Еуропалық орта ғасыр әдебиеті

Антик құл иеленушілік қоғамның ыдырауы бір кезде Рим империясымен біріккен Солтүстік Америка және Орта Азиядағы сансыз көп тағы тайпалардың көшуіне жол ашты (ирландықтар, славяндар, арабтар, монғолдар, түріктер). Осы тайпалардың негізінде орта ғасырлық феодалдық мемлекеттер және қазіргі заманның европалық халықтары құрылды.
Орта ғасыр әдебиетінің тууы мен дамуына үш ең басты фактор әсер етті: халық ауыз әдебиеті, антик әлемі және христиандық дін.
Батыс Европада үстемдік алған варвар халықтарда сол кезде өздерінің өте жақсы дамыған поэзиясы болған. Сол поэзия кейінгі Европа әдебиетінің негізін салды.
Ежелгі поэзияның бір түрі – еңбек өлеңдері. Бұл өлеңдер еңбек процесін қостайтын әр түрлі дыбыстардан пайда болған. Еңбек өлеңдерінен әдет-ғұрып өлеңдері өріс алды.
Орта ғасыр әдебиетінің алғашқы дамуына католиктік шіркеу үлкен әсер етті. Сол кездегі бірнеше әйгілі әдеби жанрлар шіркеу әсерімен туған: діни гимндер мен өлеңдер, әулиелер өмірі, таурат парафразалар тағы да басқалар. Шіркеу ішінде діни драма да туды.
Орта ғасыр әдебиетіне едәуір әсер еткен екінші ірі фактор – антик әлемі (өнер мен әдебиет). Алғашқы кезде германдық жаушылар антик мұраның барлығын жойды. Бірақ және мәдениетті құру үшін негізгі материал керек болды. Үлгі ретінде жойылған антик мұраның қалдығын жинау басталды. Мемлекеттік заң және жоғарғы әкімшіліктің тілі ретінде латын тілі қабылданды.
Орта ғасыр әдебиетінің дәуірге бөлінуі сол кездегі Европа халықтарының қоғамдық дамуының кезеңдерімен бірыңғай келеді: 1) рулық қоғамның ыдырауы және феодалдық қатынастардың пайда болу
        
        Еуропалық орта ғасыр әдебиеті
Антик құл иеленушілік қоғамның ыдырауы бір кезде Рим империясымен
біріккен ... ... және Орта ... ... көп тағы ... жол ашты ... славяндар, арабтар, монғолдар, түріктер).
Осы тайпалардың негізінде орта ғасырлық феодалдық мемлекеттер және ... ... ... ... ... ... тууы мен ... үш ең басты фактор әсер етті:
халық ауыз әдебиеті, антик әлемі және христиандық дін.
Батыс Европада үстемдік алған варвар халықтарда сол ... ... ... ... поэзиясы болған. Сол поэзия кейінгі Европа әдебиетінің
негізін салды.
Ежелгі ... бір түрі – ... ... Бұл ... еңбек
процесін қостайтын әр түрлі дыбыстардан пайда болған. Еңбек өлеңдерінен
әдет-ғұрып ... өріс ... ... әдебиетінің алғашқы дамуына католиктік шіркеу үлкен әсер
етті. Сол кездегі бірнеше әйгілі әдеби жанрлар шіркеу ... ... ... мен өлеңдер, әулиелер өмірі, таурат парафразалар тағы да басқалар.
Шіркеу ішінде діни драма да туды.
Орта ғасыр әдебиетіне едәуір әсер ... ... ірі ...... (өнер мен әдебиет). Алғашқы кезде германдық жаушылар антик мұраның
барлығын жойды. Бірақ және мәдениетті құру үшін ... ... ... Үлгі ... жойылған антик мұраның қалдығын жинау басталды.
Мемлекеттік заң және ... ... тілі ... ... ... ғасыр әдебиетінің дәуірге ... сол ... ... ... дамуының кезеңдерімен бірыңғай келеді: 1) рулық
қоғамның ыдырауы және феодалдық қатынастардың пайда болу ... ... ... ... ... ... дәуір шамамен Х ғасырдың
аяғына ... ... Әр ... ... ... және әдеби дамуы бірдей
болған жоқ. Бәрінен бұрын ортағасырлық әдебиет Францияда дамыды. Ол елде
феодализм ... ІХ ... ... Ал ... ... ... ... Франциядан біраз артта қалды. Даму жағынан соңғы орында қалған
скандинавтар және кельттер ... ... ... шеткі солтүстік және
солтүстік-батыстық аймақтары. І кезеңнің әдебиеті ІІ кезеңмен салыстырғанда
біртұтас және бірыңғай ... ... ... ... ... ... ... Европа мен
Англияда ХІ ғасырдан XV ғасырға дейін өркендеген ... ... ... қиын жағдайда дамыды. Мұнда сол елдердің даму жолымен
анықталатын ... ... ... кезеңдерін айыруға болады. ХІІІ
ғасырға дейін қоғамдық-саяси күрес негізінде феодалдар мен ... ... ... халық арасында жүрді. Бұлардың арасында дін басылары
өзгеше орын ... ХІІІ ... ... үш ерекше әдеби ағым дамыды – халықтық,
клерикалық және феодалдық-рыцарьлық әдебиет. Клерикалық әдебиет – ... ... ... ... (клерикализм – шіркеудің ... және ... ... ... ... ... ... қалалар көбейіп, өркендей бастайды. Оларда ерекше
(қалалық деп аталған) өнер мен ... ... ... эпос. Ежелгі германдық эпостың идеологиялық мазмұны сол
кездегі барлық халықтарға тән. Батырлар жыры жауынгерлердің ерлігінің
даңқын шығарады. ... ... ... ... жаңа ... ... бөлек-бөлек аңыздар циклдарға бірігеді.
Эпостық қаһарман ерекше күштің, сұлулықтың, батылдықтың өнегесі болып
табылады. Әр түрлі адамдардың ... бір ... ... ... ... германдық эпос арфаның қостауымен айтылған. Өлеңдерді
(жырларды) орындаушы, шығарушылар және айтушылар – ...... ... ... ... ... ... солардың ерліктері туралы
жырлаған. Сонымен қатар, жасақшы – әншілер ауыз әдебиетінде сақталған ескі,
көне заманның ... ... ... ... ... ... үлкен
құрметке ие болған. Олар өздерінің айтқан ... ... ... ... сыйлықтарды алып тұрды (корольдің ... ... ... ... ... ... пайда болғаннан бастап (VIII ғасыр) монастырлық
оқу мен христиандық дінге қызмет ... ... ... ... ... ескерткіші – «Хильдебрант
туралы өлеңнен» үзінді. Бұл өлең әкесі мен ұлының ... ... ... басқа халықтардың эпосында кездеседі (мысалы, орыс былиналарда
Илья Муромец пен ... ... ... ... – Фирдоусидің
«Шахнамесінде» – Рустам мен Сохрабтың кездесуі т.б.). Бұл ... ұлы ... елде ... ... ... ... туған бала). Ол ер
жетіп әкесін іздеуге ... ... ... әкесі шайқаста ұлын
жеңіп, оны танымастан бұрын өлтіреді.
Ежелгі германдық эпостың сақталған ескерткіштерінің бірі – ... ... ... туралы поэма». Англосакс тілі деп ежелгі ағылшын
тілін айтады. Бұл тілде V ғ. ... ... ... ... ... ... туралы поэма» біздерге дейін тек ... ... ... Ол Х ғасырдың басында ... ... ... ... 2
бөлімнен және оларға кірген 3000 өлеңнен тұрады. Сол 2 бөлімді біріктіретін
бейне – ... ... ... ... адам ... ... ... көрсетілгенмен, көптеген эпизодтары басқа халық ертегілерімен
салыстырмалы. Ежелгі германдықтар өзінің поэзиясын өлең ... ... ... ... ... сөздің мағынасы әлі ... ... ... ... ... ... батырлар туралы ... көбі ... ... ... пен Сванхильдаға арналған. Бұл сюжеттер
Германияда ... ... ... Норвегия арқылы Исландияға жетіп, қайта
жөнделген.
IX – XIII ғғ. Норвегия мен Исландияда скальдтар өнері ... деп ... ... көсемінің қарауындағы әншіні айтады.
Скальдтар өздерінің заманы туралы және князьдар мен ... ... ... ... ... ... біздің уақытымызға
дейін көбінесе үзінді түрде жетті.
Басқа ежелгі герман халықтарымен салыстырғанда исландықтардың өте
бай прозалық ... ... Бұл ... ана тілінде шығарылған. Оны
“сагалар” деп атайды. Бұл әдебиеттің ... ... ... ... ... ... аңыздар жатады. Олардың көбі XII – XIII
ғ аралығында жазылған.
Рулық сагалар тарихи фактілерді, адамдар мен ... ... ... ... ... және ... байланысты оқиғаларды дәл
көрсетеді. Рулық сагалар әдетінше бірнеше ... ... ... ... бас ... ... ... Алдымен оның
балалық шағы, алғашқы ерлігі ... ... ... ... оның теңіз
саяхаттары, Норвегия королінің ... ... ... ... ... ... еліне оралуы, үйленуі, бейбітшілікте өмір сүруі, атақты
рулар арасындағы күндестігі мен өшпенділігі және солардың ... ... ... ... ... ... сагаларда кейіпкерлер батырлар
жырындағы қаһармандай дәріптелмейді.
Мифологиялық және қиял – ғажайып ирландық ... ... ... сагалар сол кездегі Скандинавия халықтарының тұрмысын,
қоғамдық және ... ...... әдет – ... ... көрсетті. Исландық сагалар бұл жағынан ... ... үшін ... ... ... табылады.
Сансыз көп рулық сагалардың ішінде классикалық түрде жазылған және
тарихи материалды ... ...... ... сага”
Рулық және тарихи сагалармен қатар аңыздар мен ... ... да ... поэзиясы. Қоғамның түрлі жеңілдіктерін ... ... ... мен ... ... және клерикалық әдебиеттен
тапты. ХІІ ғ. бастап қалалардың ролі күшейіп, олар өздерінің ерекше қалалық
әдебиетін шығарды. Ал жазу ... ... ... өз шығармашылығын орта
ғасырлардың ортасына дейін тек қана ауызша ... ... ... ... ... тегі ... да, олар ... байланысты болды. Халық ауыз ... ... өте бай ... ... оны ... ... мен ... қамтамасыз етті. Халық поэзиясы өте бай және өз бетімен
дамыған әдебиет болса да, ол ... ... ... тек XIV-XV ғғ.
дейін өркендеді.
Халық өмірі туралы ... ... ... ... ... Оларды
Францияда жонглерлер, Испанияда – хугларлар, Германияда – шпильмандар деп
атаған. Жонглерлер ортағасырлық ... ... ... ... болған.
Олар жүргінші жолдармен жиһан кезіп, ... ... ... және ... кірді. Жонглерлер сол кездегі жаңалықтарды жинап
таратушы болды. Олар өз ... ... ... үн ... ... сарай салтанаты, жәрмеңке, діни я халық мейрамы өтпейтін болды.
Халық поэзиясының барлық түрлерінен ең ... ... ... Бұл жанр ... ... дамыған. Оның негізінде рулық және
жергілікті аңыздар жатады. ... ... ... ақын ... ... атаған. Бард әнін музыкамен (сазбен) қостап, ... ... ... айналған оқиғалар туралы, әр ... ... мен ... ... ... ... ... жыры. Батырлар жыры туралы материал әсіресе
Францияда жақсы сақталған. Бұл ... ... ... ... ... ... ең көне түрлері XI ғ. ... ... XIV ... ... ... мазмұнын үш тақырыпқа бөлуге болады: 1)
елін қорғау (мавр, норман, сакс жауларынан); 2) ... адал ... ... қанды феодалдық шайқастар. Алдыңғы екі ... ... және ... ... байланысты. Көптеген поэмаларда бұл король Ұлы ... ... Карл ... ... ... бейне: ол әрқашан
мейірімді, ... ... ... сатқындарға қатал король болып
бейнеленеді.
«Роланд туралы ... ... ... ... ... поэзияның шыңы болып есептелетін поэма – «Роланд туралы жыр».
Бұл ... 4002 ... ... ... уақыты – 1100 ж. шамасы, алғашқы
крестік жорығы кезіне дейін. Авторы белгісіз.
Поэма Ұлы ... ... граф ... ... ... ... ... қаза тапқаны туралы баяндайды. Эпос Роландтың
қазаға ... ... ... өгей ... ... ... және ... Роланд және 12 пэр үшін кек алуы туралы баяндайды.
Роланд поэмада рыцарлық ... пен аса ... ... ... ... ... тән эгоизм, қомағойлық, қатыгездік жоқ.
Ол өзінің отанына, халқына, короліне шын берілген ... Ол ... ... ... ... ... ... халыққа жақын, ол нағыз халық қаһарманы
болды. ... ... ... жыр» тек қана Францияда емес, басқа Еуропа
елдерінде де танымал болды. Поэманың аудармалары орта ғасырдың ... ... ... ... ... ... тілінде болған.
Клерикалық әдебиет. ХІІ – ХІІІ ғ. аяғына дейін халық ... ... ... өркендеді. ХІІ ғ. дейін тек дін басылары мен
ақсүйектер ғана монастырлық мектептерде оқып білім ... ... ... ... өмірі мен әртүрлі діни аңыздар
үлкен орын алады. Бұл аңыздар латын және ... ... ... ... ... ... варианттарда тараған.
Әулиелер өмірі туралы әңгімелердің мазмұны әр алуан. Оны 3 топқа
бөлуге ... ... ... әр ... ... азап көрген, өзін өзі ... т.б ... ... ... ( мыс. ... ... ... ;
2) әртү рлі тайпаларды, ... ... ... ... туралы (үстем шіркеудің ... ... өз ... ... үшін жіберетін адамы).
3) Құлдыққа түскен адамдарды қорғау және адамгершілік туралы ... ... ... – ол өзінің барлық жинаған ақшасын тұтқындар мен
құлдарды сатып алуға жұмсаған).
ХІІ ғ. ... ... ... ... ... ... таңғажайып істері туралы көптеген әңгімелер шығады. Сол ... ... ... ... ... әңгімелер көп таралды. Осы
әңгімелердің сюжеттеріне ортағасырлық адамдар көп ... ... ... ... ... ... ... адам жұмаққа барады, ол ... ... ... ... ... ... ... адамдар ол
дүниеде қанаушылар жазаға тартылады деп ... ... ... ... ғғ. ... Европада феодалдық қоғамның
үстем табы біржолата құрылды. Рыцарьлар енді әскери-феодалдар ақсүйектердің
ерекше ұйымына айналды. ... ... ... ... ... ережелері (қағидалары), абырой мен айыбының идеалдары
болған. Сол заң бойынша ... ер ... ... ... ... мырза адам
болуы керек. Ол шіркеуді, әлсіз, әйел адамдарды, жетімдерді қорғау керек,
өз қожайына (сюзеренге) адал ... ету ... және ... ... ... керек. ХІІ-ХІІІ ғғ. (рыцарьлар поэзиясының) осы ... ... ... ролі ... зор ... ... ... Францияда өркендеді, ол басқа европа
елдерінің әдебиетіне өнеге болды.
Францияда ХІІ ғ. – ғылымның гүлдену кезеңі 1200 ж. ... ... Ол ... ірі ... ... ... әсіресе Аристотель,
Вергилий, Овидий, Цицерон еңбектері оқылады.
Рыцарьлық әдебиет өз ... ... ... мен ... толық
пайдаланды.
Ұлы Карл империясының күйреуінен кейін Францияның ... ... ... ... ... болды. Онда латын тілінен өз
бетімен провансаль тілі өркендедеі. Ол сол ... ... ... дамуы
болды. Прованс әдебиеті барлық халықтарға үлгі өнеге болды. Рыцарь идеалы
бәрінен бұрын осы Прованста пайда болды.
Рыцарьлар лирикасының ... ... ... айырмашылығы болды.
Рыцарьлар лирикасының ерекше техникасы мен ... ... ... трубадур деп атаған. (трубадур – табу). Олар өлеңдерінің стиліне,
әсіресе көркемдік формасына үлкен мән береді.
Сонымен қатар ... ... сан ... ... ... ... түрлері: кансона (сүйіспеншілік өлеңдері), сирвента (саяси
тақырыпқа жазылған өлең), тенсона (екі ақынның арасындағы ... ... ... ... ... мен ... ерекше орын алады.
Трубадурлар арасында 30 шақты әйелдер болған.
Трубадурлар лирикасында жиі кездесетін сөздер – ... ... ... ...... ... ... бұл күйеуге шыққан
әйелге сүйіспеншілік.
(Труба) Біздерге ... ... ... ... ХІІІ ғ.
құрылған олардың өмір-баяндарының жинағы жетті. Солардың ішіндегі ең әйгілі
трубадурлар – Бернарт де Вентадорн және ... де ... ... махаббат
тақырыбына, екіншісі – саясат тақырыбына жазған.
ХІІІ ғ. провансаль лирикасы төмендейді. Оның орнына ... ... ... ... ... поэзиясының негізін салушы болды.
Қалалық әдебиет. ХІІІ ғ. Батыс Еуропаның көптеген елдерінде
ортағасырлық мәдениет өзінің жоғары деңгейіне жетеді. Сол кезде саяси ... ... ... ... ... ақыл-ойында үлкен өзгерістер
пайда болады. Философия және басқа ... да ... ғ. ... ... әдеби шығармалар шыға бастады. Әдебиетте
өмірмен бірте-бірте байланысын үзген рыцарьлар ... ... ... әдебиет дамыды. Ол күнделікті өмірді, қоғамның барлық таптары
өкілдерін, әсіресе, ... ... ... ... ... рыцарьлар әдебиетімен байланысты болса да, оған негіз
болған халық ауыз әдебиеті. Қалалық әдебиетте кездесетін ең жақсы образдар
мен ... ... ... ... ... ... ... жанрларын пайдалып,
өздерінің өзгерістерін енгізді. Қалалық ... ... ... ... ... ... қысқа тұрмыстық
әңгімелер, үлкен сатиралық және ... ... ... ... шығармалар. Қалалық әдебиеттің стилі де өзгерді. Ол рыцарьлар
поэзиясының сыпайылығына, әсемділігіне, нәзіктілігіне қарсы ... ... ... ... әдебиеті. Ортағасырлық қала тұрғыны өлеңмен
жазылған күлкілі қысқа әңгімелерді ... ... Оның ... ... ... әрі қу қала тұрғыны немесе жайдары, тапқыр шаруа болды. Олар үнемі
өзінің жауларын – тәкаппар рыцарьларды және ... ... ... өлеңмен жазылған ұсақ әңгімелер – фаблио қалалық әдебиеттің
(ішінде) кең тараған жанрларының бірі болды. Ол күнделікті ... ... ерсі ... ... ... 3 топқа бөлінеді. Оның қарапайым түріне анекдоттар жатады.
Фаблионың 2-ші тобына әлеуметтік бағытта ... ... ... ... ... Бұларда рыцарьдан гөрі қала тұрғынына ... ... ... ... ... т.б. ... ... – емші» атты әңгіме ... Осы ... ХVII ғ. ... ... ... емші болған» шығармасына негіз болды.
Фаблионың 3-ші тобына қоғамның әртүрлі таптарына, соның ішінде, ... тән ... ... ... ... ... Бұл
әлеуметтік сықақ ауқатты қала тұрғындарының сараңдылығына, рақымсыздығына,
мейірімсіздігіне, ... дін ... ... ... ... дөрекілігіне, кәсіпқой
алдамшылардың қитұрқы қылықтарына қарсы бағытталған.
Фаблионың ортасында – қала тұрғындары, ... сол ... ... байланысты дамыған жаңа қарым-қатынастар, қалалықтардың типтік
белгілері. Бірақ қала тұрғындары екі ... ... бір ... ... ... авторды таңқалдырады, ал екінші жағынан, сол
қасиеттер адамды тонау немесе қанау үшін ... ... олар ... Бұл сол ... ... халықтың, шаруаның, қала
тұрғындарының көзқарасы болды.
Көптеген фаблиолардың сюжеттері өзге ... ... ... ... ... ... ... француз әдебиетіне үлкен әсерін тигізді.
Фаблионың сюжеттері Ф.Рабленің «Гаргантюа мен Пантагрюэль» романында, Ж.Б.
Мольердің ... ... ... Ги де ... ... Фаблионы материал ретінде Д.Боккаччо және басқа
да итальян жазушылары пайдаланған.
Франция қалаларында ондаған жылдар бойында мысалдар мен ... ... ... дастаны шығарылды. Дастанда аң бейнесінде ... ... – Аю, ... ... ... Есек, жемтік іздеп шарқ ұрған жауыз
рыцарь – ... ... ... ... қала ... – Түлкі
көрсетіледі. Түлкі Қасқырмен тартыста үнемі жеңіп шығады. Ал Қораз, Қоян,
Ұлу бейнесінде ... ... ол ... оның өзі қиын ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
III - XI ғасырлардағы индияда феодалдық қатынастардың қалыптаса бастауы46 бет
Бөкей ордасындағы білім беру ісі жайында3 бет
Орта ғасыр философиясының жалпы сипаттамасы және ерекшеліктері7 бет
Қазақ халқының 1916 жылғы ұлт – азаттық көтерілісі4 бет
Қазақ халқының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі11 бет
Қазақстан азаматтық қарсыластық жылдарында12 бет
Әль-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы29 бет
"м. әуезовтың қазақ әдебиеті тарихына қосқан үлесі"6 бет
ХХ ғасырдың бас кезіндегі іс-қағаздар18 бет
. Еуропалық қаржы нарығындағы Евро22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь