Француз материалистері мен ағартушыларының педагогикалық көзқарастары


ХҮІІІ ғасырдағы француз ағартушыларының ішінде философ-материалистерді ерекше атауға болады. Өз кезіндегі жаратылыстанудың жетістіктерін ескере отырып, олар алдыңғы қатарлы материалистік көзқарастарды дамытты. Материалист-философтар табиғаттағы жалпыға бірдей өзара әрекетті және қозғалысты материяның табиғи қасиеті ретінде мойындады. Дүниені тану мәселелерінде олар Локктың материалистік сенсуализмі көзқарасында болды, бірақ оған бірізділік сипат берді: Локктың “ішкі тәжірибе” туралы ілімін алып тастап, олар тануды сыртқы дүниенің адам санасындағы бейнесі деп дұрыс түсіндіреді.
Француз материалистері материалистік таным теориясын дамытуда бір қадам ілгері жасады, бірақ олардың ұсынған тұжырымы метафизикалық сипатта болды. Олар негізгі ұғымдарды метафизикалық тұрғыдан түсіндірді.
Материалистер-философтардың табиғатқа көзқарастары дүниені жаратқан құдайдың жоқтығы туралы қорытынды жасауға мүмкіншілік берді. Француз материалистері дінге және католиктік шіркеуге қарсы белсенді күресті. Бірақ олар діннің таптық тамырларын және мәнін түсінбеді, олар негізінен адамдардың надандығынан туындайды, осы зұлымдықты жою ағарту ісін және ғылыми білімді тарату арқылы жоюға болады деп есептеді. “ХҮІІІ ғасырдағы ұлы ойшылдары” және олардан бұрынғылар да қоғам дамуында идеалистік көзқарасты ұстанды ХҮІІІ ғ.барлық ағартушылар сияқты олардың айтуынша, “дүниені көзқарас билейді” деген болатынды, демек, көзқарасты өзгерту өзінен кейін дүниені өзгертеді, дүние ағарту ісін тарату және заңдылықты жақсарту арқылы өзгерді, әлеуметтік революция жолымен емес.
Франциядағы ұлы буржуазиялық революцияны идеялогиялық жағынан сол дәуірдің атақты ойшылдары, ағартушылары әзірледі.
ХҮІІІ ғасырдың ортасында Францияда орын ала бастаған капиталистік даму үрдісі елде ертеден қалыптасқан феодалдық қатынастармен қайшылыққа кездесті.
Француз қоғамы бұл кезеңде үш топқа бөлінді:
Бірінші және екінші топтағылар діниелері және дворяндар – бүкіл жерді биледі және өздерінің құқықтары мен жеңілдіктерін пайдаланып, бұқара халықты, шаруаларды, қолөнершілерді аяусыз қанады, олар үшінші топты құрады, үшінші топ өз құрамы жағынан әртүрлі болды, шаруалардан басқа купецтер,

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Француз материалистері мен ағартушыларының
педагогикалық көзқарастары

1. Француз материалистерінің философиялық
көзқарастарына қысқаша сипаттама.
2. Клод Андриан Гельвецийдің педагогикалық идеялары.
3. Дени Дидроның педагогикалық идеясы.

ХҮІІІ ғасырдағы француз ағартушыларының ішінде философ-
материалистерді ерекше атауға болады. Өз кезіндегі жаратылыстанудың
жетістіктерін ескере отырып, олар алдыңғы қатарлы материалистік
көзқарастарды дамытты. Материалист-философтар табиғаттағы жалпыға бірдей
өзара әрекетті және қозғалысты материяның табиғи қасиеті ретінде мойындады.
Дүниені тану мәселелерінде олар Локктың материалистік сенсуализмі
көзқарасында болды, бірақ оған бірізділік сипат берді: Локктың “ішкі
тәжірибе” туралы ілімін алып тастап, олар тануды сыртқы дүниенің адам
санасындағы бейнесі деп дұрыс түсіндіреді.
Француз материалистері материалистік таным теориясын дамытуда бір
қадам ілгері жасады, бірақ олардың ұсынған тұжырымы метафизикалық сипатта
болды. Олар негізгі ұғымдарды метафизикалық тұрғыдан түсіндірді.
Материалистер-философтардың табиғатқа көзқарастары дүниені жаратқан
құдайдың жоқтығы туралы қорытынды жасауға мүмкіншілік берді. Француз
материалистері дінге және католиктік шіркеуге қарсы белсенді күресті. Бірақ
олар діннің таптық тамырларын және мәнін түсінбеді, олар негізінен
адамдардың надандығынан туындайды, осы зұлымдықты жою ағарту ісін және
ғылыми білімді тарату арқылы жоюға болады деп есептеді. “ХҮІІІ ғасырдағы
ұлы ойшылдары” және олардан бұрынғылар да қоғам дамуында идеалистік
көзқарасты ұстанды ХҮІІІ ғ.барлық ағартушылар сияқты олардың айтуынша,
“дүниені көзқарас билейді” деген болатынды, демек, көзқарасты өзгерту
өзінен кейін дүниені өзгертеді, дүние ағарту ісін тарату және заңдылықты
жақсарту арқылы өзгерді, әлеуметтік революция жолымен емес.
Франциядағы ұлы буржуазиялық революцияны идеялогиялық жағынан сол
дәуірдің атақты ойшылдары, ағартушылары әзірледі.
ХҮІІІ ғасырдың ортасында Францияда орын ала бастаған капиталистік
даму үрдісі елде ертеден қалыптасқан феодалдық қатынастармен қайшылыққа
кездесті.
Француз қоғамы бұл кезеңде үш топқа бөлінді:
Бірінші және екінші топтағылар діниелері және дворяндар – бүкіл
жерді биледі және өздерінің құқықтары мен жеңілдіктерін пайдаланып, бұқара
халықты, шаруаларды, қолөнершілерді аяусыз қанады, олар үшінші топты
құрады, үшінші топ өз құрамы жағынан әртүрлі болды, шаруалардан басқа
купецтер, фабриканттар, банкирлер кірді.
Бұқара халықтың феодализмге қарсы қозғалысы 1789 жылғы төңкеріспен
аяқталған болса, бұл қозғалысты буржуазия тағы басқарды.
Фрнацуз буржуазиясының идеялогиясы өзінің анық көрінісін ағартушы-
философтардың еңбектерінде тапты. Олар барлық феодалдық құрылысқа қарсы
күресті.
Француз ағартушыларының өзінің философиялық және саяси көзқарастары
жөнінен ерекше көрнекіліктері Вольтер, Руссо, материалист-философтар
Гельвеций және Дидро болды. Барлық ағартушылар феодалдық өкіметтің
деспатизмі мен зұлымдығына, діни фонатизмге қарсы шықты. Француз
ағартушыларының көзқарастары төңкерісті идеялогиялық жағынан дайындауда
ерекше роль атқарды.

Клод Андриан Гельвецийдің педагогикалық идеялары
(1715-1771)

Гельвеций “Ақыл туралы” 1758 жылы шыққан кітаптың авторы ретінде
танылды және реакцияның барлық күштерінде, үстем тап өкілдерінің тарапынан
қудалауға ұшырады. Кітапқа тыйым салынды және өртеуге шешім алынды. Бұдан
да жан-жақты өз идеяларын “Адам оның ойлау қабілеттіліктері туралы және
оның тәрбиесі” кітабында дамытты. 1769 жылы жазылған бұл кітапты жаңа
қуғындауды болдырмау мақсатында Гельвеций өзі өлгеннен кейін жариялау
жөнінде өсиет жазды, ол кітап өзі өлгеннен екі жылдан кейін 1773 жылы жарық
көрді.
Өзінің еңбектерінде Гельвеций алғаш рет педагогика тарихында адамды
қалыптастыратын факторларды толық ашып берді. Сенсуалист ретінде барлық
елестетулер мен ұғымдар адамдарда сезгіштік қабылдаулардың негізінде
ұйымдасты және ойлауды түйсіну қабілеттілігіне теңеді.
Адамды қалыптастырудың негізгі факторы ол ортаның әсерін жоғары
бағалады. Адам қоғамдық ортаның және тәрбиенің нәтижесі деп тұжырымдады.
Гельвеций тәрбиені қоғамдық өмірді қайта құрудың құралы ретінде қате
түсіндірді. Адамды қалыптастыру орта мен тәрбиеге байланыстылығы туралы
материалистік тезис ұсына отырып, Гельвеций оны біржақты тұжырымдады.
Феодалдық мектептегі оқытудың схоластикалық әдістерін қатты сынай
отырып, Гельвеций оқыту көрнекті болу керек және мүмкіншілігіне қарай
баланың жеке тәжірибесіне негізделу керек, оқу материалы, оның айтуынша,
шәкірттерге қарапайым және түсінікті болуы қажет.
Гельвеций барлық адамдар білім алуға құқылы, әйелдер ерлермен
бірдей білім алуға тиісті деген болатын-ды.
Гельвецийдің айтуынша, барлық адамдар бірқалыпты дене бітімімен
дамуға табиғаттан бірдей қабілеттіліктер мен мүмкіншіліктерді меңгереді.
Гельвеций қоғамдық тәрбиенің жанұя тәрбиесінен артықшылығын
дәлелдеп берді.
Гельвецийдің пікірінше, бала дүниеге келгенде қайырымды немесе
қатыгез болып тумайды, оған берілетін белгілі сапалар-қоғамдық орта мен
тәрбиенің нәтижесі.
Гельвецийдің ілімі тарихи прогрессивті сипатта болды және утопистік
социализмнің идеялық қайнар көздерінің бірі болып табылады.

Дени Дидроның педагогикалық идеялары
(1713-1784)

Дени Дидро – ХҮІІІ ғ. француз материалистерінің көрнекті
қайраткерлерінің бірі. Бұл бағыттың барлық өкілдері сияқты, табиғатты
түсіндіруге материалист болды, ал қоғамдық құбылыстарды байымдауда идеялист
болды. Ол дүниенің материалдығын мойындады, қозғалыс материядан бөлінбейді,
дүниені тануға болады, дінге қарсы болды.
Материалистік сенсуализмнің бағытын ұстана отырып, Дидро білімнің
қайнар көзі түйсіктер деді. Ол “дүниені көзқарас билейді” дей келіп,
қоғамды өзгертудің жолы революция емес, ағарту ісін насихаттау, жаңа заңдар
шығару, дұрыс қойылған тәрбие арқылы деп қате түсіндірді.
Өзінің тәрбие туралы ойларын Гельвецийдің “Адам туралы еңбегіне
біржүйелі түзетулер” деген негізгі еңбегінде айтқан болатын-ды.
Дидро Гельвецийдің тәрбиенің құдіретті күші туралы және адамдарда
дара табиғи ерекшеліктердің болмайтындығы туралы тұжырымдарына қарсы шықты.
Дидро баланың табиғи ерекшеліктері мен қабілеттерін мойындады.
Дидроның айтуынша, егер де тәрбиеші балаға табиғаттан берілген
жағымды нышандарды дамытуға ұмтылса және жағымсыз қасиеттерді тұншықтырса,
сол уақытта тәрбие жұмысында жақсы нәтижеге жетеді деп дәлелдеді.
Дидроның баланың табиғи ерекшеліктерін ескеру, оның даралық
ерекшелігін дамыту туралы ұсыныстары жағымды бағалауға тұрарлық. Тек ғана
таңдаулылар емес, барлық адамдар табиғаттан қолайлы нышандармен жаратылған
деп дұрыс түсіндіреді.
Мұғалімге ерекше мән бере отырып, ол өз сабақ беретін пәнін терең
білетін, өте қарапайым, әділ және басқа да жоғары адамгершілік сапаларды
меңгерген болуды талап етті.
ХҮІІІ ғ.француз материалистерінің педагогикалық көзқарастары
олардың философиялық тұжырымдарымен бөлінбейтін буржуазиялық халық ағарту
саласындағы талаптарын 1789 жылы революция қарсаңында бейнелейді. Француз
материалистерінің тәрбие ілімі 1789-1794 жылдары буржуазиялық революция
қайраткерлерінің және ХІХ ғ.социал-утопистердің (Сен-Симон, Фкрбе, Оуэн)
педагогикалық идеяларына ерекше ықпал етті.

Жан-Жак Руссоның педагогикалық теориясы

Жан-Жак Руссо – көрнекті француз ағартушы, жазушы және философ-
ойшылы. Ол 1712 жылы сағат шеберінің жанұясында дүниеге келді. Руссо
біржүйелі білім ала алмады. 16 жасында ол Женеваны тастап, 30 жасына дейін
ол әртүрлі жұмыстарды атқарды, қара жұмыс, музыкант, музыка оқытушысы және
тағы басқа жұмыстар. Осы жұмыстармен қатар Руссо өз бетімен білім алумен
айналысты. Ерекше қызығушылықпен Лейбництің, Декарттың, Локаттың,
Вольвтердің және басқа да көрнекті ойшылдардың шығармаларын оқып үйренді.
1741 жылы ол Парижге келіп, Франциядағы ағартушылық философияның
көрнекті өкілдерінің қоғамына кіріп, олармен бірге белгілі Энциклопедияда
жұмыс істеді.
Руссо бірнеше еңбектер жазды: “Ғылымдар мен өнерлер туралы” (1750),
“Адамдардың арасында теңсіздіктің пайда болуы және себептері туралы”
(1754), “Жаңа Элоиза” (1761), “Қоғамдық шарт” (1762), педагогикалық роман
“Эмиль, немесе тәрбие туралы” (1762), бұл еңбектер оның есімін әлемге
танытты.
Өзінің қоғамдық-саяси көзқарасы бойынша Руссо ұсақ буржуазиялық
демократ болды, ұлттық тәуелсіздіктің сенімді жақтаушысы болды. Руссо
адамдардың арасында қалыптасқан теңсіздікті қатты сынға алады.
Руссо, Плехановтың айтуынша, “тырнағының аяғына дейін демократ”,
қоғамның барлық мүшелері бірдей құққа ие болатын қоғам құруға ұмтылса
үкімет халықтың өзіне бағыну керек. Егер ол халықтың еркіне қарсы шықса,
халық өз өкіметін құлатуға құқылы. Сондықтан да Руссо француз буржуазиялық
революциясын идеялогиялық дайындауда ерекше роль атқарды.
Жан-Жак Руссоның шығармаларын Париждің көшелері мен клубтарында
оқыды. Руссо адамды адам қанау жоқ, барлық адамдар өз еңбегімен өмір
сүретін, еркіндік, теңдік және достық үстемдік ететін қоғамдық құрылысты
орнатуға ұмтылыс жасады. Бұл социалистік қоғам емес, бұл ұсақ жекеменшік
иелерінің, жериелерінің және қолөнершілердің қоғамы болды.
Руссо адамдарды табиғат аясына шақырды. Ол сол кездегі өркениетке
жеккөрушілікпен қарады, себебі оның игілігін пайдаланып отырған байлар,
ауқатты адамдар екендігін жақсы түсінді. Ол адамдарды табиғатқа жақын
болуға, қарапайым ауыл шаруашылығымен және қолөнермен айналысуға шақырды.
Бұл жерде Руссоның шектеушілігі аңғарылды, мәдениеттің, техниканың
прогрессивтік мәнін түсінбеді.
“Эмиль, және тәрбие туралы” деп аталатын педагогикалық романында
Руссо феодалдық қоғамның шырмауынан еркін жаңа адамды тәрбиелеудің жолдарын
көрсетіп беруге талпынды. Бұл роман прогрессивті ортада ерекше қызығушылық
танытты, ал реакциялық топтардың арасында, атап айтқанда чиновниктер мен
діниелері – жеккөрушілікпен қарады. 1762 жылы париж парламенті романды
өртеуге, ал оның авторын түрмеге қамауға шешім шығарды.
Руссо Швейцарияға қашып кетуге мәжбүр болды. Бірақ онда да осындай
жағдайға душар болды. Оның “Эмиль, және Тәрбие туралы”, “Қоғамдық шарт”
еңбектерін өртеп жіберді. Швейцариядан кетуге мәжбүр болған Руссо
іздеушілерден жасырынуға тура келді. Тек ғана 1770 жылы Парижге қайта
оралуға мүмкіншілік алды. Ауру, қайыршылықтың күнін ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Руссоның педагогикалық теориясы мен көзқарастары
Махамбет Өтемісұлының педагогикалық көзқарастары
Шәкәрім Құдайбердиевтің педагогикалық көзқарастары
ХІХ ғасырдың ІІ жартысындағы қазақ ағартушыларының қоғамдық - саяси көзқарастары
Ғұмар Қараштың педагогикалық көзқарастары
Әл-Фарабидің педагогикалық-психологиялық көзқарастары
Сұлтанмахмұт Торайғыровтың педагогикалық көзқарастары
А. Байтұрсыновтың педагогикалық көзқарастары
Абайдың психологиялық және педагогикалық көзқарастары
Ш.А.Амонашвилидің педагогикалық көзқарастары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь