізіледі.
Ипотекалық банктер, компаниялар салымдарды таза түрде тартпайды, ... жеке ... ... және ... ... ... жүргізіледі.
Олар несие беріп, оларға қызмет көрсетеді. Артынша компания мүлік кепілақы
портфелін ірі қаржы ... ... Бұл ... ... ... ... ... ірі салымшыларға (зейнетақы қорлары,
кәсіби кеңестер, ... ... ұсақ ... ... ... ... ... келіп түскен ақшаны ипотекалық банктер
айналымға жібереді де, жаңа ... ... ... ... ... беру
жиналымдары мен оларға қызмет көрсету төлемдерінен қалыптасады. Ипотекалық
банктер, компаниялар несиелерін сатқанымен, олар ... ... ... сақтап қалады. Тұрғын үй қаржыландыруын ұйымдастыру
үлгісінің ... ... ... ... ... нарықтың бар
болуын қарастырады. Ұзақ мерзімді қаржы қауіптерінің жетпеу мәселесін ... ... амал ... ... ... ... ... үлгісі көптеген банктерді тартады.
80-жылдары аса тез қарқынмен коммерциялық ипотекалық нарық өсе бастады.
Ұқсас құралдарды енгізуге амал жасаған ... ... ... ... ... мемлекеттерін бөліп алуға болады. Бірақ ... тек ... ... тапты.
Алғашқы эмиссия 1987 жылы 50 миллион фунд стерлингке National Home ... ... ... ... қарқынды дамудан кейін 80-жылдардың
басында дағдарыс кезеңінде британдық нарықта эмиссия ... ... ... 1996 ... ... ... ... бойынша қарыздың
көлемі 10миллиард фунд стерлингті құраған. Америкаға қарағанда Британияда
бұл нарықтың дамуына мемлекет тарапынан ... ... ... бойы ипотекалық тұрғын үйді несиелеу саласында ... ... ...... ... басым болған. 80-
жылдардың орртасында ол нарықтың 2/3 бөлігін ... Ал ¼ ... ... ... ... ... келесідей: МБС ұйымдастырушысы, әдетте
олардың қызметін банк, ... ... ... ... ... ... ... пулдарын құрайды.
Артынан пул заңды түрде тәуелсіз арнайы SVP компаниясына сатылады.
Сатылғаннан кейін бұл ... ... ... ... ипотекаға негізделген облигациялардың ірі нарығы болып
Германия нарығы табылады. Көп ... ол ... ... үлгі ... ... ... мемлекеттерінде (Венгрия, Польша,Чехия, Словакия)
ипотекалық облигациялар туралы ... осы ... ... ... Сонымен қатар германиялық жүйені таза ұлттық деп
айтуға болмайды, ... бұл ... ... жүйе ... Бұл ... облигациялар пфандбриф (Pfandbriefe) деп аталады.
Пфандбриф ең алғашқыда ... ... ... болатын. Пфандбрифтер
облигациялар қызметін атқарады. Олар ... ... ... ... ... ... ... үшін шығарылады.
Ішінара олар ипотекалық (Hypothec Pfandbriefe) және ... ... деп ... ... Бұл ... дүниежүзі бойынша алтыншы орында
тұр. Сонымен бірге құрылыс жинақтау жүйесінің алатын орнын да атап өткен
жөн. Бұл ... ... ... ... беру көзі ретінде құрылыс
жинақтау келісім-шарт бойынша ... ... ... ... ... ... банктер несиені нарықтан төмен жағдайларда да бере
алады.
Немістің бұл ... ... ... атауға болады:
қаржыландыру капитал нарығына тәуелді емес;
ссуда бойынша пайыз мөлшерлемесі алғашында бекітіледі де, төмен болады;
ссуда берушінің төлем мөлшері алғашында тағайындалады;
басқаларға ... ... ... ... ... жағдайдың
өзінде төлем көлемі төлеушілерге ауыртпалық жүктемейді;
жинақ кассаларымен уақытылы ... іске ... ... ... ... ... және неміс үлгілерінің ұқсастығы келесіден табылады. Олардың
екеуі де банктік ... ... Олар ... ... тікелей ұйымдастырушылық байланысқа ие емес. Сонымен ... ... ... ... ... ... мен өтеуден
олардың ортақ жақтары ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі
Несие жүйесi — жалпы банктердiң (ұлттық және коммерциялық) және ... ... ... ... ... банктiк емес мекемелердiң
жиытығы.
Несие жуйесi ұғымы банк жүйесiне қарағанда кеңiрек, яғни мұнда ... ... ... ... Әр ... өзiндiк ерекшелiгiне қарай несие
немесе банк жүйесiнiң құрылымы қалыптасады. ҚР-дағы несиелiк жүйе ... ... ...... ... ал екiншiсi — парабанктiк жүйе
(банктiк емес мекемелер).
Банктердiң саны жыглдан жылға азаюда. 90-шы ... ... саны ... ... ... банк ... ... натижесiнде
олардың саны 35-ке дейiн (06.2003 ж.) қысқарды. Жалпы ... ... ... ... 100% ... ... саны — ... банктiк секторында шетел капиталының қатысуы ... ... саны — 16, яғни ... ... ... ... жуығын алады. Ал
банктiк емес мекемелер ... ... өсiп келе ... ... рөлiн несиелік қатынастардың жұмыс iстеуiне әкелiп
соқтыратын нәтижесiмен анықтауға болады. ... ... ... ... ... процесiне әсер етедi. Жоғарыда аталып өткендей, несиенiң өз қызмет
саласы бар, ол ... ... ... ... ... пайдаланылмай тұраған, қайта айналып құйылудың бастапқы кезiнде
қайта бөлiну мүмкiн бөлгiмен ғана ... ... ... шешiлетiн
мiндеттер қогамдық дамудың әр түрлi кезеңдерiнде өзгерiп отыруы ... ... ... ... ... ... де несиенiң атқаратын рөлі
зор. Несиенiң көмегiмен айтарлықтай қаржы ресурстарын ... ... жаңа ... iрi ... iске ... ... ендiруге, жоғары қосымша құны бар ... ... ... ... ... мол салымдарды жүзеге асыруға мүмкiндiк
бередi.
Қазақстанда экокомиканың шикiзаттық бағытынан ... ... ... ... құру мақсатын көздейтiн КР-ның 2003—2015 жылдарға арналган
индустриалдық-инновациялық даму стратегиясы жүзеге асуда. Бұл ... ... ... осы багдарламаны жүзеге асыруга багыттайтын несие
жүйесiне үлкен умiттер ... ... ... ... ... ... қайта айналмалы қаржыландырумен айтарлықтай маңызды
артықшылықтары бар. Ол ... ... ... осы ... ... ... өтеудiң мүмкiндiктерiн анықтаумен әрi несие
шараларының өтелу ... ... ... өтеудiң мерзiмiн белгiлеуменi
жүйелi бақылауга мүмкiндiк бередi.
Несиенiң ақша айналымы саласында да ... орны ... Ол ... ... ... ... ... қызметi — айналысының
құралын құруға байланысты:
бiрiншiден, ақша белгiлерiн дайындау, шығару, есеп ... ... ... ... бос ақша ... сан рет ... отырып, қолма-қол
ақшасыз есептесулердi қысқартып, айналым шығындарын азайтады;
үшiншiден, айналымның шыгындары маусымдық қажеттiлiктерді ... ... ... ... ... байланысты қысқарады.
Экономиканың төмендеп, инфляцияның өрлеген кезiнде мемлекет пайыздық
ұтысты көтеру арқылы айналымдағы ақша көлемiн қысу үшiн ... ... ... ... Ал, ... ... ... жандандырып, әрi өсiру үшiн несие экспансиясы ... яғни ... ... ... ... ... ... көбейiп,
ақша көлемi ұлғаяды. Осылайша ақша айналымы ретке келтiрiледi. Қазақстанда
1993—1997 жылдары ... ... ал 1998 ... ... ... ... ... (ипотекалық тұтыну несиесі) арқасында тұрғын‚ үй ... ... және ... да ... ... мен аппараттар алу
мен шаруашьтлықты қалыптастыру ... ... ... ... ... қол ... отыр.
Несиенiң көмегiмен басқа мемлекеттермен байланыстар ныгайып, әлемдiк
экономикага ... ... туып ... жекелеген шаруашылықпен айналысушы ... өмiр ... мен ... ... ... ... ... дамуында, сондай-ақ халықтың әл-ауқатын
көтеруде несиенің атқаратын рөлi өте зор ... ... ... ... да керi әсерi бар, себебi төлем
қаржыларының ... ... ... ... ... ала ... ... қызметкерлерiне еңбекақы төлей алмайды, негiзгi
қорларды жалға ала алмайды және т.б. ... ... ... бәрi ... ... өз ... ... қоймайды.
Несиенiң шектерiн негiздеп анықтау мен сақтаудың сұраныс ... ... ... мен ақша ... ... пен тауарларды
сатып-таратудың араларындағы үйлесiмдi тепе-теңдiктердi сақтай тұру үшiн
маңызы зор.
Несиенiң ... шегi ... ... ... ... ... ... әдісi әр турлi, тура әдiс — Ұлттық банк ... ... ... ... соның нәтижесiнде несие көздерiнiң
көлемiн азайтады, экономикалық әдiс — ... ... ... ... процесiн тежейдi, Сапалық шектерi — бұл жағдайда несие
тар көлемдiк деңгейде де, кең көлемдiк деңгейде де керi әсер етуi ... ... ... ... ... ... кең көлемдi
деңгейде оң немесе ... ... ... әсср ... ... ... пайдаланылуы мен оның тар көлем деңгейiнде әсер етуi көп
факторларга, ең ... ... ... ... жақтардың
ықыластарғы мен мүмкiндiктерiне байланысты, атап айтқанда:
— қарыз алушылардың қарыз ... ... ... мен ... ... ... ... байланысты щығындарды азайтуға
олардың ықыласты болуы;
— банкiлердiң өз табыстарын ұлғайту ... ... ... ... ... ... тынымдарға ықыластары жасалған несиелiк
келiсiмдерде көрсетiледi.
Қазақстанда экономикалық қайта құрулардың басынан бастап-ақ, ... ... ... үй ... өте баяу ... ... көп бөлігінің қайта құрылған тұрғын үйге төлем
қабілеттілігі төмендігінің, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... үйді ... алуған ұзақ мерзімді ... ... ... үй ... ... ... ... етілмеген болып шықты.
Қазақстандағы тұрғын үй құрылысын қаржыландырудың дәстүрлі ... үйді ... ... ... ... сияқты өзімен бірге
мемлекеттік тұрғын үй салу және тұрғын үй жағдайын жақсарту үшін ... ... ... оларды тегін бөліп беруге арналған бюджет
ресурстарын орталықтандырылған бөлінуін көрсетеді. Бұл үлгі ... ... ... және оның ... ... ... ... нашарлығын көрсетті. Қазіргі жағдайда тұрғын үй құрылысына бөлінген
бюджеттік қаражатмаңызды түрде төмендеді, іс-әрекетке жаңа тұрғын үйлерді
енгізу ... күрт ... ... жылдары тұрғын үй ортасын дотациялау жоспарлы экономикада
Қазақстандағы республика бюджетінен ... 50-60 ... ... 90-шы
жылдарда тұрғын үй құрамы жеткілікті шығынды болды. Осы байланыста 1993
жылы соңғы мақсаты ... үй ... ... ... ... ... ... үй саясатының Мемлекеттік бағдарламасы қабылданды.
Қазақстандағы жылжымайтын мүлік нарығы нарықтық айналымға жылжымайтын
мүлікті жаппай жекешелендіру мен тарту кезінен бастап қалыптасты.
Тұрғын үйге ... ... ... болуы кәсіпорын іс-әрекетінің
негізгі ортасы – жылжымайтын мүлік операцияларының қалыптасуына ... осы ... ... ... ... ғана ... ... енді иеленген
меншік құқығы меншік иелеріне өз жылжымайтын мүліктерін сатуға мүмкіндік
береді.
Қазақстандағы тұрғын үй ... ... ... көшті және
тұрғын үй саясатының басты мақсаты несиелендірудің ілгері дамыған түрлерін
дамыту арқылы халыққа ... үйді ... ... және ... ... жасау болып табылады.
Меншік түрлері мен қаржыландыру көздері ... ... ... ... ... өзгерді. Радикалды өзгерістер тұрғын үй
салуды қаржыландыру жүйесінде пайда болды, негізгі рольді жеке және ... ... ... ... үй ... ... мәліметтері бойынша
2006 жылдың бір қаңтарына Қазақстан Республикасының тұрғын үй ... ... 243,0 ... ... метрді, сонымен қатар қалаларда – 144,8
миллион квадрат метрді, ауыл аймақстарында – 98,2 ... ... ... ... ... ... үй фондының 96,8 пайыздан астамы
жеке меншіктер ... (235,3 ... ... метр)және 3,2 пайызы –
мемлекеттік ... (7,7 ... ... ... Бір ... 18 ... өлшеміндегі тұрғын үймен қамтамасыз етілуінің өмір сүруші әлеуметтік
қалпы бойынша 2005 жылдың ... ... ... алғанда мемлекет бойынша бір
тұрғынға 17 квадрат метрден, сонымен қатар қалаларда – 18 квадрат метрден,
ауыл ... – 15,8 ... ... ... отырды. Мемлекет тұрғын үй
құрылысында негізгі қатысушы болуын доғарды. Тұрғын үй ... ... оның ... 2002 жылы 5,6 ... ... төмендеді, 2003 жылы
Жамбыл облысындағы жер сілкінісінің зардаптарын жою кезінде бұл көрсеткіш
13,1 ... ... ... ... қаражатының арқасында пайдалануға берілген
тұрғын үйдің жалпы ауданынан 69,4 пайыз ... ... көп ... жинақ деңгейі ... ... ... ... ... қала ... ... бірге соңғы екі-үш жылда жеке
тұрғын үйге сұраныс артты. Тұрғын үйге деген сұраныс Алматы және ... аса ... ... үй ... ... ... ... бірдей сурет байқалады. Тұрғын үйдің басым
бөлігі жаңа тұрғын үй салу нарығы әлсіз дамыған ... ... ... ... 2008 жылы ... үй салу көлемі 1990 ... жеті ... ... Бұдан басқа, бірнеше жылдар ішінде
республикадағы тұрғын үйді енгізу көлме і бар ... үй ... ... құрайды.
Статистика мәліметтері мемлекеттен тыс секторда салынған тұрғын үй
меншікті салмағының тұрақты ... яғни жеке ... ... ... ... Сөйтіп, егер 1998 жылы тұрғын ... 78 ... ... және ... ... яғни соңғы жылдары жаңа
тұрғын үй құрылысының 90 пайызы жеке сектор бөлігіне келеді.
Қазіргі уақытта ... ... ... үй ... екіншілік
нарықтағы бағадан 1,5-2,5 есе артады. Сондықтан тұрғын үй нарығын дамытудың
бірінші кезеңінде және ... үйді ... ... ... ең алдымен екіншілік нарықтағы іске қосылатын болады. ... ... ... ... үйді ... мен салуға арналған ... ... түрі ... ... ипотекалық несиелендіру жүйесі
шығады. Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелендіру жүйесінің ... жыл ... аса ... ... ие ... Бұл өз бейнесін бизнесті
ипотекалық несиелендіру ... ... даму ... оңды ... ... бар ... тәжірибесі ипотекалық жүйе өзінің
әлеуметтік негізін қалыптастыруға ... ... және ... ... ... ... ... Қолайлы тұрғын үй-тұрмыстық
жағдайлармен қамтамасыз ету ұлт ... ... ... әкеледі, бұл өз алдына халықтың ... ... ...... үй ортасына инвестицияны тартудың ең
тиімді тәсілдерінің бірі. Ипотека ғана тұрғын үй ... ... ... ... және ... ... бан ... өндіріс пен
мемлекеттік ырғақты жүктелуіндегі құрылыс кешенінің мүдделерін ... ... ... ... ... ... ролі оны ... экономикасының тұрақталуы мен өсуінің қуатты стимуляторы ... ... ... ... ... ... ... деп 1995 жылдан 2001
жылға дейінгі кезеңді, яғни ... ... ... ... ... бар ... ... Президентінің Жарлығының есесіне ену
кезеңін санауға ... 1998 ... ... ... деңгейлі банктермен
доллар немесе жоғары пайыздар астынан тұрғын үйді ... ... ... ... (қысқа мерзімге берілетін) азаматтарға ұсыну жүзеге
асырылды. ... ... ... ақы беру ... ... екі ... ... бастапқы жарна мөлшері шамамен 40-50 ... ... бес – он ... ... ғана ... ... ... ипотекалық
несие алуға барлық қазақстандықтар үміттене алмады.
Мемлекеттегі ипотекалық несиенің дамуымен ипотекалық ... ... ... ... ... ұшырады. 2003 жылдан
бастап, екінші деңгейлі банктеріндегі ақы төлеу мөлшерлемесі жыл ... ... ... ... ... мөлшері тұрғын үй құнынан 15-20
пайызға төмендеді, несие мерзімі ... ... бір -15 ... ... ... тізімі маңызды түрде қысқарды.
Дегенмен ипотекалық несиелендіру жүйесінің ... ... ... ... түрі ... ... ... Республикасы азаматтарының
жеке категориялары үшін қол жеткізілімді. Негізгі себептерінің бірі ... мен ... ... ... арналған халықтағы жеткілікті қаражаттың
болмауы болып табылады. Осыған байланысты Қазақстан ипотекалық ... ... – ҚИС) ... ... ҚИС ... капиталы қазіргі уақытта 2,5
миллиард ... ... ҚИС ... ... банкпен екінші деңгейлі
ипотеканы ұсыну көлемін арттыру үшін ипотекалық ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктерді қайта қаржыландыру болып
табылады.
Ипотекалық тұрғын үй ... ... ақы ... ... ... мөлшерлемесін есепке ала отырып серіктес
банкпен орнатылады.банк ... ... ... ... ... қатар, ол ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойыншанегізгі қарыз
соммасының төрт ... ... ... ... ... маржасы өзіне ипотекалық тұрғын үй қарыздары бойынша
қайта сатып алу міндеттемелері мен талап құқықтарын ... ... ақы ... ... Егер серіктес банк ... ... ... ... және ... ... алу міндеттемелері жоқ болса, онда
серіктес банктер ... ... ... ... үй ... бойынша
талаптар құқығын сенімді басқару үшін ғана ақы төлеуді өзіне қосады.
ҚИС қатысуымен ипотекалық несиелендіру жүйесінде банк операцияларының
жеке түрін жүзеге ... ... банк пен екі ұйым ... ... ... болып ҚИС бағдарламасы бойынша ипотекалық несиелерді ұсыну
бойынша өз іс-әрекеттерін іске ... ... ... ... ... ... «АТФ Банкі», «БТА Ипотека», «Нұрбанк»,
«Наурыз Банк Қазахстан», «Альянс ... ... ... екінші деңгейлі
банктер мен қаржы ұйымдары саналады. ... ... ... ... банктер
қатары тұрғын үй құрылысын ипотекалық ... өз ... ... 2006 ... бірінші қаңтарына арналған күйі бойынша екінші
деңгейлі ҚИС-нде он миллиард ... ... ... ... ... ... ... алынған. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ 2006 жылдың
бірінші қаңтарына төрт шығарылым бойынша: ... ... ... және
сегізінші бойынша облигацияларды иеленушілердің өкілі болып табылады.
Мемлекеттік Бағдарламаға сәйкес ... ... ... үшін 26,8 ... ... көлемінде капиталға айналдыру
жүзеге асырылды. Капиталға айналдыру екі ... іске ... ... 2005 жыл: ... ... қамтамасыз ету
мақсатындағы 6,4 миллиард теңге көлемінде.
Екінші кезеңі, 2006-2007 жылдар: ипотекалық несиелендіру көлемінің
маңызды өсуі ... ... ... ... ету ... ... теңге көлемінде.
Серіктесті жарғылық капиталының орнын толтыруға бағытталған ақша
жоғары ликвидті активтерге ғана ... ... ... және ... ... ... бойынша орналастырылады басқа да қаржы
құралдарына орналастырылады. Жарғылық капиталының ... ... ... ... ... ... ... Халық Банкі» АҚ «Қазақстан Ипотекалық Серіктестігі» ... он ... ... 2004 ... ... ... ... 2003 жылынан бастап №93/145, ... ... ... ... ... ... ... ұстаушы өкілдерінің қызмет көрсетуі
жөніндегі келісімге ... 2006 ... ... ... ... қаржылық күйін саралау жүргізілді. Серіктестік ... ... ... ... Серіктестіктің агенттік ипотекалық
облигацияларының НИН KZ2CKY10A853, KZ2CKY10В075, НИН KZ2CKY07B303) екінші,
төртінші және ... ... ... ірі ақы ... қажетті ақша
тасқынын есептеу және бақылау.
Маңызды ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы несие бойынша несиелік қауіпті бөлу жолымен
ипотекалық несиеге қол ... ... ... ... ... бағытталған ипотекалық несиені кепілдендіру (сақтандыру) атқарады.
Осы байланыста 2003 ... ... ... ... ... ... Банкін Басқару шешімімен ... ... ... ... АҚ ... ... ... несиелерді
кепілдендіру жүйесін құру ипотекалық нарығын оптимизацилау мен ... ... ... 11 ... ... №1388 Қазақстан Республикасы
Президентінің ... ... Фонд оның ... ... ... ... жылға арналған Қазақстан
Республикасындағы тұрғын үй құрылысын дамытудың ... ... ... ... ... ... ... Министрлігі Фондты
капиталға айналдырудың І кезеңі шегінде соммасы 1 500 000 000 ... ... 150 000 ... ... ... ... айналдырудың ІІ
кезеңін жүзеге асыру бойынша Фондтың жарғылық капиталы 3 800 000 ... ... ... ... ... несиелендіруге байланысты шығын
бөлігінің орнын толтыруды несие берушілерге кепілдендіру ... ... іске ... ... ... ұйымастыру-құқықтық түрінде
жасалған саудалық емес ұйымдардың бірі ... ... ... кепілдендіру үшін Фондқа ақы төлеу және толық көлемдегі кірістер
Фондтың ... ... ... ... ... ... ... үй қарызын алуға тілегі
бар азаматтардың әр түрлі категориясына қолайлы жағдай жасау, ипотекалық
несиелерді олардың ... ... ... арттыру, пайыздық
мөлшерлеме мен бастапқы жарнаны төмендету боып табылады. Фонд іс-әрекетінің
алғы шартты бағыты ... ... ... үй қарызының келісімі бойынша
қарыз жинаушының өз міндеттерін орындамау жағдайына арналған ... ... ... ... ... берушілердің қаржы
қауіптілігін төмендету болып ... ... ... ... қалыптастыру, дамыту және жетілдіру болып табылады.
Ипотекалық несиелендіруді ... ... ... ... 20 ... мен ... серіктестіктер болып
табылады. 2006 жылдың 15 маусымына арналған күйі бойынша Фондпен жалпы
соммасы бір ... ... ... ... ... ... ... қатысушылары болып «Альянс банк» АҚ, «БТА ипотека» АҚ,
«Казкоммерцбанк»АҚ мен «Қазақстан ... ... АҚ ... ... ... құны ... тұрғын үй құрылысының өсу құрамы
себептерінің бірі ... ... ... ... бойынша статистика бойынша 2000-2003 жылдар ішіндегі республика
қалаларындағы (халықпен ... жеке ... ... ... ... бір ... метр ... Астана мен Атырау қалаларын санамағанда
47,5-60,3 мың теңгені құрады.
Тұрғын үй ... ... ... үшін ... ... ... ... сәулет-құрылыс шешімдеріне көшкен жөн. Тұрғын үй салу
сапасына қойылатын қазіргі талаптар әлемдік стандарттарға сай жаңа ... ... ... ... анықтайды. Дегенмен құрылыс
материалдарының отандық ... ... ... ... ... несиені қамтамасыз етудің аса сенімді тәсілі болып табылады.
Дегенмен оның дасуы сәйкес экономикалық шарттарсыз, яғни өз мүлігі, жерінің
болуынсыз ... ... пен ... ... ... несиелендіру мен
нарықты анықтайтын ипотекалық несиеге бірнеше жақындау жолы ... ... ... анықтау тар мағынада ссудалық ... ... ... ... несиесінің әр түрлілігі ретінде
сипатталады.
Кең мағынада ипотекалық несиелендіру несие ... мен ... ... ... ... ... ... және басқа
да нарық субъектілерінің мүдделерін біріктіруге мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... ... активтерді беруші, қызмет көрсету, сату, секьютеризациялау
бойынша бірнеше ... ... ... қатынастар жүйесі ретінде
қарастыру керек.
Жұрғын үй ұзақ пайдаланудың қымбат тауары болып табылатындықтан, оны
сатып алу үшін ... ... ... немесе жинақтарының
жеткіліксіздігі жиі болып тұрады. Сол арада ... ... ... жүйесі
бар мемлекеттерде бұл мәселе, ережеге сай, тұрғын үйді сатып алуға арналған
он жылға және одан да көп ... ... ұзақ ... ... ... ... несиелендіру мақсаты болып өз қаражаттары ... ... ... тұрғын үй нарығындағы тұрғын үй сатып
алудың нарықтық принциптеріне негізделген, ... ... бар ... ... ... тұрғын үймен қамтамасыз етудің тиімді жұмыс
істеу жүйесін жасау болып табылады.
Ипотекалық нарық қатысушыларының өзара ... ... ... жүзеге асады:
- Несие беруші банк қарыз жинаушыға тұрғын үй кепілімен қамтамасыз
етілген ипотекалық несие ... ... ... ... ... беруші банктен ипотекалық
несие бойынша талап ету құқығын ... және ... ... ету
құқықтарымен қамтамасыз етілген ипотекалық құнды қағаздар шығарады.
- Институционалды инвесторлар (зейнетақы фондтары, банктер, сақтандыру
серіктестері) ипотекалық ... ... мен ... ... ... арналған ақша тасқынын қамтамасыз ете отырып, ... ... ... ... сатып алады.
Қаржы нарығында осындай әдіспен тартылған инвесторлар ақша ипотекалық
несиелендіру ... ... ... бағытталады. Берліген жағдайдағы
негізгі келелі мәселе инфляцияның жоғары ... мен ұзақ ... ... ... ... «ұзын ақша» жетіспеушілігі
болап табылады.
Маңызды кезеңдердің бірі ... ... ... беру мен ... ... ... ... қабілеттілігі ережелерінің,
қаражатты тартуға арналған қаржы ... ... ... жылы тұрғын үйді сатып алуға несиелерді ... ... ... алға ... ... ... тұрғын үй құнынан оннан 50 пайызға
дейін құрады, ал несиелендіру мерзімі 180 айға ... ... ... қатаң бекітілмеген және несиелендіру мерзімі мен бастапқы ... ... ... ... ... ол жеті -15 ... шегінде болды,
мысалы Альянс Банк клиенттерге жылдық үлестен 14 ... ...... ... банк ... ... жетіден 11 дейінгі пайызды ұсынды.
Несие соммасы қарыз жинаушының төлемге қабілеттілігі мен кепілді қамтамасыз
етумен ... ашып ... ... ... потенциалды қарыз
жинаушымен тұрақты, жеңіл дәлелденетін кірістерді дәлелдеуді талап ... ... ... жеке ... мен ... ... тұратын
құжаттардың барынша жиынтығын талап етеді, дегенмен ... ... ... ... ... ... ... айырмашылықтар бар.
Қазіргі уақытта отандық нарықтағы ипотекалық ... ... ... ... ... және ... ... қазақстан заң шығару орындары бойынша ... ... ... ... іске асыратын және
ипотекалық активтер секьюретизациясын жүзеге ... ... ... ғана құқылы.
2.2 Қазақстан Республикасындағы банк жүйесінің даму тарихы
Ғалымдардың пiкiрiнше, алғашқы ... ... ... ... — ХIV және ХV ... ... ... кең ... ... ... ... болган. Кейбiр галымдар
банктердiң бұдан да ... ... ... ... делдалдары ретiнде
пайда болды деп есептейдi.
«Банк» сөзi «үстел» мағынасын беретiн италияндық «Ьапсо» ... ...... ... ... қызу ... алаңдарга
қойылатын. Сауда-саттық мемлекеттерде, қалаларда және жекелеген қалаларда
шақа соғылатын (чеканившихся) әр ... ... ... ... ... ... монетаның әр түрлi айналасынанi хабары бар, ... ... ... ... ... ... ... мамандар қажет болды.
Бұл айырбастаушы мамандар әдетте өз үстелдерiмен нарықтарда ... ... ... әлемдiк сауданың орталыгына айналды, сол ... ... ... ... бар ... ... ... болады
әрі олар Ежелгi Грецияда (трапезиттер деп ... ...... Вавилонда және басқа да елдерде кеңiнен тарайды.
Бiздiң эрамызга ... VI ... ... ... ... ... және осы ақша ... пайыз төлеу тәжiрибеде кездескен.
Мұдай Валюталық және ... ... ... ... ... ... ... да тәжiрибеде кездескен.
VII ғасырдың 40-шы ... ... ... ... ... да ... ... болды және ХIХ гасырдың басында оған
елдiң эмиссиялық ... ... атақ ... ... берiлдi. Оның
банкноттары төлемнiң әмбебеп, заңды құралына айналды.
1846 жытлы Германияда ... 33 ... ... ... ... ... ретiнде Пруссиялық банк құрылды.
Ресейде банк iсi мемлекеттiк тұргыдан дамиды, ал жекеше ... ... жоқ, тек ХIХ ... соңында гана (1894 ж.) орталық
эмиссиялық банк ретiнде Мемлекеттiк банк пайда болды.
ХХ ... 90-шы ... ... ... ... ... ... үкiметi тұсында Қазақстанның өз банк жүйесi болмады, өйткенi
республика аумагында ... ... ... ... ... бөлiмшелерi жұмыс iстедi. Сол себептi де банк жүйесiнiң тарихы ... және ... ... ... ... ... байланыста
болды. Патшалық Ресейдiң банк жүйесiне мыналар кiрдi: Мемлекеттiк ... ... ... ... ... қалалық банктер, ипотекалық несие
банкiсi және басқа ... ... банк ... оның ... ... 70 жыл бойы ... мен шогырландыру саясаты үстемдiк еттi, несие-банктiк ықпал
ету әдiстерiнде әкiмшiлiк және ұсақ ... ... ... ... де ... ... ... басым болды.
Ақша-несие катынасының қалыптасқан iс-тәжiрибесi нарық ... ... ... келмейдi.
Социалистiк жүйе гасырлар бойы қалыптасқан ... ... мен ... жойды. Утопиялық әрi идеологиялық тұжымдаманың
негiзiнде КСРО ... банк ... ... ... дара банк ... тұргызылды. Ол барлық несие жүйесiн өз уысынан шыгармады, шынайы
бәсекелестiктi тәуекелдiктiң ... ... ... ... ... ... ... егемендiкке қол
жеткiзгеннен кейiн бiрден нарықтық экономиканың талаптарына жауап ... ... банк ... ... ... 1991 ... ... айында «Қазақ
ССР-iнiң банктерi мен банк қызметi туралы» заң қабылданды. Мәнi ... ... ... банк ... бастамасы болды.
Республикалық Мемлекеттiк банк Қазақстан Республикасы Ұлттық банкiсi
болып қайта құрылды. Облыстарда ҚР ... ... ... ... ... құрылыс банкiсi — акционерлiк-коммерциялық банк
болып табылатын Тұранбанкке, Аграрлық өнеркәсiп банкiсi — ... банк ... ... ... ... ... ... Сыртқы сауда банкiсi — ... банк ... ... ... ... банкiсi — акционерлiк-коммерциялық
банк болып табылатын Қазақстан Республикасы Жинақ ... ... ... бұл ... ... ... болып қайта құрылды, ал Жинақ
банкiсi Қазақстан Республикасының Халық банкiсi атауына ие ... ... ... ... рет коммерциялық, аралас, кооперативтiк,
жәке меншiк банктерi пайда болды. Осы ... ... ... ... ... банк және т.б. ... ... экономикадағы рөлі
Банк жүйесi — нарықтық экономиканың ең ... әрi ... ... мен ... ... ... ... қатар (параллель)
дамып, бiр-бiрiмен тыгыз байланыста болды. Банктер басқарудың ... ... ... күн ... ... байланысты. Банктер
арқылы ұдайы өндiрiс процесiне қатысушылардың экономикалық ... ... Бұл ... ... қаржы делдалдары ретiнде
халықтың жинақ ақшасын, шаруашылық органдардың ... және ... ... ... ... еркiн ақшалай қаражатты тартып, оларды қарыз
алушыларга уақытша пайдалануы үшiн бердi, бұл ... ... ... ... ... басқа да көптеген қызмет түрлерiн көрсеттi.
Банктерге шогырландырылган қаражат ... ... ... және
қогамдық өнімдердiң айналысқа түсуiне тiкелей ықпалын тигiздi.
Банктер ... ... ең ... қаржылық делдалдар болып
табылады. Өз қызметiнiң процесiнде олар ақша ... ... ... ... мен ... ... ... банктер клиенттердiң
салым ақшаларын қабылдай отырып, жаңа мiндеттеменi — депозиттi ... ... ... ... ... ... бередi.
Жаңа мiндеттеменi және жаңа талапты тудыратын бұл процесс қаржылық
делдалдың негiзiн құрайды. Қаржы ресурстарының ... ... ... ... орналасуы, агылуы және осылармен байланысты болатын
қаржы институттарынның қызметi қаржылық делдал деп ... ... ... әр ... ... ... отырып,
ақшалай қаражаттың жалпылама «пұлын» қалыптастырады әрi ... ... ... ... және ... әр қилы несиелер талабын
қанагаттандырады.
Банктер нарықтық экономикада монополистерге айналып, барлық қаржылық
капиталдарга ие болады. Олар делдалдық ... ... ... ... ... ... ... дендей енедi. Несие жүйесi «сыйқырлы
күшке» ие және ең қатерлi жолмен нақты өндiрiске араласуы ... ... ... «Сауда мен өнеркәсiпке үстемдiгiн жүргiзетiн агылшын банкiсi
секiлдi мекеменiң орасан зор билiгiне» назар аударады. ... ... ... ... ... ең басты жүйке торабына айналды.
Банк жүйесінің мақсаттары мен ... ... ... ... ... мен ... ... Алайда, банктер басқарудың
қосалқы жүйесi ретiнде экономиканы баскарудың жалпы мақсаттарына ... ... ... ... ... бар жеке ... Банктердiң рөлi экономиканы басқарудың органы ретiнде ... ... ... және банк iсiн ... ... ... ... экономиканы басқару процесiнде экономикалық қатынасты
бiлдiретiн басқарудың экономикалық әдiстерiн ... ал, ... ... ... ең алдымен мүдде ретiнде алга шыгады, ал,
экономикалық мүдде өндiрiстiң мақсаты, оның ... ... ... ... ... экономикалық әдістсрдiң көмегiмен басқару
экономикалық ... ... ... тұрады. Мүдденiң осындай ұгымына қарай
былайша тұжырым ... ... ... кажеттiлiктердi канагаттандыру
арқылы әсер етуге болады және басқарудың, экономикалық ... ... ... ... әр ... ... қаражатына мұқтаж әр қилы
экономика буындарының қажеттiлiктерiн канагаттандыратын несиелеу жолымен
немесе қогамдық өнімнің ұдайы ... ... ... ... (үзiлiссiз) жұмыс істеуi үшiн ... ... ... ... ақшасыз есеп айырысуды жүзеге асыру
жолымен ықпал етуге болады. Банктер уақытша қайтарылмаган несие үшiн жогары
пайызды, ... ... ... үшiн ... есеп ... барысында бұрмаланган ереже үшiн айыппұлды өндiрiп алу ... ... гана ... ... ... осы ... қатысушы
басқалардың да мүдделерiн қоргайды.
Банктер өз қызметтерiн ... ... ... ... ... ... ... фирмалар) және аумақтық
(жергiлiктi органдар) басқару органдарымен өзара тығыз байланысты болады,
ягни әрекеттеседі.
Банктер экономикалық басқарудың органдары болып ... ... ... ... ... ... сипатта болады.
Банктердiң экономикалық жауапкершлiгi ең алдымен ... ... ... ... қай ... ... және қандай
меншiк түрiнде кiретiнiне ... ... ... және қаржылық
қызметiнiң нәтижелерiмен байланысты. Банктердiң айналысына ... ... ... ... ... өздерi дербес тыңдайтын
құқыққа ие фирмалар мен ... ... ... ... ... ... ететiн несие саясатын жүргiзеді, өзiне клиенттерiне
тиiмдi операцияларды ұйымдастырады.
Банк жүйесiне когамның ... ақша ... атап ... ... шаруашылық буындардың қаражаты, халықтың жинақ ақшасы
және т.б. жиынтықталган. Банктер осы ... ... ... олардың пайдаланылуына бақылау қояды, ақша айналымын реттейдi әрі
осылайша ұдайы өндiрiс процесiнiң барысына ... ... ... ... пеп ... ... қызмет көрсететiн
қаржы-несие ұйымы несие жүйесiнің жұмысы ... ... ... роль ... ... ... тиiмдiлiгi мен үздiксiз жұмыс
iстеуiне тек жеке шаруашылық ... ... ... алып ... ... ... ... тұтас ел экономикасының даму қарқыны да тәуелдi.
Несиенiң ғылыми-техникалық прогрестi жеделдету қызметi гылыми-
техникалық ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... гылыми-зерттеу орталықтарының жұмыс жасауы
қиынға туседi. Сондай-ақ ... ... ... технологияларды жаңалық
ретiнде енгiзу үшiн де аса қажет болып табылады. Себебi, ондай ... ... ... оның ... орта және ұзақ ... несиелерi есебiнен қаржыландырылады
Бiз дамыган нарықтық экокомикасы бар ... ... ... ... ... ... маңызды мәселелерге ғана тоқталдық. Өз
экономикасын нарықтық жолга ... ... ... үшін ... ... ... ... даму тенденциялары‚ үлкен қызыгушылық –туғызады,
өйткені нарықтық экономикаға өту ... ... ... ... құруды
талап етедi. Республикамыз үшін шет ел тәжiрибесiн толығымен меңгерген
тиiмдi ... ... ... ... ... ең ... тур, ал Батыс
болса мұнда бұрыннан қызмет ... ... осы ... ... ... алган дұрыс болады, өйткенi ол өтпелi кезек ... ... ... сөзсiз.
Қолданылған әдебиеттердің тізімі
1 Сейітқасымов Ғ.С. «Ақша Несие Банктер»: Оқулық. – Алматы:
«Экономика», 2005.
2 ... С.Б. ... ... және ... ... ... Баймұханова С.Б.; Балапанова Ә.Ж. «Бухгалтерлік есеп». – Алматы;
Қазақ университеті, 2002.
4 Ержанов М.С; ... А.М.; ... ... ... и ... ... (с 1 ... 2003 г.). – А.; Ержанов и К, 2003 г.
5 Международные ... ... ... ... Ред. ... Л.В. ... Т.Б. Крылов и др.
– М.; 1998 г.
6 Радостовец И.К. ; ... В.В.; ... ... 2002 ... ... К.К. Корреспонденция счетов хозяйственных операций по
типовому плану счетов ... ... ...... ... – А.; БИКО, 2003 г.
8 Бункина М.К. Национальная экономика. М: 2006 г.
9 Гальперин В.М. и д.р. Макроэкономика: ... ... 1994 ... Саяси экономия. Оқулық-Алматы, Ана тілі, 1992.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақстан Халық Банкі" Ашық Акционерлік Қоғамының несие қоржынының жағдайын талдау53 бет
Ақша-несие саясатының теориялық аспектіде толық ашу, Ұлттық банктің ақша-несие саясатын және ҚР екінші денгейдегі банктің қазіргі жағдайын талдау, мемлекеттің экономикасын реттеудегі ақша-несие саясатының перспективті бағыттарын көрсету40 бет
Ипотекалық және тұрғын үй несиесі нарығының қазіргі кездегі жағдайы49 бет
Ипотекалық несиелеудің қазіргі жағдайы және дамыту мәселелері64 бет
Нарық жағдайындағы қаржы - несие жүйесі7 бет
Нарық жағдайындағы қаржы-несие жүйесі22 бет
Нарықтық экономика жағдайында несиелендіру74 бет
Нарықтық экономика жағдайында шағын және орта бизнесті несиелеу72 бет
Тұрғын үй несиелендіру саясаты, қазіргі жағдайы және даму болашағы65 бет
Қазақстан Республикасында ипотекалық несиелеудің қазіргі жағдайы және даму үрдісі82 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь