Адыраспан

1. Адыраспан . дәрілік өсімдік
2. Емдік қасиеттері
3.Өсімдіктің медицинада қолданылуы.
        
        АДЫРАСПАН-ДӘРІЛІК ӨСІМДІК
Қазақстан табиғи жағдайлары әр түрлі болып келетін орманды, далалы, таулы
аймақтардан тұрады. Республика аймағында 6000-ға жуық өсімдік ... ... 500 ... ... ... алынады. Осынша
байлықты игерумен бірге дәрілік өсімдіктерді зерттеудің , оны ... ... ... ... бері мал ... айналысқан көшпелі қазақ халқы
шөптердің, жалпы өсімдіктердің емдік қасиеттерін ертеден білген. Әбу Насыр-
Әл Фараби,Әбу-Әли Ибн-Сина, Беруни,Әл-Джуржани ... ... ... ... дәрілік өсімдіктерді тауып пайдалануына зор ықпал етті. Жер
жүзіндегі дәрілердің 40%-ы өсімдіктен дайындалады екен Қазіргі ... ... ... үй ... ... қолдануға мүмкіндік жеткілікті. Ол
үшін “дәрісіз ем-домды” дәрілік өсімдіктен іздеуіміз керек. Бұған дәлел
халық нақылы “ Дана ... ... дәрі ... шығады,” “Сенің денеңнің
қуаты-өсімдіктің шырынында” деп медицинасы ілгері дамыған Қытай ... Шин ... ... ... ... байлыққа көңіл аудара
бермейміз.
Емдік шөптер-үйіміздің жанында, бау-бақшамызда, жол бойларында кездесетін
арам шөптер.Өсімдіктер сарқылмайтын қазына емес, сондықтан ... ... ... ... ... маңызы зор. “Мың теңге тұратын дәрі дәл
шарбағыңнын түбінде өсіп, тұр”. “Дәріміз ем-домды дәрілік өсімдіктерден
іздейік” “Жергілікті жердің ... мән ... ... жатқан
жерімізде дәрілік өсімдіктердің түрлерінің 60% өседі. Оларға мынадай
өсімдіктер жатады. Жабайы өсімдіктерден-жолжелкен, қалақай, жусан,
жалбызтікен, сексеуіл, ... ... ... ... ... ... ... сұлу сарымсақ, пияз, қарбыз,
жүгері т.б. Соның ішіне адыраспан өсімдігіне жеке тоқталсам.Халық емінде
адыраспанды әр ... ... ем ... ... ... бұл ... тері ... да емдеген. Мал дәрігерлік саласында адыраспан
тұнбасымен ботаның қотырын ... Бір ... жайт мал ... ... ... ... жеп ... улануы ықтимал.Адыраспан ертіндісі
ауылшаруашылық зиякестерімен күресу үшін қолданылады. Ежелгі бояғыш
өсімдік. Тұқымынан қызыл түске бояйтын ... ... ... ... бояу алынады.Туркияда ерте заманнан – ақ адыраспаннан қызыл бояу
алып онымен ұлттық бас киімі – фесканы бояған. Ши ... әлі ... ... ... ... ... Тұқымда 14 – 16 % май бар,
оны сабын қайнатуда және лак бояуын дайындауға пайдаланады.Түйе табандар
тұқымдасы ежелгі аты – грек ... ... ... араб ... ... ... береді. Қазақстанда адыраспанның бір – ақ түрі өседі. Ол –
кәдімгі адыраспа.
Өсімдікке ... Көп ... ... түйе табандар тұқымдасына
жататын жабайы өсімдік. Сабағы бұтақшалы. ... ... 2-3 м – ге ... жердің су қабатына тік орналасқан.
Сабағының ұзындығы 30-80 см, жалаңаш жасыл түсті. Жапырақтары тілімделген,
кезектесіп орналасқан, қысқа сырғалы терең 3-5 бөлікке ... ... ақ және сары ... ірі ... не үш гүлі ... гүл ... арқылы
бекітілген.
Тостағаншасы – бес, күлтесі бес бөлімді сары түсті, ұзындығы 1,5 – 2 см
аталығы 15. ... ... ... ... ... 6-10 мм шар тәріздес, үш
жеміс қалтасынан тұрады. Тұқымының түсі ... ... ... ... ,
ұзындығы 3 – 4 мм, .үш ұшты төбешік тәрізді. Мамыр , ... ... ... – тамыз да піседі. Қатты хош исі бар. ... ... . Жеке ... 150 – ге ... ... ... Өсімдіктің жер бетіне өсіп
өнуі наурыз айының аяғы мен сәуір айында болады.
Бүршіктенуі сәуір айында басталады, мүшелердің шығуы ... ... ... үсік ... ... ... ... шикізат ретінде өсімдіктің өзі, тұқымы және
тамыры пайдаланылады. Өсімдіктің шөбін гүлдеген кезде ... ... ... ... алынады. Кептірер кезде темір шатыр астына көлеңкеге
және ауа өтіп тұратын жерге кептіріледі. Сақтау мерзімі 2 ... ... ... ... ... ... ... жақсы ауа өтіп
тұратындай жерде немесе күн астында кептіреді. Астына мата төсеп , ... шөбі мен ... ... химиялық құрамы. Адыраспанның тұқымында 3,5 – 6 % алкалойд, 60%
гармалин , 30% ... және аз ... ... , ... ... ... . Шөбінің құрамында 1,5-3% алкалоид, 60%пеганин және
вазицинон бар.Және де аз мөлшерде ... ... ... ... мөлшерде алкалоидты заттар бар, хиназалин мен индол. Тамырында 1,7 –
3,3 %, ... – 0,23- 3,57%, ... 1,07- 4,96%, ... – 2,82%,
жемісінде 1,08%, тұқымында2,38- 4,59%.
Жас өсімдіктің тамырында алкалоидт зат 2 есе көп болады. Өсімдік өскен
сайын жер асты ... ... ... ... ... ... таза күйінде алу үшін бұл жағдайды ескеру керек.
Тұқымында болғыш зат және 14, 25 % ... май ... ... ... ... 20 кг- нан ... қапқа салады. Сақтау
мерзімі 2 жыл.
Өсімдіктің фармакологиялық құрамы. Адыраспан дәрісі ( препарат) ... ... зәр ... тер ... ішек ... ... үшін,
орталық жүйке жүйесін қоздыру үшін қолданылады. Гармин және пеганин
алкалоидын паркинсонизм, сал, қояншық ауруларын емдеу үшін қолданады.
Гармин мен ... ... қан ... ... ... ... ... жүректің жұмысын баяулатады. Гармин препаратын көп мөлшерде
қабылдаса безгек ауруына шалдығады. Пеганин ... ... ... ... ... гидрохлорид, дезоксинпегонина гидрохлорид
(таблетка және укол ретінде қолданады.). Тұнба.
Өсімдіктің медицинада қолданылуы. Тұнба ретінде ішкі мүшелерге суық
тигенде, малярия, ... ... ... ... ал шөптің
ваннасы буын ауруына және қышыма мен тері ауруларына ... ... ірі қара ... ... мал дәрігерлері емдеген. Әсіресе
ботаның қотырын. Шөптің қайнатпасын невростении және қояншық ... ... Ал ... иек ... ... ... ауызды шаяды.
Ауғаныстанда адыраспан түтінімен сал ауруларын емдейді, ал жапырағынан
ісікке таңатын булама жасайды. Тұқымның қайнатпасымен демікпені емдейді.
Зәр қуалайтын қасиеті бар. Үндістанда ... ғана ... ішек ... ... ... ретінде және аборт жасау үшін қолданады. Кавказда
адыраспанның жаңадан жасалған шырынын іш ауруының ... ... ... ... Көз ... көрсе адыраспан ды балмен, шараппен, фенхель
шырынымен және тауық өтімен араластырып ем ретінде қолданған. Буындарға
суық ... ... ... ... Бұл өсімдікті 1928 жылдан бері дәрі –
дәрмекке пайдаланып келеді. Мұны жүйке және сал ауруына қарсы қолданады.
Адыраспаннан жасалған гормалин алкалоиды әсері ... ... асып ... Ол ... ... ... болған ауруды
және жүйке жүйесінің бір қатар басқа да ауруларын емдегенде жақсы нәтиже
береді. Бұл ... ... ... қан қысымын жоғарылатады, тыныс
алуын жиілетеді, жүректің, ішектің, жатырдың бұлшықетін демадырады.
Шөптің тұнбасы: 1 стакан қайнатылған суға 1 үлкен қасық ... ... 30 мин ... қою, ... ... алу. Бір ... дайындалған ертіндіні
күніне 2 – 3 рет суық тигенде және малярия ауруына қолданылады.
Тұқымынан “ Дезоксипеганин гидрохлорид” деген препарат алынады. ... ... ... ... және ... ... емдеу
үшін қолданылады.
Қарсы көрсеткіштері: Адыраспан өсімдігі – улы.
Өсімдіктің таралатын жері. Шөл, шөлейт, ... ... ... аймақта,
құмды өзен мен көл жағасында, жақын ауыл аймақтарда, жол жағасында, үй
маңында өседі.Ресейдің Еуропалық бөлімінің оңтүстік аймағында , ... ... Орта ... ... ... ... соның
ішінде Жамбыл облысының Т. Рысқұлов ауданында жиі кездеседі.
Халықтық емдеу жолдары. Адыраспанды жазда немесе күзде жинап жаңа күйінде
немесе турап кептіріп дайындайды. ... ... ... ... ... ... ... жөтелді басады, уытты қайтарады.
Басты ем болатын түрі және әзірлеу тәсілі.
1. Сабағы мен жапырағын қайнатып өлшем бойынша ішсе талма, сал ауруы,
ұмытшақтық, ... ми ... ... ... ем ... Құстыруға, сабағымен жапырағынан 30 грамм шаншып, 120 мг суға қайнатып
шырынын сүзіп алып 90 грамм бал, 60 грамм ... ... ... ... құстырады.
3. Бастың созылмалы ауруына талмаға, 50 грамм шөбін 05 литр ... ... ... 30 грамм нан бір ай ішсе жақсы нәтиже береді.
4. Ревматизм ... ... 4-6 ... 15 күн ішсе ... ... ... тұқымын қосып жалғастырып ішсе демікпені басады.
5. Тіс ауруына, адыраспанның шөбімен ыстаса, тістің қақсап ауырғаны
басылады.
6. Буынның ... жас ... ... ... мөлшерде жаншып,
буынға тартады.
Дайындау мөлшері. Сабағы жапырағынан қажетіне қарай 4-8 грамм тұқымынан 01-
03 грамм дайындалады.
1.Тұндырма жасау.
1 ас ... ... ... ... 1 ... ... ... тұрған суға 1-5
минут салып жабық ыдыста тұндырады. Оны 45 минут суытып сүзіп алған соң
пайдаланады. 1 ас ... 3-4 рет ... ... ... Ал, ... ... таң атарда ішеді.
2. Қайнатпа жасау.
1 ас қасық үгітілген құрғақ шөпті 1 ... ... суға 1-3 ... ... – соң ... отқа 30 ... жабық сырлы ыдыста бұқтырып қайнатады. 10
минут суығаннан кейін дәке арқылы сүзеді де 1 ас ... пен 30-4 рет ... ...... ... Адыраспан өсімдігіне ерте кезде біздің ата –
бабаларымыз ерекше көңіл бөлген. Бұл өсімдікті киелі өсімдік деп санаған.
Үйдің босағасына іліп ... Үйді осы ... ... ыстаған.
Өсімдіктің тұқымы пісіп жетілгенде оны жұлып алу үшін мынандай жағдайларға
қатты көңіл бөлген:
1. Адам таза ... ... Ер адам ... әйел ... ... болмайды.
3. Жұлар алдында мына сөздерді айтуы қажет екен:
Биссимилллахир рахманир рахим,
Мен келдім әр нәрсеге әулие адыраспан
Атыңды қойған екен Омар, Оспан
Биссимиллахир ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адыраспан – дәрілік өсімдік11 бет
Адыраспан-дәрілік өсімдік12 бет
Емдік өсімдік түрлері10 бет
Ақтаз -Әжем ұрпақтарының шежіресі26 бет
Иық белдеуі және қолдың еркін қозғалатын бұлшық еттері мен шандырлары7 бет
М. әуезовтың «абай жолы» романы3 бет
Төле би жайлы37 бет
Қазақтың ұлттық аспаптары6 бет
Қазақтың ұлттық аспаптары жайлы8 бет
Қазақтың ұлттық аспаптары туралы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь