Оқытудың дидактикалық ұстанымдары


КІРІСПЕ
Қазіргі кездегі Қазақстан Республикасындағы Білім беру жүйесінде болып жатқан өзгерістер Білім берудің мемлекеттік стандарттардындағы білім берудің мақсаты мен мазмұнынан мұғалімдерге қойылып отырған талаптардың жоғары екендігін айқындайды. Бүгінгі таңда қоғамымыздың кез-келген саласында өзі үшін де, елі үшін де өскелең экономикалық және әлеуметтік жауапкершілік жағдайында өмір сүріп, жұмыс жасай білетін білікті, қабілетті, іздеңгіш азаматтар қажет екені белгілі.
Елбасымыз өзінің жолдауында білім беру және білікті кадрлар даярлау жүйесі жайлы сөз етті. Бізде экономикалық және қоғамдық жаңару қажеттіліктерне сай келетін осы заманғы білім беру жүйесі қажет екенін айтқан. Мектепте оқушыға білім беру мәселесі теориялық ғылымдар жетістіктеріне сүенгенде ғана нәтиже болады [2] . Сондықтан дамыта оқыту әдістемесі негіздері ретінде педагогика және психология болып табылады. Мұғалім дайын ақиқат, түйін, ой қорытындысын оқушылардың миына құйғанмен, ойлау мен сөйлеу негіздеріне жақындауға да мүмкіндік бермей, шығармашылық, арман, қиял қанатын байлап қояды. Оқушыны білім, ақиқат, ереже мен формулалар қоймасына айналдырмау үшін, оны ойлауға үйрету керек (В. А. Сухомлинский) [3] .
Тақырыптың зерттелу деңгейі : Болашақ химия мұғалімінің жоғары оқу орнында алған білімді болашақ өмірінде өз қажеттілігіне жарата білуі керек. Мұғалімдердің кәсіптік дайындығын жетілдіру мәселелеріне О. А. Абдуллина [4], С. И. Архангельский [5], Ю. К. Бабанский [6], Н. Ф. Талызина [7], В. В. Краевский [8], В. В. Гоноболин [9] және басқалардың зерттеулерінде химияны оқытуда электронды дидактикалық құрал-жабдықтарды пайдалану мәселелері қамтылған.
Зерттеу нәтижелеріне сүйене отырып, дидактикалық электронды құралдарды қолдануға болашақ химия мұғалімдерінің әдіснамалық білімдерін жетілдіру қажеттілігі туындайды. Бұл ретте электронды дидактикалық құрал-жабдықтарды қолдануға әдіснамалық білімдер деп , электронды дидактикалық құрал-жабдықтар, оны меңгеру үдерісі, түсіндіру әдістері және оқыту мен тәрбиелеу жүйесінде қолдану шарттары мен оны жетілдіруді түсінеміз. Дегенмен, болашақ мектеп мұғалімдерінің электронды дидактикалық құрал-жабдықтарды қолдануға әдіснамалық білімдерін жетілдіру мүмкіндіктері мен математика мұғалімінің электронды дидактикалық құрал-жабдықтарды қолданудағы әдіснамалық білімдерін қалыптастыру тиімділігі, болашақ математика мұғалімінің электронды дидактикалық құрал-жабдықтарды қолдануға әдіснамалық білімдерінің қалыптасуының негізгі белгілерінің әлі дежеткілікті шешімін таппай отыруы себепті қарама-қайшылықтар туындап отыр.
Жұмыстың мақсаты: Орта мектептің химия курсын оқыту барысында қолданылатын электронды дидактикалық құралдар мен үлестірмелі тапсырмалардың маңыздылығын көрсету және дайындау әдістерін ұсыну.
Жұмыстың міндеті:
- Оқылатын жүйені, құбылыстар мен үрдістерді ұқсатып моделдеу бойынша белсенді оқытуда дидактикалық ойындардың, тапсырмалардың, құралдардың маңыздылығын ашып көрсету;
- Электронды дидактикалық ойындарды өткізу барысында оқушылардың оқу- танымдық әрекетке белсенді қатысуын арттыру;
- Дидактикалық ойын балалардың ұжымдық мәселені шешуге, ұжым үшін бірлесіп, іс-әрекет етуге, жолдасының пікірімен есептесуге, тілектес болуға жетістігі мен сәтсіздігіне бірге толқуға, қабілеті мен кемшілігіне ұқыптырақ болуға үйрететіндігін арттыру;
- Электронды дидактикалық тапсырмалар мен құралдар оқушылардың оқу танымдық бесенделеген арттыратын құралы ғана емес, оқушы жүрегі арқылы сабаққа ұмтылыс тудыру жолдары екендігін іс-жүзінде дәлелдеу;
- Нашар оқитын оқушының ой өрісін дамытуға көмектесетін оқу құралдарының аса маңыздыларының бірі екендігін ашу.
Зерттеу нысаны: Электронды дидактикалық құрал-жабдықтарды химияны оқытуда пайдалану үдерісі .
Зерттеу пәні: Болашақ химия мұғалімінің электронды дидактикалық құрал-жабдықтарды қолданудағы әдіснамалық білімдері.
Зерттеу жұмысының әдіснамалық және теориялық негіздерін таным теориясы, жүйелілік, іс-әрекеттік, оқытуды саралау және даралау, білім беруді ізгілендіру келістері, жоғары педагогикалық, химиялық білім беру мен әдістемесіне қатысты теориялар, педагогикалық жоғары оқу орындарында болашақ химия мұғалімін дайындаудың психологиясы мен әдістемелік алғы шарттары құрайды.
Зерттеу әдістері: зерттеу мәселесі бойынша ғылыми-әдістемелік және педагогикалық әдебиеттерге, орта мектепте оқу үдерісінде қолданылатын электронды дидактикалық құрал-жабдықтарға талдау; жоғары оқу орындарының арнайы пәндерді және таңдау бойынша курстарды оқытудың тәжірибесін зерттеу және жинақтап ой қорыту; болашақ мамандарға бақылау жасау, орта мектеп мұғалімдерімен сұхбаттасу, оларға сауалнама жүргізу; зерттеу нәтижелерін статистикалық өңдеу және талдау.
Зерттеу базасы: Жетісай ауданыМ. Жұмабаев атындағы №15 жалпы орта мектебі коммуналдық мемлекеттік мекемесі.
Диплом жұмысының құрылымы: кіріспе, үш тараудан, әдебиеттер тізімінентұра
1 ХИМИЯ КУРСЫНДА ДИДАКТИКАЛЫҚ МАТЕРИАЛДАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Химияны оқыту барысында оқушылардың ақыл-ойын дамыту
Соңғы уақытта мектеп программаларының ғылыми-техникалық прогрестің деңгейінен едәуір артта қалғаны айқын сезілгендіктен химиядан сабақ беруді қайта құру қажет болды. Теориялық деңгейі жөнінен ғылым мен техниканың қазіргі кездегі жетістіктеріне едәуір жақындатылған жаңа программалар бастапқыда оқушы түгіл химия мұғалімінің өзіне біршама қиын тиді. Білім және тәрбие берумен бірге химияны оқытудың тағы бір аса маңызды міндеті оқушылардың ақыл-ойын дамыту. Педогогикалық теориялардың тұрғысынан қарағанда дамыту оқыту деңгейінің және қарқынының көтеріңкі болуына, соларға сәйкес оқушылардың таным әрекетінің белсенділігіне тәуелді болады. Мұның мәнісі - оқушылардың білім алудағы «ең таяу биігі» көрініп тұруы, оған жету жолында бойына біткен қабілеті мен күш жігерін аямай, еңбек істеуі тиіс деген сөз. Психологиялық жағынан алғанда дамыту білімді игеру мен жаңғырту, таныс және жаңа жағдайда қолдана білу, логикалық ойлануды қалыптастыру болып табылады. Әдістемелік әдебиеттерде оқушылардың дамуы химиялық білімнің мазмұнына байланысты химиялық эксперимент жасағанда, сан және сапа есептерін шығарғанда және мәселелерді оқу кезінде жүзеге асатыны баяндалған.
Оқушылардың көп кезеңді жоғары оқу орнына дейінгі, жоғары оқу орнынан кейінгі дайындық процесінде жалпы кәсіптік маңызы бар білім мен шеберліктің көлемі мен деңгейі біртіндеп толықтырылып отырады.
Кәсіби білім мен дағдылардың барлық көлемі мен деңгейі үздіксіз білім беру және кәсібилендіру процесінде оқытушыда қалыптасуы керек, оны өз уақытында И. Л. Дрижун химия оқытушысының профессиограммасында анықтайды. Бұл профессиограммада автор маманның мақсатын тұжырымдап қана қоймайды, сонымен қатар химия пәнінің мұғалімі өзінің кәсіби қызметінде жүзеге асыруы керек студенттерді оқыту, тәрбиелеу және дамыту міндеттерінің шеңберін сипаттайды, сондықтан оларды университет қабырғасында шешуге үйренуі керек. Химия пәнінің мұғалімі өзінің кәсіби қызметінде кәсіби-педагогикалық міндеттерді шеше білуі керек. Оларға мынадай міндеттер жатады:
1) Химиялық білім беруді ізгілендіру, ізгілендіру және демократияландыру; 2) оқушылардың табиғаттың ғылыми бейнесінің құрамдас бөлігі ретінде және ғылыми дүниетанымның негізі ретінде Жалпы химиялық өкілдіктерін қалыптастыру;
3) Химиялық тілді оқыту;
4) негізгі химиялық ұғымдар жүйесін қалыптастыру;
5) химиялық теориялардың негіздеріне оқыту жатады;
6) Химиялық эксперимент әдістеріне оқыту;
7) кәсіптік бағдар беру, оқытудың политехникалық бағыты;
8) өздігінен білім алуға дайындығын қалыптастыру;
9) танымдық қызығушылықтары мен шығармашылық қабілеттерін дамыту
10) этикалық, еңбек, аксиологиялық, интерсоәлеуметтік және эстетикалық тәрбие.
Кәсіби білім көлемінің елеулі бөлігін қалыптастыру, дағдылар, тәжірибе мен құзыреттілік ЖОО-ның үздіксіз білім беру кезеңіне келеді. Болашақ химия пәнінің мұғалімі, бакалавр, магистрдің кәсібилік сапасын қамтамасыз ету мақсатында университет кезеңінде әртүрлі химиялық-әдістемелік пәндер оқытылады. Оқу жоспарына байланысты келесі оқу пәндері іске асырылуы мүмкін: химия дидактикасы, химияны оқыту теориясы мен әдістемесі, негізгі мектепте химияны оқыту әдістемесі, химияны оқытудың заманауи технологиялары, мектептегі химия курсының теориялық негіздері, бейіндік мектепте химияны оқытудың ғылыми негіздері, химиялық есептерді шешуді оқыту әдістемесі, сыныптан тыс жұмыс, химияны оқытудың теориясы мен әдістемесі бойынша зерттеу негіздері, ғылыми зерттеудің әдістемесі мен әдістері, химияның әдіснамасы мен тарихы, ғылым мен білімдегі заманауи проблемалар және т. б.
Оқушыларды кәсібилендіру процесінде химияның дидактикасына осы әдістемелік пәндер жүйесінде ерекше орын беріледі, өйткені химиялық білім беру әдістемесі мен теориясының жалпы мәселелерін шешпей, пәндік Әдістеменің көптеген жеке мәселелерін тиімді шешу мүмкін емес.
Химияның дидактикасы студенттердің білім беру іс-әрекеті процесінде келесі салыстырмалы түрде тәуелсіз функцияларды орындауға дайын болуын қамтамасыз етуі керек: дизайн, мотивациялық ынталандыру, конструктивті-ақпараттық, процедуралық-технологиялық, ұйымдастырушылық-басқарушылық, жұмылдыру, коммуникативті, құндылық-бағдарлау, гностикалық, ғылыми-зерттеу, инновациялық, нәтижелі-бағалау, өзін-өзі тәрбиелеу.
Химияның дидактикасын зерттеуде оның кәсіби практикалық бағытына үлкен мән беріледі, бұл студенттердің жалпы мәдени және жалпы кәсіптік және пәндік құзіреттіліктерін қалыптастыру үшін маңызды, оларды мектептегі алдағы педагогикалық практикаға дайындау үшін қажет.
Оқушылардың ойлау қабілетін қамтамасыз етуде теориялар мен заңдардың маңызы зор. Ю. В. Ходоковтың еңбегінде заттардың құрылысы және химиялық құбылыстар туралы негізгі ұғымдарды қалыптастыру барысында оқушылардың логикалық ойлауын дамытудың мазмұнына мыналар жатқызылады; бақылаған нәрселерін салыстыру арқылы ұқсастығы мен айырмашылығын анықтай білу; нәрсені ой жүзінде жеке бөліктерге жіктеу (анализ), оларды қайтадан біріктіру арқылы (синтез) нәрсенің тұтас күйін және жеке бөліктерінің арасындағы байланысты танып білу, нәрселердің елеулі қасиеттерін елеусіздерінен ажыратып, бөле білу; бақылаулардан және жеке деректерден тиісті қорытынды жасап, дұрыстығын тексере білу; өз ойын анық және жүйелі баяндауға үйрену.
М. В. Зуева бұл ойлау тәсілдерін әдістемелік жағынан жүзеге асырудың мәселелерін нақты мысалдармен талдады. Оқушылардың ақыл-ой білім мен білікті игеру барысында дамиды. Жеке сыныптар бойынша теориялық және деректі материялдардан, химиялық тілден, химиялық эксперимент жасаудан, сан есептерін шығарудан қалыптасатын білім мен біліктердің тізбегі мемлекеттік бағдарламада көрсетілген. Оқушылардың ой-өрісі алған білімнің мазмұны мен ауқымынан, іске жарата білуінен айқын көрінеді. Мұның үш деңгейі бар. Бірінші деңгейі - алған білімді еске түсіріп, қайта жаңғырту. Бұл білімді мұқият қабылдап, жадында ұстай білуінен аңғарылады. Екінші деңгейі - алған білімді оның қалыптасуына ұқсас жағдайда қолдана білу. Мұнда білімді қайта жаңғырта отырып, тасымалдау және іске жарату жүзеге асырылады. Үшінші деңгей - алған білімді бұрын кездеспенген жаңа жағдайда қолдана білу. Бұл жаңа жағдайды бұрынғымен жақындастыратын, байланыстарды ашатын ойлау тәсілдерін жүзеге асыруды қажет етеді. Білім алу мен оны қолдану үрдісінде жүзеге асатын ойлау тәсілдері; салыстыру, анализ, синтез, жіктеу, жүйеге түсіру, себеп-салдар байланысын ашу, қорыту және жалпылау. Бұл бір-бірімен ұштасып жүзеге асырылғанда ақыл-ой әрекетінің негізгі тәсілдері деп аталады. Мәселен, нәрселер мен құбылыстарды салыстырудан қорытынды жасалады. Жалпылау кезінде елеулі белгілері таңдалып, жүйеге түсіріледі, қорытынды жасалып, мысалдармен нақтыланады. Қорытындылауда себеп-салдар байланысы, жіктелуі, жеке бөліктерінің арасыындағы өзара байланысы ашылады. Оқушылардың ақыл-ой әрекетін қалыптастыру химияның алғашқы сабақтарынан басталып, біртіндеп дамытылады. Ол үшін әр тақырыпқа лайық сұрақтар, жаттығулар мен тапсырмалар әзірленеді. Осы орайда білімді бір жүйеге келтіру және қорытындылау сабақтарының маңызы зор. Бұл сабақтарда ақыл-ой әрекетінің айтылған тәсілдерін қолдану арқылы оқушылар материялды жаңа қырынан көруге үйренеді, жеке бөліктерінің арасындағы өзара байланысын тауып, алған білімді қолдана білуге дағдыланады. Логикалық ойлауды дамыту әдістері - химия сабақтарында дамытушылық тапсырмаларды қолдану мен басталады. Логикалық ойлауды дамытатын тапсырмалар белгілі бір сипаттағы тесттер болуы мүмкін. Мұндай тапсырмалардың үлгілері, мысалы мектептегі химия кітаптарында келтірілген. Олар сабақта қызықты іс-әрекетті жағдайларды ұйымдастыруға мүмкіндік береді, бұл материалды жақсы игеруге және жалпы логикалық ойлауды дамытуға ықпал етеді.
1. Талдау, жалпылау қабілетін дамытуға арналған тапсырмалар.
а) . Жіктелуі. (осы типтегі тапсырмаларда формулалардың жиынтығын топтарға бөлуі қажет) ;
Берілген: Ca(OH) 2, HCIO, Mg (OH) 2, MgO, H2SO4, KOH, H2CO3, CO2, NO, P2O5, CO, H2SO3
Көрсетілген заттарды: А) екі топқа; б) үш топқа; в) төрт топқа бөліңіз
б) ұсынылған объектілер жиынтығынан "артығын" алып тастау қажет (яғни, басқалармен біртекті топ құрмайтын кейбір реакциялардың формулаларын) ;
А) метилциклопропан, бутен-1, бутен-2, 2-метилбутен - 1, циклобутан
Б) C3 H8, C4 H10, C5 H10, C10 H22, C6 H14, C2 H 6
В) этен, пропен, бутан, пентен
2. Тапсырмада артық нәрсе жалпы белгі алынғанына байланысты бір немесе басқа объект болуы мүмкін. Мысалы, "химиялық реакциялардың жіктелуі" тақырыбында артық реакцияны табуды ұсынуға болады:
1. 2 H2S + 3O2 2 S O2 + 2 H 2O + Q
2. 2 S O2 + O2 <=> 2 S O3 + Q
3. N 2+ O2 <=> 2 NO - Q
4. CaO + CO2 <=> CaCO3 + Q
5. N2 +3 H2 <=>2 NH3+ Q
Бірінші реакция -артық, өйткені ол қайтымсыз, екінші реакция -артық, өйткені ол катализдік реакция, 3-эндотермиялық, 4-гетерогенді, 4-тотықсыздандырғыш реакциялар. Соңғы үш реакциялардың ешқандай артықшылығы болмайды.
Үлгіні, тұжырымдаманы нақтылауды анықтауға арналған тапсырмалар (ұсынылған формулалар жиынтығынан осы тұжырымдаманың қажетті және маңызды белгілерін қамтитын таңдау қажет) ;
А) қос нүктенің орнына қажетті элементтерді жазыңыз:
Li, Na, …, Rb
Al, Si, …, S, Cl
H 2O, H 2S, …., H 2Te
CH4, NH3, …, HF
Б) келесі заңдылықты тауып, қатарларды жалғастырыңыз:
метан, этан, пропан, бутан, . . .
C2 H4, C3 H 6, C 4H8, C5 H 10, …
C 2H8, C2 H6, C4 H10, C H4, …
Бейорганикалық химия бойынша:
1) Ca- CaO- Ca(OH) 2 S- SO2- …. 2) CaO, Ca(OH) 2, SO3, ….
3. Аналогияны құру тапсырмасы үлгіні іздеу:
Ақпаратты бір белгілік жүйеден басқасына (мәтіннен кестеге, аудивизуальдық қатардан мәтінге және т. б. ) аудару білігі оқыту мазмұнына сәйкестендіріліп, тақырыпқа сай тапсырмалар орындау:
Al3+ катионының электронды құрылымы атоммен бірдей ме?
1) Ar
2) Ne
3) Kr
4) He
4. Логикалық қорытынды жасау қабілетін дамытатын тапсырмалар (пайымдау ақиқаты мен қисындылығын анықтау талап етіледі) ; оқушыларға өзара байланысты екі категориялық пайымдаулары бар тапсырмалар және қорытынды - қорытынды (силлогизм) беріледі. Қорытындылар ішінара қисынды, ал кейбір жағдайларда әдейі жалған. Қандай тұжырымдар дұрыс және қайсысы қате екенін анықтау қажет.
Мәлімдеме дұрыс па:
А) Барлық тұздар - қатты заттар. Натрий хлориді-тұз, сондықтан натрий хлориді-қатты зат.
Б) Негіздер қышқылдармен әрекеттеседі. Х зат қышқылмен әрекеттеседі, сондықтан х - негіз зат.
В) Барлық оксидтер күрделі заттар. Зат х-күрделі. Демек, Х-зат оксиді.
Г) Негізгі оксидтер әдетте металл оксидтері болып табылады, сондықтан металл оксиді әрқашан негізгі болады.
5. Химиялық диктанттарды қолдану.
Олар қорытынды сияқты ойлау формаларын белсендіруге және негізгі логикалық әдістерді - талдау мен синтезді жетілдіруге мүмкіндік береді. Диктанттар келесідей өткізіледі: білім алушылар бағанға белгілі бір терминдерді жазады, мұғалім мәлімдеме - сұрақтарды оқиды, білім алушылар бекіту нөмірін сол сыныпқа немесе қосылыстар класына қарама-қарсы жазуы керек, олар үшін олар дұрыс деп санайды. Нәтижелерді тексергеннен кейін мұғалімнің өзі де, жеке білім алушылар да тексере алады. Сондай-ақ, жеке білім алушылар үшін жұмысты жұппен ұйымдастыруға болады.
6. Салыстырудың ойлау әдісін дамытатын тапсырмалар.
Салыстыру дегеніміз-жұптасқан объектілердің ұқсастығын немесе айырмашылығын анықтау. Осы анықтамаға қосымша біз оқушыларға салыстыру жүзеге асырылатын жоспарды ұсынамыз:
1) салыстыру жүзеге асырылатын белгілердің тізбегі;
2) салыстыру (ұқсастық белгілері бойынша салыстыру), қарсы қою (айырмашылық белгілері бойынша) немесе толық салыстыру (ұқсастық және айырмашылық белгілерін белгілеу) ;
3) жалпылау және қорытынды. Салыстыру әдісін дамытуға ықпал ететін жаттығулар біз көрнекілік құралдарын қолдана отырып немесе онсыз (егер жоқ болса) белгілердің дайын тізімін салыстырудан бастаймыз. Біз студенттердің өздері есте сақтайтын және ішінара орнататын белгілер тізімін салыстыра отырып, оқуды жалғастырамыз және студенттердің өздері анықтаған белгілер тізімін қолдана отырып салыстыруды немесе белгіленген маңызды белгілерді салыстыруды аяқтаймыз.
* Формулалары берілген заттардың нуклеофильді алмастыру реакцияларындағы реактивтілікті салыстырыңыз:
СН3-СООН, С 3Н 7-СООН, СН 2=СН-СООН, СН 2=СН-СН 2-СООН.
Жауабыңызды түсіндіріңіз.
7. "Логикалық тізбектерді"қолдану. Бұл тапсырма ойларды нақты және дәйекті түрде жеткізе білу, өз пікірлерін негіздеу, олардың ақиқатын дәлелдеу қабілетін дамытады.
Мұғалім фразаны бастайды: "алкандар-көмірсутектер, сондықтан . . . ", содан кейін студенттер " өйткені, демек, сонымен қатар, т. б. Осылайша оқышылардың химия пәніне деген қызығушылықтарын арттырып, ойлау қабілеттерін дамыта аламыз. Сонымен қатар оқушылар өз ойларын ашық айта алатын болады. Сол арқылы есте сақтау қабілеті артады және де сабақ қызықты өтеді.
Химияның дидактикасы оқу пәні ретінде үнемі өзгеріп отыратын әлеуметтік-экономикалық және ғылыми-технологиялық жағдайларда жұмыс істеуге қабілетті, химиялық білімді, Әлеуметтік және мәдени дамыған, кәсіби білікті, бәсекеге қабілетті тұлға химия оқытушысы, бакалавр, магистр. Педагогикалық ЖОО-да химияның дидактикасын зерделеу дәстүрлі және инновациялық мектептердің оқушыларын пәндік оқытуды, дамыту мен тәрбиелеуді Құзыретті жүзеге асыруға қабілетті педагогтарды кәсіби-әдістемелік даярлаудың сапасын қамтамасыз ету үшін қажет. Химик-педагогтарды кәсібилендірудегі химия дидактикасының басты рөлі оны жоғары оқу орнында оқыту процесінде қазіргі заманғы мектептің гимназия, колледж, лицей және т. б. білім беру практикасындағы мұғалімнің маңызды үш тұғырлы білім беру оқыту, тәрбиелеу, дамыту функцияларын ашу мүмкіндігімен байланысты. Химия дидактикасы курсында химиялық білім берудің негізгі мәселелері, мақсаттары мен мазмұны, Негізгі және орта мектепте химияны оқыту процесі, оның принциптері мен әдістері, білім мен дағдыларды бақылау және бағалау, оқытудың ұйымдастырушылық формалары, заманауи технологиялар мен басқа да химиялық білім беру құралдарын қолдану мәселелері қысқаша баяндалады.
"Химиялық білім беру" дидактикалық жүйесінің компоненттері"
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz