Қазақстандағы дін және мемлекет қатынастары

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДІН ЖӘНЕ МЕМЛЕКЕТ ҚАТЫНАСТАРЫ

Тәуелсіздік жылдарында елімізде орын алған күрделі саяси.экономикалық жаңарулар мен өзгерулер ағымында мемлекет билігінің қайнар көзі болып табылатын халқымыздың рухани өмірі мен діни көзқарастары да бір жағынан толығып, ал енді бір жағынан әралуан бағыттар бойынша дамып, бүгінгі көптеген этникалық топтар мен түрлі діндерді ұстанатын зайырлы Қазақстан қоғамы қалыптасты. Жоғарыда айтқанымыздай, халықсыз билік болмайды, ал . дінсіз халық болмайды. Халықтың тұтастығы мен діннің тұтастығы және мемлекеттің тұтастығы арасында тікелей тәуелді байланыс бар екенін ескерелік. Көптеген этникалық топтар мен діни сенімдерден құралған біздің қоғамымыздағы өтпелі кезеңде дін атаулының мемлекеттің ішкі тұрақтылығы мен қауіпсіздігін қамсыздандырудағы рөлі, өндіруші күш болып табылатын халықты ұйымдастыру құдіреті, халықаралық қатынастардағы салмағы және еліміздің болашағы мен баяндылығына тікелей әсері өте анық көрініс берді.
Мемлекет . дін қатынастарының күрделілігі мен маңыздылығын түсіну үшін алдымен еліміздегі діни ахуалға шолу жасайық:

1. Тәуелсіздік жылдарындағы діни ахуал

Елімізде негізінен басты екі дін бар десек болады. Олар . ислам және христиандық. Ислам дінін ұстанушылар халық санының шамамен 67.70 пайызын құрайтын 24 этникалық топ. Республика халқының 58 пайызы қазақтар және оларға қоса ойғыр, татар, өзбек, түрік, курд, дүнген, шешен, әзірбайжан, башқұрт, ингуш, балкар қатарлы бауырлас халықтар түгелдей ислам дінін және оның ішіндегі сүнни (суннит) жолын ұстанады. Тек, әзірбайжан және курд халықтарының бір бөлігі мен шағын ирандық топ ғана шиға (шиит) жолын ұстанады. Бүгінге дейін көп білінбейтін шиғалар, әсіресе, IV Кәрім Ага Ханның (1936. ) елімізге жасаған сапарлары және «Халықаралық тау университетінің» Қазақстан бөлімшесінің ашылуы арқасында соңғы жылдары елімізде үгіт.насихаттарын күшейте түсуде. 2004 жылдың басындағы деректерге қарағанда елімізде 1648 мұсылман діни бірлестігі уә 1534 мешіт жұмыс істейді. Осы арада ислам дінінің Қазақстанның негізгі діні екенін және халқымыздың тарихында үйлестіруші, ұйымдастырушы һәм біріктіруші күш ретінде ең маңызды орын алғанын атап айтуымыз керек...
        
        ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДІН ЖӘНЕ МЕМЛЕКЕТ ҚАТЫНАСТАРЫ[1]
Тәуелсіздік жылдарында елімізде орын алған күрделі саяси-экономикалық
жаңарулар мен өзгерулер ағымында мемлекет билігінің қайнар көзі болып
табылатын ... ... ... мен діни көзқарастары да бір жағынан
толығып, ал енді бір жағынан әралуан бағыттар ... ... ... ... топтар мен түрлі діндерді ұстанатын зайырлы Қазақстан
қоғамы қалыптасты. Жоғарыда айтқанымыздай, халықсыз билік болмайды, ал –
дінсіз ... ... ... ... мен ... ... және
мемлекеттің тұтастығы арасында тікелей тәуелді байланыс бар екенін
ескерелік. ... ... ... мен діни сенімдерден құралған біздің
қоғамымыздағы өтпелі кезеңде дін атаулының мемлекеттің ішкі тұрақтылығы мен
қауіпсіздігін қамсыздандырудағы рөлі, өндіруші күш болып табылатын ... ... ... ... ... және ... мен баяндылығына тікелей әсері өте анық көрініс берді.
Мемлекет – дін ... ... мен ... ... ... ... діни ... шолу жасайық:
1. Тәуелсіздік жылдарындағы діни ахуал
Елімізде негізінен басты екі дін бар десек ... Олар – ... ... Ислам дінін ұстанушылар халық санының шамамен 67-70 пайызын
құрайтын 24 ... топ. ... ... 58 ... ... ... қоса ... татар, өзбек, түрік, курд, дүнген, шешен, әзірбайжан,
башқұрт, ингуш, балкар қатарлы ... ... ... ислам дінін және
оның ішіндегі сүнни (суннит) жолын ... Тек, ... және ... бір бөлігі мен шағын ирандық топ ғана шиға (шиит) жолын
ұстанады. Бүгінге дейін көп білінбейтін шиғалар, ... IV ... ... (1936- ) ... ... ... және «Халықаралық тау
университетінің» Қазақстан бөлімшесінің ашылуы арқасында соңғы жылдары
елімізде үгіт-насихаттарын ... ... 2004 ... ... ... елімізде 1648 мұсылман діни бірлестігі уә 1534 мешіт жұмыс
істейді. Осы арада ислам дінінің Қазақстанның негізгі діні екенін ... ... ... ... һәм ... ... ең ... орын алғанын атап айтуымыз керек...
Қазақстандағы екінші орынды дін ... ... ... ... тым ... ... ... (мәсіхшілдік) алуан түрлі
конфессиялар мен секталардан құралған және бір діни орталыққа бағынбайтын
бытыраңқы көрініс береді. ... ... ... ... ... 1956 жылы ... көлемінде 55 православие
жамағаты (приход) болса, бүгінгі күні 240 діни бірлестік уә 8 монастыр
жұмыс істейді. ... ... ... ... Мәскеу
Патриархтығына және Қасиетті Синодына бағынатын митрополиттік деңгейіндегі
бөлім екенін ескерелік...
Христиандықтың ... ... ... ... ұстанатын шағын топ.
Олардың өзі екі топқа бөлінеді: Рим ... ... және Грек ... Бұл екі ... ... ... Алматы және Қарағанды қалаларында
белсенді жұмыс істеуде. Республика көлеміндегі католик жамағаттардың саны
38, діни бірлестіктер 80 мөлшерінде. Шетелдердегі католик шіркеулері,
әсіресе Ватикан және ... ... ... ... ... ... ... түрде жүзеге асырып келеді. Бүгінгі
күні елімізде материалдық қамсыздандырылған 150 шетелдік католик
миссионердің (ресми тіркелгендері ғана – М.Б.) ... ... ... ... айтсақ жеткілікті. Сонымен қатар
католиктердің Қарағанды, Астана, Павлодар қалаларында діни оқу орындары мен
басылымдары бар ... айта ... саны аз ... ең көп ... ... тобы –
протестанттар. Қазақстандағы ең басты протестант шіркеулері Евангелиялық
христиан-баптистер, ... ... ... және ... ... саны 10-15 мың ... ... олардың жамағаттарының саны 300
мөлшерінде. Кейбір баптист топтардың ресми органдарда тіркелуден бас ... ... да ... жөн. ... орталығы Астана қаласында
орналасқан, 70-тей діни жамағаттары бар, негізінен ... ... ... ... де ... ... қаласында. Осы аталған
протестант мәзһәбтары (конфессиялары) елімізде тек өткен ғасырда ғана пайда
болғаны, Кеңес билігі кезінде (1917-1991) қоныс ... ... ... ... ... Жаңа ... Астананың діни орталық ретінде
таңдалуы осы шіркеулердің орталық және солтүстік аймақтарда етене жұмыс
істеуіне мүмкіндік беруде.
Протестанттықтың жаңа ... ... ... ... ... белсенді миссионерлік іс-қимылдарды жүзеге асырып, бір сыпыра
азаматтарымызды өз ... ... ... Олар негізінен АҚШ-та орналасқан
протестант миссионер ұйымдары. Елуліктер, Методистер (Біріккен Методист
шіркеуі – АҚШ, Флорида ... Мун ... ... ... ... (АҚШ), Жаңа апостолдар шіркеуі (АҚШ), Әлемдік Қырман
Шіркеуі (АҚШ, Колорадо уилаяты), Қожайындар шіркеуі (АҚШ, ... ... Жаңа өмір ... Ізгі хабар, Иеһоуа куәгерлері (АҚШ) т.т. Елімізде
протестанттықтың 20 шақты сектасы және ... ... діни ... ... ... етіп жатқаны біраз нәрсені аңғартса керек. Күн сайын
шетелдердегі протестант шіркеулерінің жаңа тармақтары елімізге
миссионерлерін жөнелтуде. Олардың ең басты мақсаты – ... ... және ... халқын түгелдей өз нанымдарына
инандыру болып табылады. Осы арада АҚШ-тағы діни фундаментализмнің негізін
қалаған протестант ... ... есте ... ... ... мен христиандар жалпы халықтың шамамен 97 пайызын
құрайды. Бұларға қоса елімізде ... ... және ... ... ... ... топтармен қатар біртәңірлі (монотеист)
йаһұдилік (иудаизм) дінінің уәкілдері де бар. ... ... ... ... діни ... саны ... жылдарында шектен тыс
артқан. Тәуелсіздікке дейін бірде бір діни ұйымы болмаған йаһұдилердің
бүгінгі күні 25 діни бірлестігі және ... ... ... ... ... ... ... Орталық Азия бойынша ең үлкен синагога
жуырда Астана қаласында ашылған. Израил, АҚШ және өзге елдердегі ... ... жиі ... ресми адамдар, кәсіпкерлер және жамағат
уәкілдерімен кездесулер өткізуде. Қазақстан йаһұдилері құрылтайы «Шалом»
деп аталатын газет шығарады. Йаһұдилердің елімізде ... ... және ... ... да ... күтілуде...
Соңғы жылдары елімізде үгіт-насихат жұмыстарын күшейткен дәстүрлі емес діни
ағымдар қатарынан «Сайнтология ... ... ... (Ахмадия),
Кришна қоғамы, Сатанизм, Виссарионство шіркеуі сияқтыларды атауға болады.
Жалпы діни бірлестіктердің соңғы 15 жылдағы көбеюін мына кестеден көруге
болады:
ДІН НЕМЕСЕ КОНФЕССИЯ
1989
1993
1995
1996
1997
1998
2003
Ислам
46
296
483
679
826
1000
1648
Православие
62
131
165
185
196
220
230
Баптистер
168
162
130
140
141
242
300
7. күн ... ... ... ... еместер
81
92
91
96
108
110
166
Иудаизм
-
-
-
-
-
1
23
БАРЛЫҒЫ
642
1004
1132
1387
1547
1932
2750
2. Мемлекет және дін қатынастары
Қазақстан Республикасы Ата Заңында көрсетілгендей зайырлы мемлекет
болғандықтан, тәуелсіздіктен кейінгі ... ... ... ... ... ... ... тыс тікелей араласпағаны
белгілі. АҚШ мемлекет басқармасының «Демократия, адам ... және ... ... ...... діни ... ... (2002 ж.)
де осыны растайды. Алайда, жоғарыда айтқанымыздай, дін мемлекетті
қалыптастыратын негізгі әлеуметтік ... ... ... қатынастарда маңызды рөл атқаратындықтан мемлекет ұйымдары мен
құрылымдарының ішінде дін саласымен жұмыс ... ... уә ... ... Осы ... ҚР Үкіметі қарамағында діни бірлестіктермен
байланыстар жөніндегі Кеңес құрылған. Кеңестің облыстар мен Астана уә
Алматы ... ... ... діни ... және
жамағаттармен, сонымен қатар әкімдіктер, Әділет министрлігінің тіркеу
қызметі, Ішкі істер министрлігіне қарасты мекемелер, Ұлттық қауіпсіздік
комитеті, Мәдениет министрлігі сияқты құзырлы мекемелермен ... ... ... ... ... ... діни ұйымдардың
Қазақстандағы басшыларының тағайындалуы «тиісті мемлекет мекемелерімен
үйлестіре отырып» ... ... ... Бұл ... де сәл ... ... ... бар секілді. Жоғарыда көрсетілген көптеген діни ұйымдар мен
миссионерлер және экстремистік бағыттағы зиянды ағымдардың шектен тыс ... ... ... ... күні ... діни ... аса күрделі
қалыпта десек болады. Ал, осы күрделі ахуал ертеңгі күні қандай болмақ?
Тиісті шаралар ... ... ... ... ... діндер арасы
қатынастар қандай кейіпте болмақ? Осындай мәселелерді ойлаған сәтте
шетелдік ұйымдардың еліміздегі жүз мыңдаған яки миллиондаған
азаматтарымыздың рухани тізгінін ... ... бір ... ... істерге қол
сұғушылық» болса, ал екінші жағынан әлеуметтік балансты теңселтетін
нәтижелерді алып келетін қауіпті күш болуы мүмкін. Бұған қоса айтпағымыз,
болашақтағы ... және ... ... кезінде (құдды АҚШ-тағы
сияқты) шетелдік діни ұйымдар біздегі жамағаттары арқылы Қазақстандағы
белгілі бір тұлғаны яки ... ... ... ... қолдауы, сол арқылы
мемлекет билігіне ие болуы да әбден ықтимал...
1992 жылы қабылданған «Діни ... ... және діни ... ... ... азаматтар діни бірлестіктер құра отырып, ұйымдаса алады. Діни
бірлестіктерді Әділет министрлігінде тіркеудің өзіндік ... бар. ... ... ғана ... ... және қызмет атқара алады.
30.01.2001 ж. қабылданған ҚР «Әкімшілік заң бұзушылықтар жөніндегі Кодексі»
ҚР соттарына белгілі тәртіп бойынша тіркелмеген діни ... ... ... ... ... ... ... 2001 жылғы ақпан
айынан бастап Республикамыздың кейбір аймақтарында аталмыш заң бұзушылықтар
орын алып, ҚР ... ... ... ... ... ... соты ... ж. шешімімен белгілі тәртіппен тіркеуден өтпеген
«Иеһоуа куәгерлері» жамағатының жұмысын тоқтатқан. Сол ... ... ... ... соты ... ж. ... ... шіркеуінің
жұмысын тіркелгенге дейін тоқтату жөнінде үкім шығарған. Құлсарыда Тараз
Сомаляк есімді ... ... ... бағыттағы
протестант сектасы – М.Б.) қызметкерінің ресми тіркеуден өткенге дейін үгіт-
насихат жасауына тыйым салынған. Осы орайда айта кететін бір ... жәйт ... ... ... ... «Иеһоуа куәгерлері» жамағатының
басшылары Гүлжахан Жарықова және Бақыт Алтаев есімді Қазақстан азаматтары
екені және ... сот ... 7,750 ... ... ... ... шіркеуінің ұйымдастырушылары да Құрманғазы Әбдімұратов
және Асхат Әлімжанов есімді қазақ азаматтары ... ... ... ... ... ... жасап, шетелдің діни сенімдерін елімізде таратып
жатқан ұйымдардың қандай дәрежеге жеткені және қандай аймақтарды ... ... ... ... ... сияқты елімізде ислам атын жамылып, әртүрлі негізсіз һәм ... ... ... жатқан діни ағымдар да баршылық. Бұлардың ішінде баспасөз
бетінде жиі ... және ... ... ... ... ... ... Құран Кәрімде «халифат құру» туралы ешқандай мәлімет
келтірілмегеніне ... бұл ұйым ... ... ... ... мемлекет орнатқысы келеді. Құран Кәрімде баяндалған шынайы
исламның насихатталу деңгейінің төмендігін және сауатты мамандар мен
дінтанушылардың аздығын пайдаланған осындай ұйымдар, әсіресе, ... ... ... жастарымызды қатарына қосып та кетті.
Қырғызстан, Өзбекістан, Тәжікстан және ҚХР елдерінде ... ... ... осындай ұйымдар мұсылман мемлекеттерінің тұрақтылығына зиян
тигізумен қатар, ислам дінінің имиджін бұзу және мұсылман ... ... жоқ ... ... ... екі есе үлкен зиян тигізіп отыр. Орталық
Азиядағы бауырлас республикалардың мемлекет институттары нығайған сайын
және әлеуметтік-экономикалық өмір сүру деңгейі ... ... ... ... ... ... Дегенмен, азаматтарымызға ненің орны
исламда бар, ал не нәрсенің орны жоқ ... ... ... ... ... ... сірә болмас. Сонымен қатар әлгіндей ұйымдардың
аталуындағы «ислам», «Аллаһ» сөздеріне мән беруден гөрі, олардың ... ... ... ... ... ... ... жөн. Кейбір
Батыс елдерінің ислам дінін бұрмалау мақсатымен ислам атын жамылған
ұйымдарды құрғызғаны және оларды жан-жақты қамсыздандырып тұратыны белгілі.
Олар кейде «Хизб-ұт Тахрир» ... ... ... болса, кейде ардақты ата-
бабаларымыздың есімдерін өз меншігіне айналдырып, халықты нағыз ата-бабаның
бұрынғы жолына шақырғансымақ болып жүрген суфи тариқаты ... да ... ... және дін ... ... айта кететін өкінішті
бір мәселе – ешбір діни мейрамның мемлекет дәрежелі мейрам ретінде
бекітілмегені. Мұсылмандардың «Құрбан айт» және ... айт» ... ... елдердің барлығында да ресми демалыс берілгеніне
қарамастан, бізде әлі сең ... емес ... ... ... Мәжіліс
депутаттары осы мәселені алғашқы кезекте қарап, азаматтарымызды қатты
алаңдатып отырған үшбу ... ... ... ... ... игі еді. ... кейбір Мәжіліс депутаттары, ішінде өзіміздің қазақ
азаматтарымыз да бар, діни мерекелерге ресми демалыс беру туралы заң ... «біз ... деп шыға ... әлі ... ... ... діни ... емес, оған дауыс берген мыңдаған сайлаушылардың
діни сенімінде екені әлгі азаматтарды аса мазаламаған сияқты. Біз ... және діни ... ... ... ... ... пайдаланып, ең болмағанда Құрбан айтқа үш күн, ал Ораза айтқа бір
күн, сондай-ақ, православие шіркеуінің Рождество ... бір күн ... ... ... тек елімізге, мемлекетімізге пайда болатыны анық. Ай-
күннің аманында «халықаралық ұйымдар сынайды» деп, байбалам салатындар осы
мәселеге келгенде неге жақ ... деп ... ... ... ... бір ... азаматтардың дін саласында
білім алу, оқу құқығын пайдалануы. Еліміздегі «Білім» туралы заңда бұл
мәселе толық ... ... ... ... күні ... 8 діни жоғары
оқу орны, 6 орта дәрежелі діни оқу орны мен 3 жалпы білім беру мекемесі
жұмыс істеуде. Жоғары оқу ... ... ... Олар ... ... ... ... университеті» және ҚМДБ қарамағындағы
«Имамдардың біліктілігін жетілдіру институты». Бұған қоса 1 католик, 1
лютеран және 4 ... оқу орны бар. Енді осы ... мен ... ұстанатын адамдардың жалпы санына шағатын болсақ, сан
жағынан ең аз ... ... ... ... ең көп жоғары оқу
орны, ал мұсылмандарға болса ең аз оқу орны түсетіні байқалады. Қайталап
айтқанда, протестантизм бағытындағы діни бірлестіктер мен діни ... саны ... ... ... ... ... мұсылмандарының діни істерін ұйымдастырып, діни бірлестіктер,
мешіттер және шетелдердегі ... ... ... ... дербес мекеме «Қазақстан мұсылмандар діни басқармасы» діни
бірлестігі деген атпен 1990 жылы ... Оған ... ... ... ... ретінде қызмет атқарған бұл ұйым бүгінгі күні еліміз
мұсылмандарының ең басты ислами ұйымы. 2000 жылғы ... ... ҚМДБ ... ... ғалым, арабист және дипломат,
профессор Әбсаттар Дербісәлі (1947- ) сайланды. Өткен 3-4 жыл көлемінде
тоқырап қалған кейбір мәселелер оң шешімін тапты. ... ... ... ашылуы, әл-Фараби даңғылы бойындағы университеттің ашылуы,
діни басылымдардың сан және сапа жағынан бір шама ... ... ... ... мен ... қаласында жаңа мешіттердің салынуы т.т.
Алдымыздағы уақытта мынадай мәселелер оң шешімін тапса еліміздегі
мұсылманшылықтың жүйеленуі уә тұтастануы ... ... ... ... Ең ... ... ... мұсылмандардың белгілі бір жүйе
бойынша ұйымдаспағанында және ислами ... ... ... яғни ... Кәрімге толыққанды сәйкестік қағидасы бойынша жүзеге
асырылмауында. Әсіресе, өзге мұсылман мемлекеттерінде орталықтары
орналасқан суфизм бағытындағы эзотерикалық тариқаттар уә діни ... ... ... ... екенін айтуымыз шарт. Бұлардың
үгіттері исламның бірегей қасиетті кітабы Құран Кәрімнің үкімдерімен көп
жағдайларда қабыспайды және ... ... ... әр ... ... мен ... нанымдарды (бидғаттар мен хұрафаларды) қамтиды. Бір
ұйымның ақ дегенін екінші бір ұйым қаралап жатқан жағдайлар жиі кезігеді.
Сонымен ... діни ... мен ... ... ... ... пен ... береке-бірлігіне нұқсан тигізуі әбден
мүмкін. Дінге енді бет бұрайын деп жатқан кейбір азаматтарымыз да осындай
күрделі жағдайды көріп, діннен жеріп ... ... ... ... да ... Ислам ғылымдарын оқыту және ғылыми зерттеулерді белгілі бір
жүйеге салу ... де ... ... ... жоқ. Бұл сала ... ... діни кадрлардың жетіспеуінің басты себебі. Шындығында
оқу жүйесі мен кадрлар біріне бірі тәуелді екі ... 2000 ... ... ҚР ... істер министрлігі мұсылман елдеріндегі діни оқу
орындарында оқып жатқан студенттердің елімізге қайта шақырылатыны туралы
хабарлады. Түркия, Иран, Пәкістан қатарлы елдердегі талабаларымыз елге
оралып, ... ... атап ... ... бой көтеріп келе
жатқан «дінтану» бөлімдеріне түсті. Оқу базасы және оқытушы ... ... ... осы ... ... ... нағыз
дінтанушы яки исламтанушы болды деп айту қыйын. Қазір де шетелдерде
студенттеріміз оқып жатыр. ҚМДБ тарапынан Мысыр және ... ... ... ... білім алуда. Алғашқы түлектер елге оралып, мешіттер
мен жоғары оқу орындарында қызметке кірісіп те кетті. ... ... ... дін ... жете меңгерген, көкірегі һәм көзі ашық, осы заманғы
ғылыми жетістіктерден хабардар һәм заманауи талаптарға сәйкес ... ... ... ... және ... ... оң шешімін
табуы мұсылмандардың Құран Кәрімді дұрыс түсінуіне тікелей байланысты.
Құранды дұрыс түсінбейінше исламды түсіну мүмкін емес десек артық айтқандық
болмас. Құранды ... ... екі ... ғана ... ... ... ... дұрыс жеткізетін сапалы тәржімесін жасау. Азаматтардың
барлығын арабшаға үйрету мүмкін емес, сондықтан, қолымыздан келетіні
қасиетті кітабымыздың ... ... ... ... өркениет
деңгейін есепке ала отырып және шынайы ғылыми жетістіктер бойынша ... ... ... ... ... ... ... Өкінішке қарай,
бүгінге дейінгі жасалған тәржімелер дәстүрлі тәфсірлер мен ... аса ... жоқ және ... ... ... түсіндіру ісінде
жетіспеушіліктері мол. Меніңше, ҚМДБ-ның алдында тұрған ең ... бірі осы ... шешу ... ... ... жаңа ... және ... сондай-ақ суфилердің аңыздары (исраилият) мен
хиял-ғажайып уақиғалардан, бос сенімдер мен ғылымға қайшы келетін
тұжырымдардан ада болуы керек. Мүмкін осы аударма жұмысын жасау үшін ... ... біз бір ащщы ... ... ... Ол ... ... елімізде дін мәселесін жете меңгерген мамандардың
болмағандығы және мемлекет билігінің жоғары сатысында жүрген
азаматтарымыздың осы мәселенің маңыздылығын жете ... ... ... ... деп ... ... АҚШ, Израил және Еуропа
елдеріндегі депутаттар мен жоғары лауазымды тұлғалар өз ... ... ... және ... ... ... ... ұйымдарының яки
діни басылымдардың қақморшысы, құрылтайшысы немесе мүшесі. Біздегі бір
жағынан алғанда табиғи (өйткені ұзақ жылдар бойы атеист түзім тәрбиелеген
ұрпақтар) кемшілік ... ... ... ... және формада
насихаттау жұмыстары іске асырылмады, құқық тұрғысынан алғанда заңдардың өз
ішінде және заң мен өмір ... ... ... ... ... бір ... проблема діни қатынастарды реттейтін заңдарды қайтадан
қарап, қажетті орындарын өзгертіп яки толықтырып, мемлекет пен ұлт мүддесін
ескере отырып қайыра қабылдауымыз керек.
Бесіншіден: Қазақстан ... діни ... ... ... ... ... керек. Ұлтты құрайтын ең басты құндылықтың
бірі дін екенін жоғарыда атап кеттік. Дін институтының мемлекеттің
қалыптасуындағы және ... өзге де ... ... баяндадық.
Демек, осындай маңызды салаға мемлекет бейғам қарай алмайды. Біз
Конституциямызда көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... арқылы мүмкін Қазақстанға тән жаңа бір
әдіс табуымыз керек. Бүгінгі заңдар шеңберінде ҚМДБ және оның қарамағындағы
діни бірлестіктердің құқықтық мәртебелері бірдей. ... ... ... бекітуі және бастыруы, діни оқу орындарын
ұйымдастыруы, ел көлемінде біркелкі діни үгіт-насихат жасалуын
қамсыздандыруы, халықаралық қатынастарға шығуы және ... заң ... және сот ... ... жаңа ... уә
құрылымдық өзгерістер бойынша дұрыс жолға салынуы керек. Осы мәселені
шешкен кезде ҚМДБ-ын қаржыландыру және басқару тетіктерін де жетілдіруіміз
шарт.
Алтыншыдан: Маңызды ... бірі ... ... ... бақылау және әсіресе мұсылмандардың басқа діндерге кетуінің алдын алу
мәселесі. 2001 жылы талқыға түскен жаңа заңның Үкімет тарапынан қайтарылып
алынғандығы ... ... ... Содан бері жаңа заң қабылданған жоқ.
Кейбір деректерде 100 мың, ал енді ... ... ... 500 ... ... басқа діндерді қабылдаған делінеді. Бүгінге дейін дінге
бөлінбеген халқымыздың енді азаттыққа қол деткен шақта ... ... ... болашақта аса маңызды проблемаларға апарып соқтыруы, тіпті
мемлекетіміздің іргесін шайқалтуы әбден мүмкін. Елімізде христиандықты
таратушы ұйымдар мен өзге де миссионерлердің жарғылық құжаттарында ... ... ... ... ... алға тартылуы кездейсоқ емес.
Егер мүмкін болса, еліміздегі өтпелі кезең белгілі бір дәрежеге көтеріліп,
саяси-экономикалық ахуал тұрақтанып, азаматтарымыз ... ... ... жете ... ... ... ... миссионерлік
әрекеттерге тоқтау салуымыз қажет...
[1] Мұртаза БҰЛҰТАЙ, Қазақстандағы дін және мемлекет қатынастары, «Дала ... ... №5, ... ж.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет
Қр-да жинақтаушы зейнетақы қорының қаржылық ресурстарын басқару66 бет
XIX ғ. II жартысы, XX ғ. бас кезіндегі қазақ әдеби тілінің діни лексикалық сипаты5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь