Қазақстанның ғылымы және ғылыми мекемелері

Ғылым және ғылыми мекемелерi. Қазақстанда ғылыми ой-пiкiрдiң тууы ежелгi замандардан бастау алады. Археол. зерттеулер мен жазба деректер бiзге Жетiсуда, Орт. және Шығ. Қазақстанда 6 — 8, 9 — 11 ғ-ларда-ақ болған ежелгi қалалар мен қоныстар мәдениетi туралы деректер бередi. Бұл мәдениеттiң иелерi өз көркемөнерiн, қолөнерiн және жазуын жасаған жергiлiктi түркi тайпалары: оғыздар, қарлұқтар, қимақтар, қыпшақтар едi. Орта Азия мен Қазақстанның 8 — 11 ғ-ларда араб халифатына кiруiне байланысты өлкеде ислам дiнi таралып, мәдени өмiрде араб мәдениетiнiң ықпалы күшейе түстi. Бат. Еуропадағы латын тiлi сияқты араб тiлi халифат аумағында халықар. әмбебап тiлге айналды. Алайда жергiлiктi мәдениет пен тiл сақталып қалды.
Араб мәдениетiн жасауға және дамытуға халифаттың бiр кездегi арабтар жаулап алған елдерiнен шыққан көптеген талантты ғалымдары барынша белсене қатысты. Орта ғасырлардағы қалалар өздерiнiң базарларымен және қолөнершiлерiмен ғана емес, сонымен бiрге ақындарымен, ғалымдарымен, суретшiлерiмен, бай кiтапханаларымен, оқу орындарымен де дүние жүзiне мәлiм болды. Қалалардың арасында Үндiстан мен Қытайдан Еуропаға қатынайтын “Жiбек жолы” деп аталатын сауда керуен жолының геогр. және экон. жағынан аса маңызды торабында, Орта Азия мен Қазақстанның отырықшылық-егiншiлiк аудандарының түйiскен жерiнде орналасқан Отырар (Фараб) қ. ерекше көзге түстi. Отырар кiтапханасы қолжазба кiтап қорының байлығы жағынан Египеттегi Александрия кiтапханасынан кейiнгi аса iрi кiтап қоймасы болды. Отырарда ұлы ғалым Әбу Наср әл-Фараби дүниеге келдi. Ол аса зор ғыл. мұра — жүзден астам iрi еңбектер қалдырды. Орта Азия мен Қазақстан қалаларынан Әбу Райхан әл-Бируни, Әбу Абдаллаһ әл-Хорезми, Әбу Әли ибн Сина, Әбу Жафар ат-Туси, Рудаки (860 — 941) және басқа көптеген ғалымдар шықты. Хорезмимен бiрге әйгiлi астрон. кестелердi жасауға қатысқан астроном әрi математик — Ғаббас әл-Жәуһари (9 ғ-дың 1 жартысы), сондай-ақ, оның замандастары — Ысқақ әл-Фараби және 40 мың сөзден тұратын араб
        
        Қазақстанның ғылымы және ғылыми мекемелері
Ғылым және ғылыми мекемелерi. ... ... ... ... ... ... алады. Археол. зерттеулер мен жазба деректер
бiзге Жетiсуда, Орт. және Шығ. ... 6 — 8, 9 — 11 ... ... ... мен ... ... туралы деректер бередi. Бұл
мәдениеттiң иелерi өз ... ... және ... ... ... ... оғыздар, қарлұқтар, қимақтар, қыпшақтар едi.
Орта Азия мен ... 8 — 11 ... араб ... ... ... ... дiнi ... мәдени өмiрде араб мәдениетiнiң
ықпалы күшейе түстi. Бат. Еуропадағы ... тiлi ... араб тiлi ... ... ... ... айналды. Алайда жергiлiктi мәдениет пен
тiл сақталып қалды.
Араб мәдениетiн жасауға және дамытуға халифаттың бiр ... ... ... ... ... ... талантты ғалымдары барынша белсене
қатысты. Орта ... ... ... ... ... ғана ... сонымен бiрге ақындарымен, ғалымдарымен,
суретшiлерiмен, бай кiтапханаларымен, оқу орындарымен де ... ... ... ... арасында Үндiстан мен Қытайдан Еуропаға қатынайтын “Жiбек
жолы” деп ... ... ... ... геогр. және экон. жағынан аса
маңызды торабында, Орта Азия мен ... ... ... ... ... Отырар (Фараб) қ. ерекше көзге
түстi. Отырар ... ... ... ... ... ... ... кiтапханасынан кейiнгi аса iрi кiтап қоймасы болды. Отырарда
ұлы ғалым Әбу Наср ... ... ... Ол аса зор ғыл. мұра — ... iрi еңбектер қалдырды. Орта Азия мен Қазақстан қалаларынан Әбу Райхан
әл-Бируни, Әбу Абдаллаһ әл-Хорезми, Әбу Әли ибн ... Әбу ... ... (860 — 941) және басқа көптеген ғалымдар шықты. Хорезмимен бiрге
әйгiлi ... ... ... қатысқан астроном әрi математик — Ғаббас
әл-Жәуһари (9 ... 1 ... ... оның ...... әл-
Фараби және 40 мың сөзден тұратын араб тiлiнiң түсiндiрме сөздiгiн ... ... ... танымал болды.
Ертiс жағалауында қимақтар арасынан географ әрi ... ... ... ... (т.-ө. ж. ... ... 10 — 11 ғ-ларда қазiргi Қазақстан
аумағында өмiр сүрген Қарахан әулетi ... ... ақын әрi ... ... өз ... жазды, оның 1069 ж. жазылған “Құтадғу
бiлiк” ... ... ... ... ... ... және оны ... дейiн зейiн қоя зерттеуде. Ортағасырлық өркениеттiң дамуында Ежелгi
Грекия мәдениетiнiң елеулi ықпалы ... ... ... озық
ойшылдарының ғылым мен мәдениетке қосқан баға жетпес ... сол ... ... ... да ... ... мұны 10 — 12 ғ-ларда
Шығыс ғалымдары мен ақындары ... ... ... Испанияда
және Еуропаның басқа да ... ... ... ... ... ... Ибн ... (Авиценна) “Медицина каноны”, әл-Хорезмидiң
“Алгебрасы мен теңдеуi”, Ибн Рушдтiң (1126 — 98), т.б. еңбектерi. Орта ... ... ... мен ... 9 — 11 ... ... ... айта
келiп, орыс шығыстанушысы Н.И. Конрад ғыл. ... ... ... ... ... ... ... аум-нда ғылым мен мәдениет қарама-
қайшы және шектеулi түрде дамыды. Бұл өлкенiң Жоңғар және басқа ... ... оның ... ... ... ... 16 ... Мұхаммед Хайдар Дулаттың “Тарих-и Рашиди” деген еңбегi ... ... ... ... ... оның мәнi күнi бүгiнге дейiн жойылған жоқ. 17 ... ...... Жалайыридiң “Жамиғ ат-Тауарих” деген шежiрелер
жинағы да назар аударарлық бiрегей еңбек, бұл ... 13 — 15 ... ... ... мен ... аса қызғылықты деректемесi болып
табылады және ол қазiргi қазақ тiлiне өте жақын ... ... ... соңы — 18 ... ... ... ... және Батыс
Еуропаның бiрқатар елдерiнiң ғалымдары Қазақстан аумағы мен ... ... ... ... мен ... ... ... Осы өлкенi алғашқы
зерттеушiлердiң бiрi орыс картографы С.У. Ремезов болды, ол ... және ... ... ... сипаттама” деген еңбек жазып
қалдырды. 18 ғ-дың алғашқы ширегiнде Қазақстанда И.Д. ... (т.-ө. ... ... ... (т.-ө. ж. ... және ... экспедициясы зерттеу жұмыстарын жүргiздi. Олар Ертiс ... ... к-не ... ... ... және Жетiсу Алатауының
сiлемдерiн зерттедi. А.Бекович-Черкасскийдiң ғыл. экспедициясы Арал т-н
және ... т-нiң ... ... ... сондай-ақ қазақ халқы туралы
кейбiр этногр. мәлiметтер жинады. ... ... ... ... оны ғыл. тұрғыда зерттеу iсi неғұрлым кең түрде және ... ... ... 1725 ж. құрылған Ресей ҒА Қазақстан өлкесiн геогр., геол.
және ... ... ... үшiн 1733 ... ... экспедиция
ұйымдастырды. 1733 жылдан 1771 жылға дейiн Бат. Қазақстанға академияның
көптеген экспедициясы келiп ... бұл ... С.П. ... — 1755), И.Г. ... (1709 — 1755), И.И. ... П.С. ... И.П.
Фальк, П.И. Рычков, т.б. басқарды. Орынбор ... ... ... И.К. Кирилов, П.И. Рычков, В.Н. Татищев (1686 — 1750) сияқты ... ... ... ... ... ... бергi Ресей тарихы”, т.б.
еңбектерiнде В.Н. Татищев қазақтардың тарихына зор ... ... ... тегi, ... мәдениетi мен әдет-ғұрпы жөнiндегi мәселелердi
тұңғыш рет ғыл. ... ... ... ... ... И.И. ... И.Г. Андреев, Г.И. Спасский, Н.Я. Бичурин, С.Б. Броневский, В.И.
Даль (1801 — 1872), А.И. ... ... ... ... ... және ... ... егжей-тегжейлi баяндады. Өлке тарихына
декабристер, сондай-ақ орыстың ұлы ақыны А.С. Пушкин де зор ... ... ... ... “Қырғыз-қазақ немесе қырғыз-қайсақ ордалары мен
далаларының сипаттамасы” деген (1832) үш ... ... ... ... ... А.И. ... Ш.Ш. ... қазақ халқының Геродоты деп
атады, ал оның монографиясын ғылым үшiн ... ... деп ... орыс ғалымдары П.П. Семенов-Тян-Шанский, Н.М. Пржевальский,
Г.Н. Потанин өлкенi зерттеуге ғана емес, сонымен бiрге Қазақстанда 19 ... мен 20 ... ... ... ғыл. ... қалыптасуына да зор үлес
қосты. Осы аса iрi ғалымдар, сондай-ақ В.В. ... Н.Ф. ... ... П.Е. ... А.А. Блек ... ... ... Ы.Алтынсарин, Абай Құнанбаевтардың рухани өсiп-толысуына тiкелей
ықпал еттi. Ресей Федерациясының шалғайдағы отары — Қазақстан 20 ... ... ... ... ... ... бастады. Алайда
патриархаттық-феод. қатынастардың үстемдiгi, патша өкiметiнiң езiлген
халықтарды ... ... пен ... ... ... саясаты, шын
мәнiнде, қазақтарды әлеум. және ұлттық ... ... ... ... 20 ... ... қазақ балаларының басым көпшiлiгi әрi дегенде тек
ауыл медресесiнде ғана оқи ... ... оқу ... дiни ... ғана шектелдi. Қазақ жерiнде 1916 ж. қарсаңында ... ... және ... ... ғана ... ... 19370 ... баласы оқыды.
Ресей ҒА-ның, басқа ведомстволардың ғалымдары Бат. ... ... ... ... ... ... алғанда 1917 ж. ... ... ғыл. ... ... зерттелмей жатты, ал оның ... ... ... бай ... ж. ... И.М. ... ... әрi тiкелей қатысуымен Жайық-
Ембi мұнайлы ауданын зерттеу iсi ұйымдастырылды. 1920 ж., сондай-ақ,
Қарағанды ... ... ... ... ... зерттеу, этногр. және
археол. экспедициялардың барлау жұмыстары басталды. Түбiрiнен ... ... ... 8 ... ... ... ... да болды.
1919 ж. Қырғыз (Қазақ) ревкомы штабының ... ... ... ол 1920 ж. ғыл. ... ... ... Халық ағарту
комиссариатының Академиялық орт. болып ... ... ... ... ревкомының ағарту бөлiмi құрамына ендi. 1920 ж. Ресей ҒА-ның Табиғи
өндiргiш күштердi зерттеу жөнiндегi тұрақты ... ... ... қойнауын, өсiмдiктерi мен жануарларын, жалпы табиғатын, сондай-ақ,
мәдениетiн, тұрмысын, тiлiн, этн. ... ... ... ... үшiн
бiрқатар тұрақты және маусымдық экспедициялық отрядтар құрды.
Қазақстандағы алғашқы ... ғыл. ... ... а. ... ... ... Өлкелiк өсiмдiк қорғау ст. (1924), Тыңайтқыш және
агроном.-топырақтану ғыл.-зерт. ин-ты (1926), 1925 ж. ... ин-т ... ... Бас ... к-тiнiң және Түстi металдар ин-
тының бөлiмшелерi ... ... ... ... және автон. республикалардың
табиғи қорларын зерттеу жөнiнде құрылған ерекше к-т 1920 жылдың басында-ақ
Қазақстанды ... ... ... ... ... 1927 ... табиғи ресурстарын кешендi түрде зерттеу жөнiнде КСРО ... ... ... оны акад. А.Е. Ферсман басқарды. 1932
жылдың КСРО ҒА-ның қазақстандық экспедициясы отрядтарының негiзiнде ... ... ... 1932 ж. ... республикада 10-нан астам
ғыл.-зерт. ин-ты мен тәжiрибе ст., жүздеген тiрек пунктерi, ... мен ... ... ... бiрсыпыра геол. барлау ұйымдары болды. ҚазАКСР Мемл.
жоспарлау комиссиясы жанындағы экон. зерт. ин-ты, а. ш-н ... ... ... ... мал ш., ... ... ... сол кездегi iрi ғыл.
мекемелердiң ... ... Сол ... геологтар А.А. Гапеев пен Д.Н.
Бурцев Қарағанды алабында жаңа ... кен ... ... М.П. ... ... Р.А. ... ... Жезқазғанда және Бозшакөлде мыс кен
орындарын барлады. ... ... ... қол ... ... және ... ... ұйымдастыруды жақсарту және оларды
үйлестiру мақсатында Кеңес үкiметiнiң және КСРО ҒА ... ... 1932 ж. 8 ... КСРО ҒА-ның Қазақстандық базасы құрылды. Онда
небары зоология және ботаника секторлары ... ... 1935 ж. ... тiлi мен ... ... ... секторлары бар Қазақ ұлттық
мәдениетi ғыл.-зерт. ... база ... ... сол ... ... ... ... қаланды.
Медицина ғылымы дамыды. 1933 ж. Мал ш. ин-ты, 1935 ж. ... ... ... және а. ш. ... ... ... А. ш. тәжiрибе ст-
ларының тұтас жүйесi пайда болды. Мамандандырылған ... — а. ... және ... су ш., орман ш., өсiмдiк қорғау, ... ш., ... ш. ... ұйымдастырылды. 1940 ж. Бүкiлодақтық а. ш.
ғылымдары академиясының ... ... ... ... ... а. ш. ... ... мекемелерiне басшылық ету және
олардың жұмысын үйлестiру мiндетi жүктелдi. ... 1938 ж. КСРО ... ... ... бөлiмшесi болып ... ... ... ... А.Д. ... ... ... ұйымдастырылғаннан
кейiн ғыл.-зерт. ин-ттарының жүйесi жедел қарқынмен дами бастады. 1939 ж.
бөлiмше жанынан топырақтану және география секторлары ... ... ... ... ... 1941 ж. Тiл, ... және тарих ин-тының
лингвистика бөлiмi, 1940 ж. ... ... ... ... ҒА-ның Қазақ бөлiмшесiнде 2-дүниежүз. соғыс басталар алдында 100-ге
жуық ғыл. ... ... ... 3 ғыл. ... 14 ғыл. ... ... ... жылдары республикаға елiмiздiң көптеген ғыл. мекемелерi мен
жоғары оқу орындары ... ... Есiмi ... ... ... ...... Л.С. Берг, В.И. Вернадский, Н.Ф. ... (1859 — 1949), ... Н.Д. ... Л.И. ... (1879 — 1944), Н.В. ... ... 1980), С.Г. Струмилин (1877 — 1974), А.М. ... А.Е. ... — 1945), С.Е. ... В.Г. ... (1889 — 1972), Г.А. ... (1875 ... Б.А. ... (1904 ж.т.), т.б. осында ... ... Бат. ... және ... ... Отан қорғау iсiне
жұмылдыру жөнiндегi КСРО ҒА-ның комиссиясы iске кiрiстi, оны ... ... (1869 — 1945) ... ... ... және халық ш. маңызы
бар ұсыныстар жасап, оларды өндiрiске енгiздi, қара металдар, ... ... ... т.б. шикiзат ресурстарының мол қорын
ашты. Адамдарға қан құю ... ... ... ... ... ... кеңiнен қолданылды.
1942 ж. Астрономия және физика, Химия-металлургия ... ... ж. ... ... және ... аурулар ин-ттары
құрылды. 1942 — 45 ж. КСРО ҒА Қазақ бөлiмшесiнiң ғыл. мекемелерi негiзiнде
мамандандырылған ... ... және кен ... отқа ... мен ... ... зоология ин-ттары ұйымдастырылды.
1945 ж. ... ... және ... Кен iсi, Топырақтану ин-ттары,
Математика және механика секторы жұмыс iстей бастады (қ. ... ... ... ... ... мемл. тәуелсiздiгiн алғаннан
кейiнгi жылдар iшiнде (1991 — 2003) ... ... ... ... бойынша үлкен жұмыстар атқарылды, ғылым мен техника
және елдiң мемл. ғыл.-тех. ... ... ... ... қаланды. 1991
жыл елiмiздiң ұлттық жетiстiгi есебiндегi отандық ғылым ... ... ... ерекшелендi. Қазақстанның құқықтық меншiгiне 100-
ден астам жалпы одақтық мемл. ғыл.-тех. мекемелер ... ... ... ... күрт өстi. Жаңа ... ... қысқа мерзiм
iшiнде мемл. ғыл.-тех. саясатты айқындау қажеттiлiгi туындады, ... ... ... ... қалу мен одан әрi ... үшiн ... саланы мемл.
басқарудың тиiмдi құрылымын ... ... ... ... Жоғ. ... 1992 жылғы 15 қаңтардағы қаулысымен “Қазақстан
Республикасының ғылым және ғылыми-техника ... ... ... Заңы қабылданды. Осы жылы ҚР Президентiнiң “Экономикалық
реформалар жағдайында Қазақстан Республикасы мемл. ... ... ... мен ... ... туралы Жарлығымен Қазақстан
Республикасының Ғылым және жаңа ... мин. ... ... ... ... республиканың ғыл.-тех. саласының дамуы
жолында мемл. саясат жүргiзу; ғыл. және ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастықты
ұйымдастыру.
2000 ж. қайта құрылған ҚР Бiлiм және ... мин. — ... мен ... ... ... асыратын, респ. бюджет есебiнен
қаржыландырылатын ғыл.-зерттеу бағдарламаларына үйлестiретiн бiрыңғай ... ... ... ... ... бiлiм және ... мен ... бiрыңғай мемл. саясатты қалыптастыру мен жүзеге асыру, ... ... ... бiлiм ... ... оқу ... қажеттi
жағдайлармен қамтамасыз ету, ғылым мен техниканы ... ... ... ... ... ғыл. және пед. кадрларды
аттестациялау мен даярлау мiндетi жүктелген. Министрлiк қарамағында ... ... 130 ғыл. ... бар. Ғыл. зерттеулердi ҚР Президентi
ұсынған “Қазақстанның тәуелсiз ... ... ... мен ... ... ... ... мәдениетiн түлетуге, сондай-ақ
республикадағы өзге де әлеум.-экон., экол. және ... ... ... ... ... бағыттауға ерекше назар аударылды.
Ғылымды ұйымдастыруды жетiлдiру мен ғыл.-тех. потенциалды дамыту, ... ... ... бiрыңғай жүйесiн жасау Қазақстан ... ... ... ... ... Осы ... мемлекет
көлемiнде ұлттық ғыл. орталықтар құру, академиялық ғылымдарды реформалау,
жоғары оқу орындарының ғыл. потенциалын ... ... ... ... дамыту, ғылымды ұйымдастырудың жаңа формаларын мемл.
қолдау, халықар. ... ... ... ... ... ... Мин. Каб-нiң 1993 жылғы 22 ... ... ... мен ... ... және жоспарлауды жетiлдiру шаралары туралы” Қаулысы бойынша
ғыл.-тех. және тәжiрибелiк-конструкторлық ... ... мен ... ... бюджеттен қаржыландыру тәртiбi айқындалды. Ғылым және
жаңа технология мин. жанынан Ғылым қоры ... 1993 ... ... ... ... ғыл.-тех. бағдарламалар мен жобаларды
мемл. ... ... ... ... ... ашық
тәжiрибелiк-конструкторлық және жобалық-технол. жұмыстар мен олар бойынша
есеп беру құжаттарын мемл. тiркеудiң ... ... ... ... ... бағдарламалық-мақсатты әдiске көшiрудiң нормативтiк-
құқықтық негiзi жасалды.
Республика ғыл.-тех. саласы жүргiзген жұмыстардың қорытындылары 1998
ж. ақпанда Астана ... ... ... Елде ... ... атом
өнеркәсiбi мен энергетиканы дамыту жөнiнде мемл. бағдарламалардың жобалары
жасалды. Республика тау-кен металлургиясы кешенiн ... ... ... ... ... ... ... қоңыр және тас
көмiр, тақта тасты сұйылтып қайта өңдеу кезiнде ... ... ... ... ... ... ... жобалары жасалды. Астық пен күрiштiң жаңа
сорттары ... ... ... қазбаларды iздеу мен өндiрудiң және
ұтымды пайдаланудың тиiмдiлiгi жоғары әдiстерi мен ... ... ... ... ... — жылу және ... ... жылу энергиясын,
ыстық және суық суды есептеу аспаптары мен ... ... ... т.б. ... ... ... ... рет отандық
компьютерлер мен бiрқатар өндiрiстiк және тұрмыстық ... ... ... 1998 ... ... ... 30 шағын кәсiпорын мен
өндiрiстер ... ... ... ... ... процестерiн
қамтамасыз етуге белсендi үлес қосты: көне дәуiрлерден бастап бүгiнгi күнге
дейiнгi қазақ философиясының тарихы, шығыс пен ... ... ... жаңа философия мен ... ... ... ... ... дамуы, еуроазиялық интеграция,
геосаясат, демогр. даму болжамы жасалды. Каспий т-нiң құқықтық мәртебесi,
аймақтардың ... ... ... ... мен халықты
тiршiлiктiк қамтамасыз ету жүйесi, М.Әуезов шығармаларының 50 ... ... ... ... ... көптеген ғыл.-зерттеу
жұмыстары атқарылды.
ҚР Үкiметi жанынан iргелi және қолданбалы ... мен ... ... ... және болжам жасауға жауапты консультативтi-
кеңес органы болып саналатын ... ... ... ... ... ... 1998 жылғы 14 сәуiрдегi “Академик Қ.И. Сәтбаевты ... ... ... ... ... 1999 ж. ... мерейтойлық шаралар
өткiзiлдi. Қ.И. Сәтбаевтың туғанына 100 жыл толу мерекесi ЮНЕСКО қолдауымен
өткiзiлетiн ... ... ... 1999 ж. 15 — 23 ... аралығында
Париждегi ЮНЕСКО бас пәтерiнде аса көрнектi ғалым, акад. Қ.И. Сәтбаевтың
100 жылдығына арналған ... ғыл. ... өттi. ... ... өткен шақтан болашаққа” деген атпен көрме ашылып, “Қазақстандағы
ғылыми ... ... ... Сәтбаев — көрнектi ... ... ... ресурстары”, “Минералдық
шикiзаттарды өңдеу” және “Ауыл шаруашылық ғылымдарының жетiстiктерi” деп
аталатын бөлiмдер ... ... ... ... және ... ... ... заманғы байланыс құралдары”, “Өмiр ... ... ... ... “Перспективтi ғылыми жобалар” деп аталатын
тақырыптарда материалдар қойылды. 1999 ж. 26 маусым мен 1 ... ... ... және ... ғыл. ... ... ... ғылым. Жаңа мiндеттер” тақырыбына дүниежүз. конференция өттi.
2000 ж. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге және ғыл.-тех. потенциалдың қалыптасуына
бағытталған, экономика мен оның қорларының ... ... ... ... беретiн ҚР-ның ғылым және ... ... ... ... ... мен ... ... қолдауымен, сондай-ақ ЮНЕСКО-ның бiрлесуi ... ... ... ... 2000 ж. 11 — 14 мамыр аралығында “Үшiншi мыңжылдық ғылымы”
атты халықар. конференция өткiзiлдi. Түркiстан қ-ның 1500 ... ... 20 — 21 ... ... мен ... ... ... тарихындағы
Түркiстан және Қожа Ахмет Иасауи” халықар. ғыл.-практик. ... оның ... ... мен таяу және алыс шет ... ... ... ғалымдар мен мамандар қатысты. ЮНЕСКО шеңберiнде атап өтiлген
бұл шараның соңы Париждегi ЮНЕСКО бас ... ... ... ... ... ... 1500 жыл” деп аталатын дөңгелек
столмен аяқталды. 2001 ж. 2 ... ... ... бiлiм және ... съезi өтiп, онда Қазақстан Республикасының Президентi Н.Ә.
Назарбаев баяндама жасады. Президент өз баяндамасында Қазақстан үшiн елдiң
әлеум.-экон., ... ... ... ... ... қайта құрудың өмiрлiк
маңызы бар екендiгiн атап көрсеттi. ҚР-ның 2001 ж. 12 шiлдеде ... ... Заңы ... ... одан әрi ... ... мен
зерттеу процестерiн ұйымдастырудың, кадрлар даярлаудың, отандық ғылымды
әлемдiк ғыл. қауымдастыққа интеграциялаудың ... ... ... болды.
Бұл заң ғылым және ғыл.-тех. iс-әрекеттер саласындағы қоғамдық қатынастарды
үйлестiруге бағыттала отырып, мемл. ғыл.-тех. ... ... ... мақсаттарын, оны жүзеге асыратын ... ... ... және нарықтық қатынас жағдайындағы ғылымның жаңа ... ... ... ... ... ... мен
құқықтарын белгiлейдi. Ғыл.-зерттеу ин-ттарының материалдық-тех. базасын
нығайту мақсатында, ғыл. ... үшiн ... ... ... ғыл. мекемелердi қазiргi заманғы компьютерлiк техникамен
жарақтандыруға ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру” туралы жаңа бюджеттiк бағдарламаға
сәйкес алғаш рет ... ... ... ... жүргiзген ғыл. зерттеулер отандық ғылым мен
технологияның ... ... ... ... жаңа ... бағытталынып келедi. Ғылыммен тығыз байланысты ... үшiн ғыл. ... ... табиғи және минералды ресурстарды
ұтымды пайдалану, жаңа материалдар мен препараттар жасау, ... ... ... ... ... ... кешенiнiң тұрақты
жұмыс iстеуi мен тиiмдiлiгiн көтеру, молекулалық және клеткалық биология
нәтижелерiн биотехнологияда, медицинада, а. ... ... ... ... ... телекоммуникация мен байланыстың қазiргi заманғы жүйесiн
құру, атом энергетикасын дамыту сияқты қажеттi шаралардан тұрады. ... 36 ... ... ... ... ... ... және тех.-құжаттық жұмыстар дайын. Отандық технологияны пайдалану
негiзiнде жылына 15 млрд. доллардан ... өнiм ... ... ... бар ... ... және ... химиясы өнiдiрiстерi мен мұнай, газ
және көмiр өңдеу бойынша бәсекеге қабiлеттi және ... ... мен ... ... ... жылдарындағы кезең ғылымды
ұйымдастыру мен ғыл. шығармашылық процестi ... жаңа ... ... ... ... жағдай туғызу, ғыл. кадрлардың жаңа
буынын даярлау, бiлiм мен ғылымды интеграциялаудың ... ... ... ... ... аграрлық ғылымын басқару ... рет ... ... 1941 ж. В.И. ... атынд. Бүкiлодақтық а. ш.
ғылымдары академиясының (ВАСХНИЛ) Қазақ бөлiмшесi құрылды, ол 1957 — ... ... ... а. ш. ... ... деп ... ... агр. саладағы
ғыл.-зерттеу ин-ттары А. ш. мин-нiң (1962 — 71) және ВАСХНИЛ-дiң ... (1971 — 90) ... ... ... ... ... 14 ... жарлығына сәйкес ВАСХНИЛ-дың Шығыс бөлiмшесi мен
респ. және ... ... ... ... ... қайтадан
Қазақ а. ш. ғылымдар академиясы ... 1996 ж. ... а. ш. ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық
агр. зерттеулер орт. (ҚР ҰААЗО) құрылып, оған елдiң агроөндiрiстiк ... ... ... ету ... ... Жалпы алғанда ҚР агр.
ғылым жүйесiнде 3372 инж.-тех. және ғыл. кадрлар қызмет ... 1383 ... ... 130 ... ... 540 ... ... бар (2002).
Агроөндiрiстiк кешендi ғыл. зерттеулермен қамтамасыз ету мәселелерiмен 29
ин-т, ... екi ... 18 а. ш., ... және ... ... ... ... респ. а. ш. ғыл. кiтапханасы,
“Бастау” ғыл. ... ... ... ... бiрқатар жоғары оқу
орындары айналысады.
Агр. ғылымдар орталықтарының негiзгi мiндеттерi: агроөнеркәсiп кешенi
саласында ғыл.-тех. ... ... ... ... ... ... ... агроөнеркәсiп кешенiндегi экон.
реформалардың ғыл. ... ... ... өнiм ... ... мен ... жануарлар тұқымдарын алу; а. ш. жануарларының,
өсiмдiктерi мен микроорганизмдерiнiң құнды гендiк ... ... ... ... а. ш. ... өндiру, өңдеу және сақтау үшiн ... ... ... ... мен ... жасау; ауыл, орман, су
және балық ш-н кешендi механикаландыру, электрлендiру мен ... ... ... ... ... мен қалпына келтiрiлетiн
энергия көздерiн тиiмдi пайдалану әдiстерiн жасау; а. ... ... ... ... ғыл. ... жасау; агроөнеркәсiп
кешенiнiң барлық салалары бойынша жоғары ... ғыл. ... ... ... кәсiпорындарда а. ш. дақылдарының
жаңа сорттары мен гибридтерiн (будандарын), жаңа технологияларды, машиналар
мен құрал-саймандарды өндiрiстiк сынақтан ... а. ш. ... ... ... ... тұқымдары мен тұқымдық топтарын көбейту
және өткiзу; ғыл. жетiстiктер мен бiлiмдердi ... және ... ... ... ... асыру шеңберiнде соңғы жылдары а.
ш. ғыл. мекемелерi өндiрiске төмендегiдей негiзгi ... ... ... ... ... шығару iс-шаралары ұсынылған; шаруа
қожалықтарының аймақтық үлгiлерi ... ... ... мемл. қолдау
шаралары ұсынылды; а. ш. дақылдарының 193 сорты мен гибридi жасалып, ... өттi, 277-сi ... ... өтуде; қазақстандық сұрыптаудың жоғары
сапалы сұрыптамалары пайдаланылып, ел аймақтары бойынша тұқым өсiрудi
ұйымдастыру ... ... жыл ... ... ... 25 мың т, ... 800 — 900 т, көп жылдық өсiмдiктердiң 450 — 500 т, ... — 5,0 мың т ... ... ... ... а. ш. ... жаңа типi, ... мен тұқымдары өсiрiлiп сынақтан өткiзiлдi; ауылда
болып жатқан ... ... ... жануарларды тұқымдық
аудандастырудың жаңа жоспары ... мал ш. ... ... ... ... 10 ... 9 диагностикум және 3 емдiк
препарат жасалды; ин-ттардың тәжiрибелiк-эксперименттiк кәсiпорындарында
елде бар а. ш. ... ... мен ... гендiк қоры
сақталған; 35 жаңа машиналар мен қондырғы, тракторлар мен комбайндардың
агрегаттары мен ... ... ... ... 14 ... ... ... 15 үлгiсi, жиналған астықты өңдеуге арналған 14
технол. жабдық жасалып, сынақтан өткiзiлiп, өндiрiске ұсынылды; ... ... ... арналған машиналар жүйесi ұсынылды; машина-
технол. ст-ларды (МТС) ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... бар 5 жаңа тағам өнiмi, сыра
мен шараптың 3 жаңа түрiн өндiру технологиясы жасалды; ... ... ... ... мен ... ... ... Қазақстанның 42
стандарты жасалып бекiтiлдi; зерттеу нәтижелерiне Қазақстан Республикасының
173 патентi және 58 авторлық куәлiгi берiлген. 2002 ж. ... ... ... ... ҚР ... ... агр. ... орт.
таратылып, оның қарамағындағы ғыл.-зерттеу ин-ттары шаруашылық жүргiзу
құқығындағы ... ... мен ... ... болып
қайта ұйымдастырылды.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы патенттеу жүйесі38 бет
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы74 бет
1. қ.р. және тағам өнімдерінің ғылыми мекемелері 2. тағам өнімдерін модельдеудің математикалық әдістерін қолдану5 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидалары10 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы5 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы жайлы6 бет
Оқу-ағарту, ғылыми мекемелер мен өнер саласындағы мәдениетті қалыптастырудың алғышарттары45 бет
ҚР ғылыми мекемелеріндегі тағамдық өндіріс8 бет
“Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы”. Баяндама. Оқу-танымдық үдерісінің және оқу-тәрбие үдерісінің менеджеріне қойылатын талаптар4 бет
Қазақ әдеби тілі функционалдық стильдер жүйесі29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь