Күйлердің шығу тарихы туралы аңыз - әңгімелер

Қорқыт “Башпай”
Аңыз бойынша, “Башпай” Қорқыттың өмірінің соңында шығарған ақырғы күйі екен. Қорқыт кілемін төсеп дарияның бетінде отырғанда қарындасы Ақтамақ ағасына тамақ әкеліп беріп тұрған екен. Күндіз – түні күй тартып, өліммен алысып әбден шаршаған күйші бірде қарындасының әкелген тамағын ішкеннен кейін бойы маужырап, көзі ілініп кетеді. Тамақ салынған дорбамен қайрақ жылан болып ілесіп келген ажал қобыздың үні шықпай тұрған кезде күйшіні шағып алады. Жыланның уы бойына жайылып, әлсіреп бара жатқан Қорқыттан Әзірейіл: “Қандай тілегің бар?” – деп сұрайды. Сонда Қорқыт: “Менің өмірде екі күнәм бар. Біріншісі - өлімнен қырық бір жыл бойы қашқаным. Кілем жайып Сырдың бетінде отырғанда бірде алай – түлей дауыл тұрған еді. Сол кезде қарындасыма башпайым тиіп кеткен болатын, екінші күнәм – сол. Сол себепті мені көмгенде осы екі башпайымды ашық қалдырыңдар”, деп қобызын қолына алып, ең соңғы Башпай күйін тартқан екен.

Қорқыт “Ұшардың ұлуы”
Бір жесір кемпірдің жалғыз баласы болады. Ол құс салып, ит жүгірткен саятшы екен. Қашқан аңды құтқармайтын “Ұшар” деген тазысы, желмен жарысқан жүйрік аты бар екен. Күндердің күнінде жігіт кенеттен қайтыс болады. Сол кездегі елдің әдет – ғұрыпы бойынша, өлікті жерлегеннен кейін жұрт қоныс жаңартып, басқа жерге көшеді екен. Жаңа орынға көшіп келгеннен кейін кемпір баласынан қалған көз – тазыны іздесе, ол ұшты – күйлі жоқ боп шығады. “Ескі жұртта қалған болар!” – деп, ана бұрынғы қоныстарына қайтып келсе, айтқандай-ақ, Ұшар иесін қиып кете алмай, мола басында сай – сүйекті сарқырата аспанға қарап ұлып отыр екен. Мұны көрген ана:

Жалғызымнан айрылдым,
Қанатымнан қайрылдым,
Ұшар, Ұшар, кә, кә...-
деп аңырайды. Иен далада жалғызының артында қалған ана мен иесінен
        
        Күйлердің шығу тарихы туралы аңыз - әңгімелер
Қорқыт “Башпай”
Аңыз бойынша, “Башпай” Қорқыттың өмірінің соңында шығарған ... ... ... ... ... ... ... отырғанда қарындасы Ақтамақ
ағасына тамақ ... ... ... ... ... – түні күй ... ... әбден шаршаған күйші бірде қарындасының әкелген ... ... бойы ... көзі ілініп кетеді. Тамақ салынған ... ... ... ... ... ажал қобыздың үні шықпай ... ... ... алады. Жыланның уы бойына жайылып, әлсіреп бара жатқан Қорқыттан
Әзірейіл: “Қандай тілегің бар?” – деп ... ... ... ... өмірде
екі күнәм бар. Біріншісі - өлімнен қырық бір жыл бойы ... ... ... ... отырғанда бірде алай – түлей дауыл тұрған еді. Сол кезде
қарындасыма башпайым тиіп кеткен болатын, екінші ... – сол. Сол ... ... осы екі ... ашық қалдырыңдар”, деп қобызын қолына
алып, ең соңғы Башпай күйін тартқан екен.
Қорқыт “Ұшардың ұлуы”
Бір жесір ... ... ... ... Ол құс салып, ит жүгірткен
саятшы екен. Қашқан аңды құтқармайтын “Ұшар” деген тазысы, ... ... аты бар ... ... ... жігіт кенеттен қайтыс болады. Сол
кездегі елдің әдет – ... ... ... ... ... жұрт ... ... жерге көшеді екен. Жаңа орынға көшіп келгеннен кейін кемпір
баласынан қалған көз – тазыны іздесе, ол ұшты – ... жоқ боп ... ... ... ... – деп, ана ... қоныстарына қайтып келсе,
айтқандай-ақ, Ұшар иесін қиып кете ... мола ... сай – ... ... ... ұлып отыр ... Мұны көрген ана:
Жалғызымнан айрылдым,
Қанатымнан қайрылдым,
Ұшар, Ұшар, кә, кә...-
деп аңырайды. Иен далада жалғызының артында қалған ана мен ... ... – қос ... ... күңіренеді. Қорқыттың осы оқиғаға ... күйі ... ... деп аталады.
Ықылас “Жез киік”
Ықыластың орындаушылық және ... ... ... ... ... бірі – “Жез киік”. Жез киік – даланың ерке, сұлу аңы. Ол
туралы халық ... неше ... аңыз да, ... де көп. Жез киік ... күнге шағылысқан көркінің арқасында мергеннің көзін тайдырып,
үнемі оқтан аман ... ... ... ... оны киелі жануар санап,
атпайтын болған. Міне, осы сұлу аңға Ықылас “Жез киік” атты күй арнаған.
Ықылас ... ... ... ... дүниеге келген шығармасының бірі
– “Қазан” күйі. Бұл күйді қобызшы ... ... ... ... ... ... деп тартқан екен.
Татарлардың Қазан қаласын жау шапқыншылықпен басып ... ... Шора ... ... қол ... ... азат етпекші болады. Ауыл
ақсақалдары, ... ... ... ... ... ... ол жақта күн райы өте қолайсыз көрінеді. Орал тауларын қар ... ... ... ... ... ... ... суыққа ұрынасыздар”, - деп
тоқтау айтады. Шора ... ұлы ... ... ... ... қан жаусын,
Қазан барып аламын”, -
деп қариялардың сөзіне ... ... ... ... ... Бірақ, батырдың
жолы болмайды. Олар Орал тауларындағы қатты боранда суыққа ... ... ... күйінің “Қазан сүргісі” немесе ... ... ... ... осы.
Ықылас “Шыңырау”
Ықылас бір күні жолаушылап келе жатып, астындағы атын шалдырып алмақшы
болып, жалғыз ағаштың ... ... ... Сол ... ол ағаштың
айналасында шыдамсыздана ұшып жүрген бір құсты, бұтадағы ұяда ... ... ... ... ... ... көреді. Сөйтсе, ұяға қарай бір
жылан ... ... ... ... ... – жан ... атып ... жыланды
өлтіреді де, суға ағызып жібереді. Құс ... ... ... ... ... ... аты – ... әлсізді жұтып қойғысы келеді.
Осыны қобыздың үнімен ... ... ... қара ниет ... ... ... - ... ойға келіп, осы күйді шығарады.
Күйдегі ре ішегінің ми дыбысынан соль ... ... ... глиссандо
және флажолетамен орындалады. Мұндағы флажолеталармен ... ... ... ... ... ... ... “Айрауықтың ащы күйі”
Бұл әуелде Тайлақ деген батырдың сыбызғыда тартқан күйі екен. Күйдің
шығу ... ... сыр ... ... батырлығымен қатар шебер сыбызғышы
болған адам екен. Батырдың қартайған шағында жау бір үйір ... ... ... ... және ... атты егіз ұлы ... ... болып
жаудың артынан қуады. Шайқаста Барақ жау қолынан каза табады. Ал, ... ... ... ... Секердің қаза болған Барақты ат алдына өңгеріп
алып келе ... ... ... қарт ... ... ... ... тартады.
Ықылас
(1843 - 1916)
1993 жыл, қазан айы, Сарысу жерінде қазақ өнерінің жарық жұлдызы қобыз пірі
– ұлы композитор Ықылас ... 150 ... ... ... ... ел ... тойлады. Сол кездегі Жамбыл облысының әкімі Өмірбек
Байгелді, Сарысу ауданының ... ... ... ... ... және мәдениетінің көрнекті қайраткерлері Әбіш Кекілбаев, ... Илья ... ... ... ... директоры Ізбасар Балтағұлов
Ықыластың тарихтағы алатын орны, өнері, қобызы, оның ұлы ... ... ... ... құдіреті туралы тереңнен ой қозғап, сөз
сөйледі. Алматы қаласындағы аспаптар ... ... ... ... ... орталығындағы музыка мектебіне, “Шығанақ” кеңшарына Ықылас ... бәрі – ... ... ірі ... ... бас ... ... жасалған ұрпақ парызы десек, екіншіден, ... ел ... ... ... халқымыздың еңсесі көтеріліп, болашаққа деген
үміттің артқандағы еліміздің қуанышы еді.
Ықылас 1843 жылы жеті ... ... ... атанған Дүкен
қобызшының от басында дүниеге келеді. Ықыластың әкесі Дүкен оның әкелері де
және балалары ... ... ... ... қобызшы болған адамдар.
Жасы 15 – ге келген Ықылас қобызды толық меңгереді. Әкесінен үйренген ... ... ... нақышына келтіріп орындайды. Ұшқан құс,
жүгірген аң, аққан су, соққан жел осының бәрі Ықыластың ... ... ... ... ... ... ... өнерін әрі қарай дамытқан шәкірттерінен ... ... ... Жаппас Қаламбаев Ықылас өнерін біздің ... ... ... ... ... ... ... кетті.
Дәулет Мықтыбаев
(1905 - 1976)
Дәулет Мықтыбаев 1905 жылы ... ... ... ... ән ... ... тыңдайтын Әупік бидің отбасында дүниеге келеді. Әупік ... ... ... ел ... ... бар, сыйлы адамы болған.
1930 – шы жылдары мәдени ошақтар құрыла бастағанда Дәулет Мықтыбаев
әнші Қосымжан ... Қали ... ... ... ... ... Қарағанды радио комитетіне әртістік қызметке орналасады. Осыдан
бастап Дәулет ... ... өнер ... ... . 1934 жылы Алматыда
өткен бүкілқазақстандық өнерпаздар ... ... Л. ... ... ... Ж. Қаламбаевтармен бірге Д. ... та ... ... Ол ... бастап қазақ мемлекеттік филармониясына жеке
қобызшы – ... ... ... ... ... ...
түпкіріндегі елді мекендерді аралап, көптеген концерттер береді.
1968 жылдары Дәулет Мықтыбаев ғалым, профессор ... ... ... ... сүйетін жастарға дәріс береді.ОЛ консерваторияда
Қорқыт, Ықылас күйлерінің ойналу ... мен ... ... ... ... бар ... жастарға мирас етті.

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қорқыт ата күйлері және ерекшелігі32 бет
Жалпы білім беретін мектептегі бастауыш сынып оқушыларының ән-күй бағдарламаларында домбыра күйлерін пайдалану процесі әдістері35 бет
"Бизнес аңыздары"7 бет
"Бизнес аңыздары" (әлемнің бай адамдары)7 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
1916 жылғы ұлт – азаттық көтерілістің шығу себептері18 бет
1986 жылғы желтоқсан. Аңыз бен шындық15 бет
Excel программасын іске қосу және одан шығу10 бет
«Бизнес аңыздары (Әлемнің бай адамдары) »5 бет
«бизнес аңыздары (әлемнің бай адамдары)». "Генри Форд"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь