Тудырушы негіз



Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Жоспар
І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
2.1. Сөзжасам. Жұрнақ
2.2 Морфема, морфемалық талдау
2.3. Дәрілік заттар атауындағы ынталандыушы белгілері
2.4. Табиғи шығу тегі бар дәрілік заттардың тривиалды атаулары
ІІІ Қорытынды
ІV Пайдаланылған әдебиеттер

І Кіріспе
Сөз - зат пен құбылыстың атын, түр-түсін, сапалық белгісін, амалын, қимыл-әрекетін таңбалаушы негізгі мағыналық-құрылымдық бірлік. Болмыстың тілдік атауы ретінде дыбыс пен мағына тұтастығынан тұрады. Сөзді құраушы бірлік - дыбыс, ал мағына - Сөздің ішкі мәні, мазмұны. Дыбыстық құрылым сөздің ішкі мәніне, ұғымға бағынышты болады. Сөз - тілдік категория, ұғым - логикалық категория. Ұғым сөз арқылы айтылады, бірақ сөз тілдегі барлық ұғымдарды білдіре бермейді. Одағай, шылау сөздерде мағына болғанмен, олардың ұғымға қатысы болмайды.
Сөз түзудің негізгі әдістері - аффиксалды және аффикстік емес болып бөлінеді.
Сөздердің құрамында, мағынасы жағынан да, маңызды бөліктері ең кіші бөлшектері: префикс (префикс), түбір, суффикс және жалғау. Сөздердің барлық ең маңызды кіші бөліктері морфемалар деп аталады.

ІІ Негізгі бөлім
Сөзжасам
Сөз түзудің негізгі әдістері - аффиксалды және аффикстік емес болып бөлінеді. Аффикстеу әдістері туынды негіздерге сөз құрайтын аффикстерді (префикстер, суффикстер) біріктіру арқылы туынды құрау әдістерін қамтиды. Аффлекссіз әдістер негізінен күрделі сөздерді қалыптастыру үшін қолданылады. Күрделі сөз сөзді (негізді) қосу әдісімен қалыптасады. Құрылымында бір ғана туынды негіздері болатын сөз қарапайым деп аталады: мысалы, costalis және articularis - бұл қарапайым сөздер, ал costoarticularis - күрделі сөздер , сөз құрудың аралас тәсілдері бар: префиксация + суффиксация, қосу + суффиксация, күрделі қысқартылған сөздерді құру тәсілі және т.б. құрама сөз.
Жұрнақ (суффикс)
Жұрнақ - жұрнақтың туындырушы (ынталандырушы) негізге бекітілуі. Осы жолмен алынған туынды жұрнақ деп аталады. Жұрнақтардың маңызды жіктелуі бар. Олардың арқасында сөздер ұғымдардың сәйкес кластарына сәйкес келеді: мысалы, -ul- (-cul-), -ol- жұрнақтары бар барлық зат есімдер деминитивтілер- кіші мәнге ие сөздер тобына жатады (lobulus бөлшек, foveola ямочка ).
-іo суффиксі бар етістік (етістіктің түбірінен шыққан) зат есімдер іс-қимыл, процесс жалпы категориялық мағынасын білдіреді (flexio иілгіш, - rotatio айналу , curatio емдеу). - or- жұрнағы бар етістік зат есім жалпы категориялы мағынаға ие, әрекет жасайтын құрал немесе іс-әрекетті жүзеге асыратын адам (flexor- иілгіш бұлшықет)

Морфема. Морфемалық талдау.
Сөздердің құрамында, мағынасы жағынан да, маңызды бөліктері ең кіші бөлшектері: префикс (префикс), түбір, суффикс және жалғау. Сөздердің барлық ең маңызды кіші бөліктері морфемалар деп аталады. Морфема (гр. morphe - түр, тұлға) - сөздің мағыналы ең кіші бөлшегі. Ұғымға алғаш И.А. Бодуэн де Куртене (1881) енгізген. Мағынаның өзегі түбірде орналасады. Түбірге орналасуымен ерекшеленетін префикс пен жұрнақтар сөзтудырушы аффикстер деп аталады (лат. Affixus тіркеу) зығыр). Оларды түбірге жалғау арқылы туындылар пайда болады. Сөздің морфемаларға бөлінуі морфемалық талдау немесе композициялық талдау деп аталады.
Inter -
Vertebr -
Al -
Is,e
префикс
түбір
суффикс
жалғау
сөз тудырушы аффикстер

Негізгі лексикалық мағынаға ие болып, өзгеріссіз қалған сөздің алдыңғы бөлігі сөздің негізі деп аталады. vertebr-a, vertebral-is, intervertebral-is деген сөздермен, негіздері, сәйкесінше, vertebr-, vertebral-, intervertebral-
Көріп отырғанымыздай, негіз кейбір жағдайларда тек түбір, ал екіншісінде - түбір және сөз тудырушы аффиксі арқылы көрсетуге болады.
Морфемикалық талдау зерттелетін сөздің қандай минималды маңызды бөліктерден (морфемалардан) тұратындығын көрсетеді, бірақ сөзді құрудың нақты "механизмі" деген сұраққа жауап бермейді. Бұл механизм тікелей компоненттердің сөзжасамдық анализінің көмегімен ашылады. Талдау сабағы екі сөзден тікелей компонентті оқшауланған кезде: бір бөлімді (шығарушы негіз) және аффикс (тер) тіркесуінен туындайтын сөз туындылары.
Морфема мен сөзжасамдық талдаудың айырмашылығын келесі мысал арқылы көрсетуге болады. Морфемиялық талдау тұрғысынан сын есім interlobularis 5 морфемаға бөлінеді: inter - (префикс), lob- (түбір ), -u-, ar- (суффикстер), is (жалғау); Сөзжасамдық талдау тұрғысынан екі тікелей компонент ерекшеленеді: inter арасындағы (префикс) + lobular (is) (тудырушы негіз немесе сөз). Нақты құрылу механизмі: inter (префикс) + lobular (is) (тудырушы негіз), бұл жағдайда морфемалармен бөлінбейді.
Сонымен, туынды негіз оған аффикс (тер) қосу арқылы, күрделі құрамды тудырушы негіз, қалыптасуын айтамыз.
Туынды негіз кем дегенде 1 морфеманы шығарады.
Туынды негізі бар сөз туынды деп аталады ал құрамында тудырушы болса онда ол - тудырушы болады. Сондықтан туынды сөз құрамына әрқашан тудырушы негіз және аффикстер енеді. Туынды емес негізі бар (түбір) сөз туынды емес болып табылады. Мысалы:
Туынды емес негіз
Туынды негіздің 1 сатысы
Туынды негіздің 2 сатысы
Туынды негіздің 3 сатысы
Lob (us) бөлшек
Lob-ul (us)
Lobular (is)
Inter -lobular (is)

Тудырушы негіз
Тудырушы негіз
Тудырушы негіз
Қарастырылып отырған сөзде тудырушы негізді бөлектеу үшін ... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Сөздің құрылымы
Сөзжасамның тәсілдері
Қазақ тіліндегі ішкі терминжасам тәсілдері
МОДИФИКАЦИЯЛЫҚ ЖҰРНАҚТАРДЫҢ ЛИНГВИСТИКАЛЫҚ ӘЛЕУЕТІ
Сөзжасамдық тәсілдер
Негізгі зерттеу нысаны - туынды сөз
Қазіргі қазақ тілі сөзжасамындағы үшіншілік туынды мағынаның жасалу жолдары
Ағылшын тіліндегі тарихи морфология
Қазақ тіліндегі сөз байланысының синтаксисі
Қосымшалардың мағыналық, құрылымдық ерекшеліктерін көрнекілік арқылы түсіндіру
Пәндер