Біртұтас Алаш идеясы және Шығыс Түркістан ұлт-азаттық қозғалысы

БІРТҰТАС АЛАШ ИДЕЯСЫ ЖӘНЕ ШЫҒЫС ТҮРКІСТАН
ҰЛТ.АЗАТТЫҚ ҚОЗҒАЛЫСЫ

Дүние тарихы төңкеріліп түскен ХХ ғасырда империялық және ұлттық мүдделердің қақтығысы . әлем жағырафиясынан бастап, ұлттар мен ұлыстардың, жеке адамдардың тағдырына түбегейлі өзгерістер әкелді. Түсіндіріп болмайтын «түсінікті мүдделер» бүтін елді бұтарлады. бұтарланған жұртты бунақтады. «№ 453.Л» хаттама мен 1945 жылғы 11 ақпанда Ялтада өткен конференцияда И.Сталин, Ф.Рузвельт, У.Черчилль қол қойған «Үш ірі елдің Қиыр Шығыс мәселесі туралы бітімі» бойынша, Шығыс Түркістан Қытайдың құрамына беріліп, Сыртқы Моңғолияның дербестігіне айырбасталды. Сөйтіп олар тектік, діндік, тілдік негіздері мүлдем қабыспайтын ұлттардың құрамына біріктірілді. Империялық «бөліп ал да билей бер» деген өктемдіктің кесірінен бүйрегі бүтін қазақ елі үшке бөлініп кетті. Қазақстан үшін сондай мүдделі әрі ділгір, күрделі құпия мәселе . әлімсақтан бергі ата қонысында отырған Шығыс Түркістандағы қазақтардың тарихи тағдыры.
        
        Хангелді Әбжанов
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия
ұлттық университетінің профессоры,
тарих ғылымдарының ... ... және ... идея
ХV ғасыр ортасында шаңырақ көтерген Қазақ мемлекетінің күні ... ... мен ... ... төл ... ... Астананы
аспандатқаны ұлттық санамызда, бабаларымыздан жеткен рухани мұрада өшпес ... ... көз ... бұл ... келе ... дәстүр екен.
Елорданы қастерлеудің тамаша үлгісін Күлтегін ... ... ... Асан Қайғының Жерұйықты іздеуінен көре аламыз. Байырғы ... ... ... ... қазақтар да мемлекеттің Астанасын елдік ... мен ... ... ақыл-ой мен күш-қайраттың қайнар бұлағы
ретінде ... ... ... жуық ... ... ... модернизация мен
зорлық Елордаға қатысты қастерлі ұғым-түсініктердің, ... ... ... ... ... ... шайқалтқанымен, түбегейлі
жойып жібере алмапты. Олар ... ... ... сәттен
бұрқ етіп сыртқа шықты. Елордасын бас-аяғы 10 жыл ішінде ... ... ... ... ... ... оған барша әлемнің назарын аударта
білген халық, жатқа телмірген жадағай ... Қыз ... пен Баян ... ару ... айналдырған халық, түптеп келгенде, ... ... ... халық екенін бүгінде қапысыз дәлелдеді.
Мықтылардың әлсіздерді өзіне қаратып алуының ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тәуелсіздікке қол
жеткізуі ешқашан оңайға соқпаған. ... ... ... ... ... ... ... қойғанда, өзін өркениетті, ізгілікті
санайтын ... ... ... ... ... ... Алжирден, Египеттен айрылмау үшін небір құйтырқы саясатқа, зорлық-
зомбылыққа барғанын ... ... ... ... ... ... жайлы жаңа
тұрпаттағы қоғам орнатуға уәде ... ... ... ... ... титықтағанына қоса қатыгездігі шектен шыққан КОКП
мен Кеңес Одағы уысынан аман-есен босағанымыз – біріншіден, ... ... ... ... ... ... өтеуі екені күмәнсіз.
Азаттық туын көтерген сәттен жауапкершілігі бұрынғыдан әлденеше ауыр
жаңа дәуір басталды. Саяси жүйені, экономикалық қатынастарды, ... ... ... ... ... ... тарих тағылымы мен заманауи талаптары биігіне көтеру, сол ... ... даму ... ... ... өркениетке өзіндік келбет-
кескінімізбен кірігу – бәрі бір ... ... ... ... ... дәуір
қиыншылықтары қосылды. Ескі қоғам ығысып орнын бере қоймаған, жаңа қоғам
әлі толық орнықпаған ғасырлар тоғысында, қазақ ... ұлт ... ... ... ... ... заманда «Кім кінәлі?», «Не істеу керек?», «Кім
кімді жеңеді?» сұрағына жауап ... елде ... ... ... ... әлі ... ... ішінде империялық
пиғылдағы шовинистер де, дәстүрлі қазақы қалпымызға оралуды қалағандар да,
батысшылдар да, түрікшілдер де, ... да бар еді. ... ... жатпады. Ресейде А.Солженицын мен М.Горбачев Қазақстанға өтіп кеткен
жерлерімізді қайтаруымыз керек деген арандатушы әңгімелерін бықсытты.
Қоғам жол ... ... ... ... ... күш-қайратты
жұмылдырып, бәсекеге қабілетті елдер қатарына кіру ... ... ... біз ... ... ... ... тәрк ету керек. Кешігу өліммен
пара-пар деген сөз осындайдан айтылған шығар, ... ... ... ... 1991 ... 17 ... яғни тәуелсіздіктің бірінші
күнінде, Елбасымыз бүкпесіз айтты: «Кең-байтақ ... ... ... ... ... да, ... ... бірге өмір сүріп жатқан өзге
ұлт өкілдеріне де ... ... Не ... те ақылмен істейік, арзан
ұранға ермейік, ұшпа сезімге ерік ... ... ... ... ... ... ... сөзге тоқтаудан айнымаса, қашанда
достыққа адал болса, ... ... ... ... ... сөз
келтіретін ұстамсыздық атаулыдан аулақ жүрсе деп тілейік». ... ... пен ... ... ізденіс жолын таңдады.
Алматыдағы Орталық алаңда азаттықтың ақ таңын қарсы алған сан мың адам
алдында тебіреніспен айтылған Президенттің ... ... және таяу ... ... ... ... құрамдас бөліктері айқындалған еді. Алдымен
дүниеге ... жаңа ... ... елі ... баса ... «Ел» байырғы
түркі заманынан бері бар ұғым-түсінік, Халық, Отан, Атамекен ... ... ... ... ... ... ... «Дербес
мемлекет құру қазақ халқының ғасырлар бойы аңсаған арманы еді. ... ... ... де ... – деді ... ... ұлттық идеяға қатысты екі ойтүйін туындап тұр.
Бірі – ұлттық идея өзін-өзі таныған ұлт ... ғана ... ... ... ... толқынында шыңдалған ұлттардың ғана пешенесіне жазылған. Ұлттық
«Меннің» асқар шыңы ұлттық мемлекет құру, ұлттық мемлекет – ұлттық «Меннің»
қамал-қорғаны. ...... ... ... мен ... бүгінді кемел
келешекпен жалғастыратын өміршең де қисынды арман құрайтыны. «Армансыз адам
қанатсыз құспен тең» ... ... ... ... ... елдің серігі – оптимизм екенін қапысыз таныған ғой.
Бұдан кейін алға тартылған ... ... ой – ... ... ... ... ... ілгерілеу үшін бірінші
қадамнан ұлттық идеяны оң анықтаудың мәні зор. Тәуелсіздік өткеннің қарызы
мен ... ... есік ... ғана ... емес, әлемдік өркениеттің
көші соңында салпаңдамауға, ... ... ... ... ... ... ... де қымбатты. Еңселі ел болу тым
асығыстықты да, ерте күнді кеш ... ... да ... Біз үшін
оны ешкім атқарып бермейді. «Әулетіміздің асуы да, дәулетіміздің тасуы ... ... - деді ... ... ... ... ... мен дәулеті
тасыған еңселі ел ... ... әрі ... ... айналған,
толыққанды азаттыққа қол жеткізген, ұлттық идеясын әспеттеген ел ғой.
Президент сөзінің соңы көп ... ... ... ... ... түйінделді. «Қазақстанның көп ұлтты халқының жұлдызы жоғары
болатынына, туған елімізде ... де ... өмір ... ... - деді ол. ... ... ... ұлтаралық қақтығыстар
қызуы асқынып тұрғанда, желтоқсан жарасы жазылмаған тұста азаматтық келісім
мен саяси ... ... ... ... қою ... ... болатын. Ұлттық идеяның көздегені де халықтарды ара-дара қылу емес,
тұтастыру ғой.
Әрине, азаттықтың алғашқы ақ ... ... жан ... идея ұғым-түсінігі қолданылған жоқ. Еуропоцентристік идеологиялық
қысымнан ... шақ ... ... басқаша болуы мүмкін де емес
еді. Бірақ ұлттық ... ... ... елі, ... ... екені
тайға таңба басқандай дараланды. 17 желтоқсанда айтылған көреген сөздер сол
күні кеште тағы бір ... ... ... ... пен Алматыға
келген АҚШ мемлекеттік хатшысы Джеймс Бейкер арасындағы кездесу. Екі басшы
өз мемлекеттерінің мүддесі биігінен ... ... ... ... ... және ... ... арғы жағынан келген қонақ
былайша ... ... «... ... ... әлгі үш сағаттық
жолығысуымның бұған дейінгі өткізген жолығысуларымның ішіндегі ең жақсысы
болғанын ... ... Ол ... ... ... айта қаларлықтай әсер
қалдыратын айтулы лидер екен... Назарбаев керек нәрсені дәл көре алады,
түсінікті ... ... ... ... ... қоя ... ... қазірге дейін пікірталас туғызып ... ... ... ... дағдарыс шарықтау шыңына жеткен, алда не ... ... ... ... ... пессимизм иектеген
тұста ел астанасы – ... ... ... ... анықтағыш сәтте
Қазақстан халқы, әрине, ең ... ... ... ... ... ... ... да сөзіне ермей, Алаштың бас қаласында айтылған ұлағатты
сөздерге ... ... ... ел ... ... ... ... ұйыды, уәжіне құлақ қойды, өз болашағын сеніп тапсырды. ... ... ... ... ... ... ... бай, дамыған
мемлекетке айналып кетпесек те, Қазақстан әлемге ... ... ... те ... ... ... жеке ... беруден ұлттық
қауіпсіздік қалқаны – Қарулы Күштерді жасақтауға дейін бақылауға алып,
тікелей ... ... ... ... жүйесі әлденеше рет
реформаланды, әртүрлі ... мен ... ... ... ... ... зиялы қауыммен жиі-жиі кездесу
өткізіп, елді дағдарыстан шығарудың ... ... ... орнын табуға, ТМД ықпалдастығын қалыптастыруға күш-қайратын аяусыз
жұмсады. Айталық, 1992 ... 5 ... БҰҰ Бас ... ... ... ... Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары
жөніндегі Кеңес құру жоспарын ... Осы ... ... ғана ... ... Индияда, Пәкістанда, Бішкекте, Вашингтон мен Нью-Йоркте,
Хельсинкиде, Анкарада, Берлин мен Парижде, Тегеранда ел мүддесін ... ... ... ... ... тәуелсіздіктің
алғашқы төрт жылы – Президенттің мемлекеттік ... ... ... ең қиын ... ... ... шайқалтпау үшін күндіз-түні тынбаған саяси-
интеллектуалдық күрес пен жанталас, дүниенің төрт бұрышында жинақталған
тәжірибені зерделеген ізденіс ... үш ұлы ... және ... ... Оның екеуі 1994 жылдың, біреуі 1995 жылдың ... ... ... ... атындағы Мәскеу мемлекеттік
университетінде оқыған ... ... ... толы ...... ... паш ... шілдеде Елорданы Алматыдан Ақмолаға көшіруге
түпкілікті ... ... Ал 1995 ... ... ... ... Конституциясы бүкілхалықтық референдуммен
мақұлданып, ел тағдырына жауапкершілік жүгін Н.Назарбаев ... өз ... ... ... ... ... ... келді. Осы жылғы
31 желтоқсанда жаңа жылдық құттықтауында Президент Н.Назарбаев былай деген
еді: «Бүгінгідей күрделі ... тап ... ... ... біз ... ... де көптеген елдер мақсаттарына жету үшін не бір қиын-қыстау
кезеңдерді, тар жол, ... ... ... ... ... бір ел
болмасын, осы жолдармен өтуге ... ... сын ... ел өзі ... Ерді ... ал ... кемел Ер қашанда елді өрге сүйреген ғой.
Сонымен, тәуелсіздікті жариялаумен Елбасын және елді ... ... идея ... ресми танылмаса да әрбір атқан таңмен, нақты іс-
шарамен мақсат-міндетін жүзеге асырып жатты. Еуразиялық одақ ... ... ... ұлтаралық қақтығыс-соқтығыстарымен, дау-шарымен
әлемді алаңдатып отырған посткеңестік кеңістікте татулығы жарасқан, береке-
бірлікке шақырушы ел – ... бар ... оның ... ... ... ... ... жалпыадамзаттық қажеттілікпен үйлестіруге жол
тапқанын айшықтаса, жаңа ... ... ... ... ұлы жеңісі
болатын. Ал тәуелсіз республикамыздың ... ... ... ... ... пен ... жасампаздықпен көсіле
қимылдауына құқықтық негіз қалады. Ұлттық ... ... мен ... ... 150 ... ... 100 ... ЮНЕСКО деңгейінде
ұлықтаумен, «Қазақстан-2030» стратегиялық даму бағдарламасын қабылдаумен
және дәйектелді. 1997 ... ... ұлы ... ... Сарыарқаға бет
түзеуі тәуелсіздіктің елең-алаңында дүниеге келген ұлттық идея ... ... ... ... ... бастаған сәт еді.
Елдің астанасын ауыстырудың тағылымы мен ... сана ... ... демографияға, элита тағдырына әсері терең зерттеулерді талап
ететіні баршаға аян. Солардың ішінен ең маңыздысын ... атап ... Ол – ... ауыстырумен қазақтың мемлекет құраушы ұлтқа айналуға,
мемлекеттілігін қалыптастыруға шешуші ... ... ... ... ... ... да, ... да бар.
Мемлекет дегеніміз – нақты аумақтағы саяси-құқықтық ... оны ... ... ... та мойындайды. Ал мемлекеттің жоғарғы даму сатысы –
мемлекеттілік. Оған ... ... ... ... ... өз Қарулы Күштерінің, мемлекеттік шекарасының, дипломатиясынын
т.б. болуы тән. ... ... ... ... мәні нақты тарихи кезеңде
мемлекет ... ұлт ... ... ... ... пен ... ... формуласы дегенге саятынын ескерсек, алматылық кезеңдегі қазақ әлі
мемлекет құраушы ұлтқа айнала ... ... де ... ... ... басталған-тын. Астаналық кезеңде ол түпкілікті шешімін
тапты. ... ... ... ... ... ... кезекте мемлекет
құраушы және мемлекеттілік биігіне көтерілу ұстанымынан таразылағанда қазақ
мұраты, арманы деп айдарлауға толық негіз бар.
Біріншіден, қазақтар тарихи ... ... ... ... ... ... ... ХV ғасырдың екінші жартысында төл
мемлекетінің шаңырағын көтерді, отарлық қыспақта да, ... ... ... ... ... ... емес. Қазақтан басқа ұлттар мен халықтар ХVІ
ғасырдан беріде ғана, біразы Ұлы Отан ... ... ... қоныс
аударып, тағдырдың жазуымен мұнда екінші Отанын тапқандар. Бүгінде ... бәрі ... ... ... ұлтқа айналмайтынын ұққандықтан
бұлардың арман-мұраты қазақ арман-мұратымен тұтасып, тамырланып кеткені
күмән ... ... Өзін ... ... тыс ... болашағы
бұлыңғыр. Олар келешекте не тарихи Отанына қоныс ... не ойы ... ... ісі ... нағыз жармаққа айналады.
Екіншіден, қазақтар көпұлтты ортада тату-тәтті өмір сүрудің ... ... ... ... ... мен ... ... жат қолына
қараған, ұлттық мүддесі империялық, таптық, партиялық өктемдік бүктеуінде
қалған ... ... ... да, ... жылдарда да ешкімді
бөтенсінбей, бауырына тарта алды. Таспен атқанды аспен атты. Ал ... ... ... бері аз ... көрсетіп отырған қамқорлығы
айдай әлемге мәлім. Елбасының бастамасымен дүниеге келген ... ... ... ... ие ... өзі неге тұрады.
Халқымыздың дос көбейтпек қасиетін ... ... ... ... ... түсінді. Ұлттық идеяның Бірлік сегменті азаматтық, отаншылдық
тұтастықты қалыптастыруға, ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізу есебі жоқ.
Үшіншіден, тәуелсіздік тұсында миллионға жуық ... ... мен ... ... ... Ресей мен Германияға үдере қоныс
аударуынан ... ... ... ... – үштен екісін қазақтар құрап
отыр, яғни демографиялық фактор да ... ... ... ... ... етуде. Мемлекеттің нысаналы-мақсатты саясаты мен
басшылығынсыз демографиялық азшылықтағы халық тарихи Отанында ... ... ... ... ... ... ... мазмұннан гөрі
жойылып кетпеу мұратын көздейтінін тың игеруден кейінгі ... пен ... ... Қазақстанда қапысыз дәлелдеді. Қазақ
менталитеті мен тарихына ежелден етене гуманизм ... ... ... ... жерде жол бермейді. Бізге керегі өзге этникалық-
рухани ... ... ... ... ... елі мен ... тірегіне айналғаны. Жаһандану заманында мұның ғибраттық әлеуеті өте
зор.
Астананы ұлттық идея ұйытқысына айналдырған жағдаяттар мен ... ... ... ... ... ... түбегейлі өзгеріс тұр. Ең
бастысы – соңғы 10 жылдан бері Қазақстанның ішкі-сыртқы саясаты мен өмірін
анықтайтын өркенді шешімдер ... ... Сол ... ... да ... қадағалануда, уақыт талабына сай ... ... ... қақ ... сан ... ... көркі
сай әсем шаһар бой көтерді. Нәтижесінде жаңа ... ... ... ... ... мүмкіндігіне күдіктенген қоғамдық пікір толық
жеңіліс тапты. Бүгін ... ... ... ... ... Астанаға
мақтанышпен қарайды, оны елдігіміздің, мемлекеттігіміздің айбарындай
қабылдайды. ... ... ... жатқа телмірген
жадағай қаланың қазақтары «Менің елім, менің жерім, менің ... ... ... Алматыны Қазақстанның астанасы ретінде ұлықтау оңайға соқпаса,
тап қазір Еуразияның сайын даласында мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... мақтанышсыз ұлттық идея
түзілмейтінін ұғынған жан Елордамыз ұлттық идеяның саяси-ұйымдастырушылық
және имандық-отансүйгіштік ұйытқысы ... да ... ... уәж. Екінші Конституция қабылданған соң «алдымен экономика,
одан кейін саясат» ... ... ... асқан реформалар Елордамыздың
Астанаға көшуімен өз нәтижесін берді. Астана – нақты істер алаңы. «Нарық»,
«реформа», «модернизация», «жаһандану» ... ... ойлы ... ... рет ... ... жаңа ... сарайлар, үйлер, жолдар өздігінен
салына қалмайды. Қолмен де, баспен де жұмыс істеуге тура ... ... ... ... жұмылдырды, тәртіпке салды, ... ... ... Ішкі ... ... 9-10 ... артып отыруы Астанадан
басталды, ол өз кезегінде ұлттық идеяның экономикалық іргетасын ... ... ... нәр ... ... ... қазақыланды. Он
жыл ішінде Елорда тұрғындары үш есе ұлғайған екен, қазақтардың үлесі 60 %-
ға көтерілді, жаңа ... ... ... білімі бар оқыған қазақтар
екені де рас. ... ... ... қазағы қалың шымкент-тараздықтар,
торғай-жезқазғандықтар. Астананың ... ... ... миграция солтүстік өңірге, ... ... оқу ... ... ... ... ұлттық идеяның
әлеуметтік-интеллектуалдық әлеуетін нығайтуда.
Жаһандану заманында ... ... ... ... ... ... Оған ... халықаралық миссия үлкен маңызға ие. Таяу-
алыс шетелдер еліміздің ұлттық мұратына қарап, Қазақстанға қатысты ... ... Ол ... жүрген отандастарымыздың тағдырын анықтайтын
факторлардың бір де ... ... ... ... ... болмайды.
Елбасымыздың 1991-1995 жылдары Семей атом сынақ айлағын жабуы, ядролық қару-
жарақтан бас тартуы, ... ... ... және ... ... доктринасы Қазақстанды әлемге танытты. Одан беріде әлемдік ... дін ... екі ... ... ... ... ... дейін мәртебелі қонақтарды қарсы алған, інжу-маржандай Ақ Орда мен
Бәйтеректі көтерген, «Бейбітшілік қаласы» атанған, «Мәдени мұра», «Еуропаға
жол» мемлекеттік ... ... ... ... ... ... идеясын
– азаттық пен бірлікті жаһандық ... ... ... ... Астана феноменін Батыс пен ... ... ... ... пікіріне ден қойсақ, әлем Елордамызды қазақстандық жолдың,
ілгерілеу мен ... ... ... ... ... Бүгінгі ұлттық
идеямыздың көздегені де Қазақ елінің жаңа ... ... ... ... пе! ... да бастау-бұлағында Астана тұр.
Әзірге ресми ұлықталмаған ұлттық идеямыздың «Қазақ елі» сегменті
діттеген межесіне жетті. Тәуелсіздіктің 15-ші ... ... ... да ... ... ... ... командасының
ынтымақшыл жұмысының, біздің отандастарымыздың жанқиярлық еңбегі ... ... ... ... мемлекеттілігі толық орнықты!»,
деп салтанатты ... ... ... Енді ... ақпараттық,
энергетикалық қауіпсіздігі тиянақталған, ... ... ... ... ... ауыздықтаған, бәсекеге қабілетті ұлтқа айналған,
Маловодное мен ... ... ада ... ... «Бірлік» сегменттері атқарылып, ұлттық идеяның жаңа ... ...... ... Әсіресе тұлғалардың орны алабөтен. ... ... ... Шолақ пен Қажымұқанның, Иманжүсіп пен
Сәкеннің, Жұмабек Тәшенов пен ... ... ... мәңгіге
қалғаны-қалған. Халықтың бойындағы жасампаз бұла күшті кемеңгер де көреген
тұлғалар аша ... ... ... ... ... ... шаңырақ қала –
бұлтартпас айғақ-дәлел. Елбасымыз Н.Назарбаев Елорданы ... ... ... тарихи миссиясына арна ашты, жаңа ... ... мен ... ... ... айналды. Астана – ұлттық тарихымыздың
айбары һәм мақтанышы. ... осы ... ... ... ... ... болғанын тілейік.
Елорданы сайын сахарамыздың ... төрі – Арқа ... ... ... ... ... Әбішұлы Назарбаевтың стратегиялық
сұңғылалықпен ұштасқан ... де ... ... да ... ... де
тұғырлы шешімі болды. Бұл – алаш ... ... жаңа ... ... ... ... түп ғасырларға аңызы мен ақиқаты аралас уақыт
көшімен үзеңгілесе жететін заманауи ұлы ұйғарымдардың бірі еді.
Иманғали ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтық интеграциялық үрдістері мен Қазақстан33 бет
Еуразиялық экономикалық қоғамдастық11 бет
Кеден одағы – ықпалдастықтың жаңа жолы4 бет
Мемлекетті басқарудың ұйымдастырушылық құрылымы(эссе)3 бет
Спиноза және оның этикасы3 бет
Телекоммуникация желілері мен жүйелерінің негіздері21 бет
Тәрбие процесі24 бет
Халықаралық экономикалық интеграция13 бет
Экономикалық және әлеуметтік дамудың аймақтық бағдарламалары7 бет
Экономикалық интеграция36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь