Ауылшаруашылығы ұйымдарындағы қорлар есебі мен бақылауын жетілдіру

Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстанның әлемдік экономикаға дендеп енуі отандық кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылық есептіліктерінің сапалылығы мен шынайылығы мәселелерін көтеруде. Сондықтан бухгалтерлік есеп пен есептілікті дамытуға арналған тұжырымдамада қаржылық есептіліктің сапасын көтеру келешек мақсаттардың негізгі бағыты ретінде танылуда. Қазіргі экономикалық жағдайда ұйымдар стратегиялық шешімдер қабылдауда бухгалтерлік есепке маңызды рөл беруде. Өндіріс процесі барысында түрлі шикізат пен материалдар көп мөлшерде пайдаланылады. Олардың сақталуындағы негізгі рөлді материалдық қорлар қозғалысының барлық кезеңдеріндегі есебі мен бақылауы атқарады (сатып алу, келіп түсу, сақтау, өндіріске жіберу, өндірісте пайдалану, т.б). Материалдық қорлар есебі жабдықтаудың уақыттылығын, қоймадағы қорлар мөлшерін бақылауды қамтамасыз етуі тиіс, есепке алынбай қалған материалдарды анықтау, материалдық ресурстарды пайдаланудың дұрыстығын қадағалау, басқару мақсаттары үшін қажетті ақпараттарды дер кезінде ұсынуы тиіс.
Есептің ерекше ролі материалдық қорларды үнемдеудің бар өндірістік резервтерін дұрыс және жедел анықтаудан тұрады. Бұл резервтерді пайдалану өнімнің өзіндік құнын төмендету мен пайданы өсіруді қамтамасыз етеді. Есеп материалдық қорлардың пайдалануын жоспарлауды жақсартуға ықпал етуі тиіс, пайдаланылған қорлардың құнын өн
        
        ӘОЖ  657.6:630*674(574.5)
Қолжазба құқығында
ҚАЛЫМБЕТОВА АЙГҮЛ РАХМАНҚЫЗЫ
Ауылшаруашылығы ұйымдарындағы қорлар есебі мен бақылауын жетілдіру
08.00.12. – Бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... алу үшін ... диссертацияның
Авторефераты
Қазақстан Республикасы
Түркістан, 2010
Жұмыс Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінде орындалған
Ғылыми жетекші: ... ... ... ... оппоненттері ... ... ... ... ... ... ... С.С.
Жетекші ұйым ... ... ... 2010 жылы «30» ... ... 11-00 ... атындағы
Халықаралық қазақ-түрік университеті жанындағы экономика ғылымдарының
докторы ғылыми дәрежесін беру ... Д 14.61.15 ... ... өтеді. Мекен-жайы: 161200, Оңтүстік Қазақстан облысы, Түркістан
қаласы, университет қалашығы.
Диссертациямен Қ.А.Ясауи атындағы ... ... ... ... ... 2010 жылы «22» ... ... кеңестің
ғалым-хатшысы, ... ... ... Қазақстанның әлемдік
экономикаға дендеп енуі отандық кәсіпорындар мен ... ... ... мен ... ... көтеруде. Сондықтан
бухгалтерлік есеп пен есептілікті дамытуға арналған тұжырымдамада ... ... ... келешек мақсаттардың негізгі бағыты ретінде
танылуда. Қазіргі экономикалық жағдайда ... ... ... ... ... ... рөл беруде. Өндіріс процесі
барысында түрлі шикізат пен материалдар көп мөлшерде ... ... ... ... материалдық қорлар қозғалысының барлық
кезеңдеріндегі ... мен ... ... (сатып алу, келіп түсу, сақтау,
өндіріске ... ... ... т.б). ... ... ... ... қоймадағы қорлар мөлшерін бақылауды қамтамасыз
етуі тиіс, есепке алынбай қалған материалдарды ... ... ... ... ... ... ... үшін
қажетті ақпараттарды дер кезінде ұсынуы тиіс.
Есептің ерекше ролі материалдық қорларды ... ... ... дұрыс және жедел анықтаудан тұрады. Бұл ... ... ... құнын төмендету мен пайданы өсіруді қамтамасыз
етеді. Есеп ... ... ... ... ... ... тиіс, пайдаланылған қорлардың құнын өндірістік шығындарға дұрыс
жатқызу мен дұрыс есептен шығаруды қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... ... жеделдігін жоғарылату өзекті қажеттілік болып табылады.
Жалпы, ... ... ... процестері материалдық қорлар
қозғалысының арқасында жүзеге асырылады. Айналымның кез ... ... ... ... үздіксіздігі мен
ырғақтығының бұзылуына апарады. Сонымен қатар материалдық ... да ... ... ... ... ... ... құны бойынша есепке алынатын қорлар кәсіпорынның өмірлік
күші, келешек табыс пен ... ... көзі ... табылады.
Олардың мақсаты – ақша қаражаттары мен есеп ... ... ... алып ... ... ұдайы өндіріс процесін қамтамасыз ету.
Материалдық қорларды басқарудың тиімділігімен (көлемін, құрылымын,
айналым жылдамдығын, т.б) ... ... ... ... ... байланысты. Осыған байланысты бухгалтерлік есеп пен ... ... ... ... ... және тиімді пайдалануын
қамтамасыз етудегі жетекші рөлді ... ... ... ... ... ... ... жайлы шынайы ақпараттың болмауы ұйымның
қаржылық жағдайына кері әсерін тигізеді. Себебі, ... ... ... оның ... жоспарлауға нақты мүмкіншілігі
болмайды; екіншіден, ұйымның қаржылық ... ... ... сыртқы пайдаланушылар шаруашылықтың рентабелділігі мен төлем
қабілеттілігі жайлы шынайы ақпарат ала алмайды; үшіншіден, ... ... ол ... ... ... ... ... нашарлауына
алып келуі мүмкін.
Осының барлығы материалдық қорлардың есебі мен бақылауы және ауыл
шаруашылығы ұйымдарымен оларды ... ... әрі ... ... ... және тақырыпқа жоғары өзектілік береді.
Ғылыми зерттелу дәрежесі. Материалдық қорлардың есебі мен ... ... ... ... қазақстандық зерттеушілер - Радостовец
В.К, Радостовец В.В, Дюсембаев К.Ш, ... М.С., ... ... Қ.К., ... Ә.Ә., Абленов Д.О., Әжібаева З.Н., Назарова
В.Л., Баймұханова А., Мырзалиев Б.С., Мархаева Б.А., Шмидт О.Н., ... ... С.К., ... Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.А.,
Тулегенов Э.Т., Тасмағанбатов Т.А., Әлібекова Б.А., Рабатов О., Байболтаева
Н.Э., Толпаков Ж.С., ... ... - ... ... ... М.З, ... Ю.А, Кутер М.И, Мизиновский Е.А, Овсийчук М.Ф,
Белобжецкий А.И, Белуха Н.Г, ... Ф.Ф, ... Р.А, ... ... Е.П, ... В.А, ... Е.П, ... Л.Н және басқа да
авторлардың жұмыстарында ашылып ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
әдебиеттерде материалдық қорлардың есебі мен бақылаудың барлық мәселелері
кеңінен зерттелмеген.
Зерттеудің мақсаты мен ... ... ... ... Қазақстан облысының ауыл шаруашылық ұйымдарындағы
материалдық қорлардың ... ... мен ... ... ... ... оқып ... материалдық қорлардың есебі мен
бақылауды жетілдірудің негізгі бағыттары мен нақты ұсыныстарын жасау ... ... ... ... ... келесідей міндеттер
анықталған :
- ауыл шаруашылығы ұйымдарындағы қорлар есебі мен бақылаудың ... ... және ... материалдық қорлар есебінің ... және ... ... ... ... анықтау және бағалау әдісінің өнімнің өзіндік
құнына әсерін белгілеу;
- қалыптасқан есеп теориясы мен ... ... ... ауыл
шаруашылық ұйымдарындағы қорлар есебінің қазіргі жағдайын бағалау және ... ... ... ... ... ... сақталуы мен пайдалануын ішкі бақылау жағдайын
талдау және оны жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау.
Зерттеудің пәні ... ... ... бухгалтерлік есебі мен
бақылау жүйесі және оларды ауыл ... ... ... ... ... ... ... облысының ауыл шаруашылығы
ұйымдары табылды, базалық ұйымдар - Тұран ... ... Яссы ... ... ... ... - ... негіздері. Жалпы
зерттеудің теориялық - әдістемелік негізі ретінде отандық және ... ... ... ... ... Республикасы
Президентінің жарлықтары, Үкімет қаулылары, жалпы ... ... ... ... ... ... реттейтін ҚР нормативтік және құқықтық
актілері табылды. ... ... ... мен ... ... ету ... ... қорлар есебі мен
бақылауды зерттеудің жүйелі кешенді ... ... ... келесідей жалпы ғылыми әдістері ... ... ... ... ... талдау
әдісі және бухгалтерлік есеп әдістері: құжаттау, шоттар, екі жақты жазу,
бағалау, ... ... ... ... Зерттеу барысында
Қазақстан Республикасы Статистика жөніндегі ... мен ... ... ... ... ... материалдары, Оңтүстік
Қазақстан облысы ауыл шаруашылық департаментінің арнайы материалдары мен
мәліметтері, сондай-ақ ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... есеп ... және аналитикалық есеп регистрлері, бухгалтерлік есептілік
көрсеткіштері, сонымен бірге автордың өзіндік зерттеулері ... ... ... ... ... ... :
- ауыл шаруашылығы ұйымдарындағы қорлардың бухгалтерлік есебі мен,
бақылауы мәселелеріне және ... ... ... ... ... жүргізілді;
- материалдық қорлар есебі бойынша халықаралық стандарттар қағидаларын
зерттеу негізінде, қазақстандық есепті ... ... ... ... жағдайларымен материалдық ... ... ... ... ... мен ... мақсаттарын жалпы
топтастыру ұсынылған; материалдық қорлар есебі мен ... ... ... ... есебі мен бақылаудың мақсаттары мен
қағидалары арасындағы ... ... ... ... мен ... құру және жүргізуді ұйымдастыру тарапынан
есеп саясатын құру ... ... ... берілген;
- ауылшаруашылық ұйымдарына материалдық қорларды орташа құн ... ... ... ... қорлар есебі мен бақылаудың жеделдігін арттыратын бастапқы
құжаттардың қосымша нысандары ұсынылған.
Қорғауға шығарылатын диссертацияның ғылыми тұстары:
- ауыл ... ... ... ... қорлардың
нақтыланған жіктемесі;
- айналым құралдарының экономикалық мағынасы, оның бір құрамдас бөлігі
өндірістік қорларға анықтама берілді және ... ... ... ... ... ... дербес мағынасы, оның негізігі үш
қыры: пәні мен ... ... және ... ... әсер ... ... ... облысында ауыл шаруашылық кәсіпорындарында айналым
құралдарын тиімді пайдаланудың әдістемелік негіздері;
- ауыл шаруашылығы ұйымдарында материалдық қорлар есебі мен ... ... ... ... қағидалары;
Диссертациялық жұмыстың зерттеу ... ... ... ... ... ... университетінің ғылыми-зерттеу бағдарламаларына
сәйкес Б-ҒТ-02-02-09 «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... өтуді қамтамасыз ету» бағытында
орындалған.
Жұмыстың ғылыми-тәжірибелік маңыздылығы. Диссертациялық ... ... ... ... ... береді :
- жедел басқару мен өндірістік қызметті ағымдағы жоспарлау мақсатында
ауыл шаруашылық ұйымдарында материалдық ... ... ... ... тиімді жүйесін құруға;
- ауыл шаруашылық ұйымдарының өндірістік процесін басқару мақсаттарын
шешуді қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... құнын шынайы есептеуге;
- материалдық қорлардың бухгалтерлік есебі мен оларды бақылаудың ... ... ... нормативтік-құқықтық ережелер мен ұйым
ішіндегі ережелердің бұзылуын қысқартуға;
- ... ... ... тиімді ұйымдастыру жолымен өнімнің
өзіндік ... ... ішкі ... ... ... ... ... өндірісінің тиімділігін көтеруге;
- материалдық қорлардың бухгалтерлік есебі бойынша ... ... ... ... ... және ... ... қызмет
пен оқу процесінде пайдалануға.
Диссертациялық жұмыстың нәтижелері жоғары оқу орындарының ғылыми
зерттеулері мен оқу ... ... есеп ... ... ... ... ... курстарын оқу барысында пайдалана алады.
Ғылыми - зерттеу нәтижелерін сынақтан өткізу. Диссертациялық
зерттеудің негізгі ... ... ... және ... ... ... ... жарық көрді: «Орталық Азия одағының ұлттық
экономика жүйесінің мүмкіншілктері мен интеграциялық болашағы» ... ... «Жас ... ... қ., ... «Әуезов оқулары-7» (Шымкент
қ., 2008ж.); «Аймақтық экономиканы индустриалды-инновациялық ... ... қ., ... «Қазақстан экономикасының индустриалды
инновациялық даму механизмін жетілдірудің ... ... ... ... ... ... ... 2010».
Жарияланған мақалалар. Диссертацияның негізгі материалдары жалпы
көлемі 8,58 ... ... ... 12 ғылыми еңбектерде жарияланды. Оның
ішінде 4 ... ҚР БҒМ ... ... ... ... 7 ... ... еңбектерінде, 1- басқа басылымдарда.
Диссертацияның көлемі мен құрылымы. Диссертация компьютерлік мәтіні
133 бетте баяндалды, кіріспеден, үш ... ... ... 124 ... әдебиеттен тұрады. Жұмыста 23 кесте мен 14 сурет
келтірілген.
Жұмыстың негізгі мазмұны
Ауыл ... ... ... ... мен ... ... ... ұйым, өздеріне тән ішкі және сыртқы байланыстары
бар көптеген құрамдас бөліктерден тұратын күрделі жүйе ... ... ... ... ... тиімділігін қамтамасыз ететін ақпараттық
байланыстардың барлық жиынтығын қамтитын ... ... ... ... өзі ... ... берілгендері негіз болатын бастапқы
және ағымдағы ақпаратсыз мүмкін емес. Ол өндірісті басқару қажеттілігінен
туындаған: ... ... ... алу ... шаруашылық
өмірдің нақты фактілерін біліп, оларды есепке алу ... ... ... ... ... ... өндіріс процестерінің сандық
көрсеткіштері мен сапалық ... ... ... Бұндай анықтама
көптеген авторлармен беріледі (Радостовец В.К, ... К.Ш, ... ... А.А, ... Ю.А, ... Н.П, т.б). Олар шаруашылық есеп ... ... ... деп есептейді. Өндірісті басқарудың ... бірі ... ... ... экономикалық объектінің өмір сүру
формасы ретіндегі шаруашылық қызметі туралы ақпаратты жинақтау, өңдеу,
беру, сақтау ... ... ... ... есеп процесінде бақылау мен
шаруашылық қызметтің фактілерін тіркеудің көмегімен ... ... Ол ... беру және сақтау барысында, ... ... ... ... үшін ақпараттық негіз ретінде пайдаланылады.
Сонымен, басқару мақсаттарын шешудің негізгі базасы болып ... ... және ол ... ... ... ... рөл атқарады.
Бірақ, есеп ақпараты тек қана сандық көрсеткіштерден ... ол ... ... үшін ... және оны ... қызметінде бақылау
үшін тікелей пайдалану мүмкін емес. Бақылау ақпаратының ... ол ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерден де тұрады.
Қолданылатын бақылаудың түрлеріне байланысты, ақпараттық қамтамасыз етудің
түрлі көздерін пайдаланады. ... ... үшін ... ақпараттың
ерекшелігі, ол кезең сайын пайдаланылады және талғаммен тексеру тәртібімен
тексеріледі. Сондықтан ақпараттың ... ... сырт ... ... ... ... бақылау – бұл барлық
қызметті тұлғалармен, кәсіпорынның ... ... ... ... өндіріс тиімділігін көтеру резервтерін анықтау
мақсатында, жоспарлы тапсырмалардың орындалуын, ... ... ... ... және заңдылықтардың сақталуын ... ... ... ... және ... ... кәсіпорын
мамандарымен өз құзыреттерінің шегінде үнемі жүзеге асырылатын ол, жоспарды
орындау ... ... ... ... технологиясының
бұзылуын, зұлымдық фактілерін дер кезінде ... ... ... ... ... ... бақылау – ревизиялық аппаратсыз ... және көп ... ... ... ... ... болып табылады.
Ішкішаруашылық бақылау тікелей шаруашылық қызмет процесінде және ... ... ... ... Бұл оның ... шаруашылық
бақылаудың негізі екенін білдіреді. Сондықтан, ішкішаруашылық бақылауды
өндірістік ... ... бір ... ... жеке ... бақылау
жүйесі деп қарастыруға мүмкіндік бар деп есептейміз. Жеке ... ... ішкі ... ... ... тән ... бар: объект,
субъект, бақылаудың технологиялық процесі және нәтижелі кезең.
Құрылымдық бөлімшелердегі ішкі ... ... ... ... ... ... (қызметтік
нұсқаулардағы бақылау қызметтерін ... ... ... ... ... үшін ... ... асыру); координация мен байланыстылық
(бөлімшелердің бақылау мәселелері бойынша қарым қатынас жасауы ... ... ... ... ... ... (жаңа бақылау
процедураларын жасау).
Субъектілерінен тәуелді ішкішаруашылық бақылау процесінің
технологиялық бөлігі – бұл ... ... ... Осы ... атап ... қажет себебі, ... ... ... ... ... субъектілерінің қызметімен, олардың осы
процестің маңыздылығын түсінуі мен көзқарасына, ішкі ... ... ... ... ... ... де екі құрамдас бөліктен ... деп ... 1) ... барысында анықталған нормативті актілердің бұзылуын,
өнім ... ... ... ... ... ... есебі процесіндегі қателіктерді қосып көрсеткен бақылау нәтижесі; 2)
бақылау нәтижелері бойынша, басқару жүйесін, нақты бұл жерде ... ... ... ... ... ... бойынша
берілген жағдайға жеткізу мақсатымен қабылданған басқару шешімдері.
Ауыл ... ... ... ... ... қорларының үлес салмағы көп. Бұл өндірістің, әртүрлі ... ... мен ... ... ... Шаруашылықтағы
қорлар мөлшері бірнеше факторларға байланысты: мамандануына, шоғырлануына,
орналасуына, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... мен өндіріске дер кезінде келіп ... ету ... ... ... ... қорларының сипатында (негізгі және
көмекші материалдар, отын, ыдыс - өнімнің ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Олардың құрамына негізінен еңбек
заттары кіреді, бір бөлігін ғана еңбек құралдары ... деп ... (1 ...... ... негізінде автор құрастырған
1 сурет - Қорларды пайдалану ... ... ... ... әлі ... өнім болып
рәсімделмеген қорлар есепте ерекше орын ... Бұл ... ... ... өз ... ... фабрикаттар мен аяқталмаған
өндіріс. Бұдан басқа материалдардың басқа да жіктелулері қолданыла алады.
Атап айтқанда келесідей тұрғылардан :
- ... ... ...... ... ... пайдалану мүмкіндігі тұрғысынан – қажетті, артықшылықты, қажетсіз;
- жабдықтау процесін жедел басқару тұрғысынан – ... ... ... ... ... тұрғысынан – сапалы, бүлінген, бұзылған.
Бухгалтерияда, материалдарды олардың нақты бар орындары бойынша жіктеу
ұсынылады: жолдағы материалдар, қоймадағы материалдар, пайдаланудағы ... ... ... ... жіктелуі әртүрлі нормативті құжаттарда түрлі
дәрежеде келтірілген: Шоттардың жұмыс жоспарында, бухгалтерлік есептілікті
жүргізу ... ... ... ... ... арнайы стандарттарда (ХҚЕС
2, ҚЕҰС 1 -9 тарау), жіктелу шамамен көрсетілген: материалдық өндірістік
қорларға шикізат пен материалдар, ... ... ... ... проблеманы кешенді түрде қарастырып, айтылған ескертулерді
есепке ала отырып, біз материалдар есебі мен ... төрт ... жеке атап ... ... ... экономикалық, бақылау
және басқару.
Құқықтық мақсаты, әрбір ұйым басқа ... ... ... ... және ... белгілі шаруашылық қарым-қатынаста
болады дегенге ... ... ...... ... ... үшін ішкі
пайдаланушыларға (басшылар, құрылтайшылар, ... ... және ... ... ... және т.б) ... ... соның ішінде қорлардың, бары мен пайдаланылуы туралы толық
және шынайы ақпаратты қалыптастыру.
Бақылау ... - ... ... бары мен ... ... операцияларды жүзеге асырудың заңдылығын,тиімділігін
және олардың белгіленген нормалар мен сметаларға ... ... ... ... ... ... – ең алдымен, бірқалыпты қызмет ету жағдайында
ұйымның қаржылық ... ... ... ... ішкі ... ... ... болып қалады, немесе әрбір
экономикалық субъект қорлар есебі мен бақылаудың мақсаттарына қарай, ... ... ... ... күшейтумен өзі жеке ішкі мақсаттарын
өзгерте алады.
Ауыл шаруашылығы ұйымдарындағы қорлар есебі мен ... ... ... ... ... экономикалық субъектінің қызмет ету
мақсаты пайда табу болып табылады. Сондықтан, басшылардың басқару қызметі,
бір ... ... ... ... ... мен ұстап тұруға, екінші
жағынан, өндірістік ресурстарды ... ... ... Осы екі ... та ұйымның материалдық өндірістік қорларымен
тікелей байланысты.
Көптеген шаруашылықтарда ... сату ... ... ... және ... ... алу ... өнімнің өзіндік құнының жоғарылығына, ауыл шаруашылық өнімінің
дайын болу мерзімділігіне, өнімді тиеудің ырғақсыздығына байланысты айналым
активтеріндегі үлкен үлестік салмаққа дайын өнім ие. ... ... өнім ... ... ... ... ұзақ ... тоқтап
қалуына, нақты ақша қаражаттарының жетіспеушілігіне, несиеге деген
қажеттілікке, олар ... ... ... ... ... ... есеп ... шаруашылық жұмысшыларымен еңбек ақы
бойынша есеп айырысу ... ... ... ... алып ... ... бұл өндірістің ... ... ... ... және ... ... ... бірі.
Осы проблеманы зерттеу Оңтүстік Қазақстан облысының мақта өсірумен,
мал шаруашылығымен маманданатын, ауыл ... ... ... ... шаруашылықтардың өндірістік ресурстарының көлемі мен
2007-2009 жылдар аралығындағы қызметі процесінде алынған ... ... ... ... келтірейік (1-2 кестелері)
1 кесте - Ауыл шаруашылығы ұйымдарының ... ... |2007 жыл |2008 жыл |2009 жыл |2009 ж ... | | | ... |
| | | | ... % |
|А/ш –ғы жерлерінің ауданы, |758282 |648634 |641264 |84,57 ... | | | | ... ... ... |20,0 |20,1 |18,6 |93 ... мың адам | | | | ... мен ... мал |607767 |642270 |676373 |111,3 ... бас | | | | ... ... ... |3548383 |4855411 |5111087 |144,04 |
|мың.тенге | | | | ... ... ... |415162 |748219 |1001262 |241,17 ... мың. ... | | | | ... ... ... ... автор құрастырған ... ... ... ... 2009 жылы 2007 ... салыстырғанда
ауыл шаруашылығындағы жерлердің ауданы 15,43 %-ға, жұмысшылардың орташа
жылдық саны 7 %-ға төмендеген, ал ұйымдардың ... 44,04 %-ға, ... ... ... 141,17 %-ға ... ... кесте-Оңтүстік Қазақстан облысы ауыл шаруашылығы ұйымдарының қызметі
нәтижелері
|Көрсеткіштер |2007 жыл |2008 жыл |2009 жыл |2009 ж 2007 |
| | | | ... ... |
| | | | |% ... ... өнім, мың | | | | ... | | | | ... ... ... |4,76 |5,02 |6,38 |134,03 ... –ғы ... 1 |0,13 |0,14 |0,18 |138,46 ... |22,94 |13,48 |11,85 |51,67 ... ... | | | | ... ... | | | | ... мен бордақыдағы |1,31 |1,36 |1,51 |115,14 ... бір ... | | | | ... ц | | | | ... мен ... |2130 |2788 |4063 |190,80 ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... |59,7 |66,40 |64,40 |107,87 ... ... ... %| | | | ... |621/294 |659/332 |740/195 |- ... саны | | | | ... ... |9,8 |8,6 |17,0 |- ... - ҚР ... ... агенттігінің мәліметтері негізінде |
|автор құрастырған ... ... ... ... ... Қазақстан
облысы бойынша өндірістік көрсеткіштердің жер, еңбек ресурстарының 2009
жылға азюы, ал материалдық ... ... ... ... жасауға
болады. Оң көрсеткіш ретінде еңбек өнімділігінің өсуі мен өсім ... ... ... ... ... ... көпшілігі шаруашылық қызметі барысында
зиян шегеді. Бұл ... ... және ... өнімдерінің
бағасындағы айрмашылық үлкен ... ... ... ... өнімге
жұмсалған шығындар құрамында материалдық шығындар үлкен үлестік салмақты
алады. Мысалы, ... ... ... ... өсімін атауға
болады: байытылған жемге ... - ... ... ... – 5,1 есеге, сүтке – 2,3 есеге, ірі қара малдың ...... ... ... ... ... ... құнында материалдық шығындар, ... ... ... ие.
Сонымен қатар, айналым құралдары қайта өндірістің барлық кезеңінде болады:
дайындау, ... сату (3 ... ... ұйымдары қаржыларының негізгі қызметтерінің
бірі болып, ақшалай нысаннан тауарлы нысанға, тауарлыдан - ... ... ... және ақшалай нысанға ауысып үздіксіз айналым
жасайтын, айналым құралдарының қозғалысын реттеу табылады.
Ескерту – ... ... ... автор құрастырған
2 сурет - Қазіргі кезеңдегі айналым құралдарының қозғалысы
Суретте ұдайы өндіріс процесінің кезеңдері әріптермен белгіленген : А
- ... алу ... Б - ... В – сату ... ... ... ... элементтерінің жалпы
сомадағы үлестік салмағын сипаттайтын айналым құралдарының ... ... ... - ... ... ... ауыл ... ұйымдарының
айналым құралдарының құрылымы
|Атаулары |2007 ж |2008 ж |2009 ж ... ... ... |11,71 |15,41 |19,59 ... ... | | | ... ... барлығы |100,00 |100,00 |100,00 ... |75,83 |74,80 |78,00 ... ... : ... |24,14 |23,51 |24,04 ... және ... малдар |11,10 |11,3 |15,2 ... ... |7,83 |7,39 |8,21 ... өнім |32,76 |32,6 |30,55 ... құн ... |5,49 |5,57 |6,08 ... ... |9,44 |11,23 |8,66 ... ... қаржылық салымдар |7,14 |6,62 |5,13 ... ... |2,10 |1,78 |2,13 ... ... ... ... ... есептілік көрсеткіштері |
|негізінде автор құрастырған ... ... ... құрылымы бірінші кезекте экономикалық
субъектілердің мамандануымен ... ... ... пайызы көптеген
өндірістік бірлестіктерге, соның ішінде, өндірістік кезеңі біршама ұзақ,
көпшілігінде, өндірістік қорлардың көп түрлерін салуды, ал ... ... ... ... ... ... ... талап
ететін, ауыл шаруашылық ұйымдарына тән.
Біз ... ... ... мақта өсірумен айналысатын
шаруашылықтар, сондықтан ... ... көп ... дайын өнім алады.
Қорлардың құрамында дайын өнім 2007ж.- 32,76%, 2008ж.-32,60%, 2009ж.-30,55%
құрады. Дайын ... ... ... шаруашылықтардың өз өнімдерін дер
кезінде, әрі пайдалы бағамен өткізе алмауының ... ... ... келіп түскен және кіріске
алынған қорлар ведомосының негізінде, жабдықтау ... ... ... ... мен сапасы туралы қорытынды жасай алады.
Сонымен, материалдық өндірістік қорларды ... ... ... жеке ... ... жүзеге асырылады және осы
процестің ағымдағы есебі мен бақылаудың ішкі ... ... ... ... ... құқықтық мақсаты орындалады.
Ауыл шаруашылығы ұйымдарындағы қорлардың бухгалтерлік есебі ... ... ... есеп ... реформалаудың басты мақсаты
- нақты экономикалық ортада бухгалтерлік есеп ... ... ... кезекпен, пайдалы, тиімді және ұтымды орындау үшін қолайлы
жағдай жасаудан тұрады. Ол үшін қазақстандық ... есеп ... ... қабылданған бухгалтерлік есеп жүргізу көзқарастарына қарама
қайшы болмауын қамтамасыз ету қажет.
Қазіргі ... ... ... ... ... мақсаттары келесіден тұрады :
- пайдаланушыларды пайдалы ақпаратпен ... ... есеп ... ... ... ... Қазақсатандағы бухгалтерлік ... ... ... ... ... тенденцияларымен байланысын
қамтамасыз ету;
- Бухгалтерлік есептің реформаланған моделін енгізуде ... ... ... ... ... есеп жүйесінің ХҚЕС және ҚЕҰС ... ауыл ... ... ... ... ... және ауыл ... өнімін өндіруші кәсіпорындар ... ҚЕҰС №1 –не ... ... ... ҚЕҰС №1 ... ... ... қайта сату үшін сатып алынған және сақталудағы тауарлар;
- қайта сатуға арналған мүліктер (жер, ғимарат, ... ... ... және ... ... ... ... өнім өндіруге және өндірісті қамтамасыз ету үшін арналған шикізат пен
материалдар;
- аяқталмаған өндіріс;
- өзге де ... ... ... бұл анықтама – ауыл шаруашылығы өндірісінің
ерекшелігін ... Бұл ... ... ... ұйым ішінде
өндірілетін қорлардың көп бөлігі (жем-шөп және өз ... ... ... ... ... өндірістік қорлар қорлар
құрамына кірмей қалады, себебі бұл нормативті ... ... ... бір ғана ... ... – ол ... ... қатар материалдық өндірістік қорлар құрамында ...... өнім мен ... жеке ... оларға анықтама
берілген. Ал ауыл шаруашылығы өндірісіндегі негізгі элемент – ... ... ... Біздің ойымызша, экономикалық ақпаратты
пайдаланушыларда материалдық өндірістік ... осы ... ... ... үшін ... ... ... анықтама беруге
болады: өндірістік қорлар (материалдар) дегеніміз – ұйым ... ... ... ... субъектінің меншігі болып
табылатын, сатып ... ... ... да ... алынған, ұйымның
басқару және басқа да қажеттіліктері үшін бір өндірістік кезең ... ... ... бекітілген қызметті жүзеге асыру үшін);
өзінің табиғи және сапалық көрсеткіштерін өзгертетін немесе өзгертпейтін
материалдық құралдар мен ... ... Бұл ... біз қорлардың
экономикалық және бухгалтерлік мағынасын ... ... ... ...... ... ... қатар еңбек құралдары да
кіретіндігінде (нормативті құжаттармен пайдалану мерзімі ... 12 ай ... бір ... ... Еңбек құралдары бұл жерде
өз ... ... ... ... ... ... ... Ал қорлардың
бухгалтерлік мағынасы ... ... ... ... ... орташа өзіндік құнын анықтау үшін нақты есепті кезең бір ... ... ... ... ... қызметін шектейді. Мысалы ірі
өндірістік ... ... ... және ... ... пайдаланылатын қорлардың орташа өзіндік құнын анықтау
қажеттілігі бір айдан қысқа мерзімде ... ... ... ... ... ... субъектілері ай сайын баланс құруға міндетті емес, яғни
оларға ... ... ... ... ... бір рет есептеуге
болады. Осыдан, орташа өзіндік құнды нақты ... бір рет ... ... қажетті есепті кезеңді пайдаланған дұрыс.
Есепті жетілдіру бағыттарының бірі болып оны ... ... ... ... ... ... ... көтеру үшін
материалдық ресурстарды басқаруды жетілдіру қажет. Тәжірибе көрсеткендей
шамадан тыс ... ең ... ... өзі ... қаржылық
ресурстарды босатуға және тұрақты ... ... ... ... өнім ... ... ... көп мөлшерде әртүрлі
шикізаттарды пайдалану қажет болған жағдайда, қорлар ... ... ... ... ... шешу қиындайды. Бұл жерде материалдық
ресурстар қозғалысының ... және ... ... жолға қоюға мүмкінідік
беретін компьютерлік жүйелер көп көмек береді.Қазіргі кезде материалдық
қорлар ... ... ... және ... ... жеделдетуге мүмкіндік
беретін көптеген компьютерлік бағдарламалар жасалған. Мысалы өндірістегі
материалдар ... ... ... олар ... ... ... бойынша құжаттарды, есептен шығару актілерін, ... ... ... ... Бұл ... өндіріске қорларды
жіберуде сандық және құндық ... ... ... ... ... ... жіберуге негіз болып табылатын құжат
лимитті-жинақтама ... ... ... ... ... тыс
жіберетін жағдайда өндіріске жіберу ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштермен
реттеледі. Пайдаланушы өндіріске мөлшерден тыс қорларды жіберу ... және ... ... ... жұмсалуы) бойынша
есептерді қалыптастыруы мүмкін. ... ... бір ... ... оларды басқа бір түрімен алмастыру мүмкіндіктері
ұсынылады. ... өнім ... ... шикізаттардың
нормативті және нақты шығындары ... ... ... ... әртүрлі нұсқалары есепке алынады. Материалдық шығындар ... өнім ... ... ... Бұндай жүйе түрлері саладағы
кәсіпорындарда пайдалануы және олардың ерекшеліктеріне қарай ... ... «1С» ... «Бухгалтерлік есеп. Ауыл шаруашылық
кәсіпорын» бағдарламасы жасалған. Бұл жерде жем, ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерді есепке алу
үшін үш өлшем ... ... ... ... бағдарламада арнайы ауыл
шаруашылық есептіліктері бар - «Жемдер ... ... ... ... Қазіргі уақытта материалдық қорлар есебін жеңілдетудің ... ... ... ... ... арнайы мақсаттарды орындайтын қажетті
кез келген бағдарламалық өнімді алуға болады. Шаруашылықтардың көпшілігінде
техникалық база (компьтерлер) бар, олар толық пайдаланылмайды. Бұл ... ... - ... ... ... ... және
персоналдарды оқыту.
Қорлар есебін ұйымдастыруда шаруашылықтың еңбек құралдары ... ... ... есебі ерекше маңызға ие. Активтердің бұл
түрі пайдалану ... ... ... ... - бір бөлігі негізгі
құралдар құрамына кіруі тиіс, ал ... ... ... ... Қандай құралдарды қай шоттарда есепке алу керек екендігі туралы
шешімді, ұйым ... ... мен ... ... ұйым ... Бұл шешім ұйымның есеп саясатында бекітіледі.
Айналымдағы мүліктер құрамына кіретін шаруашылық құралдарының есебі
мен бақылауын ... ... ... ... қоймаларда сақталуы мен пайдалану барысында дұрыс жақсы ... ету ... ... мен ... ... ... ... жіберу және нақты
барын тексеру мүмкіндігін қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... операцияларды дұрыс және уақытылы рәсімдеу
үшін жауапты тұлғаларды анықтау, жауапты тұлғалармен материалдық
жауапкершілігі туралы ... ... ... ... ... алу, өндіріске жіберу және ... ... есеп ... қол қою ... бар ... ... тәртіппен бекіту;
- шаруашылық құралдарының қозғалысы бойынша операцияларды рәсімдеу
тәртібін құжат айналымында анықтап ... ... және ... ... құралдарын түгендеудің
мезімдерін анықтау.
Сонымен қатар, ұйымның есеп саясатында шаруашылық құралдарының құнын
есептен шығару мерзімі туралы мәселе ашып ... ... Бұл ... ... ... ... шығару мерзімі болып, бір жағынан
қолданысқа жіберу сәті ... ... ал ... ... активтің қызмет
ету мерзімінің аяқталған, есептен шығарылған уақыты болуы ... ... бұл ... ... ... ... дұрыс,
себебі қолданысқа жіберілген шаруашылық ... құны ... ... ... ... ... ... кіреді. Дайын өнімді сатқаннан
кейін, қолданыстағы шаруашылық құралдарын, олардың қызмет ету ... ... жаңа ... ... ... ... ... қарағанда, бұл жерде қорларды тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін,
олардың айналым қарқыны өседі. Бірақ, біздің ... ... ... ... бар – ол ... ... және сол сәтте есептен шығарылған
шаруашылық құралдарына бақылаудың жеткіліксіздігі.
Нормативті құжаттарға ... ... ... қоймадан
қолданысқа жібергеннен кейін, олардың бары мен ... ... ... ... ... асыру ұсынылады. Бірақ бақылаудың қандай әдістері
мен тәсілдерін қолдану керек екендігі түсініксіз. Сонымен ... ... осы ... ... бастапқы құжаттар да қарастырылмаған.
Сонымен, материалдық-өндірістік қорлар құрамында есепке алынатын,
қолданысқа жіберілген ... ... ... ... құралдарының
пайдаланылуын жедел бақылауды жүзеге асыру қажеттілігіне қарай, ... ... ... ... ... ... қолданысқа
жіберу жүкқұжаты» – бұл құжат қорлардың осы түрінің қолданысқа ... және ... ... ... шығындарға шығаруға негіз болып
табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... өндіріске қолданысқа жіберген сәтте, және ... ... ... ... ... шаруашылық ... ... ... үшін ... ... пайдалану журналын»
жүргізу ұсынылады. Бұл журналда белгілі кезеңде осы қорлардың келіп ... ... ... ... ал ескертпесінде – ... ... яғни ... ... қуаты толық пайдаланылды
ма немесе есептен алдын ала шығарылды ма және ... ала ... ... ... алдын ала есептен шығарған кезде объектінің нақты
пайдаланылуы, есептен ... ... және ... ... көрініс табатын
«Алдын ала шығару актісін» толтыру ұсынылады. ... ... бұл ... ... ... тұлғаның кінәсі анықталса,
қордың жарты құнын төлетіп, өндірістік ... осы ... ... ... шаруашылығы ұйымдарында қорлардың қозғалысын құжаттап рәсімдеу
келесідей тәртіпте ... ... тиіс ... ... ... есебін жетілдіру мақсатында реттелу ... ... ... және ... ... аналитикалық қамтамасыз
етуді ұйымдастыруды жауапкершілік орталықтарына бөлумен қатар ... ... ... ... ... ұйымдастыруда әрбір
орталық менеджерлерінің құқықтары, міндеттері және ... ... ... ... және олардың көпшілігінде тек шығындарды өлшеу ... ... ... ... ... көлемін өлшеуге мүмкіндіктің болуына
талпыну керек.
Қазіргі уақытта ұйым туралы жалпы бірдей мүддемен байланысқан ... ... ... ... ... ... өнім өндіру және
сатумен, ... ... және ... ... ... ... ... құрылтайшыларға, яғни меншік ... ... ... ... Ендігі жерде түгендеуге, кәсіпкерлердің
қаражаттары және заемдар мен несиелер салынған меншіктің сақталу ... ... ... ... ... ауыл ... ... материалдық
қорлардың сақталуын бақылаудың бір ... ... ... Бірақ,
түгендеу жүргізу барысында нәтижесінде бұл әдістің бақылау ... ... ... ... мен ... ... талаптарға сүйене отырып, біз материалдық қорларды түгендеудің ... ... ... ... (4 ... ... - Ауыл ... ұйымдары үшін материалдық қорлардың
түгендеуін өткізудің ұсынылатын кезеңділігі
|Қорлардың түрлері |Шот № ... ... ... ... жем, |1310 ... 1 рет |1 қазаннан ерте ... және ... | | ... ... ... | | | ... ... |1310 ... 1 рет ... ... |
| | | ... |
|Жас мал |1350 ... 1рет- ... ... |
| | ... 1 рет ... ... мал |1350 ... ... 1 рет ... ... |
| | | ... ... |1340 ... 1 рет |1 ... ерте ... | | ... ... дайын |1320 |Жылына 1 рет |1 ... ерте ... | | ... |
|Тауарлар |1330 ... 1 рет |1 ... ерте |
| | | ... ...... ... ... ... бұл ... пен ... ... ... болады: жыл соңында жылдық есептілікті құрудың алдында
өндірістік-шаруашылық қызметтің қалыпты ырғағы тек қана ... ... ... ... ... да ... мен ... түгендеуін
жүргізумен бұзылады.
Зерттелген ауыл шаруашылығы ұйымдарында түгендеуді дұрыс жүргізгенде
нақты осы факторлар анықтаушы маңызға ие, деп есептейміз. Бір ... ... ... ... ... ... мүліктер мен
міндеттемелердің түгендеуі дұрыс өткізілуі тиіс. Оған, әрине, қызметкерлер
– түгендеу комиссиясының мүшелері, ... ... ... ал ... ... кезінде арту, түсіру, таразыға тарту жұмыстары
үшін қосымша жұмысшылар да тартылады. ... ... жыл соңы бұл – ... ... ұйым ... ... ... анықталатын
қорытындылаушы кезең, сондықтан белгіленген ... ... ... ... тұрып қалу кері әсерін тигізуі мүмкін. Сондықтан да,
кейбір жағдайларда есептің дұрыстығы екінші ... ... ... ... ... түгендеу әдісімен орындалатын бақылау
қызметін келесідей ұйымдастыруды ... ... ... ... түгендеулер дискретті болып
табылады, яғни ... ... ... ... елдерде тұрақты
жұмыс істейтін түгендеу комиссиясы материалдық қорлардың жеке ... ... ... ... ... ... (үздіксіз)
түгендеу жүргізу тәжірибесі қолданылады. Бұндай түгендеу материалдардың
нақты барын жыл бойына ... рет ... және бір ... түгендеудің
өткізілуін күтпей-ақ есеп көрсеткіштеріне өзгерістерді дер кезінде ... ... есеп ... және оның ... ... ... түгендеуге
деген бұндай көзқарас оның ... ... ... ... ... ... ... есепте түзетуге болады, ал
әдеттегідей жыл ... ... ... ... бақылаудың
жеделдігі жоғалады. Есепті кезеңнің басында жіберілген қателік байқалмайды,
түзетілмейді, кейбір жағдайларда әр ... ... ... рет
қайталануы мүмкін, нәтижесінде жыл ... ... ... де ... салдарға әкелуі мүмкін.
Бұдан бұрын айтылғандай, дискретті түгендеуді ... ... ... кіретін ұйым қызметкерлерінің бір тобын өз
жұмыстарынан қалдырумен ... ... ... ... ... түгендеуді жүргізумен ... ... Бұл ... ... ... ... жеке түрлері бойынша олардың
минималды қалдықтары ... ... ... оны өткізу мерзімі
қысқарып, жұмыс уақытының бір күнін немесе бірнеше ... ... ... ... ... ... барын растаудың шарты болып табылатын санау,
өлшеу және басқа да ... ... ... ... ... ... қана ... сонымен қатар, ауыл ... ... ... ... ... ... ... тоқтату қажеттілігінің нәтижесінде болатын қызметтің қалыпты
барысының бұзылмауына мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... бұл бақылау процедурасын жүзеге асыру үшін
түгендеу комиссиясы ... ... ... ... ... әдетте, бес адамнан кем болмайды, олардың ішінде тікелей тексерумен
(таразыға ... ... ... ... мен басқа да құжаттарды толтыру)
тек қана екі адам айналысады, ал қалғандары бақылаушы ... ... ... біз ... түгендеу жүргізу міндетін ішкі аудиторға жүктеуді
ұсынамыз (ішкі аудитті енгізу қажеттілігі ... ауыл ... ішкі ... жүйесінің тиімсіз қызметімен анықталады). Бірақ,
түгендеуге қойылатын талаптарды азайтпас үшін және бұл ... ... ... ... бұл ... ... ... қорлардың
нақты бары мен ағымдағы есебін перманентті тексеру деп атаған дұрыс.
Перманентті тексерулер ... ... ... кезінде жүзеге
асырылады. Сондықтан материалды-жауапты тұлғалар осы факт туралы (қорлар
деңгейінің минималды мөлшерге жақындағаны туралы) ішкі ... ... Ішкі ... өз ... қорлардың нақты осы түрі ... ... ... ... өткізудің дұрыстығын анықтайды. Бұл ... ... :
1) ... ... тексерудің мерзімі,
2) қорлардың осы түрі бойынша түгендеу ... ... ... ... деңгейлері бойынша қорларды үйлестіру. Тәуекелділік
деңгейі жоғары қорларға өндірісте көп ... ... ... ... бірлігінің құны жоғары қорларды жатқызу қажет.
Тәуекелділік деңгейі төмен қорларға – сирек пайдаланылатын және ... ... ... ауыл ... ... қорлардың аналитикалық
есебі карточкалары жүргізіледі. Сондықтан, түгендеу тізімдемесін ... бір ... ... ... ... тексеру жүргізу сәтіне сол
жерде қалдықтары есептеліп қоюы тиіс ... ... ... ... ... нақты барын талдамалық есеп ... ... ... ... көз ... ... ... қорлардың нақты барын жазып, өз қолын қояды. Содан кейін
бухгалтериядан ... ... ... ... салыстырып,
егер олар сәйкес келсе тексеру нәтижелері туралы өткізілген ... ... ... Егер де ... ... ... есепте
жіберілген қателіктерді анықтау үшін және оларды жою ... ... ... ... ... өткізіледі.
Қорытынды
Ауыл шаруашылығы ұйымдарындағы қорлар есебі мен бақылауын
жетілдіру бойынша жүргізілген зерттеулер ... ... ... ... ... берді.
1. Есеп пен бақылаудың теориялық негіздерін кешенді зерттеп, біз
олардың басқарудың дербес қызметі ... ... ... ... ... ... кезеңіне тән, ол басқарудың әрбір кезеңін ақпараттық-
аналитикалық қамтамасыз ету қызметін орындайды; ... ... ... ... ... ... ... байланыстырушы буын
қызметін атқарады. Бірақ, ... есеп ... ... ... ... ... қызметін орындау үшін, есепті ұйымдастыруға өзгерістер
енгізіп отыру қажет. ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ақпарат жүйесі мен басқару жүйесі арасында
қарама-қайшылық пайда ... ... ... бақылаудың дербес
мағынасын айқындап, біз оның негізігі үш қырын анықтадық: пәні мен ... және ... ... әсер ету ... Бірақ оған
қарамастан, есеп пен бақылау бір ... ... ... тығыз
байланыста.
2. Бухгалтерлік есеп бойынша нормативті құжаттарда өндірістік ... ... ... анықтау қажеттілігіне алып келді. ... ...... бір ... барысында ұйымның жарғылық
құжаттарымен бекітілген ... ... ... үшін ... процесінде,
басқару мақсатында және басқа да қажеттіліктер үшін ... ... ... ... да ... ... ... субъектінің
меншігі болып табылатын, ұйымның бухгалтерлік балансының активінде көрініс
табатын ... ... мен ... ... Бұл ... ... ... және бухгалтерлік мазмұнын біріктіруге тырыстық.
Қорлардың ... ... ... ... ... қатар еңбек
құралдарынан да тұратынында (еңбек құралдары бұл жағдайда өздерінің құнын
дайын өнімге ... ... ... ... ... мүліктік иелік қағидасына басымдылық берумен сипатталады.
3. Есептің әдістемесін ... ... ... ... ... көздеген мақсаттарына байланысты әртүрлі міндеттер
қойылатыны анықталды. Яғни, ... ... тек қана бір ғана ... ... мысалы есепті автоматтандыруға, қорлардың пайдаланылуын бақылауға
және т.б. Ал басқа мақсаттар екінші кезекті болып, сұраусыз қалады. ... үшін және ... ... ... маңыздылығын анықтау үшін,
бірдей маңызды және өзара байланысты мақсаттар жүйесі жасалды.
4. ... ... ... ... ... (уақыттылық, оқшауландыру, топтастыру, әділ бағалау, шынайылықты
қамтамасыз ету, ... ... ... ... толықтық) және олардың қорлар есебінің ... ... ... ... ... ... ауыл ... ұйымдарындағы
пайдаланылатын қорлар түрінің ... ... ... ... материалдық-өндірістік қорлар есебінде, оларды
жіктеудің ... екі түрі ғана – ... ... ... ... және ... ... бойынша (талдамалық ... ... ... Бірақ, қазіргі таңда басқару
мақсаттарын орындау ... ... ... ... ... үшін және жеке ... ұқсастығын, айырмашылығын, өзара
байланыстылығын анықтау үшін келесідей көрсеткіштері бойынша топтастырылған
қорларды жаңаша жіктеу ... ... ... есебінің
мақсаттары бойынша және материалдық қорлар қатысатын ... ... ... ... пайдалану қорларды белгілі бір түріне ... ... ... ... ... қателіктерді қысқартуға;
бухгалтерлік есеп алдына қойылған мақсаттарды сапалы орындауға мүмкіндік
береді. Бұл жалпы ... ... ... ... ... нәтижесі
ретінде, шаруашылықтардың қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесін жақсартады.
6. Бухгалтерлік есепті реформалау ... ... ... ... сәйкес бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ұлттық ... ... ... ... Бірақ, ауыл шаруашылық
ұйымдарының тәжірибесінде халықаралық есеп ... ... ... есеп ... ... ... ... үшін инфляция жағдайында қорларды бағалаудың орташа құн
әдісін пайдалану тиімді деп ... ... ... ... ... қорларды бағалау әдістерін қолдану үшін қорларды партиямен ... ... ... ал ауыл ... ұйымдарында бұл қаржылық және
субъективті себептерге байланысты үнемі мүмкін болмайды.
7. Қорлар ... ... ... ... ... бір жылға
дейінгі мерзімде пайдаланылатын шаруашылық құралдарының ... ... ... бақылауды жүзеге асыру мақсатында келесідей ұйымдастыру кезеңдері
нақтылап көрсетілді: ... ... ... ... ... ... ... анықтайтын құқықтық базаны құру (яғни ұйым басшысының
бұйрығымен 1350 ... ... ... ... ... ... ... сақталуын қамтамасыз ету; шаруашылық құралдарының бары және
пайдаланылуы ... ... ... ... үшін ... ... ... айналымында осы құралдармен ... ... ... ... белгілеу; жедел бақылауды ұйымдастыру.
Ұйымның есеп саясатында көрініс табатын шаруашылық құралдарының есебін
ұйымдастыру принциптерінің бірі болып, ... ... ... ... ... ... сәтіне байланысты мәселе табылады. Біз
осы қорлар құнын пайдалану мерзімінің ... ... ... ... ... бұл ... бір ... бар – ол өндіріске қолданысқа
жіберілген және сол ... ... ... ... ... Шаруашылық құралдарын пайдалануды бақылау қызметін күшейту
мақсатында, біз бастапқы құжаттардың қосымша нысандарын жасадық ... ... ... ... ... ... осы ... жіберілгенін растайтын құжат ретінде пайдаланылады және олардың
құнын өндіріс ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық құралдары туралы мәліметтерді
жүйелендіру үшін «Шаруашылық ... ... ... жүргізу
ұсынылады. Бұл журналда шаруашылық құралдарының келіп ... ... ал ... ... тиімді (толық) пайдаланылуы көрініс
табады. Қорлар алдын ала есептен ... ... ...... ... ала ... шығару актісін» жасау ұсынылады. Онда
қорлардың нақты пайдаланылғаны, ... ала ... ... себептері,
толық пайдаланылмаған сомаларды есептен шығару көздері туралы ... ... ... материалдық шығындар есебі мен бақылауын тиімді жүзеге
асыру мақсатында ауыл шаруашылығы ... ... ... енгізіп есепті
жауапкершілік орталықтарына бөліп жүргізу ұсынылды.
9. ... ауыл ... ... есеп және ... ... талдау олардың тиімсіздігін көрсетті. Бұл материалдық-
өндірістік қорларды пайдалану мен ... ... ... ... ... етеді. Біз, ішкі аудитормен материалдық-өндірістік
қорлардың жағдайын тексеру ... ... ... құрал жасадық. Оған
келесідей жұмыс және әдістемелік ... ... ... ... ... ... ішкі ... жүйесін
бағалау үшін сұрақтар жинақтамасы;
- материалдық-өндірістік қорлар есебіндегі қателіктер салдары бойынша
әдістемелік ... ... ... ... ... және ... кезінде
толтырылатын құжаттар бойынша әдістемелік материалдар (нормативті
актілердің соңғы өзгерістерінен тұратын);
- сатып ... ... ... бойынша қосылған құн
салығының дұрыс көрсетілуін тексеруге ... ... ... ... ... ... ... мен қозғалысын
құжаттық тексерудің бағдарламасы;
- ішкі аудитордың ... және ... ... ... ... ... жұмыс құжаты.
10. Ұйымның есеп ... ... ... ... ... қорлар есебі бойынша негізгі көрсеткіштер анықталған. Зерттелген
ұйымдардағы бухгалтерлік есептің ... ... ... ... ... құру ... ... экономикалық субъектілерде бар.
Сондықтан біз, ұйымның есеп саясатында көрініс табатын ... ... ... ... мүлікті материалдық-өндірістік қорларға
жатқызу көрсеткіші, қорлардың келіп түсуінде ... ... ... ... ауыл ... ... үшін ... есебін ұйымдастыру
бойынша шоттардың жұмыс жоспары - 1310 шотына ашылатын ... ... ... ... ... пайдалану қағидасы, өнім өндіру
есебінің тәсілі, шаруашылық құралдарының бір ... ... ... ... алу, ... өнім мен ... ... бағалау әдісі.
11.Түгендеу бір жағынан, бұл есеп ақпаратының шынайылығы мен ұйым
активтерінің ... ... ... үшін пайдаланылатын бухгалтерлік есеп
әдісінің элементі; екінші жағынан - бұл осы ... ... ... ... ... ... ... ұйым персоналдары
қызметінің дұрыстығын анықтайтын бақылау тәсілі. Сонымен қатар, минималды
еңбек шығындарымен ... ... ... ... ұсынылды.
Жоғарыда келтірілген қорытындылар мен ұсыныстар есеп пен ... ары ... ... үшін пайдаланылуы мүмкін және ... ... ... қорлар есебі мен бақылауының
жедел жүйесін құруға көмектеседі. Ол өз ... ... ... ... ... төмендету резервтерін анықтауға және жалпы
ауыл ... ... ... жағдайын жақсартуға мүмкіндік береді.
Автордың диссертация тақырыбы бойынша жарияланған еңбектерінің тізімі
1.ҚР-да қазіргі таңдағы басқару есебі мен қаржылық есептің ... ... ... ... ... ... 2004ж. 0,3 б.т. (бірлескен авторлықта)
2.Методика учета ... ... на ... ... ... Азия одағының ұлттық экономика жүйесінің мүмкіншіліктері мен
интеграциялық ... ... ... ... – ХҚТУ, Түркістан, 2005ж. 0,25 б.т. (бірлескен авторлықта)
3.«ҚР субъектілерінің ... ... ... ... Оқу құралы //Қ.А.Ясауи атындағы халықаралық ... ... ... қ., 2005 ... ... 4.9 б.т.
4.Ауыл шаруашылық кәсіпорындарында материалдық қорларды басқаруды
ұйымдастыруда есеп пен бақылаудың ролі.// ... ... ... университетінің хабаршысы-№3, 2008ж. 0,56 б.т.
5.Ауыл шаруашылық ұйымдарындағы ішкі бақылаудың қазіргі ... ... ... ... ... ... ... атындағы ОҚМУ, 2008ж. 0,25 б.т.
6.Материалдық қорлардың есебін бақылауды жетілдіру. // «Ізденіс-Поиск»
№1 2009ж. 0,31 б.т (бірлескен авторлықта)
7.Материалдық ... ... ... ... ролі. // «Жас Ғалым» ІІІ Халықаралық ғылыми- ... - ... ... ... ... ... ... 2009ж. 0,38 б.т.
8.Ұлттық және халықаралық ... ... ... ... ... // ... Жоғары мектебі Алматы №2
2009ж. 0,44 б.т
9.Қазақстандағы бухгалтерлік есеп ... ... ... ... «Аймақтық экономиканы индустриалды-инновациялық дамыту ... ... ... ... ... ... ... инновациялық университет, 2009ж. 0,25б.т
10.Ауыл шаруашылығы ұйымдарындағы қорлардың сақталуын бақылау мен
есебін ұйымдастырудың ... ... ... // ... ... даму ... ... мәселелері» Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция. Қ.А.Ясауи
атындағы ХҚТУ, 2010ж. 0,31б.т
11.Қаржылық есептіліктің ... ... ... ... ... ... // ... экономикасының
индустриалды-инновациялық даму механизмін жетілдірудің өзекті мәселелері»
Халықаралық ... ... ... ... ... 2010ж.
0,38б.т
12.Инвентаризация как метод контроля за сохранностью запасов. ... ... ... 2010» Халықаралық ғылыми-тәжірибелік
конференция, 2010ж. ... ... ... учета и контроля запасов в сельскохозяйственных
организациях
Диссертация представляется на соискание ... ... ... наук по ... 08.00.12 - ... ... ... и задачи исследования. Целью диссертационной работы является
изучение теоретических и практических ... ... ... ... материально- производственных запасов в ... ... ... разработка и обоснование основных
направлений и конкретных ... ... ... и ... ... является система бухгалтерского учета и
контроля запасов и их использования сельскохозяйственными организациями.
Объектом ... ... ... ... в сельскохозяйственных
организациях Южно-Казахстанской области.
Теоретической и методической основой исследования послужили правовые
акты, указы ... ... ... и ... ... ... работы отечественных и зарубежных ученых-экономистов.
В процессе исследования были использованы ... ... ... ... ... а также методы бухгалтерского учета: документация, счета, ... ... ... базу ... ... специальные
материалы Агентства по статистике Республики Казахстан и Управления по
статистике ... ... ... ... ... ... ... первичной учетной документации,
регистров синтетического и ... ... ... ... ... новизна диссертационного исследования. Научная новизна
заключается в разработке научных предложений по совершенствованию ... ... ... в ... ... В процессе
исследований получены следующие результаты, ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерского учета и
контроля запасов в сельскохозяйственных ... и ... ... ... в рыночных условиях;
- уточнена экономическая сущность оборотных средств и дано определение
одной из ... их ...... ... и ... ... на основе изучения принципов международных стандартов по учету запасов
выявлены объективные причины необходимости гармонизации ... ... ... ... отчетности;
- предложена унификация и универсальная ... ... ... ... ... ... ... учета и контроля материальных
запасов и определена взаимосвязь задач и принципов учета и ... даны ... ... по ... ... политики в
части организации постановки и ... ... и ... ... ... дополнительные формы первичных документов, повышающие
оперативность учета и контроля запасов.
Научно-практическая значимость работы ... в ... ... ... и ... ... в ... для
совершенствования учета и ... ... в ... ... ... быть ... в ... организации
учетной работы сельскохозяйственных организаций а ... ... ... при ... в ... ... ... предметов «Принципы
бухгалтерского учета», «Финансовый учет», «Управленческий учет», «Аудит».
Апробация результатов исследования. Основные положения и ... ... были ... на ... и ... ... ... Наряду с
этим разработанные автором научно-обоснованные результаты диссертационного
исследования использованы в отделе сельского хозяйства г ... ... ... в к/х ... а ... в научно-методических
исследованиях и учебных процессах Международного ... им ... ... ... of the account and the control of stocks over the ... is ... for the Degree of ... of economic ... a ... 08.00.12 – ... audit, ... purposes and research problems. The purpose of dissertational
work is studying theoretical and practical problems of book keeping and ... of ... ... stocks over the ... of the Southern - Kazakhstan area; ... and ... of the basic ... and concrete ... ... of the account and the control of stocks.
The subject of research is the system of book keeping and the ... stocks and their uses by the ... ... object of research were ... processes in the agricultural
organizations of the Southern - Kazakhstan area.
The theoretical and ... basis of research ... decrees of the ... of Republic ... and ... of the ... of Republic Kazakhstan, work of domestic and
foreign scientists - economists have ... research methods of the ... ... the ... - statistical, monographic description, and also methods of book
keeping have been used: the documentation, ... double record, ... ... ... research basis is form by the ... of Agency according to Republic Kazakhstan and make Managements
according to the Southern - ... area, ... of an ... the Southern - Kazakhstan area, given to the primary ... ... of the ... and ... account, the
financial reporting of the agricultural organizations.
The scientific novelty of the dissertation ... ... consists in ... of scientific offers on perfection of the
account and the control of stocks over the ... ... ... the ... results ... scientific novelty are
received:
- Complex research of questions of book keeping and the control ... over the ... ... and ... of ... concept in market conditions is lead;
- On the basis of studying ... of the ... ... the account of stocks the ... reasons of ... ... of the account with the international standards of the
financial reporting are revealed;
- Unification and a ... grouping of problems of the account ... control of stocks is offered; ... of the account and ... of material stocks are proved and the ... ... and ... of the account and the control of stocks ... ... recommendations on formation of a ... ... the ... of statement and conducting the account and
the control of stocks are ... The ... forms of primary ... raising ... of ... and the control of stocks are ... ... - practical importance of work consists ... of ... of methods, offers and the ... made ... for ... of the account and the control of stocks in ... ... of research can be used during the ... ... work of the ... ... and also can be used ... in higher ... ... of subjects «Principles of
account», «the Financial account», «the Administrative account», «Audit».
Approbation of the research results. ... ... ... of ... research have been ... at ... and republican scientific - practical conferences. Alongside
with it the scientifically-grounded results of ... ... by the author are used in a ... of ... ... the Southern - Kazakhstan area and also in scientific ... ... and ... ... of the International kazakh-
turkish university named after H.A.Yasawi .
Қалымбетова Айгүл ... ... ... қорлар есебі мен бақылауын жетілдіру
Басуға 20.10.2010 кол койылды.
Пішімі 60×84 1/16. Офсеттік қағаз.
Офсеттік басылым. Көлемі 1,6 ... 100 ... ... №2865
Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ баспаханасы.161200, Түркістан.
-----------------------
Шоттар бойынша сальдолық ведомостар
Қорлар қозғалысы туралы есеп беру
Минералды, органикалық ... ... ... ... ... ... ... лимитті жинақтама карта (қосалқы
бөлшектер)
Жұкқұжат (ішкі шаруашылық мақсаттағы)
Шот-фактура
Қойма есебінің кітабы
Материалдардың кірісі мен шығысы бойынша бастапқы және жинақтама ... ... ... ... құралдар
материалдар
отын
ыдыс және т.б
дайын өнім
тауарлар
мал
Бірте-бірте тұтыну
Біржолғы
тұтыну
Сыртқа жеткізу үшін
Материалдық (өндіріс үшін)
Қорлар
В
А
Ақша қаражаттары
Ақша қаражаттары
Тауарлар
Дайын өнім
Аяқталмаған өндіріс
Өсім және ... ... май ... ... есеп
Материалдық қорларды қабылдау бойынша лимитті жинақтама карта
Ескерту: ... ... ... 3 Өндірістік қорлар есебінің ұсынылған
сызбасы.
Бас кітап
Журнал-ордер №6, 7, 10
Жабдықтаушылар мен мердігерлердің, есепті тұлғалардың бастапқы құжаттары,
өндірістік есептер, ... ... ... ... алу ... ... ... есебі»

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дене шынықтыру және спорт саласындағы проблеманың қазiргі жәй-күйiн талдау10 бет
Мектепке дейінгі білім беру мекемелерінде педагогикалық технологияларды қолдану5 бет
Сақтандыру: теориясы, практикасы, шетелдік тәжірибесі68 бет
Тауар қозғалысының бухгалтерлік есебі55 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Жоғары мектеп жасындағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауда компьютерлік оқыту және бақылау бағдарламаларының рөлін анықтау50 бет
Кәсіпорындағы салықтық бақылауды ұйымдастыру және басқару95 бет
Ауыл шаруашылығының өндірісіндегі бухгалтерлік есеп3 бет
Ауыл шаруашылық өндірісін орналастыруды модельдеу12 бет
Ауылшаруашылығындағы кәсіпкерлікті дамыту5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь