Міндеттеме ұғымы және түрлері

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
I. Азаматтық.құқықтық мiндеттемелердiң жалпы сипаттамасы
1.1 Міндеттеме ұғымы және оның түрлері
1.2 Міндеттемені орындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
II. Міндеттеме бойынша құқықтық жауапкершілік
2.1 Міндеттемені бүзғандық үшін жауаптылық ұғымы ... ... ... ... ... ... ..17
2.2 Міндеттемені бұзғандық үшін жауаптылықтың түрлері ... ... ... ... ..19
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
....................................3
I. Азаматтық-құқықтық мiндеттемелердiң жалпы сипаттамасы
1. Міндеттеме ұғымы және оның ... ... ... ... құқықтық жауапкершілік
2.1 Міндеттемені ... үшін ... ... ... үшін ... ... мазмұны оның тараптарының ... мен ... ... ... ... ... субъективтік құқықты талап ету
құқығы деп, ал ... ... ... ... - ... деп атау ... құқықтың ерекшелiгi сол - ол коғамдағы калыпты
қатынастарды да, ... ... ... да бiр ... (қорғаушы
мiндеттемелер, мiндеттеменi орындамағандық үшiн жауапкершiлiк, мiндеттеменi
қамтамасыз ету) бұзылуын да реттейдi.
Міндеттемелік құқық қатынастарының ... ... ... ... ... мүліктік нәтижелерінің ауысуынан
туындайды (өндіріс өрісінен айналым ... ол ... ... өрісіне
ауысуы)..
Міндеттеме субъектісі болып саналатын тараптар: борышкер ... ... ... ... ... ... ... болып келеді.
Егер бірнеше борышкер немесе бірнеше несие беруші болса, ол міндеттемедегі
адамдардың ... ... ... бәрі бір бұл жерде екі тарап бар.
Міндеттеменің мазмұны оның ... ... ... құрайды. Құқық берілген тарапқа тиесілі ... ... ету ... деп, ал ... жақта жатқан міндетті - борыш деп атау
қабылданған.
Міндеттемені орындау процесіндегі өте маңызды мәселе - орындау
мерзімі және ... ... ... ... ... және орындалу
мерзімі талап етілетін кезбен анықталған болып бөлінеді. ... ... ... заңи ... жан ... ... ... жасалды
Жұмысты орындау барысында құқық саласында көп еңбек сіңірген
заңгер ғалымдарымыз Ғ.Төлеуғалиев, О.Н ... ... ... ... құқықтық актілер, «Юрист»
электрондық базасының анықтамалық материалдары қолданылды
Зерттеу тақырбының пәні
Зертттеу тақырыбның объектісі
Зерттеу
І Азаматтық-құқықтық мiндеттемелердiң жалпы сипаттамасы.
1.1 ... ... және оның ... ... ... мағнада пайдаланылады: 1) құқық қатынасы; 2)
борыш, міндет; 3) осы ... ... ... (қолхат, квитанция,
вексель, чек, облигация, мемлекеттік қазыналық міндеттеме).
АК-ның 268-бабында міңдеттеме құқықтық ... ... ... ... бір адам ... ... ... (несие берушінің)
пайдасына мүлік беру, жұмыс орындау, ақша төлеу және т.б. ... ... ... ... не ... бір ... ... тартынуға міндетті,
ал несие беруші борышкерден өз міндеттерін ... ... ... ... ... ... атқарылғанды қабылдауға міндетті».
Міндеттемелік құқық қатынастарының негізгі ерекшеліктері, экономикалық
тұрғыдан алғанда, еңбектің мүліктік нәтижелерінің ауысуынан ... ... ... ... ол ... ... ... ауысуы).
Егер өндіріс өрісінде сатып алу-сату ресімделсе, онда ... ... ... ... ... айналым өрісіне, сонан соң қайтадан
өндіріс ... ... Егер ... ... ... ... ... онда мүлік айналым өрісі арқылы өндіріс өрісінен тұтыну өрісіне
ауысады. Мүліктің өндіріс өрісінен айналым және тұтыну ... ... ... ... міндеттемелік қатынастар болып табылады.
Осыдан барып міндеттемелік қатынастардың ерекшеліктері және ... ... ... ...... емес ... ... қатынастармен
салыстырғанда мүліктік құқық қатынастары болып табылады;
2) егер заттық құқық қатынастары үшін ... ... ... ... ... ... үшін - иеленіп қойған
материалдық игіліктердің ауысуын бекіту керек, сондықтан ... ... ... ал ... ... - ... сипат
бар;
3) бұдан заттық құқық қатынастарындағы міндетті тұлғалардың пәс мінез-
құлқы ... ... ... ... және ... ... міндетті тұлғалардың белсенді мінез-құлқы (борышкердің
несие берушінің пайдасына нақты әрекеттер жасау міндеті) ... ... ... ... адамға нақты міндетті адам қарсы тұрады
(құқық қатынастарының салыстырмалы ... ал ... ... қатынастарында
құқық берілген адамға анықталмаған міндетті адамдар қарсы тұрады (құқық
қатынастарының абсолюттік сипаты);
5) міндеттемеге заттық ... ... ... ... ... ... болу тән. Міндеттемелік құқық қатынастар заттық ... ... және ... өзара байланысты. Міндеттемелік заттық
құқықтық қатынас, туыңдаған кезде заттық қатынастардың болуын, көздейді, ал
ол өз тарапынан міндеттемелік құқық қатынастарының ... ... ... ... Сатып алу-сату меншік құқығының болғандығын ... ... ... ... ... қатар, сатып алу-сату
нәтижесінде меншік құқығы пайда ... ... ... ... ... ... ... заттық құқықтардың ауысуы болады.
Міндеттеменің жоғарыда келтірілген нышандарына сүйеніп оған анықтама
беруге ... ... ... - ... ... азаматтық
құқықтық қатынас, оған сәйкес бір тарап (борышкер) екінші тараптың (несие
берушінің) пайдасына мүлікті ... ... ... ... ... жөнінде
белгілі бір әрекет жасауға не ... бір ... бас ... ... ... ... ... борышкер және несие
беруші. Міндеттеме, әдетте, көпжақты емес, ... ... ... ... ... ... ... несие беруші болса, ол міндеттемедегі
адамдардың көптігін ... ... бәрі бір бұл ... екі ... бар.
Міндеттеменің мазмұны оның тараптарының құқықтары мен ... ... ... тарапқа тиесілі субъективтік құқықты талап ету
құқығы деп, ал міндетті жақта ... ... - ... деп атау қабылданған.
Міндеттемелердің түрлері. 1) Міндеттемелерді олардың негіздері бойынша
топтастыру ... ... ... ... ... ... тыс деп ... сәйкес келеді, ол жайында бұрындары айтылған.
Бұл тарауда міндеттемелік құқық қатынастарын өзге негіздемелер бойынша
топтастыру ... ал олар ... ... ... құқық
институттарын бөлумен сәйкес келмейді, бірақ ... ... ... ... ... ... мен міндеттердің ара қатынастары бойынша міндеттемелер
былайша бөлінеді:
- біржақты - міндеттеменің бір тарапында тек ... ... ал ... – тек ... ... зиян ... ... немесе екіжақты - міндеттеменің әрбір қатысушысында құқық та,
міндеттеме де бар, яғни олар ... де, ... ... де ... (АК-ның 269-бабының 3-тармағы). Мысалы, ... ... ... ... беру ... ... борышкер және тауарға ақша төлеу
мiндеттемесі бойынша несие беруші; ал, сатып алушы - керісінше.
3) ... ... ... ... ... былайша
бөлінеді:
- белгілі бір мазмұндағы міндеттемелер - дағдылы және көп таралған;
- балама міндеттемелер - ... өзі ... ... бірнеше
әрекеттердің ішінен біреуін тандауға құқылы. Мысалы, өсиет ... бас ... ... қамтамасыз ету, немесе оның ... үшін ... бір ... бойы ақы ... тұру құқығын береді. Зиян
келтірудегі міндеттемеде борышкер зиянның ... ... ... ... ... ... ... міндетті;
- факультативтік міндеттемелер - борышкер белгілі бір ... ... ал ол ... болмаса - басқа әрекет жасайды. Мысалы, ... ... ... ... ... ... ол оны қандай да бір
себептермен жасай алмаса, автомобильдің ... ... ... сондай мүлік
беруге тиіс.
Кейде альтернативтік және факультативтік міндеттемелер ... ... ... ол бар. ... ол, орындау нысаны
кездейсоқ жойылғанда пайда болады. Мысалы, автомобиль ... ... ... ... болады: альтернативтік міндеттемеде (не автомобиль, не
ақша) ақша төлеу міндеті қалады; факультативтік ... ... ол ... - ... ... тоқтайды, себебі факультативтік орындау
нысанының тағдыры түгелдей негізгі заттың тағдырына ... ... ... ... ... міндеттемелер басты және
қосымша (акцессорлық) болып бөлінеді. Мысалы, түрақсыздық айыбын төлеу
міндеті ... ... ... міндеттемеге жатады.
Акцессорлық міндеттеме негізгімен тығыз ... ... ... ол да ... ... нысанының сипаттамасына қарай олар бөлінетін ... ... - ... ... ... және ... (бөліп
орыңдауға болмайды, мысалы - үй құрылысы, сурет салу, т.б.) деп бөлінеді.
Борышкердің жеке басымен байланыс бойынша жеке ... ... оның ... жеке ... ... ... ... оны
басқа адамға тапсыруға тыйым салынған, борышкердің өзі ғана орындайды.
Борышкердің немесе ... ... ... болуына (заңды тұлғалардың
тарауына) ... бұл ... ... ... ғалымның ғылыми
мақала жазу жөніндегі ғылыми журнал алдындағы міндеттемесі. Қатынастардың
жеке-сенімдік сипаты кепілдік ... ... ... ... ... ... ... қатынастарға және т.б.
тән.
Міндеттеменің қатысушылары. Міндеттемедегі тұлғалардың ауысуы.
Әдебиетте, ... ... ... ... ... ... мен несие берушіні) қарастырады. ... ... ... ... ... ... байланыстылығынан
үшінші жақтың бұл қатынастардағы рөлі артуда. Көбіне олар ... әсер ... оның ... ... ... ... міндеттеменің тараптары (борышкер және несие
беруші); үшінші жақ.
Міндеттемедегі тұлғалардың ... ... ... ... делінген:
«Егер міндеттемеге бірнеше несие беруші немесе бірнеше борышкер ... көп ... ... несие берушілердің әрқайсысы міндеттемені
орындауды талап етуге құқылы, ал борышкерлердің әрқайсысы заңдардан немесе
міндеттеме шарттарынан өзгеше ... ... тең ... ... (үлесті міндеттеме)".
Адамдар көптiгi болғанда міндеттеме үлесті және ... ... ... ... ... ... ... пен үлесті талап белгіленеді,
ол теңдей үлес ... ... ... ... ... ... несие беруші - бір борышкер), жалпы ереже
бойынша әрбір ... ... ... ... ... ... талап етуге
құқылы. Өз орындау бөлігін алған несие ... ... ... - үйдің
өз бөлігіне қоныстанған) міндеттемеден шығып ... ал ... ... ... алдындағы міндетін орындауды жалғастырады (үйдің басқа
бөліктеріне қоныстандыру үшін ... Пәс ... ... ... ... - бірнеше борышкер) міндеттемедегі өз ... ... де ... ... өзі ... ... босатқан) міндеттемеден шығып
қалады. Бірақ соңғысы басқа борышкерлердің ... ... ... ... олар ... ... ... Сонымен, несие беруші
борышкерге басқа борышкерлердің орындамағандығына байланысты қандай да ... ... ... ... бір несие берушіге ... ... ... ... ... ... неге орындау жасалмағаны
жайында есеп ... тиіс ... ... ... ... ... өз қалауы бойынша кез
келген борышкерден талап етуі ... ... ... ... ... ... ... негізгі борышкерге қойылғаннан кейін қойылуы
мүмкін, егер негізгі борышкер ... ... ... ... ... ... Бұл айырмашылықтар кепіл болушылық және кепілдік
үғымдарының арасын ашқанда анық байқалады, ... ... ... ... ... Кепіл болушы субсидиялық, ал кепілші -
ортақтас жауап береді (АК-ның 329-336 баптары).
Үшінші жақтың ... ... ... ... Үшінші жақты міңдеттеме
шеңберіне кіргізу олардың міндеттемелердің туындау, орындалу және ... ... ... ... байланысты. Үшінші жақтың маңыздылығының
арқасында азаматтық құқықта үшінші жақ қатысатын міндеттемелер көзделген.
Міндеттеме тараптарының біреуіне міндеттемелер ... өзге де ... ... ... ... үшінші жақтар деп саналады (АК-ның 270-
бабының 2-тармағы).
Регрестік міндеттеме. Басқа адамның міндеттемесін орындаған борышкер
орындалған міндеттеменің мөлшерінде сол адамға кері ... ... ... ... әрекеттері салдарынан міндеттемені орындамаған борышкер
сол жақтың шығынды төлеуін талап ... ... ... ... 1-
тармағы).
Регрестік міндеттеме үшінші жақтар қатысатын міндеттемелердің бір түрі
болып ... ... ... тағы да, кері ... ... ал ... - кері міндеттеме деп атайды.
Міндеттеменің туындау негіздері: бұл - заңдық фактылар, яғни құқық
нормалары ... ... ... туындауын, өзгеруін немесе
тоқтауын байланыстыратын мән-жайлар. Заңдық фактылар әрекеттерге (саналы
және ... ... ... және ... ... ... ... баланың тууы, табиғи құбылыстар) бөлінеді.
Әрекеттер занды және заңсыз болып бөлінеді. Барлық ... ... ... және ... ... ... актілер, олар -
қандай да бір заңдық салдарларға жетуге ... ... ... әкімшілік актілері). Заңдық қылықтар, олар - адамдардың ниетіне
байланыссыз заңдық салдарлардың туындауына алып келетін әрекеттер ... өз ... ... ... ... ... зиян ... немесе 7-бапта
көрсетілген өзге де негіздерден туындайды. Міндеттеме туындауының мынадай
маңызды ... ... ... 1) шарт; 2) әкімшілік акт (заңды
әрекеттер); 3) зиян ... ... және ... ... ... мешіктің әртүрлі объектілерін құру және ... ... мен ... тұлғалардың өзге әрекеттері; 6)оқиға;
2. Міндеттемені орындау
Борышкердің несие беруші өзінен талап етуге ... ... ... әрекеттен тартынуы). Бұл әрекеттің нақты сипаты орындалуға жататын
міндеттеменің түріне байланысты (тауарларды беру, жұмыс ... ... ... өтеу жене т.б.) ... ... орындалуы әрқашан да
белсенділікті керек ететін ... тән ... ... ... ... ... ... өткізбеу міндетін келтіруге болады. Сондықтан да,
авторлық шартты орындаудың мазмұнына ... ... ... ... тартыну кіреді. Принциптер: 1) тиісінше орындалу принципі ... ... ... ... ... ... мерзімде, тиісті орында,
тиісті затқа қатысты және тиісті тәсілмен орындауы; 2) нақты ... - ... ... ... ... заттай орындау
керектігінде (яғни, міндеттеменің нысаны ... ... сол ... ... ... - ... ... сәйкес несие
берушіге беруге, орындауға немесе ... ... зат, ... ... Нысанға қойылатын тиісінше талап сапа және сан ұғымы арқылы көрініс
табады. Сапа шартқа сәйкес ... Егер ол ... ... ... ... шарттар болса, онда сапа Госттарға немесе
техникалық шарттарға сәйкес, егер ... - ... ... талаптарға
сәйкес анықталады.
Орындау нысаны, бұл - ... ... ... ... ... ... - зат. ... жеке-белгілі бір зат жайында 355-бапта
айтылған. Заттардың айрықша түрі болып табылатын орындау нысаны ретінде АК-
да ақша ... ... ... нысаны зат емес мүліктер де, атап
айтқанда, міндеттемелік құқық та, интеллектуалдық меншік те ... ... ... өзіне затты да, талап қою құқығын да, борыштарды да,
интеллектуалдық меншікті де ... ... ... ... ... болуы
мүмкін. Сөз мүліктік кешен ретіндегі кәсіпорын ... ... отыр ... ... процесіндегі өте маңызды мәселе - орындау мерзімі
және орны. Міндеттемелер орындалу ... ... және ... мерзімі
талап етілетін кезбен анықталған болып бөлінеді. Міндеттеменің орындалуын
қамтамасыз ету тәсілдері үғымы және олардың ... ... ... орындалуын қамтамасыз ететін тәсілдерге заңда немесе шартта
көзделген, борышкердің ... ... ... ынта ... ... ... ... қорғауды жеңілдететін, мүліктік сипаттағы
арнаулы шаралар ... Бұл ... ... мына мақсаттарды көздейді:
• борышкердің жауапкершілігінiң ауқымын ұлғайту және залалдың
барлық мөлшерін немесе оның бір ... ... ... - ... ... ... алғандық үшін өсімақы ... ... ... тиiсінше орындамағандық үшін
айыппұл жатады;
• борышкердің жауапкершілігін үшінші ... ... және ... жауапты адамдар қатарына тарту - бұл ... ... ... және кепілдік беру жатады;
• несие берушіге белгілі бір ... ... өз ... қанағаттандыруға құқық беру («адамға емес, заттың
құнына ... - бұл ... ... ... зат жатады;
• борышкер міндеттемені орындаудан бас тартқан жағдайда несие
берушінің қайтарылмайтын ... алуы - бұл ... ... ... ... жатады;
• борышкердің қарсы, әдетте, ақшалай міндеттемені орындағанына
дейін несие берушінің затты немесе өзге мүлікті беру ... ... ... беру - бұл ... ... қалу ... қамтамасыз ету тәсілдерінің тізбесі АК-ның 292-бабының 1-
тармағында тұрақсыздық айыппұл, кепілзат, кепілдік, кепілдік берушілік,
кепіл ... ... ... қалу ... ... ... ... міндеттемені тиісінше орындауға ынталандыратындардың барлығы,
сөзсіз, егер заңды ... ... ... ... ... ... ... дәстүрлі тәсілдермен қатар міндеттеменің
орындалуын қамтамасыз етудің басқа да ... ... ... олар ... ... ... ретінде заңнамада әдейі көзделуі де
(мысалы, кепілдік жарна, қаржыландыру шарты ... ақша ... ... ... ... ... ... шартта белгіленуі де
мүмкін.
Міндеттемені қамтамасыз ету тәсілдері, жалпы ереже бойынша, қамтамасыз
етілетін міндеттемеге қатысты қосымша ... ... ... яғни
оның заңдылығына және заңдық күшіне тәуелді болып келеді. Бірақ бұған банк
кепілдігі ... оның ... ... ... ... ... бұл банк ... берудің кәсіпкерлік
сипатына және соған ілеспе кәсіпкерлік қауіпке негізделген.
Несие берушінің борышкердің ... ... ... азаматтық-құқықтық принциптеріне негізделген, міндеттеменің
бұзылуынан келген залалды борышкер мүлкі ... ... алу ... міндеттемелерді қамтамасыз ету жөніндегі арнаулы шараларды
қолдану өзінен өзі ... ... ... ету жөніндегі жалпы
ереже қамтамасыз етуші шараларды қолдану ... ғана ... да бір ... ... да бір ... ... қамтамасыз етілуі
үшін тараптардың келісімі немесе заңның ... ... ... Бұл ... ... ... кейбір тәсілдері заңнамада да, тараптар
келісімінде де (мысалы, кепіл зат, ... ... ... ... кейбіреулері - тек тараптар келісімінде (мысалы, кепілақы) көзделуі
мүмкін.
Міндеттемені қамтамасыз етудің кейбір тәсілдері (тұрақсыздық айыппүлы,
кепілақы) бір ... ... ... ... да болып табылады,
себебі олар міндеттемені орындамаған немесе тиісінше орындамаған адамға
қосымша мүліктен айырылуды ... ... ол ... және ... ... туындайды. Басқалары (кепіл зат, мүлікті ұстап
қалу, кепілдік және т.б.) жауапкершілік шараларына жатпайды, ... ... ... ... ... ... ... процедураларымен және
қамтамасыз етілген міндеттемеден заңда немесе ... ... ... жағдайлардың туындауымен байланысты.
1)Түрақсыздық айыбы - ... ... ... ... ... ... белгілі бір ақша сомасын ... ... ... міндеттемеге қосымша шарты ... ... ... ... ... ... - борышкерді қамтамасыз
етілген міндеттеме бойынша өз ... оны ... ... қаупімен дел
орындауға мәжбүрлеу, ал күрделенген жағдайда - міндеттеме нысанын құрайтын
міндеттер көбейеді, ... бір ақша ... ... ... ... пайда болады. Міндеттемені қамтамасыз етудің тәсілі бола тұрып
тұрақсыздық ... өзі ... ала ... ақша ... ... бұл
ақша сомасы да тұрақсыздық айыбы деп аталады.
Өсім немесе айыппұл деп аталатын тұрақсыздық ... ... ... ... ... ... ... мысалы,
орындау мерзімінің бұзылуы (өткізіп алу), өнімнің сапасы, ассортименті,
буып-түйілуі туралы ... ... ... бұзылуы, т.б.
Тұрақсыздық айыбын қолдану заңнамада да, мысалы заңнамада ... ... ... ... үшін ... ... белгіленген, кез
келген міндеттемені қамтамасыз ету үшін жасалған тараптар келісімінде ... ... ... ... жалдау ақысын уақтылы төлемегендік үшін,
көзделуі мүмкін.
Тұрақсыздық айыбының түрлері: ... ... ... ... ... және ... қандай тәртіпте - ... ... ... ... ... ... ... түрге бөлінеді.
Егер ол соманың мөлшері заң актісімен анықталса, ол - ... ... ал ... ... - ерікті немесе шарттық тұрақсыздық айыбы
деп аталады.
Тұрақсыздық айыбы өсім немесе айыппұл түрінде де ... ... ... ... ... ... ... ұғым ретінде
берілген.
Заңнамада немесе шартта мынадай жағдайлар қарастырылуы мүмкін: залалды
емес, тек ... ... ғана ... болады; залалды тұрақсыздық
айыбынан бөлек толық мөлшерде өндіртіп алуға болады; несие ... ... не ... не ... айыбы өңдіріледі. Ерекше, айыптық және
балама тұрақсыздық ... ... ... ... ... айыбында тұрақсыздық айыбын өндіртуге болады, бірақ ... ... жол ... ... - ... ... ... тыс
өндіріледі; баламалыда - несие берушінің қалауы бойынша не залал, ... ... ... ... тұрақсыздық айыбы бас тарту төлемі - борышкердің несие
берушіге міндеттемені ... ... ... ... бір ақша ... болады. Тұрақсыздық айыбын төлеу міндеттеменің тоқтауына әкеп
соғады деп тараптар өзара ... оны ... ... ... ... бас тарту төлемі болып саналады. ... ... және ... ... бас тарту төлемі болады, себебі олар тұрақсыздық
айыптарын өндіртіп алғанда ... ... жол ... ... ... қамтамасыз етілген міндеттемені бұзған
жағдайда оның белгілі бір ақша сомасын ... ... ... ... ... ... ... тұрақсыздық айыбы жайында екендігіне
байланысты.
Заң талабы бойынша ... ... ... тұрақсыздық айыбымен
қамтамасыз етілген міндеттеме туындайтын мәміленің формасына тәуелсіз
жазбаша түрде болады. ... ... ... ... жазбаша формасы
ауызша мәміледен туындайтын міндеттеме тұрақсыздық айыбымен қамтамасыз
етілген жағдайда керек. Тұрақсыздық ... ... ... ... формада
болмауы оны заңсыз деп тануға әкеп ... ... ... ... ... ... үшін жауаптылық ұғымы
Міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершілік, бір жағынан ... түрі бола ... тағы да, ... бір ... жатады, ол субъективтік азаматтық құқық
бұзушыға қосымша азаматтық-құқықтық міндеттерді ... оған ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
етілген қосымша мүліктік айыруды жүктеуге бағытталған, ... ... ... арнайы құқық қорғау шараларын қолдану деп
анықталады.
Заңдық жауапкершіліктің түрі бола тұрып, міндеттемені бұзғандық ... ... ... да бір ... ... құқық бұзушыға
жүктеу болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... бір түрі бола тұрып,
құқық бұзушы үшін жұмыс жасау, қызмет ... ақша ... ... ... ... не ... ... да бір құқықтан айыру түріндегі
белгілі бір қосымша ... ... ... ол ... қолайсыз
мүліктік салдарларға алып келеді. Міндеттемені бұзғандық үшін ... ... ... ... ... ... ... немесе сондай мәжбүрлеумен қорқыту арқылы қамтамасыз етіледі.
Сондықтан, мiндеттемені бұзғандық үшін ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық міндет жүктеу немесе
оны, өзіне тиесілі азаматтық құқықтан айыру ... ... ... ... қосымша мүліктік айырулар жүктеу ... ... ... ... ... ... тапқан негізі деп
міндеттеменің борышкердің міндетіне жататын кез ... ... ... ... уақытын, орнын, тәсілін, санын, сапасын, тауарлардың
ассортиментін, жинақтылығын және т.б. оның бұзуын түсіну ... ... ... және ... ... ... алғанда
міндеттемені бұзу, әдетте, екі түрге бөлінеді: міндеттемені орындамау, яғни
міндеттемені ... ... ... ... ... яғни
міндетемені оның мазмұнында анықталған қандай да бір жеке ... ... ... ... ... ... ... жағдайларға
жататын, не ондай орындау заңнама талаптарынан туындайтын ... ... ... ... да ... ... болып
табылады, ол да жауапкершілік шараларын қолдануға негіз болады.
Міндеттемені бұғандық үшін жауаптылықтың ... ... үшін ... ... бұзушыға қосымша міндеттеме жүктеу
түрінде болатындықтан міндеттеме ... үшін ... ... ... ... ... ... қолайсыз мүліктік
салдарлар түсініледі. Басқаша айтқанда, міндеттеме бұзғандық үшін азаматтық-
құқықтық жауаптылықтық формасы, сырттай ... ... ... ... үшін белгілі бір қолайсыз шаралардың, ... ... ... ... табуы болып табылады. Міндеттемені бұзғандық
үшін азаматтық-құқықтық жауаптылық формаларына тән, онсыз болуы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... үшін азаматтық-жауаптылық мынадай формада
болады: шығынды өтеу; тұрақсыздық ... ... ... ... ... ... сомасынан басқа қосымша сома төлеу; ... ... ... мәміле бойынша алынғанның бәрін ... ... ... ... ... сондай-ақ ұстап қалу
ережесіне сәйкес ұстап қалынған мүлікке меншік ... ... ... ... ... және ... өтеу азаматтық-құқықтық жауаптылықтың жалпы шарасы болып
табылады, ол кез ... ... ... ... (міндеттемелік,
заттық, ерекше және т.б.) қорғауда қолданыла алмайды. Шығындар ұғымы ... ... ... ... өтеу сияқты тәсілдерін азаматтық
құқықты бұзудың барлық жағдайларында қолдану мүмкіншілігі ... ... ... ... ... ... өз міндеттемесін
орындамаған ... ... ... ... ... берушіге
міндеттемені бұзушылықтан болған ... ... ... яғни ... ... шығынға отырғызған кез келген азаматтық ... ... ... жол ... Бұл ... ... ереже бойынша,
міндеттемені бұзғандық үшін шығындарды ... ... ... ... ... 9-бабының 4-тармағында бекімін тапқан бас принциптері
қолданылады. Шығындарды толық өтеу принципі құқықтың ... ... ... ... ... ... да, және жіберіп алынған пайданың
да өтелуін көздейді.
Нақты залал дегеніміз өз құқығының бұзылуына байланысты ... ... ... ... (яғни бұзылған құқықты қалпына келтіру үшін
есептелген шығындар), оған ... не ... ... ... ... да ... Бұл ... нақты залалды өтегенде несие ... ... да, ол ... тиіс ... да ... ... құқығы бұзылмағанда ол дағдылы айналым жағдайында алуы
мүмкін табыстың кемшілігі қолдан жіберіп алынған пайда деп ... ... ... пайданың мөлшерін анықтағанда несие берушінің оны
алу үшін жүргізген шаралары да, сол ... алу ... ... ... да ескеріледі.
2. Міндеттемені бұзғандық үшін жауаптылықтың түрлері.
Міндеттемені бұзғандық үшін азаматтық-құқықтық ... ... ... ... ... бүзылған міндеттеменің және құқық бүзушының жауапкершілігінің
негізі болатын-болмайтындығына қарай да ... ... ... Бұл
ретте шарттық және шарттан тыс жауапкершілік болып бөлінеді, оларда
құқықтық ... ... ... ... шегін тараптардың
келісімімен өзгерту мүмкiндігінде елеулі айырмашылық бар. ... шарт ... ... ... ... ... жалдаушының, сақтаушының ... ... ... ... кейбір түрлерін реттейтiн нормалары императивтік
міндеттеу ... ... ... міндеттемеде тараптардың келісімімен
жауапкершіліктің шектерiн өзгерту, жауапкершілікті шектеу және т.б. ... ... тыс ... ... ... ... ... да бір
шартсыз мiндеттеме туындау жағдайын және ... ... ... ... ... ... шектерін, құқық
бұзушылықтың құрамын және т.б. қарастыратын императивтік ... ... ... тыс ... мысалы, борышкердің
сыйақыға көпшілік алдында уәде беруден, ... ... ... ... ... және т.б. туындайтын міндеттемелер ... ... ... ... үшін қолданылатын санкциялар бойынша
жауапкершілік ... ... ... Бұл ... ... ... өтеу, тұрақсыздық айыбын төлеу, ... ... ... зиянның орнын толтыру және т.б. жөніндегі жауапкершілігі
сияқты түрлерге ... Бұл ... ... ... ... ... ... жауаптылықтың кең таралған түрі ретінде, бұрын жан-жақты
қаралған.
Борышкердің тұрақсыздық айыбын төлеу мен шығындарды өтеу ... ... үшін ... ... бір түрі ... ... ... заңсыз пайдаланғаны үшін жауапкершілігін атау
кереқ. Бөтеннің ақшасын заңсыз ... үшін ... ... ... тұрақсыздық айыбын төлеу көзделген. Бөтеннің ақшасын заңсыз пайдалану
дегеніміз ақша міндеттемесiн орындамау (ақша төлеу жөніндегі міндеттемелер)
не оны ... ... ... алу, ... адамның есебінен ақшаны
негізсіз алу және сақтау және т.б.
353-баптың 2-тармағында бекітілген жалпы ереже ... ... ... үшін ... ... осы ақша ... ... төлеген күн бойынша ... ... ... ... үшін тұрақсыздық айыбы алынатын мерзімді анықтаудың өзге
тәртiбі заңнамамен немесе шартпен анықталуы ... ... ... ... үшін ... ... не шарт ... бөтеннiң
ақшасын заңсыз пайдаланғандық үшін тұрақсыздық айыбы есептелетін аз мерзім
белгіленуі ... атап ... ... ... ... ... ең шекті мерзім белгіленуі, не ең шекті мөлшер ... ... ... ... ... үшін ... айыбы, АК-ңың
353-бабының 3-тармағына және ережелерге сәйкес есептiк деп аңықталады, ... ... ... ... ... ... ... сомасына есептеледi.
Сондықтан, ақшасын борышкер заңсыз пайдаланған адам, сол ақшаны заңсыз
пайдаланудан келген шығындарды тұрақсыздық ... ... ... ... ... ... етуге құқылы.
Моральдық зиянның орнын толтыру жеке мүліктік емес құқықтарға арналған
тарауда, соңдай-ақ келген зияннан туындайтын мән-жайларға арналған тарауда
жан-жақты ... зиян ... ... ... ... оның ... құқықтың бұзылуы нәтижесінде басынан өткізген дене және көңіл
күйзелісі (қорлануы, ашулануы, ұялуы, болуы, көңілінiң қынжылуы, ... т.б.) ... зиян ақша ... өтеледі. Моральдық зиянның орнын
толтырғаңда өзiне ... ... ... ауырлығың ауырлығын
жәбірленушінің субъективтiк бағалауы да, жәбірленушінің дене және ... ... ... объективтік деректер те ескеріледі (қол
сұғу нысанына айналған ... ... ... ... бұзушылық
салдарының ауыртпашылығы, жалған мәліметтердің сипаты және таралған өрiсі,
жәбірленушінiң өмiрi сүру жағдайы және назар аударуға тұрарлық басқа да ... ... өтеу мен ... ... ... ара қатынасына
келетін болсақ, АК-ның ... ... ... зиян ... келген зияннан тысқары өтеледі.
Борышкер жағындағы адамдар көп болса, олардың жауапкершілікті бөлу
өзінің сипатына қарай ... ... және ... ... келеді. Тараптардың адамдарының көптiгін анықтау тәртiбі АК-ның 269-
бабының 2-тармағында көзделген.
Несие берушінің міндеттемелік ... ... ... беруші
алдындағы міндеттемесін орындаумен байланысты, не оған байланысты ... ... ... ... ... ... ... негізі
бойынша не бұл себеші болмаса да, бірақ борышкердің осы ... ... ... ... ... ... ... жауапкершіліктің айрықша түрі - борышкердің үшінші жақтың әрекеті
үшін жауапкершілігі туындайды. Жалпы ... ... ... ... ... тарапы болып табылатын ... ... ... борышкер алдындағы, оның несие беруші алдындағы
міндеттемесімен ... ... ... ... ... ... міндеттеменің
орындалмауына және орындаудың мүмкін еместігіне негіз болған қандай да бір
өзге міндеттемелері АК-ның 363-бабының 1-тармағына сәйкес өзіне аталған ... ... емес ... ... ... әсер ... себебі борышкердің үшінші жақпен өзара
қатынасы оның несие ... ... ... ... ... ... бір түрі - несие берушінің міндеттеме бойынша
орындауды қабылдаудың мерзімін ... ... үшін ... ... ... ұсынған тиісінше орындауды қабылдаудан несие
берушінің бас тартуы ... ... ... ... ... не іскерлік
айналым дағдысынан немесе міндеттеме мәнінен ... ... өз ... ... ... әрекеттерді жасамауы несие
берушінің міндеттеме бойынша ... ... алуы деп ... (мысалы,
егер шартта көзделген болса, ... ... ... сұрыптауы).
Міндеттеменің орындалғандығын тиісінше растаудан бас тартқан жағдайда да
несие ... ... ... ... ... ... ... растау
борышкердің міндеттеменің орындалуын қамтамасыз етуі үшін кепілге берген
мүлкіне оның ... ... ... ... алу үшін керек. Несие беруші
мерзімді өткізіп алғанда борышкер одан келген шығынның ... ... ... бұл ... олардың құқықтары мен міндеттері қарама-қарсы бағытта
өзгереді: негізгі міндеттеме бойынша несие беруші шығынды өтеу міндеттемесі
бойынша борышкерге, ал борышкер - ... ... ... бұзғандық үшін жауаптылық шарттары. ... ... ... бұзушыға міндеттемені бұзғандығы үшін
жауаптылық шараларын қолдануға негіз - сол ... ... ... ... ... түрінде азаматтық-қүқыктық құқық бұзушылық
жасауы. Міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... құрамын береді.
Айта кететін бір жағдай - азаматтық-құқықтық ... ... ... ... ... олар ... азаматтық құқық бұзушылықтың
тек кейбір жағдайлары мен ... ... ғана тән ... ... өмір ... ... бұзушылықтың барлық немесе көпшілік
жағдайларына тән.
Азаматтық-құкықтық ... ... ... ... ... ... 1) ... құқыққа қарсы қылығы; 2) залалдың
немесе шығынның болуы; 3) құқыққа карсы қылык пен зиян әкелген салдарлар
арасында ... ... ... 4) ... бұзушының кінәсінің болуы.
Жауапкершіліктің қаншалықты көп формалары мен түрлері болғанмен барлық
міндеттемелік құқық бұзушылықтың құрамдарын біріктіретін екі ... ... ... ... те құқық бұзушылық шарттарының ... екі ... ... бұл ... ... реттеуде бірінен бірі едәуір
өзгеше. Бұлар азаматтық құқықтық жауапкершілік теориясында кінә ... ... ... деп аталады, олар азаматтық - ... ... ... ... ... заң ... ... қауіп
бастауларына негізделген жауапкершілік деп аталады.
Кінә принципіне және келтіру ... ... ... ... негізгі сипаттама мынадай: кінә принципіне сәйкес
жауапкершілік ... ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілікті
қолдану үшін ... ... ... ... көздейді, ал келтіру
принципіне сәйкес - жауапкершілік үшін азаматтық-құқықтық ... ... ... ... ... емес. Сонымен қатар, кінә принципі мен
келтіру принципіне сәйкес жауапкершілік қолдану үшін біріктіргіш жағдайлар,
әдетте, құқық ... ... ... ... жағдайлар:
борышкердің құқыққа қайшы қылығы және осы қылық пен құқық бұзу арасындағы
себептік-салдарлық байланыс ... ... ... үшін жауапкершіліктен босатудың негіздері.
Борышкерді міндеттемені орындамағаны немесе ... ... ... ... ... негізі құқық бұзушылық құрамының болмауы
деп саналады, яғни жауапкершілікке тарту үшін ... ... ... ... орындаудың мүмкін еместігі міндетті адамды міндеттемені
орындамағаны немесе ... ... үшін ... ... ... ... табылады. Айта кететін бір жағдай - бұл ... ... бір ... ... ғана ... ... алады.
Несие берушінің талап көнелігі мерзімі шегінде не жауаптылыққа тарту
жөнінде талап қоюдың белгіленген мерзімі шегінде талап мәлімдемеуі де ... ... ... ... ... ... ... борышкердің тиісінше орындағанын өз мерзімінде
қабылдамауы да, АК-ның 366-бабына сәйкес, борышкерді кінә ... ... ... де ... ... босатуға негіз болып
табылады. Несие берушінің мерзімді өткізіп алғандығынан туындаған салдарлар
үшін жауаптылықтан борышкер сол ... өте ... ... ... келе міндеттеменің жоғарыда келтірілген нышандарына сүйеніп
оған анықтама беруге болады: міндеттеме дегеніміз - ... ... ... қатынас, оған сәйкес бір тарап ... ... ... ... ... мүлікті беру, жұмыс орындау, ... ... ... бір ... ... не ... бір ... бас
тартуға міндеттенеді.
Міндеттемелердің түрлері. 1) Міндеттемелерді олардың негіздері бойынша
топтастыру міндеттемелік құқықтың құқықтық институттарын ... ... тыс деп ... ... ... ол ... ... айтылған.
Ұсынылып отырған курстық жұмыста міндеттемелік құқық қатынастарын өзге
негіздемелер бойынша топтастыру келтіріледі, ал олар ... ... ... ... ... ... келмейді, бірақ топтастырудың
неғүрлым ортақ негіздеріне сүйеніп тұрғызылады.
2) ... мен ... ара ... ... ... ... ... - міндеттеменің бір тарапында тек құқық болады, ал екінші
жағында – тек міндеттер ... зиян ... ... ... екіжақты - міндеттеменің әрбір қатысушысында құқық та,
міндеттеме де бар, яғни олар ... де, ... ... де ... ... 269-бабының 3-тармағы). Мысалы, ... ... ... ... беру ... ... ... және тауарға ақша төлеу
мiндеттемесі бойынша несие беруші; ал, ... ... - ... ... ... ... тұрғысынан міндеттемелер былайша
бөлінеді:
- белгілі бір мазмұндағы міндеттемелер - дағдылы және көп таралған;
- балама ... - ... өзі ... тиісті бірнеше
әрекеттердің ішінен ... ... ... ... ... ... бас ... пәтермен қамтамасыз ету, немесе оның ... үшін ... бір ... бойы ақы ... тұру ... ... Зиян
келтірудегі міндеттемеде борышкер зиянның орнын заттай ... ... ... ... ... ... қатысушылар: міндеттеменің тараптары (борышкер және несие
беруші); үшінші жақ.
Міндеттемедегі тұлғалардың көптігі. АК-ның 286-бабында былай ... ... ... несие беруші немесе бірнеше ... ... көп ... ... ... ... ... міндеттемені
орындауды талап етуге құқылы, ал борышкерлердің әрқайсысы заңдардан немесе
міндеттеме шарттарынан ... ... ... тең ... ... (үлесті міндеттеме)".
Адамдар көптiгi болғанда міндеттеме үлесті және ортақтасқан ... ... ... ... ... ... пен үлесті талап белгіленеді,
ол теңдей үлес принципінен ... ... ... ... (бірнеше несие беруші - бір борышкер), жалпы ереже
бойынша әрбір несие ... ... ... ... орындауды талап етуге
құқылы. Өз орындау бөлігін алған несие беруші (жоғарыдағы ... - ... ... ... ... шығып қалады, ал борышкер басқа
несие бергендер ... ... ... жалғастырады (үйдің басқа
бөліктеріне қоныстандыру үшін босату). Пәс ... ... ... ... - ... борышкер) міндеттемедегі өз бөлігін орындаған
борышкер де ... ... өзі ... бөлігін босатқан) міндеттемеден шығып
қалады. Бірақ соңғысы басқа борышкерлердің міндеттерін орындауы ... ... олар ... бөліктерін босату). Сонымен, несие беруші
борышкерге басқа борышкерлердің орындамағандығына байланысты қандай да ... ... ... ... бір ... ... ... бөлігін
орындаған борышкер қалған несие берушілерге неге орындау ... есеп ... тиіс ... ... ... ету ... үғымы және олардың
түрлері. ... ... ... ... ... ... ... немесе шартта көзделген, борышкердің міндеттемені тиісінше
орындауына ынта ... және ... ... ... ... мүліктік сипаттағы арнаулы шаралар жатады. Бұл ... мына ... ... ... ... ... ... және залалдың
барлық мөлшерін немесе оның бір бөлігін өндіруді оңайлату - бұл
шараларға ... ... ... үшін ... ... ... ... тиiсінше орындамағандық үшін
айыппұл жатады;
• борышкердің жауапкершілігін үшінші жаққа тарату және оларды
орындауға жауапты ... ... ... - бұл ... ... ... және кепілдік беру жатады;
• несие берушіге белгілі бір ... ... өз ... ... ... беру ... ... заттың
құнына сенемін») - бұл шараларға, мысалы, кепіл зат жатады;
• борышкер міндеттемені ... бас ... ... ... ... ... алуы - бұл ... кепілақы мен
кепілдік жарна жатады;
• борышкердің қарсы, әдетте, ақшалай міндеттемені орындағанына
дейін несие берушінің затты ... өзге ... беру ... ... ... беру - бұл шараларға мүлікті
ұстап қалу жатады.
Пайдаланылған ... ... ... ... ... 1995 ... Қазақстан Республикасьгяың Азаматгық Кодексі (Жалпы бөлім), 27
желтоқсан 1994 ж.; ... ... 1 ... 1999 ж.
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексін күшіне ... ... ... Жоғарғы Кеңесінің қаулысы. 1994 ж. ... ... ... ... ... ... ... күшіне
енгізу туралы" Қазақстан Республикасының 1999 ж. 1 шілдедегі Заңы.
5. Гражданское право Республики Казахстан / Под ред. Тулеугалиева ... К.С., ... МА. ... ... ... общая. Издание
второе, дополненное и измененное). - Алматы, 1999 г.
6. Гражданское право. Учебник / Под ред. ... А.П., ... К. - ... и 3. - М., ... ... ... к гражданскому кодексу Республики Казахстан (общая часть)
/ Отв.ред. ... М.К., ... Ю.Г. - Кн. 1 и 2. ... 1998 г.
8. Гражданский кодекс ... ... - ... ... ... ... — ІЗып.1-10. —Алматы, 1996-2000 гг.
9. Ғазиз Төлеуғалиев «Қазақстан Республикасының Азаматтық ... 1 ... ... ... ... ... (анықтамалық материалдар).
11. «Закон» электрондық базасы (нормативтік құқықтық актілер).

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқықтағы міндеттеме ұғымы62 бет
Міндеттеме құқық ұғымы және оның жүйесі19 бет
Міндеттемелік құқықтың ұғымы мен түрлері29 бет
Міндеттеменің ұғымы және тараптары32 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқықтық қатынастар туралы ақпарат52 бет
Ағымдағы міндеттемелер есебі18 бет
Жылжымайтын мүлік ипотекасының ұғымы және заңдық базасы49 бет
Міндеттемелерді қамтамасыз ету22 бет
Міндеттемені орындауды қамтамасыз ету77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь