Оқушыларды оқыту процесінде
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: "Үшбұрыштарды шешу" тақырыбын зерттеуде интерактивті әдістерді қолдану
Орындаған: Жұманазарова Мадина Асанқызы
Тексерген: Жумабаева Айша Жумасаткызы
Алматы - 2022
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
І ЖАҢАРТЫЛҒАН БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫНА НЕГІЗДЕЛГЕН ИНТЕРАКТИВТІ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІНІҢ ТЕХНОЛОГИЯСЫ
1.1 Интерактивті оқыту әдістері туралы жалпы түсінік
1.2 Оқытудағы дәстүрлі және интерактивті тәсілдің мақсаттарына салыстырмалы талдау
1.3 Интерактивті оқыту әдістерін мен технологиясын сабақта қолдану
5
5
6
10
ІІ ҮШБҰРЫШТАРДЫ ШЕШУ ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ИНТЕРАКТИВТІ ӘДІСТЕРДІ ҚОЛДАНУ ӘДІСТЕМЕСІ
2.1 Үшбұрыштарды шешудің мектеп бағдарламасындағы теориялық негіздері
2.2 Математика сабағында Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша интерактивті оқытудың әдіс-тәсілдерінің қолданылуы
2.3 Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша интерактивті оқытудың әдіс-тәсілдері кешенін құрастыру және енгізу
16
16
20
33
ҚОРЫТЫНДЫ
38
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
40
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың өзектілігі: Математиканың оқу пәні ретінде мектеп оқушыларының мәдени және тұлғалық дамуына жағдай жасауында үлкен мүмкіндіктері бар. Оқыту технологиясы саласындағы қоғамның әлеуметтік тапсырысы оқушылардың жеке тұлғасын дамыту, білім берудің гуманистік мазмұнын нығайту, әрбір оқушының жеке ерекшеліктеріне байланысты пәннің тәрбиелік, білім беру және дамытушылық мүмкіндіктерін неғұрлым толық іске асыру міндеттерін алға қояды. Сабақ - оқытуды ұйымдастырудың икемді түрі. Ол әртүрлі мазмұнды қамтиды, соған сәйкес оқытудың қажетті әдістері мен тәсілдері қолданылады.
Сабақта оқу жұмысының фронтальды, ұжымдық және жеке формалары ұйымдастырылады. Сабақты өткізудің әртүрлі формалары оқу-тәрбие процесін әртараптандырумен қатар, оқушылардың еңбек процесінің өзіне қанағаттануын туғызады. Стандартты емес сабақ - мектеп оқушыларын оқыту мен тәрбиелеудің интерактивті әдістерін ұйымдастырудың бір түрі. Оқыту мен дамытудың стандартты емес түрлерінің тиімділігі белгілі. Мұндай сабақтар мектептегі білімді өмірге, шындыққа жақындатады. Балалар мұндай іс-әрекеттерге ықыласпен қатысады, өйткені олар өздерінің білімін ғана емес, сонымен қатар тапқырлық пен шығармашылықты көрсетуі керек. Оқушылардың білім деңгейінің төмендеуі көбінесе сабақтың сапасына байланысты: шаблондық, біркелкі, формализм, зерігу.
Көптеген мұғалімдер сабақты жандандырудың әртүрлі жолдарын, оқушыларды белсенді жұмысқа тартудың, жаңа материалды түсіндірудің алуан түрлі формаларын іздестіруде. Әрине, балаларды оқыту мен тәрбиелеудің негізгі нысаны ретінде дәстүрлі сабақтан ешбір жағдайда бас тартуға болмайды. Бірақ сабақты стандартты емес, өзіндік әдістемелер беру үшін оқушылардың ақыл-ой белсенділігін арттыру қажет. Бұл ескі сабақтарды алмастыру емес, олардың толықтырулары мен өңделуі, жандандыру, жан-жақтылық әкелетін, қызығушылықты арттыратын, оқу үдерісін жақсартуға ықпал етеді. Мұндай сабақтарда оқушылардың ынтасы мен үлгерімі, сабақтың тиімділігі артады.
Осыған байланысты бұл тақырыптың өзектілігі оқытудың интерактивті әдістерінің педагогикалық маңыздылығынан, сонымен қатар технологияны жан-жақты зерттеп, сабақта қолдану қажеттілігінен туындап отыр. Тәрбие жүйесі мен тәжірибесін үздіксіз жетілдіру қажеттілігі қоғамда болып жатқан әлеуметтік өзгерістерге байланысты. Оқыту технологиясының қазіргі әдістемесінде білім сапасы мен оқушы тұлғасының тәрбие деңгейін арттыру мәселелері басым бағыт болып келді және болып қала береді.
Курстық жұмыстың мақсаты: "Үшбұрыштарды шешу" тақырыбын зерттеуде интерактивті әдістерді қолдануды тереңірек зерттеу.
Зерттеу гипотезасы: Оқушылардың үшбұрыштарды шешу тақырыбына қатысты дағдыларын дамыту оқытудың интерактивті әдістерін қолдану арқылы тиімдірек жүзеге асады деп ойлаймын, егер: балалардың жас және жеке ерекшеліктерін ескере отырып; жаңғырту әрекеті оқушының білімді түсінуге, есте сақтауға, жаңғыртуға, өзгерген жағдайда білімді қолдану әдістерін меңгеруге ұмтылуымен сипатталатын болса; оқушының шығармашылық әрекеті оның білімді теориялық түсінуге ұмтылуын, мәселелердің шешімін өз бетінше іздеуін білдірсе; мұғалім мектеп оқушыларын дамыту мен тәрбиелеу үшін оқытудың интерактивті әдістерін қолданудың маңыздылығын түсінсе, интерактивті оқыту әдістерін педагогикалық үдеріске енгізу технологиясын меңгеріп, оларға бағыт-бағдар берсе.
Зерттеу объектісі - оқытудың интерактивті әдістері.
Зерттеу пәні - геометрия.
Зерттеу міндеттері:
мектептегі білім берудің теориясы мен тәжірибесінде интерактивті оқыту әдістерін қолдану мәселесінің жағдайын талдау;
Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша интерактивті оқыту әдістерін қолдану арқылы мектеп оқушыларының білімін арттырудың тиімділігін арттыру шарттарын анықтау;
мектептегі интерактивті оқыту технологиясын біртұтас педагогикалық үдеріске қосу арқылы эксперименталды түрде тексеру.
Бұл жұмысты жазу кезінде біз келесі зерттеу әдістерін қолдандық:
Теориялық (зерттеу мәселесі бойынша ғылыми, педагогикалық әдебиеттерді теориялық талдау және жалпылау).
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі: ҚР жаңартылған білім беру бағдарламасы негізінде оқыту әдістемесі.
Жұмыстың практикалық құндылығы оның болашақ педагог мамандардың жұмысында пайдалануына болатындығында.
Жұмыстың құрылымы: кіріспе, 2 бөлім, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
І ЖАҢАРТЫЛҒАН БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫНА НЕГІЗДЕЛГЕН ИНТЕРАКТИВТІ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІНІҢ ТЕХНОЛОГИЯСЫ
1.1 Интерактивті оқыту әдістері туралы жалпы түсінік
Оқытуды ұйымдастыру формаларының қалыптасуы адамзат қоғамының дамуымен қатар жүрді. Шамасы, оқу-тәрбие процесін ұйымдастырудың ең ежелгі түрі жеке оқыту болған. Келесі кезең жеке-топтық оқыту әдісі болды. XVII ғасырдың басына қарай, оқу процесін ұйымдастырудың бұл нысандары қоғам сұранысын қанағаттандырмай қалды. Топтық оқытудың алғашқы рудименттері пайда болды, олар сынып-сабақ жүйесінің негізі болды.
Оқытуды ұйымдастырудың бұл формасы мыналармен сипатталады:
- сабақтың негізгі бірлігі - сабақ;
Оқушылар жасына қарай сыныпқа топтастырылады.
- оқу кезеңі,
- сабақтар барлығына міндетті,
- жыл бойына сабақтардың, үзілістердің, демалыстардың кестесі бар,
- сыныптағы барлық оқушылардың жұмысы бір тақырып бойынша барлығына арналған бірыңғай жоспар бойынша жүргізіледі;
- Оқыту процесін мұғалім басқарады.
Сабақта оқу жұмысының фронтальды, ұжымдық және жеке формалары ұйымдастырылады. Сабақты өткізудің әртүрлі формалары оқу-тәрбие процесін әртараптандырумен қатар, оқушылардың еңбек процесінің өзіне қанағаттануын туғызады.
Стандартты емес сабақ - мектеп оқушыларын оқыту мен тәрбиелеудің интерактивті әдістерін ұйымдастырудың бір түрі. Оқыту мен дамытудың стандартты емес түрлерінің тиімділігі белгілі. Мұндай сабақтар мектептегі білімді өмірге, шындыққа жақындатады. Балалар мұндай іс-әрекеттерге ықыласпен қатысады, өйткені олардың білімін ғана емес, тапқырлығын, шығармашылық қабілетін де көрсету қажет [1].
Оқушылардың білім деңгейінің төмендеуі көбінесе сабақтың сапасына байланысты: шаблондық, біркелкі, формализм, зерігу. Көптеген мұғалімдер сабақты жандандырудың әртүрлі жолдарын, оқушыларды белсенді жұмысқа тартудың, жаңа материалды түсіндірудің алуан түрлі формаларын іздестіруде.
Әрине, балаларды оқыту мен тәрбиелеудің негізгі нысаны ретінде дәстүрлі сабақтан ешбір жағдайда бас тартуға болмайды. Бірақ сабақты стандартты емес, өзіндік әдістемелер беру үшін оқушылардың ақыл-ой белсенділігін арттыру қажет. Бұл ескі сабақтарды алмастыру емес, олардың толықтырулары мен өңделуі, жандандыру, жан-жақтылық әкелетін, қызығушылықты арттыратын, оқу үдерісін жақсартуға ықпал етеді. Мұндай сабақтарда оқушылардың ынтасы артады, үлгерімі артады, сабақтың тиімділігі артады [2].
Бірақ стандартты емес сабақтарды таңдауда шара қажет екенін атап өткен жөн. Оқушылар әдеттен тыс жұмыс әдістеріне үйренеді, қызығушылықтары төмендейді, оқу үлгерімі айтарлықтай төмендейді. Дәстүрлі емес сабақтардың жалпы жүйедегі орнын нақты жағдайға, материалдың мазмұнының шарттарына және мұғалімнің өзінің жеке ерекшеліктеріне байланысты мұғалімнің өзі анықтауы керек.
Қолданыстағы білім беру жүйесі ондағы жұмыс істейтін мұғалімге түсінікті болып көрінетіні соншалық, психологтардың, әлеуметтанушы ғалымдардың осы саладағы ашқан жаңалықтары немесе тұжырымдары мүлде күтпеген болып көрінеді, абдырап, оның барлық қызметіне күмән келтіреді.
А.Зверевтің 10 және 90 - Жаңа интеллект статистикасы мақаласында сипатталған зерттеу американдық әлеуметтанушылар жүргізген ортақ эксперименттен басталды. Олар орта мектепті жақында ғана бітірген әртүрлі елдерден келген жастарға түрлі оқу курстарынан келген бірқатар сұрақтармен жүгінді. Ал респонденттердің орташа есеппен 10%-ы ғана барлық сұрақтарға дұрыс жауап бергені анықталды [3 б. 96].
К.Роджерс мектептегі оқытудың тиімділігі туралы ой қозғай отырып, былай деп жазады: Мен сабақ беруге тырысқанда, кейде оқыту жақсы өтіп жатқандай көрінсе де, қол жеткізілген нәтижелердің соншалықты мардымсыз екеніне шошимын.
Жалпы білім беретін мектеп мұғалімінің педагогикалық іс-әрекетінің тиімділігі сол 10% оқушылармен сипатталады. Түсіндіру өте қарапайым: адамдардың тек 10% қолында кітаппен оқуға қабілетті. Қалған 90% оқушылар да оқуға қабілетті, бірақ оқулықпен жұмыста емес, олар басқаша әрекеттермен оқуды эөн көреді.
Бұл зерттеудің нәтижелері барлық оқушылар білім алуы үшін оқытуды басқаша, басқаша құрылымдау керек деген қорытындыға келді. Оқу-тәрбие процесін ұйымдастырудың нұсқаларының бірі мұғалімнің өз іс-әрекетінде интерактивті оқыту әдістерін қолдануы болып табылады.
Интерактивті оқыту стратегиясы дегеніміз - мұғалімнің оқу-тәрбие процесін модерациялаудың тәсілдерінің, тәсілдерінің, әдістерінің, технологиясының белгілі бір жүйесінің көмегімен мыналар негізінде ұйымдастыруы:
::мұғалім мен оқушы арасындағы субъект-субъект қатынасы (паритет);
:: көпжақты байланыс;
:: оқушылардың білімдерін құрастыру;
:: өзін-өзі бағалау және кері байланысты қолдану;
:: оқушының белсенділігі[4 c. 8].
1.2 Оқытудағы дәстүрлі және интерактивті тәсілдің мақсаттарына салыстырмалы талдау
Интерактивті оқыту әдістері категориясының мазмұнын толық ашу үшін дәстүрлі оқыту мен интерактивті (белсенді) оқытуды салыстырайық.
Дәстүрлі білім беру мүмкіндігінше білім алушыларға жеткізуді және оны бойына сіңіруді көздейді. Мұғалім қазірдің өзінде мағыналы және сараланған ақпаратты таратады, оның көзқарасы бойынша оқушыларда қалыптасуы керек дағдыларды анықтайды. Оқушылардың міндеті - басқалар жасаған білімді барынша толық және дәл жаңғырту.
Мұндай оқыту процесінде алынған білім энциклопедиялық сипатқа ие, әр түрлі оқу пәндері бойынша оқушы санасында әрқашан мағыналық байланыстары бола бермейтін тақырыптық блоктар түрінде болатын белгілі бір ақпарат көлемін білдіреді [5, с. .14].
Көптеген мұғалімдер өз пәнінің мазмұнын басқа оқу пәндеріндегі оқушылардың білімімен байланыстыра алмау мәселесіне тап болады. Одан кейін оқушылардың оқу материалын меңгеруі, оны меңгеруі және мектептен тыс жағдайларда пайдалануы қаншалықты терең болды деген күмән туады. Бұл күмәнді жою өте қиын, ең алдымен оқу материалын жаңғырту процесі оқушының мұғалімге кері байланысы ретінде де әрекет етеді.
Интерактивті оқыту жағдайында білім басқа формада болады. Бір жағынан, олар қоршаған әлем туралы белгілі бір ақпаратты білдіреді. Бұл ақпараттың ерекшелігі - оқушы оны мұғалімнен дайын жүйе түрінде емес, өз іс-әрекеті барысында алады. Оқытушы, О.Бассистің пікірінше, оқушы белсенділік танытатын, ол сұрайтын, әрекет ететін жағдайларды жасауы керек. Мұндай жағдайларда ол басқалармен бірге бастапқыда проблема немесе кедергі болған нәрсені білімге айналдыру қабілетіне ие болады.
Екінші жағынан, оқушы сабақта басқа оқушылармен өзара әрекеттесу процесінде мұғалім өзіне, қоғамға, жалпы әлемге қатысты іс-әрекеттің тексерілген (сыналған) әдістерінің жүйесін меңгереді, әртүрлі білім іздеу механизмдерін игереді. Демек, оқушының алған білімі бір мезгілде олардың өз бетінше меңгеру құралы болып табылады.
Сонымен, белсенді оқытудың мақсаты - мұғалімнің оқушының өзі ашатын, меңгеретін және білімді құрастыратын жағдай жасауы. Бұл белсенді оқыту мақсаттары мен дәстүрлі білім беру жүйесінің мақсаттары арасындағы түбегейлі айырмашылық[7].
Белсенді оқыту стратегиясында қол жеткізілген мақсаттар туралы әңгімені нақтылау үшін қазіргі таңда педагогикалық қоғамда белсенді талқыланып жатқан Б.Блумның когнитивті (танымдық) мақсаттар таксономиясын қолданамыз. Б.Блум жасаған таксономияны ұстанатын болсақ, онда білім бұл иерархияның бірінші, қарапайым деңгейі ғана. Содан кейін тағы бес мақсат деңгейі бар, олардың алғашқы үшеуі (білу, түсіну, қолдану) төменгі дәрежедегі мақсаттар, ал келесі үшеуі (анализ, синтез, салыстыру) ең жоғары деңгей болып табылады.
Б.Блум бойынша когнитивтік қатынастың жүйелеушісін келесідей көрсетуге болады:
- Білім: фактілерді, қабылданған терминологияны, критерийлерді, әдіснамалық принциптер мен теорияларды қамтитын арнайы ақпаратты тану, жаңғырту қабілеті.
- Түсіну: кез келген хабардың мағынасын сөзбе-сөз түсіне білу. Б.Блум түсіну режимінің үш түрін анықтады:
:: аударма - ұсынылған материалды қабылдау және оны басқа формаға беру (басқа сөздер, графика және т.б.);
:: интерпретация - идеяларды жаңа конфигурацияға қайта құру;
:: экстраполяция - бұрын алынған ақпарат негізінде бағалау және болжау.
- Қолдану: бұрын үйренген принциптерді немесе процестерді жаңа жағдайға бұйырмай-ақ қабылдау және қолдану қабілеті. Мысалы, әлеуметтік-ғылыми жалпылауларды белгілі бір әлеуметтік мәселелерге қолдану немесе жаратылыстану немесе математикалық принциптерді практикалық жағдайларға қолдану.
- Талдау: материалды жеке құрамдас бөліктерге бөлу, олардың өзара байланысын орнату және оларды ұйымдастыру моделін түсіну. Мысалы, айтылмаған болжамдарды тану, себеп-салдар байланыстарын анықтау, өнер туындысындағы формалар мен әдістерді тану.
- Синтез: Бөлшектерді немесе элементтерді жаңа бүтінге біріктірудің шығармашылық процесі. Бұл кәсіби эссе жазу, гипотезаларды тексеру жолдарын ұсыну және әлеуметтік жағдайларға қолданылатын теорияларды тұжырымдау.
.Бағалау: идеялар, шешімдер, әдістер және т.б. туралы құнды пайымдаулар жасау процесі. Бұл бағалаулар сандық немесе сапалық болуы мүмкін, бірақ сәйкес емдеуді бағалау немесе стандарттар негізінде өнімділікті бағалау сияқты критерийлерді немесе стандарттарды пайдалануға негізделуі керек. осы пән бойынша) [8, с.47-66].
Ал содан кейін дәстүрлі білім беруде қолданылатын әдіс-тәсілдер, әдіс-тәсілдер оқу-тәрбие үрдісіндегі мақсаттың алғашқы үш деңгейіне жетуге мүмкіндік береді. Мысал ретінде оқулықтың кез келген параграфының соңында орналасқан тапсырмаларды қарастырайық. Көп жағдайда оларды жүзеге асыру үшін оның мазмұнын қарапайым қайта шығару жеткілікті. Оқушыдан білімді түсінуді және қолдануды талап ететін тапсырмалар (мақсаттардың екінші және үшінші деңгейі), әдетте, қандай да бір белгімен белгіленеді және мұғалім оны үнемі қолдана бермейді.
Интерактивті оқыту әдістері де алғашқы үш деңгейдің мақсатына жетеді және дәстүрлі оқыту әдістеріне қарағанда тиімдірек. Соның нәтижесінде дәстүрлі парадигмада жұмыс істейтін педагогтар оқушыларға ақпаратты жақсы меңгеру үшін интерактивті оқыту әдістерін жиі пайдаланады. Бұл ретте біз тек дәстүрлі оқу үдерісін оңтайландыру туралы айтатын боламыз. Бұл бекіту өте маңызды, өйткені ол мұғалімге қандай стратегияның жазықтығында жұмыс істейтінін шешуге мүмкіндік береді.
Интерактивті оқыту әдістері контекстіндегі мақсаттар туралы әңгімені жалғастыра отырып, интерактивті оқыту әдістері оқу үдерісінде жоғары дәрежелі мақсаттарға (4-6 деңгей) жетуге мүмкіндік беретінін атап өткен жөн.
Сонымен қатар, бұл әдістерде басқа мақсаттар блогы бар, олардың орындалуы оқушылардың әлеуметтік құзыреттілігін дамытуға ықпал етеді (пікірталас жүргізу, топта жұмыс істеу, жанжалдарды шешу, басқаларды тыңдау және т.б.) [ 4, б. 12].
Мұғалімнің интерактивті оқыту процесін ұйымдастыруға дайындығы:
Мұғалімнің кәсіби дамуының негізгі кезеңі әдетте педагогикалық шеберлік деп аталады, ол дәстүрлі түрде психологиялық-педагогикалық теорияны практикада қолданудың ерекше жылтыр әдістері мен тәсілдерін көрсететін, жоғары дәрежеде жетілдірілген оқыту және тәрбиелеу шеберлігі деп түсініледі, бұл жоғары білімді қамтамасыз етеді. оқу процесінің тиімділігі.
Мұғалім шығармашылық дамыта оқыту режимінде жұмыс істеуге үйренуі керек. Сабақ - баланың қызығушылығын, оның қабілетін, деңгейін, ынтасын, жетілгендігін, мұғалімге және пәнге деген көзқарасын ескермейтін, оқу мен меңгеру, фактілерді, әдіс-тәсілдерді, дағдыларды сығымдап, есте сақтау қажеттілігіне құрылған сабақтың үзінді әдістері. қайталау (қайта жаңғырту) немесе даму деп есептелетін, белгілі алгоритм бойынша жаңа нәрсені жасау үшін, бұл нақты бала үшін шын мәнінде жаңалық - оқытудың мәні жасырын түрде осылай көрінеді[13].
Проблемалық-іздестіру әдістерінің дамуы - эвристикалық, триздік, ойындық - мұның бәрі оқушылардың шығармашылық ізденіс әрекетін, демек, интерактивті оқытуды ұйымдастыру жолындағы маңызды кезең болып табылады.
Бірлескен өмір сүруге және үдеріске ынталы қатысуға бағытталған оқушылардың тұрақты шығармашылық топтарын қалыптастыру да маңызды, мұнда іс-әрекеттер бірлесіп келісілген және қабылданған мақсаттармен ұйымдастырылады және ынталандырылады.
Сондай-ақ мұғалімнің оқыту мақсатына оқушылардың қызығушылықтарының табиғи доминанттылығын пайдалана білуі де маңызды. Балалардың ең үлкен қуанышы, мақсаты, құпиясы мен қызығуының бірі олардың қарым-қатынасқа деген үздіксіз мұқтаждығында екені анық. Сондықтан мұғалімнің коммуникативті мәдениеті интерактивті оқытудың жетекші құралы ретінде диалогтік өзара әрекетке дайындығының маңызды шарты мен көрсеткіші болып табылады.
Оқушыны әр түрлі есептерді шешудің идеясы мен жолдарын табуға үйрету маңызды деп саналады. Дегенмен, оны бүкіл циклде жұмыс істеуге үйрету маңыздырақ: жетекші проблемаларды іздеу және оқшаулау - мәселелерді маңыздылық ретіне келтіру - мәселені талдау - мақсаттарды, міндеттер мен әрекеттерді анықтау - мүмкін болатын шешімдерді әзірлеу - ең жақсысын таңдау - есептеу. қажетті жағдайлар, сыртқы және ішкі ресурстар - мәселелерді шешу механизмін анықтау - бағдарлама мен ықтимал ситуациялық жұмыс жоспарын құру [14].
В.М.Лизинскийдің пікірінше, білім берудің мақсатын әрбір оқушының функционалдық сауаттылығын қамтамасыз ету және оны өмірдегі табысты қозғалысқа дайындау - коммуникацияларға ену, өзін-өзі дамыту негізінде өзінің өмірлік мақсаттарына жету, ұстануға дағдыландыру деп анықтасақ. өмірлік және адамгершілік құндылықтарға, басқа адамдардың мүдделерін бұзбай, әлеуметтік талаптарға сәйкес өз мүдделері мен қажеттіліктерін шектей білу, табиғат әлемін түсіну және сезіну, оны сақтауға және бейбіт өмір сүруге ұмтылу. онымен өзін және жақындарын сүю, жалпы адамдарға деген толерантты қарым-қатынасты үйрену - сонда осы мақсаттардан шыға отырып, мұғалім өз іс-әрекетінің оңтайлы стратегиясы мен тактикасын құра алады. Міндеттері мен міндеттерімен шектелмейтін еркін қарым-қатынастың ізгі қасиеттерін ынталы, қызығушылық танытатын іс-әрекет жазықтығына көшіруді білетін, іс-әрекет барысында даму стимулдарын іздей алатын, балаларда қалай қалыптастыру керектігін білетін мұғалім. Төменгі дәрежелі құндылықтардан қайта бағдарлауға, құндылықтарды қайта қарауға көшу, оқушыларды шынайы құндылықтарды тануға және шынайы көшбасшылыққа жетелейді - мұндай мұғалім процеске енгізуді қажет ететін идеялар мен әрекеттердің барлық спектрін құруға ұмтылады.
1.3 Интерактивті оқыту әдістерін мен технологиясын сабақта қолдану
Мұғалім мен оқушының интерактивті шығармашылығы шексіз. Алға қойған тәрбиелік мақсаттарға жету үшін оны шебер бағыттау ғана маңызды.
Қазіргі таңда көптеген негізгі әдістемелік жаңалықтар оқытудың интерактивті әдістерін қолданумен байланысты. Интерактивті оқыту - бұл ең алдымен интерактивті оқыту, оның барысында мұғалім мен оқушының өзара әрекеті жүзеге асырылады.
Интерактивті негізгі сипаттамалары қандай? Интерактивті оқыту - танымдық әрекетті ұйымдастырудың ерекше түрі екенін мойындау керек. Оның нақты және болжамды мақсаттары бар. Осы мақсаттардың бірі оқу процесінің өзін өнімді ететін оқушы өзінің жетістігін, интеллектуалды өміршеңдігін сезінетіндей оқуға қолайлы жағдай жасау болып табылады.
Интерактивті оқытудың мәні мынада: оқыту үдерісі оқушылардың барлығы дерлік оқу процесіне қатысатындай етіп ұйымдастырылады, олардың білетіні мен ойлағанын түсініп, ой елегінен өткізуге мүмкіндік алады. Оқушылардың оқу материалын меңгеру, оқу процесінде бірлескен іс-әрекеті әркімнің өзіндік ерекше жеке үлес қосуын, білім, ой, іс-әрекет тәсілдерімен алмасуды білдіреді. Оның үстіне, бұл жаңа білім алуға ғана емес, сонымен бірге танымдық белсенділікті дамытуға мүмкіндік беретін, оны ынтымақтастық пен ынтымақтастықтың жоғары формаларына көшіретін ізгі ниет пен өзара қолдау атмосферасында болады[15].
Сыныптағы интерактивті іс-әрекет диалогтық қарым-қатынасты ұйымдастыру мен дамытуды көздейді, бұл өзара түсіністікке, өзара әрекеттесуге, әрбір қатысушы үшін ортақ, бірақ маңызды міндеттерді бірлесіп шешуге әкеледі. Интерактивті бір сөйлеушінің де, бір пікірдің де екіншісінен басым болуын болдырмайды. Интерактивті оқыту барысында оқушылар сыни тұрғыдан ойлауға, жағдайлар мен өзекті ақпаратты талдау негізінде күрделі мәселелерді шешуге, балама пікірлерді таразылауға, ойластырылған шешім қабылдауға, пікірталасқа қатысуға, басқа адамдармен қарым-қатынас жасауға үйренеді. Ол үшін сабақтарда жеке, жұптық, топтық жұмыстар ұйымдастырылып, зерттеу жобалары, рөлдік ойындар пайдаланылады, құжаттармен және әртүрлі ақпарат көздерімен жұмыс жүргізіліп, шығармашылық жұмыстар қолданылады[16].
Оқыту процесінде кем дегенде мазмұндық (нені оқыту керек), процедуралық (қалай оқыту керек), мотивациялық (оқушылардың белсенділігін қалай белсендіру керек) және ұйымдастырушылық (мұғалім мен оқушылардың іс-әрекетін қалай құрылымдау керек) жағын ажыратуға болады. Бұл аспектілердің әрқайсысы бірқатар тұжырымдамаларға сәйкес келеді.
Сонымен, бірінші жағы мазмұнды жалпылау, оқу материалын жалпылау, оқу пәндерін кіріктіру, дидактикалық бірліктерді бекіту және т.б ұғымдарға сәйкес келеді.
Процессуалдық жағы - бағдарламаланған, проблемалық, интерактивті оқыту тұжырымдамасы және т.б.
Мотивациялық - оқу-тәрбие процесін мотивациялық қамтамасыз ету концепциясы, танымдық қызығушылықты қалыптастыру және т.б.
Ұйымдастырушылық - гуманистік педагогика идеялары, ынтымақтастық педагогикасы концепциясы, пәнге суға түсіру, шоғырландырылған оқыту және т.б.[17].
Интерактивті сабақ - бұл ең алдымен оқушылардың қызығушылығын оятатын, олардың шығармашылық әлеуетін дамытатын, олардың оңтайлы дамуы мен білім алуына ықпал ететін дәстүрлі емес (анықталмаған) құрылымы, мазмұны мен формалары бар экспромттық оқыту сабағы.
Олар мыналармен сипатталады: танымдық іс-әрекеттің әртүрлі түрлерімен максималды қанықтыру, бағдарламаланған және проблемалық оқытуды пайдалану, пәнаралық байланысты жүзеге асыру, шамадан тыс жүктелген оқушыларды жою[18].
Неліктен қазіргі мектептерде интерактивті сабақтар кең тарады
Мұғалім сабақты жақсарту жолдарын үнемі іздестіреді. Мұндай ізденістер оқыту мен тәрбиелеу міндеттерінің тізбегін шешуге, ең алдымен, сабақтың тәрбиелік рөлін арттыруға, жеке тұлғаның шығармашылық мүмкіндіктерін дамытуға бағытталған.
Сабақтар үшін мазмұнды материалды оңтайлы таңдау мәселесі проблемаға айналды, өйткені технология жағынан да жетілген оқулықтар әлі де жеткіліксіз. Тағы бір маңызды мәселе оқытудың белсенді әдістерін қолдана отырып, сабақта танымдық іс-әрекетті белсендіру, оқушылардың әр түрлі өзіндік жұмыс түрлерін, шығармашылық және зерттеу тапсырмаларын орындауы болды.
Интерактивті әдіс. Интерактивті (Inter -- өзара, act -- әрекет ету) -- өзара әрекеттесу, сөйлесу режимінде болу, біреумен диалог жасау. Басқаша айтқанда, белсенді әдістерден айырмашылығы, интерактивті әдістер оқушылардың тек мұғаліммен ғана емес, сонымен қатар бір-бірімен кеңірек әрекеттесуіне және оқу процесінде оқушы белсенділігінің басым болуына бағытталған. Интерактивті сабақтарда мұғалімнің орны сабақ мақсатына жету үшін оқушылардың іс-әрекетінің бағытына қарай төмендейді. Мұғалім сабақ жоспарын да әзірлейді (әдетте, бұл интерактивті жаттығулар мен тапсырмалар, оның барысында оқушы материалды зерттейді).
Интерактивті оқыту - танымдық әрекетті ұйымдастырудың ерекше формасы. Ол өте нақты және болжамды мақсаттарды білдіреді. Мақсаты - оқушы немесе тыңдаушы өзінің жетістігін, өзінің интеллектуалды өміршеңдігін сезіну үшін қолайлы оқу жағдайын жасау, бұл оқу процесінің өзін нәтижелі етеді, білім мен дағдыларды қамтамасыз етеді, сонымен қатар оқудан кейін проблемаларды шешуге негіз жасау болып табылады. бітті.
Басқаша айтқанда, интерактивті оқыту - бұл ең алдымен интерактивті оқыту, оның барысында оқушы мен мұғалім арасында, оқушылардың өздері арасында өзара әрекеттестік жүзеге асырылады.
Оқытудың интерактивті формаларының міндеттері:
оқушылардың қызығушылығын ояту;
оқу материалын тиімді игеру;
оқушылардың қойылған оқу міндетін шешудің жолдары мен нұсқаларын (ұсынылған нұсқалардың бірін таңдау немесе өзіндік нұсқаны табу және шешімді негіздеу) өз бетінше ізденуі;
оқушылар арасында ықпалды орнату, ұжымда жұмыс істеуге, кез келген көзқарасқа төзімділікке, әркімнің сөз бостандығына құқығын құрметтеуге, оның қадір-қасиетін құрметтеуге үйрету;
оқушылардың пікірі мен көзқарасын қалыптастыру;
өмірлік және кәсіби дағдыларды қалыптастыру;
оқушының саналы құзыреттілік деңгейіне жету.
Интерактивті формаларды пайдаланған кезде мұғалімнің рөлі күрт өзгереді, орталық болудан қалады, ол тек процесті реттейді және оның жалпы ұйымдастырылуымен айналысады, алдын ала қажетті тапсырмаларды дайындайды және топта талқылау үшін сұрақтарды немесе тақырыптарды құрастырады, кеңес береді, бақылау жасайды. жоспардың орындалу уақыты мен тәртібі. Қатысушылар бір-бірімен қарым-қатынас жасау, міндеттерді бірлесіп шешу, қақтығыстарды жеңу, ортақ тіл табу, ымыраға келу керек болған кезде әлеуметтік тәжірибеге жүгінеді - өздерінің және басқалардың.
Білімділік және тәрбиелік міндеттерді шешу үшін мұғалім келесі интерактивті формаларды пайдалана алады:
Дөңгелек үстел (пікірталас, дебат)
Миға шабуыл (миға шабуыл, миға шабуыл)
Іскерлік және рөлдік ойындар
Кейс-стади (кейс-стади, ситуациялық талдау)
Мастер-класс
Бұл нұсқаулықтарда оқытудың жетекші интерактивті нысандары қарастыруға ұсынылған. Интерактивті оқытудың басқа да түрлері бар (Позицияны қабылдаңыз, Шешім ағашы, Попс формуласы, тренингтер, Сократтық диалог, топтық пікірталас, интерактивті экскурсия, бейнеконференция, фокус-топ және т.б.).
Оқушыларды оқыту процесінде. Сонымен қатар, кафедра оқытушысы қазіргі уақытта бар интерактивті формаларды қолданып қана қоймай, сабақтың мақсатына қарай жаңаларын да әзірлей алады, т.б. оқу-тәрбие үрдісін жетілдіру, жаңарту үдерісіне белсенді қатысу.
Оқытудың интерактивті түрлеріне негізделген сабақты дайындау барысында мұғалімнің алдында белгілі бір тақырыпты оқып-үйрену үшін ең тиімді және қолайлы оқыту формасын таңдау мәселесі ғана емес, сонымен бірге сабақты біріктіру мүмкіндігін ашатынын атап өткен жөн. мәселені шешуге арналған бірнеше оқыту әдістері, бұл, әрине, оқушылардың жақсырақ түсінуіне ықпал етеді.
Мәселені шешу үшін оқытудың әр түрлі интерактивті формаларын пайдалану қажеттілігін қарастыру орынды сияқты.
Интерактивті сабақтағы жұмыс принциптері:
сабақ дәріс емес, жалпы жұмыс.
барлық қатысушылар жасына, әлеуметтік жағдайына, тәжірибесіне, жұмыс орнына қарамастан тең.
Әрбір қатысушы кез келген мәселе бойынша өз пікірін білдіруге құқылы.
жеке тұлғаны тікелей сынауға орын жоқ (тек ойды сынауға болады).
Сабақта айтылғанның бәрі әрекетке нұсқау емес, ой елегінен өткізуге арналған ақпарат.
Интерактивті сабақты өткізу алгоритмі:
1. Сабаққа дайындық
Мұғалім (куратор, оқытушы) тақырыпты, жағдайды таңдайды, анықтамаларды анықтайды (барлық терминдер, ұғымдар және т.б. барлық оқушылар бірдей түсінуі керек), осы тақырыпта осы тақырыппен жұмыс істеу үшін тиімді болуы мүмкін интерактивті сабақтың нақты түрін таңдайды. топ.
Интерактивті сабақты әзірлеу кезінде келесі тармақтарға ерекше назар аударуды ұсынамыз:
1) Сабаққа қатысушылар, тақырып таңдау:
қатысушылардың жасы, қызығушылықтары, болашақ мамандығы.
сабаққа арналған уақыт шеңбері.
осы топта бұрын осы тақырып бойынша сабақтар болды ма.
топтың әрекетке деген қызығушылығы.
2) Қажетті шарттар тізбесі:
Сабақтың мақсаты нақты белгіленуі керек.
үлестірмелі материалдар дайындалды.
техникалық құралдармен қамтамасыз етілген.
қатысушылары анықталады.
негізгі сұрақтар мен олардың реттілігі анықталады.
өмірден тәжірибелік мысалдарды таңдап алды.
3) Әр сабақты дайындауда не болуы керек:
шешілетін мәселелерді нақтылау.
алған білімдерін жүзеге асыру перспективаларын белгілеу.
практикалық блоктың анықтамасы (топ сабақта не істейді).
4) Үлестірмелі материалдар:
сабақ бағдарламасы.
үлестірмелі материалдар оқушынык аудиторияға бейімделуі керек (Аудиторияға жаз!).
материалдың құрылымы болуы керек.
графиктерді, иллюстрацияларды, диаграммаларды, белгілерді пайдалану.
2. Кіріспе:
Сабақтың тақырыбы мен мақсаты туралы хабарлама.
- қатысушылар ұсынылған жағдаймен, олармен жұмыс істеуге тиіс мәселемен, сондай-ақ қол жеткізуі қажет мақсатпен танысады;
- оқытушы қатысушыларды шеңберлік шарттар, топтағы жұмыс ережелері туралы хабарлайды, қатысушылар сабақта әрекет ете алатын шектер туралы нақты нұсқаулар береді;
- қажет болған жағдайда қатысушыларды таныстыру қажет (сабақ топаралық, пәнаралық болса);
- терминдердің, ұғымдардың және т.б. бір мағыналы мағыналық түсінуге қол жеткізу. Ол үшін сұрақ-жауап арқылы зерттелетін тақырыптың ұғымдық аппаратын, жұмыс анықтамаларын нақтылау қажет.
Ұғымдық аппаратты жүйелі түрде жетілдіру оқушылардың көзқарасын, түсінікті терминдермен ғана жұмыс істеу, түсініксіз сөздерді қолданбау, анықтамалық әдебиеттерді жүйелі түрде пайдалану әдетін қалыптастырады.
Топта жұмыс істеу ережелерінің үлгісі:
белсенді болу.
қатысушылардың пікірін құрметтеңіз.
мейірімді бол.
ұқыпты және жауапты болыңыз.
кедергі жасамаңыз.
өзара әрекеттесуге ашық болу.
қызығушылық таныту.
шындықты табуға ұмтылады.
ережелерді сақтау.
шығармашылық.
топ ережесін сақтау.
3. Негізгі бөлім:
Негізгі бөлімнің ерекшеліктері интерактивті сабақтың таңдалған формасымен анықталады және мыналарды қамтиды:
3.1. Қатысушылардың ұстанымдарын нақтылау;
3.2. Аудиторияны сегменттеу және сегменттер арасындағы байланысты ұйымдастыру (Бұл топтардың әрқайсысының ұстанымдарының ортақтығына қарай мақсатты топтарды қалыптастыру дегенді білдіреді. Әртүрлі қатысушылардың ұқсас пікірлері белгілі бір ұстанымның төңірегінде біріктіріледі, аудиторияға ортақ бағыттарды қалыптастыру. сабақ тақырыбы бойынша сұрақтар құрастыру және аудиториядан әр түрлі позициялары бар топтар жиынтығы құрылады.
Содан кейін - сегменттер арасындағы байланысты ұйымдастыру.Бұл қадам әсіресе сабақ жеткілікті үлкен аудиториямен өткізілсе тиімді болады: бұл жағдайда, сегменттеу - коммуникацияның қарқындылығы мен тиімділігін арттыру құралы);
3.3. Интерактивті позициялау интерактивті позициялаудың төрт кезеңін қамтиды:
1) аудитория позицияларының жиынтығын анықтау,
2) осы позицияларға ортақ мазмұнды түсіну,
3) осы мазмұнды қайта қарастыру және оны жаңа мағынамен толтыру,
4) позициялардың жаңа жинағын қалыптастыру. жаңа мағынада)
4. Қорытынды (рефлексия)
Рефлексия қатысушылардың эмоционалдық аспектіге, сабақ барысында басынан өткен сезімдерге шоғырлануынан басталады.
Сабақты рефлексивті талдаудың екінші кезеңі - бағалау (қатысушылардың қолданылған әдістердің мазмұндық жағына қатынасы, таңдалған тақырыптың өзектілігі және т.б.). Рефлексия мұғалім жасайтын жалпы қорытындымен аяқталады.
Рефлексияға арналған сұрақтардың үлгі тізімі:
Сізге ең үлкен әсер не қалдырды?
Сабақ барысында тапсырманы орындауға не көмектесті және не кедергі болды?
Сессия барысында сізді таң қалдырған нәрсе болды ма?
шешім қабылдау процесінде сізге не басшылық етті?
Өз әрекеттерін орындау кезінде топ мүшелерінің пікірлері ескерілді ме?
Сіз өз әрекетіңізді және топтың әрекетін қалай бағалайсыз?
Егер сіз осы ойынды қайта ойнағыңыз келсе, мінез-құлық үлгілеріңізде нені өзгертер едіңіз?
Интерактивті оқыту бір уақытта бірнеше мәселені шешуге мүмкіндік береді, оның негізгісі коммуникативті дағдыларды дамыту болып табылады. Бұл тренинг оқушылар арасында эмоционалдық байланыс орнатуға көмектеседі, тәрбиелік тапсырма береді, өйткені топта жұмыс істеуге, жолдастарының пікірін тыңдауға үйретеді, жоғары мотивацияны, білім күшін, шығармашылық пен қиялды, көпшіл, белсенді өмірді қамтамасыз етеді. ұстанымы, даралық құндылығы, сөз бостандығы, белсенділікке, өзара сыйластық пен демократияға баса мән беру.
Оқыту процесінде интерактивті формаларды қолдану, тәжірибе көрсеткендей, оқушылардың жүйке жүктемесін жеңілдетеді, олардың іс-әрекет формаларын өзгертуге, назарды сабақ тақырыбының негізгі мәселелеріне аударуға мүмкіндік береді.
Оқытушы білім берудің бұл түріне терең бойлауы қажет. Оқушыларды белгілі бір пәнді (сабақ тақырыбы) оқу үшін оқытудың сол немесе басқа интерактивті түріне қолдану және дайындау пәннің жұмыс бағдарламасында және интерактивті (нақты) сабаққа дайындалу бойынша әдістемелік нұсқауларда көрсетілуі керек.
ІІ ҮШБҰРЫШТАРДЫ ШЕШУ ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ИНТЕРАКТИВТІ ӘДІСТЕРДІ ҚОЛДАНУ ӘДІСТЕМЕСІ
2.1 Үшбұрыштарды шешудің мектеп бағдарламасындағы теориялық негіздері
Барлық қабырғаларының ұзындықтары және бұрыштары белгігі болғанда үшбұрышты шешуге болады. Басқа ережелерді қарастырудан бұрын үшбұрыш түрлерін анықтаймыз.
Үшбұрыштардың түрлері. Барлық қабырғаларының ұзындықтары әртүрлі болса, әртүрлі қабырғалы үшбұрыш деп аталады. Әртүрлі қабырғалы үшбұрышта барлық бұрыштар эртүрлі болады. Екі қабырғаларының ұзындықтары тең үшбүрыштар тең бүйірлі үшбұрыш деп аталады. 1-суретте қабырғалары АВ = АС үшбұрышы көрсетілген. Сол сияқты екі бұрыштары да тең. 25.1-суретте ∆ABC = ∆ACB Үш қабырғалары тең жэне бұрыштардың әрқайсысы 60° -қа ең қабырғалыүшбұрыш болады. Бір бүрышы тік, яғни 90°-қа тең үшбұрыш тікбүрыш ты үшбұрыш. 2-суретте тік бұрышы С тік бұрышты үшбұрыш көрсетілген. Гипотенузасы АВ-ға тең.
Кез келген үшбүрыш үшін орындалады.
Ал үшбұрыштардың бұрыштарының қосындысы әрқашан 180°.
1-сурет. Екі қабырғалары және екібұрыштары бірдей тең бүйірлі үшбұрыш
2-сурет. Тік бұрышы С, гипотенузасы АВ болатын ABC үшбұрышы (∆ABC)
90° -тан кіші сүйір бұрыш, ал 90°-тан үлкен 180°-тан кіші доғал бұрыш екендігі айтылған.
Басқа касиеттері: (а) Үлкен кабырға үлкен бұрышқа қарсы жатады.
(ә) Кіші кабырға кіші бұрышқа карсы жатады.
(б) Үшбүрыш үш сүйір бұрыштарды немесе екі сүйір бұрышты жіне бір доғал бұрышты кіргізеді.
Қысқаша ∆ABC ∟B -ны ∆ABC немесе В түрінде, ал ∆ACB -ны С сияқты белгілейміз. Қабырғаларын да қысқаша жазуға болады. Кез келген ABC үшбұрышта С бұрышына қарсы А В, В бұрышына қарсы А С. А бұрышына қарсы ВС қабырғалары жатады.
Демек, АВ -ны с, АС -ны в, ВС -ны а түрінде жазамыз. Осылар 3-суретте көрсетілген. А төбесі АС жэне АВ қабырғаларын, В төбесі АВ жэне ВСқабырғаларын, С төбесі АС жэне ВС қабырғаларын кіргізеді деп те айтамыз.
3-сурет. а = ВС, в = АС с = АВ қабырғаларына сәйкес ∆АВС
№1 мысал. Тең бүйірлі тік бүрышты үшбұрыштағы барлық бұрыштарды табыңыз.
Шешуі: Айталық, тік бұрышы В тең бүйірлі тікбұрышы ∆АВС берілсін. 4-суретте салып көрсетілген. Тік бұрышты үшбұрыш тең бүйірлі болғандықтан, А = С және бұрыштардың қосындысы 180° -қа тең.
Ш: А + В + С = 180°
А + 90° + С = 180°,
А + С - 90°,
2А = 90°,
А = 45°
Сонда С = 45°
Бұрыштары А = 45° В = 90° С = 45°I
4-сурет. ∆АВС тең бүйірлі тік бұрышты үшбұрышы
Пифагор теоремасы. Үшбұрыштарды зерттеуде колданылатын алғашқы теоремалардың біреуі ежелгі Грек математигі Пифагордың теоремасы. Ол тік бүрышты үшбұрыштарға қолданылады.
5-суретте көрсетілген тік бұрышты ABC үшбұрышын қарастырамыз.
5-сурет. Тік бұрышты үшбұрыш
Негізгі түйін: с2 = а2 + в2. Пифагор теоремасының тұжырымы
Басқа сөзбен айтқанда: гипотенузаның квадраты (с2) өзге екі қабырғаларының квадраттарының қосындысына (а2 + в2) тең. Пифагор теоремасы гипотенузаға сілтеме жасағандықтан, тек қана тік бұрышты үшбұрыштарға қатысты.
Теорема математикада маңызды орын алады, қарапайым болмаса да оны дәлелдеуге болады.
№2 мысал. 5-суретте АС = 3см жэне ВС = 4см гипотенузасының ұзындығын есептеңіз.
Шешуі а = ВС =4 және в = АС = 3:
а2 =42 = 16 .
в2 = 32 = 9.
Пифагор теоремасын қолданамыз:
с2 = а2 + в2 = 16 + 9 = 25, С = 5.
Гипотенуза АВ = 5см
Тік бұрышты үшбұрыштарды шешу.
Барлық бұрыштар жэне барлық қабырғалар табылғанда үшбұрыш шешілді деп айтамыз. Тік бұрышты үшбұрыштарды шешуде тригонометриялық қатынастарды жэне Пифагор теоремасын қолданамыз
№3-мысал
∆АВС -да В =90°, АВ - 7см жэне ВС = 4см. ∆АВС -ны шешіңіз.
Шешуі: 6-суретте берілген ақпарат көрсетілген. АС-ны табу үшін
Пифагор теоремасын қолданамыз:
в2 = а2 + с2 = 16 + 49 = 65,
в =65 = 8.06
7-сурет. 25.5-шығарылған мысалы үшін ∆АВС
С бұрышты табу үшін тригонометриялық қатынасты пайдаланамыз:
tan С =АВВС= 74 = 1.75,
С = tan `(1,75) = 60.26°
Бұрыштардың қосындысы 180 -ка тең:
А+В+С = 180, А+90+60.26 = 180 . А = 29.74 .
∆АВС шешуі: А = 29.74° ВС = Асм ,
В = 90 АС = 8.06см,
С = 60.26 АВ = 7см.
Үлкен бұрышка карсы үлкен қабырға, кіші бұрышқа қарсы кіші кабырга жататынын еске салам
2.2 Математика сабағында Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша интерактивті оқытудың әдіс-тәсілдерінің қолданылуы
Оқытуға заманауи көзқарас өмір мен іс-әрекеттің даму динамикасының ерекшеліктеріне, оқытудың әртүрлі технологияларының ерекшеліктеріне және тұлғаның, қоғамның және мемлекеттің әлеуметтік дамуындағы қажеттіліктеріне байланысты оқу процесіне жаңашылдық енгізуге бағытталуы керек.
Біз осы бағытта интерактивті оқыту әдістерін қарастырып отырмыз.
Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша интерактивті әдістер арқылы оқыту - өзара әрекеттесу мүмкіндігін білдіреді немесе сөйлесу режимінде, біреумен (адаммен) немесе бір нәрсемен диалог (мысалы, компьютер).
Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша оқыту процесін ұйымдастыру кезінде оқу процесінде сабақтан тыс жұмыстармен үйлестіре отырып, сабақты өткізудің белсенді және интерактивті түрлерін (компьютерлік модельдеу, іскерлік және рөлдік ойындар, нақты жағдайларды талдау, психологиялық және басқа тренингтер) кеңінен қолдануды қарастырады. Білім беру үдерісінде интерактивті нысандарда өткізілетін сабақтардың үлесі аудиториялық сабақтардың кемінде 20%-ын құрауы керек.
Үшбұрыштарды шешу тақырыбын меңгеру процесінде оқушылардың бірлескен іс-әрекеті әркімнің өзіндік ерекше жеке үлес қосуын, білім, ой, іс-әрекет тәсілдерімен алмасуды білдіреді. Сонымен қатар, бұл жаңа білім алуға ғана емес, сонымен бірге танымдық белсенділікті дамытуға мүмкіндік беретін мейірімділік пен өзара қолдау атмосферасында болады, оны ынтымақтастықтың жоғары формаларына ауыстырады.
Интерактивті оқытудың маңызды ерекшелігі - өзара әрекеттестік субъектілерінің өзара бағытталған белсенділігінің жоғары деңгейі, қатысушылардың эмоционалдық, рухани бірлігі.
Үшбұрыштарды шешу тақырыбын оқытуда интерактивті оқытудың әдістері мен тәсілдерін қолдану кезінде оқушы қабылдау процесінің толыққанды қатысушысына айналады, оның тәжірибесі тәрбиелік білімнің негізгі көзі қызметін атқарады. Мұғалім дайын білімді бермейді, оқушыларды өз бетінше ізденуге баулиды. Сабақты өткізудің дәстүрлі түрлерімен салыстырғанда, интерактивті оқытуда мұғалім мен оқушының өзара әрекеттестігі өзгеріп отырады: мұғалімнің қызметі оқушылардың белсенділігіне орын береді, ал мұғалімнің міндеті - олардың бастамашылдығына жағдай жасау.
Үшбұрыштарды шешу тақырыбын оқытуда интерактивті әдістерді қолдануды көп өлшемді құбылыс ретінде қарастыру керек, өйткені ол бір уақытта үш мәселені шешеді:
- оқу-танымдық (өте ерекше);
- коммуникативті-дамытушы (жалпы, эмоционалды және интеллектуалды фонмен байланысты);
- әлеуметтік-бағдарлы (оның нәтижелері білім беру уақыты мен кеңістігінен ... жалғасы
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: "Үшбұрыштарды шешу" тақырыбын зерттеуде интерактивті әдістерді қолдану
Орындаған: Жұманазарова Мадина Асанқызы
Тексерген: Жумабаева Айша Жумасаткызы
Алматы - 2022
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
І ЖАҢАРТЫЛҒАН БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫНА НЕГІЗДЕЛГЕН ИНТЕРАКТИВТІ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІНІҢ ТЕХНОЛОГИЯСЫ
1.1 Интерактивті оқыту әдістері туралы жалпы түсінік
1.2 Оқытудағы дәстүрлі және интерактивті тәсілдің мақсаттарына салыстырмалы талдау
1.3 Интерактивті оқыту әдістерін мен технологиясын сабақта қолдану
5
5
6
10
ІІ ҮШБҰРЫШТАРДЫ ШЕШУ ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ИНТЕРАКТИВТІ ӘДІСТЕРДІ ҚОЛДАНУ ӘДІСТЕМЕСІ
2.1 Үшбұрыштарды шешудің мектеп бағдарламасындағы теориялық негіздері
2.2 Математика сабағында Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша интерактивті оқытудың әдіс-тәсілдерінің қолданылуы
2.3 Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша интерактивті оқытудың әдіс-тәсілдері кешенін құрастыру және енгізу
16
16
20
33
ҚОРЫТЫНДЫ
38
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
40
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың өзектілігі: Математиканың оқу пәні ретінде мектеп оқушыларының мәдени және тұлғалық дамуына жағдай жасауында үлкен мүмкіндіктері бар. Оқыту технологиясы саласындағы қоғамның әлеуметтік тапсырысы оқушылардың жеке тұлғасын дамыту, білім берудің гуманистік мазмұнын нығайту, әрбір оқушының жеке ерекшеліктеріне байланысты пәннің тәрбиелік, білім беру және дамытушылық мүмкіндіктерін неғұрлым толық іске асыру міндеттерін алға қояды. Сабақ - оқытуды ұйымдастырудың икемді түрі. Ол әртүрлі мазмұнды қамтиды, соған сәйкес оқытудың қажетті әдістері мен тәсілдері қолданылады.
Сабақта оқу жұмысының фронтальды, ұжымдық және жеке формалары ұйымдастырылады. Сабақты өткізудің әртүрлі формалары оқу-тәрбие процесін әртараптандырумен қатар, оқушылардың еңбек процесінің өзіне қанағаттануын туғызады. Стандартты емес сабақ - мектеп оқушыларын оқыту мен тәрбиелеудің интерактивті әдістерін ұйымдастырудың бір түрі. Оқыту мен дамытудың стандартты емес түрлерінің тиімділігі белгілі. Мұндай сабақтар мектептегі білімді өмірге, шындыққа жақындатады. Балалар мұндай іс-әрекеттерге ықыласпен қатысады, өйткені олар өздерінің білімін ғана емес, сонымен қатар тапқырлық пен шығармашылықты көрсетуі керек. Оқушылардың білім деңгейінің төмендеуі көбінесе сабақтың сапасына байланысты: шаблондық, біркелкі, формализм, зерігу.
Көптеген мұғалімдер сабақты жандандырудың әртүрлі жолдарын, оқушыларды белсенді жұмысқа тартудың, жаңа материалды түсіндірудің алуан түрлі формаларын іздестіруде. Әрине, балаларды оқыту мен тәрбиелеудің негізгі нысаны ретінде дәстүрлі сабақтан ешбір жағдайда бас тартуға болмайды. Бірақ сабақты стандартты емес, өзіндік әдістемелер беру үшін оқушылардың ақыл-ой белсенділігін арттыру қажет. Бұл ескі сабақтарды алмастыру емес, олардың толықтырулары мен өңделуі, жандандыру, жан-жақтылық әкелетін, қызығушылықты арттыратын, оқу үдерісін жақсартуға ықпал етеді. Мұндай сабақтарда оқушылардың ынтасы мен үлгерімі, сабақтың тиімділігі артады.
Осыған байланысты бұл тақырыптың өзектілігі оқытудың интерактивті әдістерінің педагогикалық маңыздылығынан, сонымен қатар технологияны жан-жақты зерттеп, сабақта қолдану қажеттілігінен туындап отыр. Тәрбие жүйесі мен тәжірибесін үздіксіз жетілдіру қажеттілігі қоғамда болып жатқан әлеуметтік өзгерістерге байланысты. Оқыту технологиясының қазіргі әдістемесінде білім сапасы мен оқушы тұлғасының тәрбие деңгейін арттыру мәселелері басым бағыт болып келді және болып қала береді.
Курстық жұмыстың мақсаты: "Үшбұрыштарды шешу" тақырыбын зерттеуде интерактивті әдістерді қолдануды тереңірек зерттеу.
Зерттеу гипотезасы: Оқушылардың үшбұрыштарды шешу тақырыбына қатысты дағдыларын дамыту оқытудың интерактивті әдістерін қолдану арқылы тиімдірек жүзеге асады деп ойлаймын, егер: балалардың жас және жеке ерекшеліктерін ескере отырып; жаңғырту әрекеті оқушының білімді түсінуге, есте сақтауға, жаңғыртуға, өзгерген жағдайда білімді қолдану әдістерін меңгеруге ұмтылуымен сипатталатын болса; оқушының шығармашылық әрекеті оның білімді теориялық түсінуге ұмтылуын, мәселелердің шешімін өз бетінше іздеуін білдірсе; мұғалім мектеп оқушыларын дамыту мен тәрбиелеу үшін оқытудың интерактивті әдістерін қолданудың маңыздылығын түсінсе, интерактивті оқыту әдістерін педагогикалық үдеріске енгізу технологиясын меңгеріп, оларға бағыт-бағдар берсе.
Зерттеу объектісі - оқытудың интерактивті әдістері.
Зерттеу пәні - геометрия.
Зерттеу міндеттері:
мектептегі білім берудің теориясы мен тәжірибесінде интерактивті оқыту әдістерін қолдану мәселесінің жағдайын талдау;
Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша интерактивті оқыту әдістерін қолдану арқылы мектеп оқушыларының білімін арттырудың тиімділігін арттыру шарттарын анықтау;
мектептегі интерактивті оқыту технологиясын біртұтас педагогикалық үдеріске қосу арқылы эксперименталды түрде тексеру.
Бұл жұмысты жазу кезінде біз келесі зерттеу әдістерін қолдандық:
Теориялық (зерттеу мәселесі бойынша ғылыми, педагогикалық әдебиеттерді теориялық талдау және жалпылау).
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі: ҚР жаңартылған білім беру бағдарламасы негізінде оқыту әдістемесі.
Жұмыстың практикалық құндылығы оның болашақ педагог мамандардың жұмысында пайдалануына болатындығында.
Жұмыстың құрылымы: кіріспе, 2 бөлім, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
І ЖАҢАРТЫЛҒАН БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫНА НЕГІЗДЕЛГЕН ИНТЕРАКТИВТІ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІНІҢ ТЕХНОЛОГИЯСЫ
1.1 Интерактивті оқыту әдістері туралы жалпы түсінік
Оқытуды ұйымдастыру формаларының қалыптасуы адамзат қоғамының дамуымен қатар жүрді. Шамасы, оқу-тәрбие процесін ұйымдастырудың ең ежелгі түрі жеке оқыту болған. Келесі кезең жеке-топтық оқыту әдісі болды. XVII ғасырдың басына қарай, оқу процесін ұйымдастырудың бұл нысандары қоғам сұранысын қанағаттандырмай қалды. Топтық оқытудың алғашқы рудименттері пайда болды, олар сынып-сабақ жүйесінің негізі болды.
Оқытуды ұйымдастырудың бұл формасы мыналармен сипатталады:
- сабақтың негізгі бірлігі - сабақ;
Оқушылар жасына қарай сыныпқа топтастырылады.
- оқу кезеңі,
- сабақтар барлығына міндетті,
- жыл бойына сабақтардың, үзілістердің, демалыстардың кестесі бар,
- сыныптағы барлық оқушылардың жұмысы бір тақырып бойынша барлығына арналған бірыңғай жоспар бойынша жүргізіледі;
- Оқыту процесін мұғалім басқарады.
Сабақта оқу жұмысының фронтальды, ұжымдық және жеке формалары ұйымдастырылады. Сабақты өткізудің әртүрлі формалары оқу-тәрбие процесін әртараптандырумен қатар, оқушылардың еңбек процесінің өзіне қанағаттануын туғызады.
Стандартты емес сабақ - мектеп оқушыларын оқыту мен тәрбиелеудің интерактивті әдістерін ұйымдастырудың бір түрі. Оқыту мен дамытудың стандартты емес түрлерінің тиімділігі белгілі. Мұндай сабақтар мектептегі білімді өмірге, шындыққа жақындатады. Балалар мұндай іс-әрекеттерге ықыласпен қатысады, өйткені олардың білімін ғана емес, тапқырлығын, шығармашылық қабілетін де көрсету қажет [1].
Оқушылардың білім деңгейінің төмендеуі көбінесе сабақтың сапасына байланысты: шаблондық, біркелкі, формализм, зерігу. Көптеген мұғалімдер сабақты жандандырудың әртүрлі жолдарын, оқушыларды белсенді жұмысқа тартудың, жаңа материалды түсіндірудің алуан түрлі формаларын іздестіруде.
Әрине, балаларды оқыту мен тәрбиелеудің негізгі нысаны ретінде дәстүрлі сабақтан ешбір жағдайда бас тартуға болмайды. Бірақ сабақты стандартты емес, өзіндік әдістемелер беру үшін оқушылардың ақыл-ой белсенділігін арттыру қажет. Бұл ескі сабақтарды алмастыру емес, олардың толықтырулары мен өңделуі, жандандыру, жан-жақтылық әкелетін, қызығушылықты арттыратын, оқу үдерісін жақсартуға ықпал етеді. Мұндай сабақтарда оқушылардың ынтасы артады, үлгерімі артады, сабақтың тиімділігі артады [2].
Бірақ стандартты емес сабақтарды таңдауда шара қажет екенін атап өткен жөн. Оқушылар әдеттен тыс жұмыс әдістеріне үйренеді, қызығушылықтары төмендейді, оқу үлгерімі айтарлықтай төмендейді. Дәстүрлі емес сабақтардың жалпы жүйедегі орнын нақты жағдайға, материалдың мазмұнының шарттарына және мұғалімнің өзінің жеке ерекшеліктеріне байланысты мұғалімнің өзі анықтауы керек.
Қолданыстағы білім беру жүйесі ондағы жұмыс істейтін мұғалімге түсінікті болып көрінетіні соншалық, психологтардың, әлеуметтанушы ғалымдардың осы саладағы ашқан жаңалықтары немесе тұжырымдары мүлде күтпеген болып көрінеді, абдырап, оның барлық қызметіне күмән келтіреді.
А.Зверевтің 10 және 90 - Жаңа интеллект статистикасы мақаласында сипатталған зерттеу американдық әлеуметтанушылар жүргізген ортақ эксперименттен басталды. Олар орта мектепті жақында ғана бітірген әртүрлі елдерден келген жастарға түрлі оқу курстарынан келген бірқатар сұрақтармен жүгінді. Ал респонденттердің орташа есеппен 10%-ы ғана барлық сұрақтарға дұрыс жауап бергені анықталды [3 б. 96].
К.Роджерс мектептегі оқытудың тиімділігі туралы ой қозғай отырып, былай деп жазады: Мен сабақ беруге тырысқанда, кейде оқыту жақсы өтіп жатқандай көрінсе де, қол жеткізілген нәтижелердің соншалықты мардымсыз екеніне шошимын.
Жалпы білім беретін мектеп мұғалімінің педагогикалық іс-әрекетінің тиімділігі сол 10% оқушылармен сипатталады. Түсіндіру өте қарапайым: адамдардың тек 10% қолында кітаппен оқуға қабілетті. Қалған 90% оқушылар да оқуға қабілетті, бірақ оқулықпен жұмыста емес, олар басқаша әрекеттермен оқуды эөн көреді.
Бұл зерттеудің нәтижелері барлық оқушылар білім алуы үшін оқытуды басқаша, басқаша құрылымдау керек деген қорытындыға келді. Оқу-тәрбие процесін ұйымдастырудың нұсқаларының бірі мұғалімнің өз іс-әрекетінде интерактивті оқыту әдістерін қолдануы болып табылады.
Интерактивті оқыту стратегиясы дегеніміз - мұғалімнің оқу-тәрбие процесін модерациялаудың тәсілдерінің, тәсілдерінің, әдістерінің, технологиясының белгілі бір жүйесінің көмегімен мыналар негізінде ұйымдастыруы:
::мұғалім мен оқушы арасындағы субъект-субъект қатынасы (паритет);
:: көпжақты байланыс;
:: оқушылардың білімдерін құрастыру;
:: өзін-өзі бағалау және кері байланысты қолдану;
:: оқушының белсенділігі[4 c. 8].
1.2 Оқытудағы дәстүрлі және интерактивті тәсілдің мақсаттарына салыстырмалы талдау
Интерактивті оқыту әдістері категориясының мазмұнын толық ашу үшін дәстүрлі оқыту мен интерактивті (белсенді) оқытуды салыстырайық.
Дәстүрлі білім беру мүмкіндігінше білім алушыларға жеткізуді және оны бойына сіңіруді көздейді. Мұғалім қазірдің өзінде мағыналы және сараланған ақпаратты таратады, оның көзқарасы бойынша оқушыларда қалыптасуы керек дағдыларды анықтайды. Оқушылардың міндеті - басқалар жасаған білімді барынша толық және дәл жаңғырту.
Мұндай оқыту процесінде алынған білім энциклопедиялық сипатқа ие, әр түрлі оқу пәндері бойынша оқушы санасында әрқашан мағыналық байланыстары бола бермейтін тақырыптық блоктар түрінде болатын белгілі бір ақпарат көлемін білдіреді [5, с. .14].
Көптеген мұғалімдер өз пәнінің мазмұнын басқа оқу пәндеріндегі оқушылардың білімімен байланыстыра алмау мәселесіне тап болады. Одан кейін оқушылардың оқу материалын меңгеруі, оны меңгеруі және мектептен тыс жағдайларда пайдалануы қаншалықты терең болды деген күмән туады. Бұл күмәнді жою өте қиын, ең алдымен оқу материалын жаңғырту процесі оқушының мұғалімге кері байланысы ретінде де әрекет етеді.
Интерактивті оқыту жағдайында білім басқа формада болады. Бір жағынан, олар қоршаған әлем туралы белгілі бір ақпаратты білдіреді. Бұл ақпараттың ерекшелігі - оқушы оны мұғалімнен дайын жүйе түрінде емес, өз іс-әрекеті барысында алады. Оқытушы, О.Бассистің пікірінше, оқушы белсенділік танытатын, ол сұрайтын, әрекет ететін жағдайларды жасауы керек. Мұндай жағдайларда ол басқалармен бірге бастапқыда проблема немесе кедергі болған нәрсені білімге айналдыру қабілетіне ие болады.
Екінші жағынан, оқушы сабақта басқа оқушылармен өзара әрекеттесу процесінде мұғалім өзіне, қоғамға, жалпы әлемге қатысты іс-әрекеттің тексерілген (сыналған) әдістерінің жүйесін меңгереді, әртүрлі білім іздеу механизмдерін игереді. Демек, оқушының алған білімі бір мезгілде олардың өз бетінше меңгеру құралы болып табылады.
Сонымен, белсенді оқытудың мақсаты - мұғалімнің оқушының өзі ашатын, меңгеретін және білімді құрастыратын жағдай жасауы. Бұл белсенді оқыту мақсаттары мен дәстүрлі білім беру жүйесінің мақсаттары арасындағы түбегейлі айырмашылық[7].
Белсенді оқыту стратегиясында қол жеткізілген мақсаттар туралы әңгімені нақтылау үшін қазіргі таңда педагогикалық қоғамда белсенді талқыланып жатқан Б.Блумның когнитивті (танымдық) мақсаттар таксономиясын қолданамыз. Б.Блум жасаған таксономияны ұстанатын болсақ, онда білім бұл иерархияның бірінші, қарапайым деңгейі ғана. Содан кейін тағы бес мақсат деңгейі бар, олардың алғашқы үшеуі (білу, түсіну, қолдану) төменгі дәрежедегі мақсаттар, ал келесі үшеуі (анализ, синтез, салыстыру) ең жоғары деңгей болып табылады.
Б.Блум бойынша когнитивтік қатынастың жүйелеушісін келесідей көрсетуге болады:
- Білім: фактілерді, қабылданған терминологияны, критерийлерді, әдіснамалық принциптер мен теорияларды қамтитын арнайы ақпаратты тану, жаңғырту қабілеті.
- Түсіну: кез келген хабардың мағынасын сөзбе-сөз түсіне білу. Б.Блум түсіну режимінің үш түрін анықтады:
:: аударма - ұсынылған материалды қабылдау және оны басқа формаға беру (басқа сөздер, графика және т.б.);
:: интерпретация - идеяларды жаңа конфигурацияға қайта құру;
:: экстраполяция - бұрын алынған ақпарат негізінде бағалау және болжау.
- Қолдану: бұрын үйренген принциптерді немесе процестерді жаңа жағдайға бұйырмай-ақ қабылдау және қолдану қабілеті. Мысалы, әлеуметтік-ғылыми жалпылауларды белгілі бір әлеуметтік мәселелерге қолдану немесе жаратылыстану немесе математикалық принциптерді практикалық жағдайларға қолдану.
- Талдау: материалды жеке құрамдас бөліктерге бөлу, олардың өзара байланысын орнату және оларды ұйымдастыру моделін түсіну. Мысалы, айтылмаған болжамдарды тану, себеп-салдар байланыстарын анықтау, өнер туындысындағы формалар мен әдістерді тану.
- Синтез: Бөлшектерді немесе элементтерді жаңа бүтінге біріктірудің шығармашылық процесі. Бұл кәсіби эссе жазу, гипотезаларды тексеру жолдарын ұсыну және әлеуметтік жағдайларға қолданылатын теорияларды тұжырымдау.
.Бағалау: идеялар, шешімдер, әдістер және т.б. туралы құнды пайымдаулар жасау процесі. Бұл бағалаулар сандық немесе сапалық болуы мүмкін, бірақ сәйкес емдеуді бағалау немесе стандарттар негізінде өнімділікті бағалау сияқты критерийлерді немесе стандарттарды пайдалануға негізделуі керек. осы пән бойынша) [8, с.47-66].
Ал содан кейін дәстүрлі білім беруде қолданылатын әдіс-тәсілдер, әдіс-тәсілдер оқу-тәрбие үрдісіндегі мақсаттың алғашқы үш деңгейіне жетуге мүмкіндік береді. Мысал ретінде оқулықтың кез келген параграфының соңында орналасқан тапсырмаларды қарастырайық. Көп жағдайда оларды жүзеге асыру үшін оның мазмұнын қарапайым қайта шығару жеткілікті. Оқушыдан білімді түсінуді және қолдануды талап ететін тапсырмалар (мақсаттардың екінші және үшінші деңгейі), әдетте, қандай да бір белгімен белгіленеді және мұғалім оны үнемі қолдана бермейді.
Интерактивті оқыту әдістері де алғашқы үш деңгейдің мақсатына жетеді және дәстүрлі оқыту әдістеріне қарағанда тиімдірек. Соның нәтижесінде дәстүрлі парадигмада жұмыс істейтін педагогтар оқушыларға ақпаратты жақсы меңгеру үшін интерактивті оқыту әдістерін жиі пайдаланады. Бұл ретте біз тек дәстүрлі оқу үдерісін оңтайландыру туралы айтатын боламыз. Бұл бекіту өте маңызды, өйткені ол мұғалімге қандай стратегияның жазықтығында жұмыс істейтінін шешуге мүмкіндік береді.
Интерактивті оқыту әдістері контекстіндегі мақсаттар туралы әңгімені жалғастыра отырып, интерактивті оқыту әдістері оқу үдерісінде жоғары дәрежелі мақсаттарға (4-6 деңгей) жетуге мүмкіндік беретінін атап өткен жөн.
Сонымен қатар, бұл әдістерде басқа мақсаттар блогы бар, олардың орындалуы оқушылардың әлеуметтік құзыреттілігін дамытуға ықпал етеді (пікірталас жүргізу, топта жұмыс істеу, жанжалдарды шешу, басқаларды тыңдау және т.б.) [ 4, б. 12].
Мұғалімнің интерактивті оқыту процесін ұйымдастыруға дайындығы:
Мұғалімнің кәсіби дамуының негізгі кезеңі әдетте педагогикалық шеберлік деп аталады, ол дәстүрлі түрде психологиялық-педагогикалық теорияны практикада қолданудың ерекше жылтыр әдістері мен тәсілдерін көрсететін, жоғары дәрежеде жетілдірілген оқыту және тәрбиелеу шеберлігі деп түсініледі, бұл жоғары білімді қамтамасыз етеді. оқу процесінің тиімділігі.
Мұғалім шығармашылық дамыта оқыту режимінде жұмыс істеуге үйренуі керек. Сабақ - баланың қызығушылығын, оның қабілетін, деңгейін, ынтасын, жетілгендігін, мұғалімге және пәнге деген көзқарасын ескермейтін, оқу мен меңгеру, фактілерді, әдіс-тәсілдерді, дағдыларды сығымдап, есте сақтау қажеттілігіне құрылған сабақтың үзінді әдістері. қайталау (қайта жаңғырту) немесе даму деп есептелетін, белгілі алгоритм бойынша жаңа нәрсені жасау үшін, бұл нақты бала үшін шын мәнінде жаңалық - оқытудың мәні жасырын түрде осылай көрінеді[13].
Проблемалық-іздестіру әдістерінің дамуы - эвристикалық, триздік, ойындық - мұның бәрі оқушылардың шығармашылық ізденіс әрекетін, демек, интерактивті оқытуды ұйымдастыру жолындағы маңызды кезең болып табылады.
Бірлескен өмір сүруге және үдеріске ынталы қатысуға бағытталған оқушылардың тұрақты шығармашылық топтарын қалыптастыру да маңызды, мұнда іс-әрекеттер бірлесіп келісілген және қабылданған мақсаттармен ұйымдастырылады және ынталандырылады.
Сондай-ақ мұғалімнің оқыту мақсатына оқушылардың қызығушылықтарының табиғи доминанттылығын пайдалана білуі де маңызды. Балалардың ең үлкен қуанышы, мақсаты, құпиясы мен қызығуының бірі олардың қарым-қатынасқа деген үздіксіз мұқтаждығында екені анық. Сондықтан мұғалімнің коммуникативті мәдениеті интерактивті оқытудың жетекші құралы ретінде диалогтік өзара әрекетке дайындығының маңызды шарты мен көрсеткіші болып табылады.
Оқушыны әр түрлі есептерді шешудің идеясы мен жолдарын табуға үйрету маңызды деп саналады. Дегенмен, оны бүкіл циклде жұмыс істеуге үйрету маңыздырақ: жетекші проблемаларды іздеу және оқшаулау - мәселелерді маңыздылық ретіне келтіру - мәселені талдау - мақсаттарды, міндеттер мен әрекеттерді анықтау - мүмкін болатын шешімдерді әзірлеу - ең жақсысын таңдау - есептеу. қажетті жағдайлар, сыртқы және ішкі ресурстар - мәселелерді шешу механизмін анықтау - бағдарлама мен ықтимал ситуациялық жұмыс жоспарын құру [14].
В.М.Лизинскийдің пікірінше, білім берудің мақсатын әрбір оқушының функционалдық сауаттылығын қамтамасыз ету және оны өмірдегі табысты қозғалысқа дайындау - коммуникацияларға ену, өзін-өзі дамыту негізінде өзінің өмірлік мақсаттарына жету, ұстануға дағдыландыру деп анықтасақ. өмірлік және адамгершілік құндылықтарға, басқа адамдардың мүдделерін бұзбай, әлеуметтік талаптарға сәйкес өз мүдделері мен қажеттіліктерін шектей білу, табиғат әлемін түсіну және сезіну, оны сақтауға және бейбіт өмір сүруге ұмтылу. онымен өзін және жақындарын сүю, жалпы адамдарға деген толерантты қарым-қатынасты үйрену - сонда осы мақсаттардан шыға отырып, мұғалім өз іс-әрекетінің оңтайлы стратегиясы мен тактикасын құра алады. Міндеттері мен міндеттерімен шектелмейтін еркін қарым-қатынастың ізгі қасиеттерін ынталы, қызығушылық танытатын іс-әрекет жазықтығына көшіруді білетін, іс-әрекет барысында даму стимулдарын іздей алатын, балаларда қалай қалыптастыру керектігін білетін мұғалім. Төменгі дәрежелі құндылықтардан қайта бағдарлауға, құндылықтарды қайта қарауға көшу, оқушыларды шынайы құндылықтарды тануға және шынайы көшбасшылыққа жетелейді - мұндай мұғалім процеске енгізуді қажет ететін идеялар мен әрекеттердің барлық спектрін құруға ұмтылады.
1.3 Интерактивті оқыту әдістерін мен технологиясын сабақта қолдану
Мұғалім мен оқушының интерактивті шығармашылығы шексіз. Алға қойған тәрбиелік мақсаттарға жету үшін оны шебер бағыттау ғана маңызды.
Қазіргі таңда көптеген негізгі әдістемелік жаңалықтар оқытудың интерактивті әдістерін қолданумен байланысты. Интерактивті оқыту - бұл ең алдымен интерактивті оқыту, оның барысында мұғалім мен оқушының өзара әрекеті жүзеге асырылады.
Интерактивті негізгі сипаттамалары қандай? Интерактивті оқыту - танымдық әрекетті ұйымдастырудың ерекше түрі екенін мойындау керек. Оның нақты және болжамды мақсаттары бар. Осы мақсаттардың бірі оқу процесінің өзін өнімді ететін оқушы өзінің жетістігін, интеллектуалды өміршеңдігін сезінетіндей оқуға қолайлы жағдай жасау болып табылады.
Интерактивті оқытудың мәні мынада: оқыту үдерісі оқушылардың барлығы дерлік оқу процесіне қатысатындай етіп ұйымдастырылады, олардың білетіні мен ойлағанын түсініп, ой елегінен өткізуге мүмкіндік алады. Оқушылардың оқу материалын меңгеру, оқу процесінде бірлескен іс-әрекеті әркімнің өзіндік ерекше жеке үлес қосуын, білім, ой, іс-әрекет тәсілдерімен алмасуды білдіреді. Оның үстіне, бұл жаңа білім алуға ғана емес, сонымен бірге танымдық белсенділікті дамытуға мүмкіндік беретін, оны ынтымақтастық пен ынтымақтастықтың жоғары формаларына көшіретін ізгі ниет пен өзара қолдау атмосферасында болады[15].
Сыныптағы интерактивті іс-әрекет диалогтық қарым-қатынасты ұйымдастыру мен дамытуды көздейді, бұл өзара түсіністікке, өзара әрекеттесуге, әрбір қатысушы үшін ортақ, бірақ маңызды міндеттерді бірлесіп шешуге әкеледі. Интерактивті бір сөйлеушінің де, бір пікірдің де екіншісінен басым болуын болдырмайды. Интерактивті оқыту барысында оқушылар сыни тұрғыдан ойлауға, жағдайлар мен өзекті ақпаратты талдау негізінде күрделі мәселелерді шешуге, балама пікірлерді таразылауға, ойластырылған шешім қабылдауға, пікірталасқа қатысуға, басқа адамдармен қарым-қатынас жасауға үйренеді. Ол үшін сабақтарда жеке, жұптық, топтық жұмыстар ұйымдастырылып, зерттеу жобалары, рөлдік ойындар пайдаланылады, құжаттармен және әртүрлі ақпарат көздерімен жұмыс жүргізіліп, шығармашылық жұмыстар қолданылады[16].
Оқыту процесінде кем дегенде мазмұндық (нені оқыту керек), процедуралық (қалай оқыту керек), мотивациялық (оқушылардың белсенділігін қалай белсендіру керек) және ұйымдастырушылық (мұғалім мен оқушылардың іс-әрекетін қалай құрылымдау керек) жағын ажыратуға болады. Бұл аспектілердің әрқайсысы бірқатар тұжырымдамаларға сәйкес келеді.
Сонымен, бірінші жағы мазмұнды жалпылау, оқу материалын жалпылау, оқу пәндерін кіріктіру, дидактикалық бірліктерді бекіту және т.б ұғымдарға сәйкес келеді.
Процессуалдық жағы - бағдарламаланған, проблемалық, интерактивті оқыту тұжырымдамасы және т.б.
Мотивациялық - оқу-тәрбие процесін мотивациялық қамтамасыз ету концепциясы, танымдық қызығушылықты қалыптастыру және т.б.
Ұйымдастырушылық - гуманистік педагогика идеялары, ынтымақтастық педагогикасы концепциясы, пәнге суға түсіру, шоғырландырылған оқыту және т.б.[17].
Интерактивті сабақ - бұл ең алдымен оқушылардың қызығушылығын оятатын, олардың шығармашылық әлеуетін дамытатын, олардың оңтайлы дамуы мен білім алуына ықпал ететін дәстүрлі емес (анықталмаған) құрылымы, мазмұны мен формалары бар экспромттық оқыту сабағы.
Олар мыналармен сипатталады: танымдық іс-әрекеттің әртүрлі түрлерімен максималды қанықтыру, бағдарламаланған және проблемалық оқытуды пайдалану, пәнаралық байланысты жүзеге асыру, шамадан тыс жүктелген оқушыларды жою[18].
Неліктен қазіргі мектептерде интерактивті сабақтар кең тарады
Мұғалім сабақты жақсарту жолдарын үнемі іздестіреді. Мұндай ізденістер оқыту мен тәрбиелеу міндеттерінің тізбегін шешуге, ең алдымен, сабақтың тәрбиелік рөлін арттыруға, жеке тұлғаның шығармашылық мүмкіндіктерін дамытуға бағытталған.
Сабақтар үшін мазмұнды материалды оңтайлы таңдау мәселесі проблемаға айналды, өйткені технология жағынан да жетілген оқулықтар әлі де жеткіліксіз. Тағы бір маңызды мәселе оқытудың белсенді әдістерін қолдана отырып, сабақта танымдық іс-әрекетті белсендіру, оқушылардың әр түрлі өзіндік жұмыс түрлерін, шығармашылық және зерттеу тапсырмаларын орындауы болды.
Интерактивті әдіс. Интерактивті (Inter -- өзара, act -- әрекет ету) -- өзара әрекеттесу, сөйлесу режимінде болу, біреумен диалог жасау. Басқаша айтқанда, белсенді әдістерден айырмашылығы, интерактивті әдістер оқушылардың тек мұғаліммен ғана емес, сонымен қатар бір-бірімен кеңірек әрекеттесуіне және оқу процесінде оқушы белсенділігінің басым болуына бағытталған. Интерактивті сабақтарда мұғалімнің орны сабақ мақсатына жету үшін оқушылардың іс-әрекетінің бағытына қарай төмендейді. Мұғалім сабақ жоспарын да әзірлейді (әдетте, бұл интерактивті жаттығулар мен тапсырмалар, оның барысында оқушы материалды зерттейді).
Интерактивті оқыту - танымдық әрекетті ұйымдастырудың ерекше формасы. Ол өте нақты және болжамды мақсаттарды білдіреді. Мақсаты - оқушы немесе тыңдаушы өзінің жетістігін, өзінің интеллектуалды өміршеңдігін сезіну үшін қолайлы оқу жағдайын жасау, бұл оқу процесінің өзін нәтижелі етеді, білім мен дағдыларды қамтамасыз етеді, сонымен қатар оқудан кейін проблемаларды шешуге негіз жасау болып табылады. бітті.
Басқаша айтқанда, интерактивті оқыту - бұл ең алдымен интерактивті оқыту, оның барысында оқушы мен мұғалім арасында, оқушылардың өздері арасында өзара әрекеттестік жүзеге асырылады.
Оқытудың интерактивті формаларының міндеттері:
оқушылардың қызығушылығын ояту;
оқу материалын тиімді игеру;
оқушылардың қойылған оқу міндетін шешудің жолдары мен нұсқаларын (ұсынылған нұсқалардың бірін таңдау немесе өзіндік нұсқаны табу және шешімді негіздеу) өз бетінше ізденуі;
оқушылар арасында ықпалды орнату, ұжымда жұмыс істеуге, кез келген көзқарасқа төзімділікке, әркімнің сөз бостандығына құқығын құрметтеуге, оның қадір-қасиетін құрметтеуге үйрету;
оқушылардың пікірі мен көзқарасын қалыптастыру;
өмірлік және кәсіби дағдыларды қалыптастыру;
оқушының саналы құзыреттілік деңгейіне жету.
Интерактивті формаларды пайдаланған кезде мұғалімнің рөлі күрт өзгереді, орталық болудан қалады, ол тек процесті реттейді және оның жалпы ұйымдастырылуымен айналысады, алдын ала қажетті тапсырмаларды дайындайды және топта талқылау үшін сұрақтарды немесе тақырыптарды құрастырады, кеңес береді, бақылау жасайды. жоспардың орындалу уақыты мен тәртібі. Қатысушылар бір-бірімен қарым-қатынас жасау, міндеттерді бірлесіп шешу, қақтығыстарды жеңу, ортақ тіл табу, ымыраға келу керек болған кезде әлеуметтік тәжірибеге жүгінеді - өздерінің және басқалардың.
Білімділік және тәрбиелік міндеттерді шешу үшін мұғалім келесі интерактивті формаларды пайдалана алады:
Дөңгелек үстел (пікірталас, дебат)
Миға шабуыл (миға шабуыл, миға шабуыл)
Іскерлік және рөлдік ойындар
Кейс-стади (кейс-стади, ситуациялық талдау)
Мастер-класс
Бұл нұсқаулықтарда оқытудың жетекші интерактивті нысандары қарастыруға ұсынылған. Интерактивті оқытудың басқа да түрлері бар (Позицияны қабылдаңыз, Шешім ағашы, Попс формуласы, тренингтер, Сократтық диалог, топтық пікірталас, интерактивті экскурсия, бейнеконференция, фокус-топ және т.б.).
Оқушыларды оқыту процесінде. Сонымен қатар, кафедра оқытушысы қазіргі уақытта бар интерактивті формаларды қолданып қана қоймай, сабақтың мақсатына қарай жаңаларын да әзірлей алады, т.б. оқу-тәрбие үрдісін жетілдіру, жаңарту үдерісіне белсенді қатысу.
Оқытудың интерактивті түрлеріне негізделген сабақты дайындау барысында мұғалімнің алдында белгілі бір тақырыпты оқып-үйрену үшін ең тиімді және қолайлы оқыту формасын таңдау мәселесі ғана емес, сонымен бірге сабақты біріктіру мүмкіндігін ашатынын атап өткен жөн. мәселені шешуге арналған бірнеше оқыту әдістері, бұл, әрине, оқушылардың жақсырақ түсінуіне ықпал етеді.
Мәселені шешу үшін оқытудың әр түрлі интерактивті формаларын пайдалану қажеттілігін қарастыру орынды сияқты.
Интерактивті сабақтағы жұмыс принциптері:
сабақ дәріс емес, жалпы жұмыс.
барлық қатысушылар жасына, әлеуметтік жағдайына, тәжірибесіне, жұмыс орнына қарамастан тең.
Әрбір қатысушы кез келген мәселе бойынша өз пікірін білдіруге құқылы.
жеке тұлғаны тікелей сынауға орын жоқ (тек ойды сынауға болады).
Сабақта айтылғанның бәрі әрекетке нұсқау емес, ой елегінен өткізуге арналған ақпарат.
Интерактивті сабақты өткізу алгоритмі:
1. Сабаққа дайындық
Мұғалім (куратор, оқытушы) тақырыпты, жағдайды таңдайды, анықтамаларды анықтайды (барлық терминдер, ұғымдар және т.б. барлық оқушылар бірдей түсінуі керек), осы тақырыпта осы тақырыппен жұмыс істеу үшін тиімді болуы мүмкін интерактивті сабақтың нақты түрін таңдайды. топ.
Интерактивті сабақты әзірлеу кезінде келесі тармақтарға ерекше назар аударуды ұсынамыз:
1) Сабаққа қатысушылар, тақырып таңдау:
қатысушылардың жасы, қызығушылықтары, болашақ мамандығы.
сабаққа арналған уақыт шеңбері.
осы топта бұрын осы тақырып бойынша сабақтар болды ма.
топтың әрекетке деген қызығушылығы.
2) Қажетті шарттар тізбесі:
Сабақтың мақсаты нақты белгіленуі керек.
үлестірмелі материалдар дайындалды.
техникалық құралдармен қамтамасыз етілген.
қатысушылары анықталады.
негізгі сұрақтар мен олардың реттілігі анықталады.
өмірден тәжірибелік мысалдарды таңдап алды.
3) Әр сабақты дайындауда не болуы керек:
шешілетін мәселелерді нақтылау.
алған білімдерін жүзеге асыру перспективаларын белгілеу.
практикалық блоктың анықтамасы (топ сабақта не істейді).
4) Үлестірмелі материалдар:
сабақ бағдарламасы.
үлестірмелі материалдар оқушынык аудиторияға бейімделуі керек (Аудиторияға жаз!).
материалдың құрылымы болуы керек.
графиктерді, иллюстрацияларды, диаграммаларды, белгілерді пайдалану.
2. Кіріспе:
Сабақтың тақырыбы мен мақсаты туралы хабарлама.
- қатысушылар ұсынылған жағдаймен, олармен жұмыс істеуге тиіс мәселемен, сондай-ақ қол жеткізуі қажет мақсатпен танысады;
- оқытушы қатысушыларды шеңберлік шарттар, топтағы жұмыс ережелері туралы хабарлайды, қатысушылар сабақта әрекет ете алатын шектер туралы нақты нұсқаулар береді;
- қажет болған жағдайда қатысушыларды таныстыру қажет (сабақ топаралық, пәнаралық болса);
- терминдердің, ұғымдардың және т.б. бір мағыналы мағыналық түсінуге қол жеткізу. Ол үшін сұрақ-жауап арқылы зерттелетін тақырыптың ұғымдық аппаратын, жұмыс анықтамаларын нақтылау қажет.
Ұғымдық аппаратты жүйелі түрде жетілдіру оқушылардың көзқарасын, түсінікті терминдермен ғана жұмыс істеу, түсініксіз сөздерді қолданбау, анықтамалық әдебиеттерді жүйелі түрде пайдалану әдетін қалыптастырады.
Топта жұмыс істеу ережелерінің үлгісі:
белсенді болу.
қатысушылардың пікірін құрметтеңіз.
мейірімді бол.
ұқыпты және жауапты болыңыз.
кедергі жасамаңыз.
өзара әрекеттесуге ашық болу.
қызығушылық таныту.
шындықты табуға ұмтылады.
ережелерді сақтау.
шығармашылық.
топ ережесін сақтау.
3. Негізгі бөлім:
Негізгі бөлімнің ерекшеліктері интерактивті сабақтың таңдалған формасымен анықталады және мыналарды қамтиды:
3.1. Қатысушылардың ұстанымдарын нақтылау;
3.2. Аудиторияны сегменттеу және сегменттер арасындағы байланысты ұйымдастыру (Бұл топтардың әрқайсысының ұстанымдарының ортақтығына қарай мақсатты топтарды қалыптастыру дегенді білдіреді. Әртүрлі қатысушылардың ұқсас пікірлері белгілі бір ұстанымның төңірегінде біріктіріледі, аудиторияға ортақ бағыттарды қалыптастыру. сабақ тақырыбы бойынша сұрақтар құрастыру және аудиториядан әр түрлі позициялары бар топтар жиынтығы құрылады.
Содан кейін - сегменттер арасындағы байланысты ұйымдастыру.Бұл қадам әсіресе сабақ жеткілікті үлкен аудиториямен өткізілсе тиімді болады: бұл жағдайда, сегменттеу - коммуникацияның қарқындылығы мен тиімділігін арттыру құралы);
3.3. Интерактивті позициялау интерактивті позициялаудың төрт кезеңін қамтиды:
1) аудитория позицияларының жиынтығын анықтау,
2) осы позицияларға ортақ мазмұнды түсіну,
3) осы мазмұнды қайта қарастыру және оны жаңа мағынамен толтыру,
4) позициялардың жаңа жинағын қалыптастыру. жаңа мағынада)
4. Қорытынды (рефлексия)
Рефлексия қатысушылардың эмоционалдық аспектіге, сабақ барысында басынан өткен сезімдерге шоғырлануынан басталады.
Сабақты рефлексивті талдаудың екінші кезеңі - бағалау (қатысушылардың қолданылған әдістердің мазмұндық жағына қатынасы, таңдалған тақырыптың өзектілігі және т.б.). Рефлексия мұғалім жасайтын жалпы қорытындымен аяқталады.
Рефлексияға арналған сұрақтардың үлгі тізімі:
Сізге ең үлкен әсер не қалдырды?
Сабақ барысында тапсырманы орындауға не көмектесті және не кедергі болды?
Сессия барысында сізді таң қалдырған нәрсе болды ма?
шешім қабылдау процесінде сізге не басшылық етті?
Өз әрекеттерін орындау кезінде топ мүшелерінің пікірлері ескерілді ме?
Сіз өз әрекетіңізді және топтың әрекетін қалай бағалайсыз?
Егер сіз осы ойынды қайта ойнағыңыз келсе, мінез-құлық үлгілеріңізде нені өзгертер едіңіз?
Интерактивті оқыту бір уақытта бірнеше мәселені шешуге мүмкіндік береді, оның негізгісі коммуникативті дағдыларды дамыту болып табылады. Бұл тренинг оқушылар арасында эмоционалдық байланыс орнатуға көмектеседі, тәрбиелік тапсырма береді, өйткені топта жұмыс істеуге, жолдастарының пікірін тыңдауға үйретеді, жоғары мотивацияны, білім күшін, шығармашылық пен қиялды, көпшіл, белсенді өмірді қамтамасыз етеді. ұстанымы, даралық құндылығы, сөз бостандығы, белсенділікке, өзара сыйластық пен демократияға баса мән беру.
Оқыту процесінде интерактивті формаларды қолдану, тәжірибе көрсеткендей, оқушылардың жүйке жүктемесін жеңілдетеді, олардың іс-әрекет формаларын өзгертуге, назарды сабақ тақырыбының негізгі мәселелеріне аударуға мүмкіндік береді.
Оқытушы білім берудің бұл түріне терең бойлауы қажет. Оқушыларды белгілі бір пәнді (сабақ тақырыбы) оқу үшін оқытудың сол немесе басқа интерактивті түріне қолдану және дайындау пәннің жұмыс бағдарламасында және интерактивті (нақты) сабаққа дайындалу бойынша әдістемелік нұсқауларда көрсетілуі керек.
ІІ ҮШБҰРЫШТАРДЫ ШЕШУ ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ИНТЕРАКТИВТІ ӘДІСТЕРДІ ҚОЛДАНУ ӘДІСТЕМЕСІ
2.1 Үшбұрыштарды шешудің мектеп бағдарламасындағы теориялық негіздері
Барлық қабырғаларының ұзындықтары және бұрыштары белгігі болғанда үшбұрышты шешуге болады. Басқа ережелерді қарастырудан бұрын үшбұрыш түрлерін анықтаймыз.
Үшбұрыштардың түрлері. Барлық қабырғаларының ұзындықтары әртүрлі болса, әртүрлі қабырғалы үшбұрыш деп аталады. Әртүрлі қабырғалы үшбұрышта барлық бұрыштар эртүрлі болады. Екі қабырғаларының ұзындықтары тең үшбүрыштар тең бүйірлі үшбұрыш деп аталады. 1-суретте қабырғалары АВ = АС үшбұрышы көрсетілген. Сол сияқты екі бұрыштары да тең. 25.1-суретте ∆ABC = ∆ACB Үш қабырғалары тең жэне бұрыштардың әрқайсысы 60° -қа ең қабырғалыүшбұрыш болады. Бір бүрышы тік, яғни 90°-қа тең үшбұрыш тікбүрыш ты үшбұрыш. 2-суретте тік бұрышы С тік бұрышты үшбұрыш көрсетілген. Гипотенузасы АВ-ға тең.
Кез келген үшбүрыш үшін орындалады.
Ал үшбұрыштардың бұрыштарының қосындысы әрқашан 180°.
1-сурет. Екі қабырғалары және екібұрыштары бірдей тең бүйірлі үшбұрыш
2-сурет. Тік бұрышы С, гипотенузасы АВ болатын ABC үшбұрышы (∆ABC)
90° -тан кіші сүйір бұрыш, ал 90°-тан үлкен 180°-тан кіші доғал бұрыш екендігі айтылған.
Басқа касиеттері: (а) Үлкен кабырға үлкен бұрышқа қарсы жатады.
(ә) Кіші кабырға кіші бұрышқа карсы жатады.
(б) Үшбүрыш үш сүйір бұрыштарды немесе екі сүйір бұрышты жіне бір доғал бұрышты кіргізеді.
Қысқаша ∆ABC ∟B -ны ∆ABC немесе В түрінде, ал ∆ACB -ны С сияқты белгілейміз. Қабырғаларын да қысқаша жазуға болады. Кез келген ABC үшбұрышта С бұрышына қарсы А В, В бұрышына қарсы А С. А бұрышына қарсы ВС қабырғалары жатады.
Демек, АВ -ны с, АС -ны в, ВС -ны а түрінде жазамыз. Осылар 3-суретте көрсетілген. А төбесі АС жэне АВ қабырғаларын, В төбесі АВ жэне ВСқабырғаларын, С төбесі АС жэне ВС қабырғаларын кіргізеді деп те айтамыз.
3-сурет. а = ВС, в = АС с = АВ қабырғаларына сәйкес ∆АВС
№1 мысал. Тең бүйірлі тік бүрышты үшбұрыштағы барлық бұрыштарды табыңыз.
Шешуі: Айталық, тік бұрышы В тең бүйірлі тікбұрышы ∆АВС берілсін. 4-суретте салып көрсетілген. Тік бұрышты үшбұрыш тең бүйірлі болғандықтан, А = С және бұрыштардың қосындысы 180° -қа тең.
Ш: А + В + С = 180°
А + 90° + С = 180°,
А + С - 90°,
2А = 90°,
А = 45°
Сонда С = 45°
Бұрыштары А = 45° В = 90° С = 45°I
4-сурет. ∆АВС тең бүйірлі тік бұрышты үшбұрышы
Пифагор теоремасы. Үшбұрыштарды зерттеуде колданылатын алғашқы теоремалардың біреуі ежелгі Грек математигі Пифагордың теоремасы. Ол тік бүрышты үшбұрыштарға қолданылады.
5-суретте көрсетілген тік бұрышты ABC үшбұрышын қарастырамыз.
5-сурет. Тік бұрышты үшбұрыш
Негізгі түйін: с2 = а2 + в2. Пифагор теоремасының тұжырымы
Басқа сөзбен айтқанда: гипотенузаның квадраты (с2) өзге екі қабырғаларының квадраттарының қосындысына (а2 + в2) тең. Пифагор теоремасы гипотенузаға сілтеме жасағандықтан, тек қана тік бұрышты үшбұрыштарға қатысты.
Теорема математикада маңызды орын алады, қарапайым болмаса да оны дәлелдеуге болады.
№2 мысал. 5-суретте АС = 3см жэне ВС = 4см гипотенузасының ұзындығын есептеңіз.
Шешуі а = ВС =4 және в = АС = 3:
а2 =42 = 16 .
в2 = 32 = 9.
Пифагор теоремасын қолданамыз:
с2 = а2 + в2 = 16 + 9 = 25, С = 5.
Гипотенуза АВ = 5см
Тік бұрышты үшбұрыштарды шешу.
Барлық бұрыштар жэне барлық қабырғалар табылғанда үшбұрыш шешілді деп айтамыз. Тік бұрышты үшбұрыштарды шешуде тригонометриялық қатынастарды жэне Пифагор теоремасын қолданамыз
№3-мысал
∆АВС -да В =90°, АВ - 7см жэне ВС = 4см. ∆АВС -ны шешіңіз.
Шешуі: 6-суретте берілген ақпарат көрсетілген. АС-ны табу үшін
Пифагор теоремасын қолданамыз:
в2 = а2 + с2 = 16 + 49 = 65,
в =65 = 8.06
7-сурет. 25.5-шығарылған мысалы үшін ∆АВС
С бұрышты табу үшін тригонометриялық қатынасты пайдаланамыз:
tan С =АВВС= 74 = 1.75,
С = tan `(1,75) = 60.26°
Бұрыштардың қосындысы 180 -ка тең:
А+В+С = 180, А+90+60.26 = 180 . А = 29.74 .
∆АВС шешуі: А = 29.74° ВС = Асм ,
В = 90 АС = 8.06см,
С = 60.26 АВ = 7см.
Үлкен бұрышка карсы үлкен қабырға, кіші бұрышқа қарсы кіші кабырга жататынын еске салам
2.2 Математика сабағында Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша интерактивті оқытудың әдіс-тәсілдерінің қолданылуы
Оқытуға заманауи көзқарас өмір мен іс-әрекеттің даму динамикасының ерекшеліктеріне, оқытудың әртүрлі технологияларының ерекшеліктеріне және тұлғаның, қоғамның және мемлекеттің әлеуметтік дамуындағы қажеттіліктеріне байланысты оқу процесіне жаңашылдық енгізуге бағытталуы керек.
Біз осы бағытта интерактивті оқыту әдістерін қарастырып отырмыз.
Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша интерактивті әдістер арқылы оқыту - өзара әрекеттесу мүмкіндігін білдіреді немесе сөйлесу режимінде, біреумен (адаммен) немесе бір нәрсемен диалог (мысалы, компьютер).
Үшбұрыштарды шешу тақырыбы бойынша оқыту процесін ұйымдастыру кезінде оқу процесінде сабақтан тыс жұмыстармен үйлестіре отырып, сабақты өткізудің белсенді және интерактивті түрлерін (компьютерлік модельдеу, іскерлік және рөлдік ойындар, нақты жағдайларды талдау, психологиялық және басқа тренингтер) кеңінен қолдануды қарастырады. Білім беру үдерісінде интерактивті нысандарда өткізілетін сабақтардың үлесі аудиториялық сабақтардың кемінде 20%-ын құрауы керек.
Үшбұрыштарды шешу тақырыбын меңгеру процесінде оқушылардың бірлескен іс-әрекеті әркімнің өзіндік ерекше жеке үлес қосуын, білім, ой, іс-әрекет тәсілдерімен алмасуды білдіреді. Сонымен қатар, бұл жаңа білім алуға ғана емес, сонымен бірге танымдық белсенділікті дамытуға мүмкіндік беретін мейірімділік пен өзара қолдау атмосферасында болады, оны ынтымақтастықтың жоғары формаларына ауыстырады.
Интерактивті оқытудың маңызды ерекшелігі - өзара әрекеттестік субъектілерінің өзара бағытталған белсенділігінің жоғары деңгейі, қатысушылардың эмоционалдық, рухани бірлігі.
Үшбұрыштарды шешу тақырыбын оқытуда интерактивті оқытудың әдістері мен тәсілдерін қолдану кезінде оқушы қабылдау процесінің толыққанды қатысушысына айналады, оның тәжірибесі тәрбиелік білімнің негізгі көзі қызметін атқарады. Мұғалім дайын білімді бермейді, оқушыларды өз бетінше ізденуге баулиды. Сабақты өткізудің дәстүрлі түрлерімен салыстырғанда, интерактивті оқытуда мұғалім мен оқушының өзара әрекеттестігі өзгеріп отырады: мұғалімнің қызметі оқушылардың белсенділігіне орын береді, ал мұғалімнің міндеті - олардың бастамашылдығына жағдай жасау.
Үшбұрыштарды шешу тақырыбын оқытуда интерактивті әдістерді қолдануды көп өлшемді құбылыс ретінде қарастыру керек, өйткені ол бір уақытта үш мәселені шешеді:
- оқу-танымдық (өте ерекше);
- коммуникативті-дамытушы (жалпы, эмоционалды және интеллектуалды фонмен байланысты);
- әлеуметтік-бағдарлы (оның нәтижелері білім беру уақыты мен кеңістігінен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz