Металлургиялық өңдеудің негізгі үрдістері
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Металлургиялық өңдеудің негізгі үрдістері
Сульфидтерді қайта өңдеудің теориялық негіздері
1.Ме-S-O системасындағы қатты жіне газ тәрізді фазалардың әрекеттесуі.
Карбонаттар, тотықтар және басқа да химиялық қосылыстардың диссоциация
және түзілу үрдістері фазалық түрлену көне фаза (бастапқы фаза)
көлемінде туынтектік орталықтар деп аталатын жаңа фазаның шағын
көлемдерінің пайда болуы және олардың одан әрі өсуі нәтижесінде жүреді.
Туынтектік орталықтар неғұрлым көп түзілсе және өсу жылдамдығы жоғары
болса, соғұрлым фазалық түрлену тез дамиды.
Жаңа фаза участоктары түзілген кезде жүйенің еркін энергиясы өзара
қарама- қайшы екі үрдістің әсерінен өзгереді – бір жағынан еркін
энергияның жоғары деңгейіне ие көне фазаның молекулалары, атомдары мен
иондары аз деңгейлі еркін энергиясы бар жаңа фазаға өтеді. Екінші
жағынан фазааралық бөліну бетінің пайда болуының арқасында жүйенің еркін
энергиясы артады.
Жүйенің белгілі бір параметрлерінің түрлі нүктелерде энергетикалық
тепе-тең күйде болатын (жылулық) барынша мүмкін мәндерінен ауытқуы
флуктуация деп аталады.
Гомофазалы және гетерофазалы флуктуацияларды айырады. Егер жүйедегі
тығыздық пен концентрацияның ауытқуы фазалық күйді өзгертпесе, онда мұндай
флуктуация гомофазалық деп аталады.
Ал егер жүйенің шағын көлемінде жаңа фаза бөлшектерінің пайда болуын
тудыратын ауытқулар орын алса, онда бұл гетерофазалық флуктуация деп
аталады.
2. Металлургиялық негізгі үрдістер.
Металл алу үрдістерін пирометаллургиялық және гидрометаллургиялық деп
бөледі. Жоғары температурада жүретін барлық үрдістер пирометаллургиялыққа
жатады (пир - грек. от).
Күйдіру – өңделетін шикізаттың химиялық және минерологиялық құрамын
өзгерту мақсатында жоғары температурада (500-1200°С) жүргізілетін
металлургиялық үрдіс. Күйежентектеумен күйдіруден өзге күйдіру үрдістері
қатты фазалы. Түсті металлургияда негізінен тотықтырушы және кальцилеуші;
тотықсыздандырушы, хлорлеуші немесе фторлаушы күйдіру түрлері айтарлықтай
сирек қолдданылады.
Тотықтыру күйдірудайындалған сульфидті кендерді және концентраттар
үшінқұрамындағы металдарды тотық түріне ауыстыру және сульфидтерді толық
немесе бөліктеп тотықтыру мақсатында мына реакция бойынша таза күйде
қолданады.
2MeS + ЗО2 → 2МеО + 2SO2
Тотықтырып күйдірудің бір түрі күйежентектеумен агломераттаушы күйдіру.
Сульфидтердің тотығуымен қатар бөлінетін жылу арқасында материалдың
күйежентектелуі жүреді. Өңделетін материал құрамындағы оңай балқитын
компоненттері біршама мөлшерде сұйық фаза бөліп, кейін салқындату
нәтежиесінде қатады да қиын балқитын бөлшектерді кесек кеуекті өнімге
(агломират) цементтейді.
Тотықтыру сульфаттаушы күйдіру кезінде алынатын металдардың бастапқы
сульфидтерін суда еритін сульфаттар түріне ауыстырады:
MeS + 2О2 → MeSO4
Кальцилеуші күйдіруді(қыздару)тұрақы емес химиялық қосылыстарды
термиялық ыдырату (дисоциация) үшін жүргізеді, жиі гидроксидтер мен
карбонаттарды.
Фторлаушы немесе хлорлаушы күйдірудіметалдарды суда ерігіш немесе оңай
ұшқыш фторидтер мен хлоридтер түріне, ал тотықсыздандырғышты - жоғары
оксидтерді технологиялық түрге ауыстыру үшін қолданылады, мысалы:
Fe2O3 + СО → Fe3O4 + СО2
Балқыту – көп жағдайда материалдың толық балқуын қамтамассыз ететін
жоғары температуралы пирометаллургиялық үрдіс. Балқытудың екі түрін
ажыратады – кенді және тазартқыш.
Кенді балқытукелесі кезеңдерден тұрады:
– өңделетін материалдарды кептіру мен қыздыру;
– тұрақты емес химиялық қосылыстардың термиялық диссоциациясы;
– сульфидтердің тотығуы немесе оксидтердің тотықсыздануы (балқыту
түріне байланысты);
– алғашқы балқыма түзетін оңай балқитын компоненттердің балқуы;
– алғашқы балқымада қиын балқитын құрамдастарының штейн немесе қара
металл мен қож түзіп еруі;
– балқу өнімдері арасында бағалы компоненттерді тарату;
– сұйық балқу өнімдерін бөлу.
Кенді балқытудың барлық кезеңдері тізбектей немесе түрлі жылдамдықпен
бір уақытта жүреді. Ең баяу жүретін кезең (соңғысы – сұйық балқу өнімдерін
бөлу) қосынды балқу жылдамдығын, яғни қолданылатын агрегаттың нәтежиелі
өнімділігін анықтайды.
Әдетте бұл кезең тұндырумен жүзеге асырылады, дегенмен балқыманы
қарқынды араластыру арқылы үдетуге болады, өз кезегінде ол балқыту пешінің
шекті өнімділігінің артуына әкеледі.
Кенді балқыту бес түрлі болады.
Тотықсыздандырушы балқытуоның оксидті қосылыстарын көміртекті
тотықсыздандырғыштармен тотықсыздандыру арқасында металл алу және бос
жыныстарды қожға (оксидтер қорытпасы) айнадыру үшін қолданылады, мына сүлбе
бойынша жүреді:
(MeO, SiO2, CaO, Fe2O3) + СО → Me + (SiO2, CaO, FeO) + CO2
Кен Металл Қож Газ
Штейнге балқытумына сүлбе бойынша алынатын металды жартылай өнімге
айналдыру үшін қолданылады:
CuFeS2, FeS2, SiO2, CaO) + (SiO2, CaO) + (O2, N2) →
Кен немесе концентра Флюс Ауа
→ (Cu2S, FeS) + (FeO, SiO2, CaO) + (SO2, N2)
Штейн Қож Газдар
Балқытудың екінші өнімі – қож оксидті компоненттерді концентрлейді
Балқытудың бұл түрін нейтрал, тотықсыздандырғыш немесе тотықтырғыш
атмосфераларда жүргізіледі. Ақырғы жағдайда балқытуды концентрациялаушы деп
атайды, өйткені тотығу жағдайындағы балқыту алынатын металл құрамы үлкен
штейндер алуға мүмкіндік береді.
Электротермиялық балқыту (балқыған тұздар электролизі) оксидтерден
немесе хлоридтерден тұратын балқыған ортаға тұрақты тоқтың әсер етуімен
жүреді. Мұнда катодта қатты немесе сұйық күйдк металл, ал анодта газ
(оттегі немес хлор) бөлінеді.
Металлотермиялық балқыту көміртегімен әсерлесу кезінде морттық қасиет
беретін карбидтер түзуге жақын тұратын қиын-тотықсызданатын металдар алу
үшін қолданылады.
Мұндай балқытудың негізінде бір металды өзінің қосылысынан (оксидтері,
хлоридтері және т.с.с) басқа белсендірек металмен ығыстырып шығару принціпі
жатыр.
Реакциялы балқыту оның сульфиді мен оксидінің әсерлесу реакциясы бойнша
металл алуға негізделген:
2MeO + MeS → 3Me + SO2
Тазартыу балқыту, температураның өзгеруі немесе қысым мен ... жалғасы
Сульфидтерді қайта өңдеудің теориялық негіздері
1.Ме-S-O системасындағы қатты жіне газ тәрізді фазалардың әрекеттесуі.
Карбонаттар, тотықтар және басқа да химиялық қосылыстардың диссоциация
және түзілу үрдістері фазалық түрлену көне фаза (бастапқы фаза)
көлемінде туынтектік орталықтар деп аталатын жаңа фазаның шағын
көлемдерінің пайда болуы және олардың одан әрі өсуі нәтижесінде жүреді.
Туынтектік орталықтар неғұрлым көп түзілсе және өсу жылдамдығы жоғары
болса, соғұрлым фазалық түрлену тез дамиды.
Жаңа фаза участоктары түзілген кезде жүйенің еркін энергиясы өзара
қарама- қайшы екі үрдістің әсерінен өзгереді – бір жағынан еркін
энергияның жоғары деңгейіне ие көне фазаның молекулалары, атомдары мен
иондары аз деңгейлі еркін энергиясы бар жаңа фазаға өтеді. Екінші
жағынан фазааралық бөліну бетінің пайда болуының арқасында жүйенің еркін
энергиясы артады.
Жүйенің белгілі бір параметрлерінің түрлі нүктелерде энергетикалық
тепе-тең күйде болатын (жылулық) барынша мүмкін мәндерінен ауытқуы
флуктуация деп аталады.
Гомофазалы және гетерофазалы флуктуацияларды айырады. Егер жүйедегі
тығыздық пен концентрацияның ауытқуы фазалық күйді өзгертпесе, онда мұндай
флуктуация гомофазалық деп аталады.
Ал егер жүйенің шағын көлемінде жаңа фаза бөлшектерінің пайда болуын
тудыратын ауытқулар орын алса, онда бұл гетерофазалық флуктуация деп
аталады.
2. Металлургиялық негізгі үрдістер.
Металл алу үрдістерін пирометаллургиялық және гидрометаллургиялық деп
бөледі. Жоғары температурада жүретін барлық үрдістер пирометаллургиялыққа
жатады (пир - грек. от).
Күйдіру – өңделетін шикізаттың химиялық және минерологиялық құрамын
өзгерту мақсатында жоғары температурада (500-1200°С) жүргізілетін
металлургиялық үрдіс. Күйежентектеумен күйдіруден өзге күйдіру үрдістері
қатты фазалы. Түсті металлургияда негізінен тотықтырушы және кальцилеуші;
тотықсыздандырушы, хлорлеуші немесе фторлаушы күйдіру түрлері айтарлықтай
сирек қолдданылады.
Тотықтыру күйдірудайындалған сульфидті кендерді және концентраттар
үшінқұрамындағы металдарды тотық түріне ауыстыру және сульфидтерді толық
немесе бөліктеп тотықтыру мақсатында мына реакция бойынша таза күйде
қолданады.
2MeS + ЗО2 → 2МеО + 2SO2
Тотықтырып күйдірудің бір түрі күйежентектеумен агломераттаушы күйдіру.
Сульфидтердің тотығуымен қатар бөлінетін жылу арқасында материалдың
күйежентектелуі жүреді. Өңделетін материал құрамындағы оңай балқитын
компоненттері біршама мөлшерде сұйық фаза бөліп, кейін салқындату
нәтежиесінде қатады да қиын балқитын бөлшектерді кесек кеуекті өнімге
(агломират) цементтейді.
Тотықтыру сульфаттаушы күйдіру кезінде алынатын металдардың бастапқы
сульфидтерін суда еритін сульфаттар түріне ауыстырады:
MeS + 2О2 → MeSO4
Кальцилеуші күйдіруді(қыздару)тұрақы емес химиялық қосылыстарды
термиялық ыдырату (дисоциация) үшін жүргізеді, жиі гидроксидтер мен
карбонаттарды.
Фторлаушы немесе хлорлаушы күйдірудіметалдарды суда ерігіш немесе оңай
ұшқыш фторидтер мен хлоридтер түріне, ал тотықсыздандырғышты - жоғары
оксидтерді технологиялық түрге ауыстыру үшін қолданылады, мысалы:
Fe2O3 + СО → Fe3O4 + СО2
Балқыту – көп жағдайда материалдың толық балқуын қамтамассыз ететін
жоғары температуралы пирометаллургиялық үрдіс. Балқытудың екі түрін
ажыратады – кенді және тазартқыш.
Кенді балқытукелесі кезеңдерден тұрады:
– өңделетін материалдарды кептіру мен қыздыру;
– тұрақты емес химиялық қосылыстардың термиялық диссоциациясы;
– сульфидтердің тотығуы немесе оксидтердің тотықсыздануы (балқыту
түріне байланысты);
– алғашқы балқыма түзетін оңай балқитын компоненттердің балқуы;
– алғашқы балқымада қиын балқитын құрамдастарының штейн немесе қара
металл мен қож түзіп еруі;
– балқу өнімдері арасында бағалы компоненттерді тарату;
– сұйық балқу өнімдерін бөлу.
Кенді балқытудың барлық кезеңдері тізбектей немесе түрлі жылдамдықпен
бір уақытта жүреді. Ең баяу жүретін кезең (соңғысы – сұйық балқу өнімдерін
бөлу) қосынды балқу жылдамдығын, яғни қолданылатын агрегаттың нәтежиелі
өнімділігін анықтайды.
Әдетте бұл кезең тұндырумен жүзеге асырылады, дегенмен балқыманы
қарқынды араластыру арқылы үдетуге болады, өз кезегінде ол балқыту пешінің
шекті өнімділігінің артуына әкеледі.
Кенді балқыту бес түрлі болады.
Тотықсыздандырушы балқытуоның оксидті қосылыстарын көміртекті
тотықсыздандырғыштармен тотықсыздандыру арқасында металл алу және бос
жыныстарды қожға (оксидтер қорытпасы) айнадыру үшін қолданылады, мына сүлбе
бойынша жүреді:
(MeO, SiO2, CaO, Fe2O3) + СО → Me + (SiO2, CaO, FeO) + CO2
Кен Металл Қож Газ
Штейнге балқытумына сүлбе бойынша алынатын металды жартылай өнімге
айналдыру үшін қолданылады:
CuFeS2, FeS2, SiO2, CaO) + (SiO2, CaO) + (O2, N2) →
Кен немесе концентра Флюс Ауа
→ (Cu2S, FeS) + (FeO, SiO2, CaO) + (SO2, N2)
Штейн Қож Газдар
Балқытудың екінші өнімі – қож оксидті компоненттерді концентрлейді
Балқытудың бұл түрін нейтрал, тотықсыздандырғыш немесе тотықтырғыш
атмосфераларда жүргізіледі. Ақырғы жағдайда балқытуды концентрациялаушы деп
атайды, өйткені тотығу жағдайындағы балқыту алынатын металл құрамы үлкен
штейндер алуға мүмкіндік береді.
Электротермиялық балқыту (балқыған тұздар электролизі) оксидтерден
немесе хлоридтерден тұратын балқыған ортаға тұрақты тоқтың әсер етуімен
жүреді. Мұнда катодта қатты немесе сұйық күйдк металл, ал анодта газ
(оттегі немес хлор) бөлінеді.
Металлотермиялық балқыту көміртегімен әсерлесу кезінде морттық қасиет
беретін карбидтер түзуге жақын тұратын қиын-тотықсызданатын металдар алу
үшін қолданылады.
Мұндай балқытудың негізінде бір металды өзінің қосылысынан (оксидтері,
хлоридтері және т.с.с) басқа белсендірек металмен ығыстырып шығару принціпі
жатыр.
Реакциялы балқыту оның сульфиді мен оксидінің әсерлесу реакциясы бойнша
металл алуға негізделген:
2MeO + MeS → 3Me + SO2
Тазартыу балқыту, температураның өзгеруі немесе қысым мен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz