Қазақстан Қарулы Күштері

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Қазақстан армиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
Қазақстан Армиясының қарулары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
Ұлан туралы білесің бе? ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
Тұңғыш қазақ генералы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
Қосымша №1. Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін құру туралы ... ... ... 22
Қосымша №2. Қазақстан Республикасының Заңы: Қазақстан
Республикасының қорғаныс және Қарулы Күштері туралы ... ... ... .24
Қосымша №3. Қазақстан Республикасының Заңы:
Әскери міндеттілік және әскери қызмет туралы ... ... ... ... ... ... ... ...35
        
        Қазақстан Қарулы Күштері
Кіріспе
Қазақстан Қарулы Күштерінің қатарында әскери қызмет ... ... ... аса ... әрі ... ... бірі болып табылады.
Қарулы Күштер қатарында қызмет ету - ... ... ... өтеу ... ... ... ... елімізге шабуыл жасаған сыртқы жаулармен қарулы
күрес деп қана ... ... Біз ... ... ... ... бейбіт уақытта да қорғауға ат салысамыз.
Қазір енді Отан қорғаушылар қатарында Ұлы Отан соғысы қаһармандарының
ұлдары мен немерелері тұр. Олар ... мен ... ... ... қатал
сыннан өткен жоқ. Әйтсе де олар ... ... ... адал, Еліміз қауіпсіздігінің, ... ... ... еткен, агрессия құрбандықтарына көмектесу керек болған
әрбір сәтте ... ... ... ... алдында қандай да болсын
қиыншылықтарды жеңуге әзір ... ... әрі ... ... ... ... армия жауынгердің ерік-жігері мен психологиялық төзімділігіне
үлкен талап қояды. Ол ... ... оның ... өте ... ... ... ... мен радио электрондық жүйелерді, атомдық
сүңгуір қайықтары мен дыбыстан жылдам ұшатын әуе ... ... ... ... Бұл жерде жауынгердің ұйымшылдығы мен тәртіптілігі қажет. Ал
әскери тәртіпті білу, оны орындауға әзір тұру - ... жеке ... мен ... қызметке дайындалу жолындағы маңызды қадам деген
сөз.
Қазақстан Республикасының Конституциясының 36-бабында ... ...... ... қорғау – оның әрбір азаматының қасиетті
парызы және міндеті. Республика азаматтары заңда белгіленген тәртіп пен
түрлер ... ... ... ... Бұл ... мәні ... екендігі
жайында өздеріңе ұсынылып отырған библиографиялық құралдағы материалдардан
білулеріңе болады.
Қазақстан армиясы
Қазақстанның егемендігі ... ... ... ... ... ... оңтүстік шекаралары тұрақсыздық белдемі әрі
әскери қақтығыстар ... ... ... ... ... Ауғанстандағы
соғыс мемлекеттік шекараларды аттап өтіп, айқын әскери қатерге айналды.
Қазақстан территориясында КСРО–ның оңтүстік-шығыс шекараларын қорғауға
арналған КСРО ... ... ... саны 200 мың ... тұратын әсекери
топтары орналасты. Оның құрамында стратегиялық ядролық күштердің, 40 ... ... ... құрамалары және бөлімдері, 73 әуе
армиясының, 37 әуе ... ... ... ... 56 ... ... күштері корпусы, сондай-ақ тыл және ... ... мен ... болды. Қалыптасқан жағдай Қазақстанда
орналасқан әскерге жақсы ... ... ... бақылау орнатылуын талап
етті. Ел басшылығы бұл үшін барлық қажет шараларды қолданды. 1991 жылы 21
тамызда ... ...... КСР- інің Қауіпсіздік кеңесін құру
туралы” ... ... ... ... ... ... ... және
республикадағы әскери саясатқа іс жүзінде ықпал ету үшін республикалық
қорғаныс мекемесін құру ... ... ... ... ... етудегі Қазақстанның мемлекеттік
саясатын біртіндеп жүзеге ... ... 1991 жылы 25 ... ...... КСР ... ... комитетін құру туралы” Жарлық
шығарды. Мемлекеттік қорғаныс комитетінің төрағасы ... ... ... ... мемлекеттік Қорғаныс комитеті Азаматтық қорғаныс штабы
мен Қазақ ... ... ... ... құрылды. Оған
“әскери жасақтарға бақылауды” жүзеге асыру, сонымен бірге әскерлердің орын
алмастырып, әр ... ... ... ... ... мүліктердің
республикадан тысқары жерлерге тасымалдануын, армияның әскери қызметіндегі
басқа да бағыттарды “назарда” ұстау міндеті жүктелді.
Қазақстанның Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Бас қолбасшылығының келісімімен жүргізіп
отырды. Мысалға, Қазақстанда тұрған бөлімдер мен ... ... ... ... қызметтерге офицерлердің тағайындалуы міндетті
түрде республика басшылығымен келісілуі керек болды.
Тәуелсіз Мемлекекеттер Достастығын (ТМД) құру ... 1991 ... ... ... ... кеңістікті және бірыңғай
қолбасшылықты сақтау және ... ... сөз ... ... сол ... ... ... президенті, одан соң Әзербайжан мен Молдова
президенттері өздерін стратегиялық күштерден басқа, өз ... ... ... бас ... етіп ... 1992 жылдың
басында бірыңғай қолбасшылықты сақтау ғана емес, ТМД елдері Қарулы Күштерін
біріктірудің өзі мүмкін емес ... ... ... Бұл ... да ... ... дербес армия құруға мәжбүр етті.
1992 жылы 7 мамырда ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Қорғаныс министрлігі етіп қайта құру ... ... ... ... құру ... және ... ... министрі етіп генерал
полковник (1993 жылдың 9 мамырынан ... ... ... ... ... қол ... Бұл күн Қазақстанның дербес Қарулы
Күштерінің құрылған күні болып қалды.
Республика армиясының негізгі құрамында бірнеше (оның ішінде бір ... бар 40 ... ... ... ... ... ... және
радиотехникалық барлау бөлімшелері, жабдықтау бөлімшелері және Байқоңыр
ғарыш ... ... ... ... және ... ... ... Барсакелмес аралындағы сынақ алаңдарын арнайы жабдықтау
бөлімдері, ... ... ... және ... да ... ... ... Қазақстанда барлығы 200 мыңнан астам әскери қызметшілер
болды, олардың қарауында стратегиялық қарудың аталған түрлерінен басқа 1200
танк және ... ... 1500 ... жүйе және 370 ... бар ... ... Армиясының аталған бірлестіктері, ... ... ... ... ... ... негізін құрады.
Тәуелсіз Қазақстан армиясын құруда қорғаныс мәселесі бойынша құқықтық
негіз қалаудың маңызы зор болды. Бұл жұмысты ... ... ... ... әрі мақсатты түрде жүргізді. Жас республиканың Отан
қорғау ... ... ... ... өз ... және ... дайындалды. 1992 жылы 22 қыркүйектің өзінде-ақ Жоғары ... ... ... Қарулы Күштері және Қорғаныс туралы” Заңды
қабылдады. Төрт айдан кейін – 1993 жылы 19 ... ... ... ... және ... ... туралы”, ал екі аптадан кейін – 1993 жылы ...... ... және ... ... ... ... туралы” Заңдар күшіне енді. Сондай-ақ, 1993 жылы 11 ақпанда
Президент бекіткен ... ... ... ... ... ... ... Ол соғысты болдырмау, ... ... ТМД ... ... ... одағы принциптеріне негізделді.
Доктрина ережелері мемлекеттің сыртқы саяси және ... ... ... жылы 29 ... Қазақстан Республикасы Еуропадағы қауіпсіздік
пен ынтымақтастық жөніндегі ұйымның (ЕҚЫҰ) қатысушысы болды, ал сол жылғы 2
наурызда Біріккен Ұлттар ... ... ... ... ... мен ... ... мұрагерлігін мойындайтынын мәлімдей
отырып, Қазақстан өзі қол қойған шарттар мен келісімдерді, оның ... ... мен ... ... жөніндегі міндеттерін де адал орындап
келеді. Орташа және шағын радиусты аумақта ... ... ... ... ... ... ... жойылды. Стратегиялық
шабуылдаушы қаруларды қысқарту және шектеу жөніндегі шарт ... ... және ... ... кезекшіліктен алынып,
1995 жылдың ортасына қарай Ресейге жеткізілді, бұл қарумен жабдықталған
құрамалар ... ... ... шығарылды. 1998 жылы 109
жауынгерлік және оқу шахталық іске қосу құрылғысы, 16 оқу және ... ... Сол ... ... сынақ алаңында 10 сынақтық шахтаның
іске қосу құрылғысы, Дегелең тауларындағы 12 құрылғы, 187 ... ... ... сынақ алаңының Балапан алабындағы 13 ұңғыма жойылды. 1991 жылы
29 тамызда жабылған ядролық ... ... ... 1992 жылы ... ядролық орталық құрылып, Курчатов қаласы республиканың ядролық
физика және экология проблемаларын ... ... ... ... ... бір ... жойып, енді біреулерін қысқарту жөніндегі
шаралар шет ел ... ... ... ... ... мен ... ... одан әрі бақылауға алу арқылы ... ... ... ... ... 16 ... келген 33
инспекторлар тобы болды. Өз ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру жөніндегі көп ұлтты
инспекцияларға қатысты.
Республиканы ядролық қарусыз мемлекетке айналдыру идеясын ... әр ... ... Ядролық қуатты сақтау идеясын жақтаушылар да
табылды, онсыз елдің ... мен ... ... кепілдік
жасау мүмкін емес деп сендірді олар. Президент Н.Ә.Назарбаевтың, Сыртқы
істер министрлігінің және ... ... ... ... ... ... таңдап алуға қол жетті. Біздің жерімізде
сақталып келген ... ... бас ... 1994 жылы ... ... және ... бірге “Ядролық қаруды таратпау жөніндегі ... ... ... ... ... қауіпсіздігіне
кепілдік беру туралы меморандумға” қол қойылуы арқылы заңдастырылды. Біздің
еліміздің қауіпсіздігіне ... ... мен ... да ... ... күннен бастап Қазақстан Республикасы шет елдермен
қарым–қатынасқа үнемі көңіл ... ... Ол ... елді жау ... және ... ... та, басқа да ... ... ... ... ... ... – Ресей,
Қазақстан, Қырғызстан,Тәжікстан және Қытайдың біріге күш жұмсауымен ҚХР-дың
солтүстік көршілерімен арадағы ... ... ... ... бойы ... жатқан түсініспестік жойылды. Оның ішінде Қытайдың ... ... одан соң ... ... бойында демаркация
жүргізілді. Қазақстан Республикасының Ресеймен, Қырғызстанмен ... ... ... ... ... ... ... ортақ кедендік кеңістікті және адамдардың, көлік құралдары мен
тауарлардың еркін қозғалысын ... ... ... Тек қана ... ... ... және ... саяси экстремизмге бөгет қойылады.
Барлық билік тармақтарының күш жұмсауымен Қазақстан өзінің бүкіл
шекарасы бойында қауіпсіздік белдемін ... қол ... ... ... ... ... өзгерістерге әсер етуде. Блоктардың бір-
біріне ... ... ... ... жоятын ядролық және басқа да қару
түрлерін қолдану арқылы дүниежүзілік соғыс тудыру қатері ... ... ... орнату жүйесі кеңінен өрістеуде, ... ... ... және ... ... жиі ... Алайда
теріс бағыттар да жоқ емес. Ядролық қаруға тыйым салу ісі ... ... жоқ, ... ... ... жақын орналасқан Пәкістан мен
Үндістан – жаңа ядролық мемлекеттерге айналды. ... бәрі ... ... үнемі көңіл бөлуін талап етті және талап етеді.
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері өзі құрылған ... ... ... ... - әуе ... және Әуе шабуылынан қорғаныс
әскерінен тұрды.
1993 жылы 2 сәуірде Қазақстан Республикасы Президентінің “ ... ... ... құру туралы” Жарлығы шықты.
Республиканың Әскери-Теңіз Күштері құрамына 1- ... ... ... ... ... кірген 8 теңіз офицері басты база ... ... ... ... 1- ... ... Р.А. ... әскери – теңіз
базасының командирі, кейінірек Әскери–Теңіз ... ... ... ... ... контр-адмиралы болды.
1995 жылы 6 америкалық катер, бір жылдан кейін Германиядан әкелінген 4
шағын күзет кемесі суға ... ... ... ... ету ... ... ... жетекші рөлді Оралдың “Зенит” зауыты өз
мойнына ... 1998 жылы ... ... ... және ... басқа
қалаларынан қосылған салалас мамандармен ... ... ... күзет
кемесі “Сұңқарды”, көп өтпей екіншісі ... суға ... ... ... ... ... ... бесжылдығын 500 матрос,
старшина және Офицері бар 17 кеме мен ... ... атап ... жылы 17 қарашада Президент Жарлығымен Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштері үш жақты құрылымға ауыстырылды Жалпы әскери күштер ( ... ... және ... ... күштері енді), Әуе қорғанысы күштері (
Әскери-әуе күштері мен Әуе ... ... ... ... ... шекараны қорғау күштері (олар Шекара әскерлерінің ... ... ... ... Әскери-Теңіз күштерінің
кемелері мен жағалау қызметінен тұрады). ... бір ... Бас ... ... ... Күштерінің Бас Штабы болып қайта құрылды. Көп
өтпей, алайда, Шекара ... ... ... ... ... ... 1999 ... 2 шілдесінен бастап олар ... ... ... қайтарылды.
ТМД-ның әрбір елінде Қарулы Күштер құрылған кезден бастап, олардың
басшылары өз ... ... ... ... ... ... 1992 жылы 15 ... Ташкентте ұжымдық қауіпсіздік туралы шартқа
(ҰҚШ) тек 6 ел ғана – Армения, Қазақстан, Ресей, Тәжікстан және ... ... ... жылы оған ... ... және Грузия қосылды.
Небәрі бес жыл өткеннен кейін, 1999 жылы 4 ақпанда Әзербайжан, Грузия ... ... ... шығу туралы шешім қабылдағанын мәлім етті. 2-3
аптадан кейін бұл үш ... ... ... ... қате ... тура келді. Ташкенттің орталығында ислам оппозициясы күштері
ұйымдастырған жарылыс болды. Діни уағыздармен ... ... ... және ... ... ... ... талибтерінің,
Усама бен Ладеннің және басқа да халықаралық экстремистердің қолдауына
сүйенген олар Ферғана ... және ... ... ... аудандарында, Өзбекстанның Сурхандария облысында ислам мемлекетін
құру идеясын көтерді. 1999 жылы ... ... ... ... олар 2000 жылы ... арандату әрекетін қайталап, бірақ тағы да
қуылды. Алайда бүкіл ортаазиялық республикаларға, оның ... ... ... қатер төнгені айқын болды.
Біздің көршіміз – Қытай Халық Республикасы үшін де қауіп күшейді. Бұл
бұрынғы ... ... ... мен ... кіретін “Шанхай
бестігінің” қызмет ауқымын кеңейтуге негіз болды. Шекара мәселелерін және
шекаралық белдемдердегі сенім шараларын шешуге ... ... ... ... ... де ... әрекет етуге шешім қабылдады. Осы
мақсатпен олардың арасында ... ... ... ... ... ... ... тойтару жөнінде біріккен
жаттығулар өткізу, бітімгершілік шараларға қатысу көзделуде. Осы және ... ... ... 2000 ... ... ... Астанада өткен
Қазақстан, Қырғызстан, Ресей және Тәжікстан қорғаныс министрлері кеңесінің
қорытындысына ... ... ... өз ... ... ... соң Ташкентте Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, және
Өзбекстан президенттерінің екі ... ... ... ... және діни ... ... ... қылмысқа және
тұрақтылық пен қауіпсіздікке нұқсан келтіретін басқа да ... ... ... ... туралы шартқа қол ... ... ... мұны ... ... деп ... Көрші елдегі “Баткен
соғысы” деп аталған жағдайлар, оның біздің мемлекетіміздің ... ... ... ... ... ...... қатысушы
елдердің өзара қарым-қатынасын нығайтып қана қоймай, сонымен бірге бұрын
басталған ... ... ... ... ... 2000 жылы 10 ақпанда
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев жаңа Әскери доктринаны
бекітті. Ол ... ... ... ие және ... ... оларды дипломатиялық жолдармен шешуді басты ... ... ... ... ... отырып, жаңа әскери доктринада жаңа
қауіп қатерлердің өскені, әсіресе, оның халықаралық ... ... ... экстремизм, ұйымдасқан қылмыс, қару-жарақ пен ... ... ... болып отырғаны мәлімделді. Осыларды, сондай-ақ, қарулы
күрес ... мен ... ... ... ... ... ... соғыстың сипаты, құрылымы және әскерлердің әскери ... ... ... ... Әскери қауіпсіздікті экономикалық
жағынан қамтамасыз ету мәселесі де кеңінен қарастырылды. Әскери доктрина
негізінде, 2000 жылы 7 ... ... ... ... және ... 2005 ... дейінгі мемлекеттік бағдарламасы” бекітілді.
Қабылданған құжаттар толығымен іске асырылуда. 2000 жылы 7 ... ... ... Жаңа ... ... - әскери округтер
құру басталды. Қазіргі кезде округтерде құрамалар мен бөлімдерді толықтыру,
оларды орналастыру жұмыстары ... ... ... ... ... жарақпен қамтамасыз ету жолға ... ... ... өкімет органдарымен байланыс орнатылуда.
Қазақстан армиясында ... ... мен ... оқулар Ауғанстандағы соғыстың, ... ... ... ... ... қарулы қақтығыстарының тәжірибелерін ескере
отырып жүргізіледі. Оқу ... ... ... ... ... ... атыстармен, әр түрлі ... ... ... жылы 14 мамырда Әуе шабуылынан қорғаныс және Әскери-әуе күштері
әскерлерінің республикалық әуе кеңістігін қорғау ... ... ... ... мәселесі бойынша командалық-штабтық жаттығуы болды. ... 15 ... ... ... Күштері Жоғарғы Бас қолбасшысы
Н.Ә.Назарбаевтың ... ... ... ... ... жаттығуы өтті. 1995 жылы 3-7 ... ... ... ... ... жаттығу болды. Бір жылдан
соң, 1996 жылы 13 қыркүйекте Әскери-әуе ... ... ... ... және авиацияның, әскердің басқа түрлерінің бөлімдерімен
өзара үйлесімді қимылдарын байқау мақсатында жаңа жаттығу өткізілді. Оларға
қатысқан ... ... ... ... ... ... ... туын және Әуе шабуылынан қорғаныс күштерінің жауынгерлік
туын тапсырды.
1998 жылы 28 тамызда ... Бас ... ... ... ету ... ... жаттығуы өтті. Жаттығуға қатысушылар
үлкен жауынгерлік дайындығы барын көрсетті, тәртіпті әрі шешімтал ... 2000 жылы ... ... ... ... органдарының, Ұлттық
қауіпсіздік комитеті бөлімшелерінің және Ішкі істер министрлігі ... ... ... ... өтті. Онда
контртеррористік ... ... ... іс ... ... жасалып, келісілді.
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері өзі құрылған күннен ... ... ... ... (ҰҚШ) қол ... елдердің армияларымен
ынтымақтастықты, өзара іс-қимылды және тәжірибе алмасуды ұйымдастыруға көп
көңіл бөліп ... Бұл ... ... ... бірі ТМД ... шешімімен 1993 жылы маусымда Тәжікстанның Ауғанстанмен
шекарасын күзету үшін көмек ... жеке ... ... ... ... жылы 10 ... ... қатысушы мемлекеттердің Әуе шабуылынан
қорғаныс жөніндегі біріккен ... құру ... ... қол ... ТМД
өмірінде үлкен мәнге ие болды. Оның негізінде Армения, Беларусь, ... ... ... ... Түрікменстан, Өзбекстан және
Украина әскери салада ұжымдық қауіпсіздік ... құру ... ... ... ... кезде ТМД әуе шабуылынан қорғаныс жөніндегі біріккен күштері
бірлескен жауынгерлік кезекшілік, әуе жағдайы жөніндегі ақпараттар ... ... ... қол ... ... ... оның ішінде
Қазақстандағы, Ресейдегі және Өзбекстандағы жүйелердің көпшілігі мұндай
алмасуды автоматты режимде жүзеге ... бұл әуе ... ... мен құралдарының дайындығын тиісті деңгейге дер кезінде көтеруге
мүмкіндік береді. Әуе шабуылынан ... ... ... ... ... оперативті және жауынгерлік ... ... ... жетілдірілуде.
Қазақстан Республикасының Әуе шабуылынан қорғаныс күштері жойғыш
авиация ... ... ... ... ұшу ... сипаттары жөнінен шын мәнінде әлемдегі ең таңдаулылар қатарына
қосылатын МиГ-29, МиГ-31, Су-25, Су-27 ұшақтары бар.
Көршілес ... ... ... ... тәжірибесіне
1995 жылы құрылған Орталық Азия батальоны ... ... ... ...... ... Ұйымының қамқорлығымен бейбіт жасампаздық іс-
әрекеттерге қатысу. Батальон құрамына үш мотоатқыштар ... ... ... ... ... ... взводы, медициналық пункт және
материалдық-техникалық жабдықтау взводы кіреді. Жалпы саны – 553 ... АҚШ, ... және ... ... ... күштерінің
қатысуымен, жыл сайын бұл ... ... өтіп ... ... ... ... ... десанттары террорға қарсы әрекеттер
мен гуманитарлық тапсырмаларды орындайды.
Біздің ... да ... ... ... ... ... асыру тұрғысында, 1996 жылдан АҚШ әскерлерімен
Қазақстан аумағында (“Жәрдем-99”) және ... ... ... ... ... ... фин (“Ортазбат-99”, Тампа қ.)
әскерлерімен бірлескен жаттығулар өткізіліп ... ... ... ... НАТО-ның 23 елі мен ТМД-ның 6 елінің күштері қатысқан “Бейбітшілік
қалқаны-2000” жаттығуы болды.
Біріккен ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегі басқару органдарының дайындық пен
жаттығу жүргізу жөніндегі тәжірибелерін байытады, сондай-ақ, армиялар мен
әр түрлі елдер халықтары арасындағы ... ... пен ... ... ... ... ... тәуелсіздік алған сәттен бастап бейбітшілікті басты нысанаға
алды. Біз кейбір әпербақан мемлекеттер ... өз ... ... кейін де әскер жасақтауға, қару жинауға жанталаса кіріскен жоқпыз.
Бұл бітімгерлік шараны бүкіл әлем мойындады. ... ... ... лапылдап жатқан соғыс ошақтары қауіп ойлатпай және тұрғызбайды.
Ендеше, осындай алмағайып ... ... ... ... ... нұқсан келтіру болмақ.
Қазақстан армиясының сапында бүгінде 74000 сарбаз бар. Оның ... ... ... 47000, ... ... 19000, Әскери-
Теңіз күштерінде 3000 сарбаз бен офицерлер тапжылмай ... тұр. ... да ... әрекет ететін Аэромобильдік күштер, 1998 жылы құрылған,
Қапшағайдағы шабуылдаушы ... ... ... ... ... әскерлердің соғыс көлігі (Боевая машина пехоты, БМП-2). ... ... 4000-ы бар. Енді оның ... ... сөз ... экипажы 3-7 адамнан тұрады. Қаруы 30мм ... 7,62мм ... – 6,73м, ені – 3,15м, ... – 2,45м. ... ... салмағы –
14600кг.
Двигатель 6 цилиндрлі, дизель, қуаты 400 ат ... тең. ... Бір ... ... 600 ... жетеді.
Бұл әскери көлік Ресей Қарулы Күштерінің ... 1980 ... ... бері мұны ... рет ... жарақтандырды. Сонымен қатар,
бұл соғыс қаруын әлемнің 18 елі ... ... БМП-2 жаяу ... ... ... ұрыстарда қапысыз сыналған. Терең сулардан да
жүзіп өте ... ... да ... жаяу ... үшін ... ... КСРО Қарулы ... және ... ... 1960-90 ... ... МИ-8, МИ-24 А ... ... тікұшақтары МИ-8 ден әлдеқайда жетілдірілді. Двигательдердің
қуаты арттырылды, қаңғалақтарына (винттеріне) өзгерістер енгізілді. Сонымен
қатар, МИ-24тің ... ... мен ... ... бір ... Бұл ұрыс ... тиімсіз болды. Мұны ескерген конструкторлар
ұшқыш пен мерген операторды жеке жеке кабинаға отырғызып, тікұшақты ... Ең ... МИ-24 ке ... ... және ... ... отыратын, оның үстіне ауа райының қолайсыздығында ұша беруді
қамтамасыз ететін ... ... ... жабдықтар орнатылды.
Әскери және жүк тасымалдауға арналған МИ-24 тікұшағы Ауғанстандағы ... ... ... ... ... ... Әсіресе, Қауіпті
жерлерінің дені оқ өткізбейтін бронмен қапталғандықтан тікұшақтың құны арта
түсті. МИ-24 тікұшағы 12,7мм ... 30 мм ... және ... зымырандарымен, ФАБ-250 бомбаларымен жарақтанған. 30мм ... ... ... Бұл ... ... арасында ұшып-қонуға
қолайлы болғандықтан және жүк тасымалдауға, ұрыс кезінде ... ... ... деп ... ... 8 ... алып ұшады.
Бүгінде Қарулы Күштеріміздегі жеңіл қарулардың аса кең тараған түрі ... ... Бұл ... тек ... ғана емес, еліміздің
құқық қорғау қызметкерлерімен қатар, бүкіл ТМД ... ... күні ... ... ... Калашников автоматтары әлемге 200
миллион данамен тарап оны дүниежүзінің 47 елі сатып алған.
АК-74 автоматы КСРО ... ... ... 1974 жылы ... ... ... ... бұрынғы АК-47 және 7,62 мм ... ... ... Енді АК-74 ... ... ... ... болғанымен, салмағы едәуір жеңілдеді. Сонымен қатар бұл қару ... дәл ... ... Пластмассадан жасалған оқшантайына шахмат
тәртібімен орналастырылған 30 оқ ... ... дүмі ... жасалған.
АК-74 және АКС-74 автоматтары ... КСРО ... ... ... ... тәуелсіз мемлекеттер достастығы елдерінің армияларында
күні бүгінге дейін ... қол ...... ... ... ... ... 1961 жылы қабылданса да, бірнеше рет ... ... ... елдердің, оның ішінде ... да ... ... Бұл ... ... ... ауыр және ұзын ұңғысы және
жиналмалы аяғы болуында. Сонымен қатар қол ... ұрыс ... өте ... Оның нысанаға тию қашықтығы 1000 метр, алайда қол
пулеметі жақын қашықтықтағы ... ... Және РПК ... немесе
инфрақызыл көздеу тетіктері орнатылған. Өзінің ықшам әрі ... бұл қол ... 30 дан ... ... ... ... ... таңда Қарулы Күштерімізде 2500 ірі калибрлі минометтер, 495
оперативтік-тактикалық зымырандар құрылымы, 292 зенииттік зымырандар ... ... ... ... ... қирату аймағы үлкен, жойқын қарулар.
Ал жаяу әскерлер пайдаланатын қарудың ... түрі РПГ-7 ... ... Негізінен, РПГ-7 гранатометі КСРО Қарулы күштерінің ... ... 1961 ... ... ... Бұл ... ... құрылымдарға
таптырмайтын қару. РПГ-7 гранатометінің нысананы көздеу қашықтығы 250 метр
болса, соңғыларінікі 520 метрге ... ... ... өту әлеуеті де
арттырылып, 375мм шамасындай болды. 1990 жылдардың басында гранатометтің ең
жаңа ... ... ... РПГ-29 “Вампир” сериялы өндіріске кетті.
Қазіргі таңда Қазақстан Қарулы Күштерінің ... да осы ... ... ... білесіз бе?
Қазақ елінің егемендікке қол жетіп, еңсесін енді-енді көтере бастаған
кезде Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы ... 1992 ... 16 ... ... Республикалық Ұлан құрылған еді. ... ... ... ... ... ... ... құрамына кірмейтін арнаулы әскери құрама ретінде тіркелді.
Олар негізінде – дәстүрлі ... ... ... ... және
басқа да күзетілетін адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, сондай ақ аса
маңызды объектілерді күзетумен айналысады. Осындай жауапты ... ... ... ... ... сай, ... мықты, сана–сезімі жоғары
азаматтар алынды. Оның үстіне үміткерлердің бойы 178 см-ден төмен болмауға
тиіс, және ... ... ... мән ... ... ... ... шарт. Жарлық күшіне еніп, сарбаздар жасақтала бастаған күннен- ақ
өзінің әскери борышын осы құрамада өтеуге ниет ... ... ... ... ... ... ... Ұланның қатарына тек нағыз “Сен тұр,
мен атайындар” ғана іріктелініп алынды. Сөйтіп еліміздегі ерекше ... ... түрі ... Ұлан ... ... да, оны ұлттық
мемлекетіміздің басты атрибуттарының бірі ... ... ... ... Осы ... шежірелік шегініс жасауға тура келіп тұр.
Гвардия термині ХІІ ... ... ... ... ол ... ... ... іріктелген жасақ деген мағынаға ие болған. Кейіннен бұл
айрықша әскер ХV ғасырда Францияда, ХVІІ ғасырда ... ... ... ... мен Жапонияда құрылған. Ресейде гвардиялық полктер І
Петрдің бастамасымен ХVІІ ... ... ... бола бастады.
Қазақ мемлекетінің негізін қалаушы Жәнібек пен ... ... ... ... ... хандар қазіргі ұланға ұқсас әскер ұстаған
деген дерек бар. ... ... ... ... ... шыққан
жасөспірімдер алынған. Олардың негізгі міндеті ханның отбасын қорғау, жол
жүру кезінде ханмен ... ... ... мемлекеттерден елші келгенде жарғылық
рәсімдерді атқару еді. Сол батыр бабаларымыздың бүгінгі ұрпағының батыр
болмасқа хақы жоқ. Жаңа ... ...... ұлан да ... көне ... сақтай отырып, өзіне жүктелген міндеттерді
абыроймен атқарып келеді. Ұландықтардың әскери антқа адалдығы, ... ... мен ... ... ... ... ... ,
кәсіби шеберлігі, салауатты өмір салты мен дене күшін жетілдіру қажеттілігі
өзгелерден ... ... ... ... болып отыр.
Ұлан жастары “өз елімнің басы болмасам да, сайының тасы болайын” деп
Отан үшін от ... ... ... ... өмір сүргенше, қасқайып тұрып
өлгеніміз артық” деген қағиданы ұстанған.
Қазіргі таңда Республикалық ұланның 2 полкі бар. Оның бірі ... ... ... ... ... ... ... әр
жылдары тәжірибелі командирлер полковниктер Мұрат ... ... ... ... ... ... Бұл ... бұл ұжым
подполковник Мейрам Махатовтың қарауында. 1997жылы Елбасы Алматыдағы полкте
болып, ұландықтардың жауынгерлік даярлығына жоғары баға ... 1997 жылы ... ... Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев бөлімге Ту тапсырды.
Қос бөлімде де әскери қызметшілерді тәрбиелеуде ... ... ... ... ақпараттық-тәрбие жұмыстары бөлмесінің кеңесі
сияқты қоғамдық ұйымдар аянбай тер ... ... ... ... үстінен қылмыстық іс қозғалған бірде-бір
әскери қызметші жоқ. Осыған қарап-ақ мерзімді қызметі мәреге жеткен ... ... бір ілім ... ... ... ... ... еркін
араласады деуге негіз бар.
Республикалық ұлан жанынан құрылған Президент оркестрі осы күні тек
ұланның ғана емес, бүкіл республикамыздың ... ... ... асыра
айтқанымыз емес. Бұл оркестр дүниежүзінің барлық ... ... ... 1996 жылы олар ... болып қайтты. Вашингтондағы ... ... ... жұрт ... ... Айгүл Қосанова, Алексей
Ефременко, Раушан Мұсақожаеваның өнерін сүйсіне ... ... ... ... ... болған Малайзияның Премер-министрі ... мен ... ... ... де дәл ... ... мен ... келеді, бізге нұсқаушылар жіберіңіз” деп тілек білдірген. Енді
дипломатиялық келісім ... 150 ... ... ... ... болдық. Барлық шығынды Малайзия өкіметі көтереді. Міне ... зор ... емес пе,- ... Сәт ... ... ... алу ... әскери қызметшілер және
олардың отбасы мүшелеріне білікті медициналық ... ... ... күні ... 1 профессор, 1 доцент, 1 ... ... мен 3 ... кандидаты жұмыс істейді. Енді аз сөз ұлан ... ... ... ... Әрине оларды басқа құрылымдармен
салыстыруға болмайды. Өзгешелік бар. ... ... күш ... ... ... ... ... нәрлі және қуатты тағамдармен
тамақтанады. Иә, Республикалық ұлан бүгіндері ... ... ең ... ... бірі десек қателеспеспіз. Республикалық
ұланның жанынан құрылған “Көкжал” атты арнайы мақсаттағы ... топ ... ... ... ... мен қаруландыру жағынан ... топ ... ... ... ... Жәңгіров Ресейдегі алғашқы әскери телеграф байланысын жолға
қойған, Ресей империясы қарулы күштері байланыс әскерлерінің тұңғыш басшысы
болған, қазақтан ... ... ... ... орыс-түрік соғысы кезінде оның әскери дарыны айрықша ... ... ... ... байланыс жүйесінің арнаулы бір ... ... ... ... да көп ... ... Әскердің бұл
түрі ұлан ғайыр соғыс сахнасындағы бүкіл іс қимылды ... ... ... тіпті, жеңіске жетуге айтарлықтай үлес қосты.
Оның үстіне жас қазақ генералы бірнеше шетел тілін білетін, әдебиет,
тарих, жағрафия, математика, заң, ... ... және өзге ... ... ... ... ... арқасында , байланыстың
жауынгерлік тәжірибесі молығып, бұл сала дербес бір әскери ... ... ... ... ... ... көзге түскен
әскер басыларға “Ерлігі үшін” деген ... бар ... ... ... ... бірі – қазақтың тұңғыш генералы Ғұбайдолла Жәңгіров еді.
Ғұбайдолла Жәңгіров сонау ХVІІ ... ... әйел ... Петровна Санкт-Петербургте ... ... Паж ... болатын. Бұл негізінен гвардиядағы “әскер ... ... ... ... мен ... ... ... жастарды” даярлауға
арналған жоғарғы әскери оқу ... Бұл ... ... ең ... мен ... әулетінің 10-15 жас аралығындағы ер балаларды
оқытып, жылына барлығы 50 шәкірт қабылданатын. Оқуға талапкердің ... ... сырт ... де ... көңіл бөлінді. Оған имиген
еңкіш, секпілбет, аяғы қисық адамдар алынбайтын. Үрдіс бойынша, ... ... қай ... ... бастап ашып беретін. Денесіне
құйып қойғандай ... ... ... да ... ... бұл жігіттер, тіпті
ең бай гвардиялық жастардан да өзгеше көз тартарлықтай ерекшеленіп тұратын.
Ғұбайдолла Жәңгіров Паж корпусынан 1-ші ... ... ... ... ... атты әскердегі корнеттік қызметтен бастады. ... ... ... 1867 жылдан бастап Орынбор генерал губернаторы
жанындағы арнаулы тапсырмалар қызметкері ... ... ... ... поковник, Ұлы мәртебелі Император қауымының флигель-адьютанты атағын
алды. Ал, бұл ... тек ... ... мен қала ... қызмет
үйлеріндегі, жалпы императордың бас ғимаратындағы ... ... ... алғыр да адал, әрі батыл, императордың жеке басына ... ... кіре ... ... ... әрі әскери білімділігімен қатар, сымға
тартқандай келбетті тұлғасымен ... ... және ... ... ие болған, қазақтың тұңғыш генералы Ғұбайдолла Жәңгіров ... ... ... ... Жарлығы
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерін құру туралы
“Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы” Қазақстан
Республикасының Конституциялық Заңын басшылыққа алып, қорғаныс ... ... ... ... ... ... сүйеніп, Қарулы
Күштер мен ... ... ... ... ... ...... басшылары кеңесінің келісімінде қуатталған дербес
Қарулы Күштер құруға деген заңды құқықтың негізінде және ... ... ... ... ... ... еске алып қаулы етемін:
1. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... қарулы күштерінің Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... полигондары, арсеналдары, сақтау базалары, қоймалары, жылжитын
және жылжымайтын әскери ... ... ... Достастығы Біріккен
қарулы күштері туралы келісімнің шарттары сақтала отырып, ... ... ... және Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінің құрамына ... ... ... ... ... ... ... бар барлық әскери құрамдар оларды толық жойғанға ... ... ... ... ... бұрын қабылданған
келісімдерге сәйкес стратегиялық күштерді басқарудың қазіргі қолданылып
отырған жүйесін ... ... ... ... ... басшылықты қажетті
заң актілері қабылданғанға дейін Қазақстан Республикасының Президенті –
Жоғарғы Бас ... ... ... ал ... басқару Қазақстан
Республикасының қорғаныс министріне жүктеледі.
4. ... ... ... ... 3 ай ... ... қарулы күштерінің Қазақстан ... ... ... ... ... ... мен ... қабылдап алуды жүзеге асырсын, әскерлерді тікелей
басқару жүйесі жасалуын ... ... ... ... ... Бас
қолбасшысымен бірлескен іс-қимылды ұйымдастырсын және олардың ... ... ... ... ... ... ... Бас қолбасшысына тікелей бағыныштыларын қоса
әскери ... ... ... мекемелердің,
ұйымдардың, полигондардың, арсеналдардың, сақтау базалары мен ... ... ... оларды бір жерден екінші жерге
көшіруге, ... ... ... ... және материалдық-
техникалық мүлікті Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге тасып ... ... ... ... Министрлер кабинеті Қазақстан
Республикасының территориясында орналасқан әскерлерді қаржыландыру, азық-
түлікпен, материалдық-техникалық және ... ... ... ... ... болсын.
6. Әскерлердің тұрмысы мен қызметін және олардың жауынгерлік
әзірлігін ... ... ... қолданылып жүрген құқықтық
нормалардың, нұсқаулар мен ережелердің күші ... ... ... ... дейінгі кезеңде сақталатын болсын.
7. Осы Жарлық оған қол ... ... ... ... енеді.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаев.
Алматы қаласы, 1992 жылғы мамырдың ... ... ... ... ... қорғанысы және Қарулы Күштері туралы
(үзінділер)
Осы Заң Қазақстан ... ... мен ... ... саласындағы қоғамдық қатынастарды, елдің қорғаныс қабілетін
қамтамасыз етудегі мемлекеттік органдардың ... мен ... мен ... ... ... ... мен міндеттерін
реттейді.
1-тарау. Жалпы ережелер
1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар
Осы ... ... ... ... ... ... әзірлік – Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери
құрылымдардың белгіленген мерзімдерде ... ... ... ... дәрежесін айқындайтын жағдай;
2) ұрыс қимылдары - әскери бөлімдердің, құрамалар мен бөлімшелердің
тиісті ... ... ... ... ... ... кезіндегі ұйымдасқан іс-қимылдары;
3) жауынгерлік міндет – ұрыста (операцияда) ... бір ... ... қол ... үшін ... ... ... (бастық)
қойған міндет;
4) Қарулы Күштердің түрі – мемлекеттің белгілі бір салада(құрлықта,
теңізде, әуе ... ... ... ... арналған Қарулы
Күштерінің бір бөлігі;
5) соғыс қимылдары – ... ... беру ... алға қойылған
жауынгерлік міндеттерді орындау үшін Қарулы ... ... ... ... ... (ұрыс қимылдарын қоса алғанда) ... ... ... басталған сәттен бастап, соғыс қимылдарын тоқтату туралы
жарияланғанға дейінгі, бірақ олардың нақты тоқтатылуынан бұрынғы кезең;
7) ... ...... ... ... да ... мен әскери
құралымдардың мемлекеттік мекемелерінің жедел басқару құқығындағы қорғаныс
объектілері, қару жарақтың, әскери техниканың ... ... ... ... мен ... да ... ... қаупі – саяси және өзге де мақсаттарға қол ... ... ... ... ... күш ... ... қолдану
мүмкіндігі көзделетін тұрақсыздық факторы;
9) мемлекеттің әскери ...... ... ... ... ... ету ... міндеттерді шешуге
тікелей бағытталған Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен ... ... ... мен ұйымдардың жиынтығы;
10) соғыс қатері – туындаған қарама-қайшылықтарды әскери күш қолдану
әдістерімен ... ... ... ... ... ... ұрындыруға деген нақты қалыптасқан ниет;
11) әскери техника – Қарулы ... ... да ... мен ... ... қарулар, ұрыс машиналары, аспаптар мен басқа
да техникалық құралдар;
12) әскери бөлім – Қарулы Күштердің, басқа да ... мен ... ... ... ... табылатын мемлекеттік мекеме;
13) қару-жарақ - әр түрлі қару, оқ-дәрі түрлерінің кешені, ... ... ... ... тасығыштары мен құралдары;
14) Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері (бұдан әрі – Қарулы
Күштер) – ... ... ету, ... ... беру немесе
тікелей сыртқы қатерді болдырмау, сондай-ақ Қазақстан Республикасының
халықаралық міндеттемелерінен ... ... ... үшін Қазақстан
Республикасы құрған және ұстайтын мемлекеттің әскери ұйымының негізі;
15) Жоғары ... ... ... ...... оның орынбасарлары, Қарулы Күштер түрлерінің бас ... ... ... ... ... өзге де лауазымды
адамдар;
16) азаматтық персонал – ... ... ... ... ... ... ... тұратын Қазақстан Республикасының
азаматтары;
17) басқа да әскерлер мен әскери құралымдар – ... ... ... ... Ішкі ... ... ішкі әскерлері мен
әскери-тергеу органдары, Қазақстан Республикасы Президентінің Күзет
қызметі, ... ... ... ... ... ... органының басқару органдары мен азаматтық қорғаныс бөлімдері,
әскери ... ... ... запастар – Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен
әскери құралымдардың арсеналдарында, базалары мен қоймаларында ... ... ... бір ... ... әскери мүлік – қаруландырудан алынған, тікелей
мақсатына орай пайдалануға жарамсыз, есептен шығарылған, запаста ... ... ... ... ... ... да әскерлер мен әскери
құралымдардағы басы ... және олар ... ... ... ...... кезде немесе соғыс уақытында әскери
қызметшілерге, бөлімшелерге, әскери ... ... ... беруге белгіленген материалдық құралдардың саны;
21) қорғаныс – Қазақстан Республикасының әскери ... ету, ... ... ... және оның шекарасына қол
сұғылмаушылықты қару-жарақпен қорғау жөніндегі ... ... ... ... және өзге де сипаттағы мемлекеттік шаралар
жүйесі;
22) ... ...... Күштердің, басқа да әскерлер мен
әскери ... ... ... жедел басқару құқығында
бекітіліп берілген жылжымайтын мүлік;
23) аумақты жедел жабдықтау – ... ... ... шешу үшін ... ... ... жол желілерін, қойма
шаруашылығын, байланысты, сумен, жылумен және ... ... және ... әзірлікте ұстап тұруға бағытталған іс-шаралар кешені;
24) әскери басқару органдары - әскери басқарудың стратегиялық, жедел-
стратегиялық, жедел-аумақтық, жедел-тактикалық, тактикалық және ... ... түрі - ... ғана тән ... ... мен әскери
техникасы, сондай-ақ оларды ұрысқа қолдану тәсілдері бар Қарулы Күштердің
дербес не ... ... ... кіретін түрі;
26) арнаулы әскерлер – Қарулы Күштердің жауынгерлік ... ... және ... ... ету, барлау, байланыс,
радиоэлектрондық ... ... ету ... ... ... үшін ... әскери бөлімдер мен бөлімшелер;
27) арнаулы құрылымдар – жұмылдыру жарияланған кезде темір жолдар
мен ... ... ... және өзен порттарын, әуежайларды,
аэродромдарды, байланыс желілерін, газ және мұнай ... ... ... жабдықтау жүйелерін қалпына келтіру жөніндегі жұмыстарды ... ... ауыл ... ... және байланыстың кідіріссіз
жұмысын ұйымдастыру үшін және ... ... ... үшін құрылатын
құралымдар;
28) соғыс кезі – мемлекеттер арасындағы соғыс жарияланған (соғыс
қимылдары іс ... ... ... ол аяқталғанға (іс жүзінде
тоқтатылғанға) дейінгі қарым-қатынастар;
29) ... ...... ... ... және коммуникацияларын қарсы жақтың іс қимылынан, диверсиялық
немесе террорлық актілерін қорғау ... ... ... ... ... іс-шаралар жиынтығы, сондай-ақ төтенше жағдай
немесе соғыс жағдайы режимдерін енгізу және қамтамасыз ету;
30) ... ... ету – ... ... ... да ... әскери құралымдарды қару-жарақпен және әскери техникамен қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... ... тыл – ... Күштерді, басқа да әскерлер мен әскери құралымдарды
тыл және техникалық жағынан ... ... ... ... ... тыл жағынан қамтамасыз ету – Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер
мен әскери құралымдардың ұрысқа әзірлігін ... тұру ... ... ... тұрмыстық және өзге де ... ... ... ... ... ... – қару-жарақты, әскери техниканы, арнаулы
құралдарды олардың ұрысқа жарамды ... ... ... тікелей
мақсаты бойынша қолдануды болдырмайтын жағдайға келтіру, сондай-ақ олардың
компоненттерін кейіннен пайдалану мақсатында бөлшектеу;
3-бап. Қазақстан Республикасының әскери қауіпсіздігін ... ... ... ... ... ... ... әскери қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... принциптері:
1) басқа ... ... ... шекараларының
мызғымайтындығын, аумақтық тұтастығын құрметтеу және олардың ішкі істеріне
араласпау;
2) ... ... ... және ашықтық шараларын нығайту;
3) халықаралық дауларды бейбіт жолмен реттеу;
4) ... ... ... болып табылатын халықаралық
міндеттемелерді сақтау және шарттардың мақсатына қол ... ... ... тиімді ынтымақтастық және ... ... ... ... ... қарым-қатынасты ұстану;
6) әскери жанжалдарды болғызбауға, бейбітшілікті ... мен ... ... ... және өңірлік қауіпсіздік жүйелерін ... ... ... ... ... ... ... және
Үкіметінің қорғаныс саласындағы өкілеттіктері
5-бап. Қазақстан Республикасы Президентінің қорғаныс саласындағы
өкілеттігі:
1. Қазақстан ... ... ... Республикасы Қарулы
Күштерінің Жоғарғы Бас Қолбасшысы болып табылады.
2.Қазақстан Республикасының ... ... ... әскери саясатының негізгі бағыттарын
айқындайды;
2) Қазақстан Республикасының Әскери ... ... ... да ... мен әскери құралымдардың құрылысы мен даму ... ... ... ... ... ... Қарулы Күштерді қолдану жоспарын, сондай-ақ мемлекеттің жұмылдыру
жоспарын бекітеді;
4) ... ... ... әскерлер мен әскери құралымдарға жалпы
басшылықты жүзеге асырады;
5) Қарулы Күштердің ... штат ... ... ... ... мен ... қызметшілерге еңбекақы төлеу жүйесін бекітеді;
6) осы Заңның 18-бабының 2-тармағында көзделген міндеттерді орындау
үшін бұл туралы Республика ... ... ... ете ... ... ... ... шешімдер қабылдайды;
7) жоғары офицерлік құрамның ... ... ... ... ... ... әскери атақтар береді;
8) Қарулы Күштердің жоғары қолбасшылығын қызметке тағайындайды және
қызметтен босатады;
9) ... ант ... ... ... жарғыларды, әскери қызметті өткеру
ережесін, әскери нышандарды, Қарулы ... ... да ... мен ... ... киім ... мен ... белгілерін бекітеді;
10) Қазақстан Республикасының қорғаныс және әскери ынтымақтастық
саласында келіссөздер жүргізеді және халықаралық шарттарға қол ... ... ... ... ... ... шақыру және
мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерді запасқа ... ... ... ... ... қызметке, сондай-ақ әскери міндеттілерді арнаулы
жиындарға шақыру туралы шешім қабылдайды;
12) Парламент палаталарының ... ... ... ... ... ... және ... жөніндегі халықаралық
міндеттемелерді орындау үшін пайдалану туралы ұсыныс енгізеді;
13) Қазақстан Республикасының Конституциясында көзделген ... ... ... ... ... ... жағдайын енгізеді,
ішінара немесе жалпы жұмылдыру жариялайды және бұл ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарына сәйкес өзге
де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
6-бап. Қазақстан Республикасы Парламентінің ... ... ... Парламенті:
1) Қазақстан Республикасының қорғанысын қамтамасыз ету ... ... ... оларға өзгерістер мен толықтырулар енгізеді;
2) соғыс және бітім мәселелерін ... ... ... ... ... ... Қарулы
Күштерді бейбітшілікті қолдау және қауіпсіздік жөніндегі халықаралық
міндеттемелерді орындау үшін ... ... ... ... ... ... белгілейді;
5) қорғаныс және әскери ынтымақтастық мәселелері жөніндегі халықаралық
шарттарды бекітеді және күшін жояды;
7) қарғаныс және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің қорғаныс саласындағы
өкілеттіктері
Қазақстан Республикасының Үкіметі:
1) ... ... ... негізгі бағыттарын әзірлейді,
Республиканың қорғаныс қабілетін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... әзірлейді және олардың орындалуын
қамтамасыз етеді;
3) Қорғаныс ... өзге де ... және ... ... ... ... жасайды;
4) Мемлекеттік қорғаныс тапсырысын қалыптастыру, орналастыру және
орындау ... ... ... іске ... ... ... айқындайды;
5) Мемлекеттік қорғаныс тапсырысын қалыптастыру, орналастыру ... ... ... саясатты іске асыру жөніндегі уәкілетті
органның ұсынысы бойынша жыл ... ... ... ... ... өнеркәсібінің, сондай-ақ ғылыми-зерттеу және
тәжірибелік-конструкторлық ... ... ... ... мекемелер
мен кәсіпорындарды құру, қайта ұйымдастыру және тарату ... ... ... оқу ... ... оқу ... ... кафедраларын
құру, қайта ұйымдастыру және тарату туралы шешімдер қабылдайды;
8) жоғары оқу орындарындағы ... ... ... ... ... ... ... басқа да әскерлер мен әскери құралымдарды
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жүйесі мен шарттарын айқындайды;
10) Қарулы Күштерді, басқа да әскерлер мен әскери құралымдарды қару-
жарақпен, ... ... және ... ... және қамтамасыз етуді ұйымдастырды;
11) жабдықтау нормаларын және материалдық запастардың санаттарын
бекітеді;
12) ... ... ... ... және орындауды
ұйымдастырады, сондай-ақ ... ... ... ... және ... тәртібін белгілейді;
13) мемлекеттік органдардың, меншік нысанына қарамастан, ұйымдардың
жұмылдыру даярлығына басшылық жасауды жүзеге асырады;
14) ... ... ... ... ... ... іс-шаралардың орындалуын қамтамасыз етеді;
15) әскери міндеттілер мен ... ... ... ... ... ... бекітеді;
16) әскери-көліктік міндеттілік туралы ережені бекітеді;
17) ... ... ... ... ... ... ... әскери қызметке шақырылуға тиісті азаматтардың санаттары мен
санын, сондай-ақ ... ... ... ... ... оқытылған
мамандардың жыл сайынғы санын айқындайды;
19) ... ... ... ... және даярлауға ... ... ... ... Күштерді, басқа да әскерлер мен әскери
құралымдарды жасақтауға арналған мемлекеттік тапсырысты ... ... және ... қорғанысты жоспарлауды және ... ... ... асырады;
21) Қазақстан Республикасының заңнамасына ... ... ... және ... да ... ресурстарды қорғаныс мұқтаждары үшін беру және
пайдалану тәртібін белгілейді;
22) пайдаланылмайтын ... ... ... сату және ... сондай-ақ қорғаныс объектілерін мүліктік жалға беру (жалгерлікке
беру) тәртібін белгілейді;
23) ... ... және ... ... қол ... ... халықаралық келіссөздер жүргізу туралы шешімдер
қабылдайды;
24) қорғаныс ... үшін жеке және ... ... ... ... ... ... мемлекеттің өтеу
тәртібін белгілейді;
25) әскери мүлікті есепке алу және ... ... ... қару мен ... техниканың, стратегиялық материалдардың, озық
технологиялар мен қос мақсатта пайдаланылатын ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарымен және
Президенттің актілерімен өзіне жүктелген өзге де функцияларды орындайды.
10-бап. Қазақстан ... ... ... ... мен міндеттер
1.Қазақстан Республикасының азаматтары:
1) келісім-шарт ... ... ... ... қызметке баруға;
2) қорғанысты нығайтуға жәрдемдесетін ұйымдардың қызметіне қатысуға
құқылы.
2. ... ... ... әскери міндеттілікті орындауға;
2) азаматтық және аумақтық қорғаныс ... ... ... ... және ... ... өздерінің меншігіндегі
мүлікті қорғаныс мұқтажы үшін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген
тәртіппен оның ... ... ... тең ... ... ... Қарулы Күштер, басқа да әскерлер мен әскери құралымдар
18-бап. Қарулы Күштер және олардың мақсаты:
1. ... ... ... тойтарыс беруге, ... ... ... мен ... ... қорғауға,
мемлекеттік және әскери объектілерді күзетуге және қорғауға, әуе кеңістігін
қорғауға, сондай-ақ Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... Күштер Қазақстан Республикасы Президенті ... ... және ... ... ... жағдайлардың
салдарларын жоюға, сондай-ақ террорға қарсы операциялар жүргізу ... ... ... ... ету үшін тартылуы мүмкін.
3. Қазақстан ... ... ... міндеттерді орындау үшін Қарулы Күштерді қолдану ... ... ... ... ... ... және
тәртіппен жүзеге асырылады.
4. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері ... бір ... ... ... ... ... сәйкес біріккен
қолбасшылықта болуы мүмкін.
20-бап. ... ... ... ... ... жеке ... әскери қызметшілер мен азаматтық
персонал адамдары кіреді.
2. Қарулы Күштер:
1) азаматтарды аумақтан тысқарылық және ... ... ... ... ... ... және ... Республикасының заңнамалық
актілеріне сәйкес олардың әскери қызметке ерікті түрде келуі арқылы әскери
қызметшілермен;
3) ... ... ... және ... ... ... ... азаматтық персоналмен жасақталады;
3. Қарулы Күштерді жұмылдыруды өрістеу үшін мемлекетте ... ... ... ... құрылады.
21-бап. Қарулы Күштерге басшылық және оларды басқару
1. Қарулы ... ... ... ... ...... Республикасы Қарулы Күштерінің
Жоғарғы Бас ... ... ... ... Бас қолбасшылық (Жоғарғы Бас қолбасшылықтың Ставкасы)
соғыс уақытында Қарулы Күштерге басшылық жасайтын жоғары әскери ... ... ... ... Бас қолбасшылықтың Ставкасы Қарулы Күштерді басқаруды
Штабтар бастықтары комитеті арқылы жүзеге асырады.
4. Қарулы Күштерді ... ... ... ... ... арқылы Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрі жүзеге асырады.
6-тарау. Соғыс кезі. ... ... ... Азаматтық қорғаныс.
Аумақтық қорғаныс
28-бап. Соғыс кезі
1. Соғыс кезін Қазақстан Республикасына басқа ... ... не ... ... ... жасаған жағдайда, сондай-ақ Қазақстан
Республикасы бекіткен халықаралық шарттарда көзделген ... ... ... жариялайды.
2. Соғыс кезі жарияланған немесе соғыс қимылдары нақты басталған
сәттен бастап соғыс ... ... ол ... ... тоқтату туралы
хабарланған кезден бастап аяқталады, ... ... ... ... ... ... ... жағдайы және жұмылдыру
1. Соғыс жағдайы режимі, жұмылдыру дайындығын ұйымдастыру және оның
тәртібі Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Қарулы Күштер, сондай-ақ оның құрамына
кіретін Ішкі істер ... ішкі ... , ... ... Шекара қызметі, Республикалық ұлан, Қазақстан Республикасының
төтенше ... ... ... ... ... ... органдары
мен қорғаныс бөлімдері және арнаулы ... ... ... ... ... ... беру ... ұрыс қимылдары мен өзге де іс-
қимылдарды жүргізе береді.
7-тарау. ... ... ... ... ... саласындағы халықаралық
ынтымақтастығы
1. Қазақстан Республикасының агрессиядан бірлесіп қорғануды
қамтамасыз ету, ... ... және ... жөніндегі басқа
мемлекеттермен ынтымақтастығы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... сәйкес құрылады.
2. Қарулы Күштер Қазақстан Республикасы Парламентінің Конституцияға
сәйкес қабылдаған шешімі негізінде бейбітшілікті ... және ... ... ... орындайды.
3. Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерде ... ... ... ... ... міндеттемелерді орындауға тікелей
қатысқан және ұрыс қимылдарына араласқан ... ... ... ... қатысу кезеңі Қазақстан Республикасының заңнамасына
сәйкес айқындалады.
33-бап. Қазақстан Республикасының қорғанысы және Қарулы Күштері туралы
заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық
Қазақстан ... ... және ... Күштері туралы
заңнамасын бұзуға кінәлі тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... Н.Назарбаев.
Астана, Ақорда, 2005 жылғы қаңтардың 7-сі. №29-ІІІ ҚРЗ
Қосымша №3
Қазақстан ... ... ... және әскери қызмет туралы (үзінділер)
Осы Заң Қазақстан Республикасы азаматтарының ... және ... ... ... ... қатынастарды
реттейді.
1-тарау. Жалпы ережелер
1-бап. Осы Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар
Осы ... ... ... ұғымдар пайдаланылады:
1) әскери қызмет – ... ... ... да ... мен ... ... ... мемлекеттік қызметінің ерекше түрі;
2) әскери қызметшілер – ... ... ... да әскерлер мен
әскери құралымдарда әскери қызметте тұратын Қазақстан ... ... ... - ... ... ... және әскери есепте
тұрудың ... ... ... запаста болатын Қазақстан Республикасының
азаматтары;
4) әскери атақ - ... ... мен ... ... ... айырым белгісі;
5) әскери міндеттілік – ... ... ... ... ... жөніндегі конституциялық міндеттілігі;
6) әскери киім нысаны - ... ... ... Күштерге,
басқа да әскерлер мен әскери құралымдарға тиістілігін ... ... ... ... ... бар нысанды
киім(киім-кешек) мен жабдықтар;
7) шақыру бойынша әскери қызмет ... ... ... ...
мерзімді әскери қызметке шақырылған, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... бойынша әскери қызмет өткеріп жүрген әскери
қызметшілер – Қарулы Күштерге, басқа да ... мен ... ... ... ... түрде кірген Қазақстан Республикасының азаматтары;
9) ... ...... ... ... да әскерлер мен әскери
құралымдардың мемлекеттік мекемесінің әскери атағына сәйкес Қазақстан
Республикасының заңнамасымен ... ... ... ... ... ... ... әскери жиындар - әскери қызметшілердің әскери даярлығы, әскери
білімін жетілдіру жөнінде, сондай-ақ ... ... ... ... ... арттыру мақсатында оларды әскери бөлімдерге шақыра
отырып, Қарулы ... ... да ... мен ... ... ... ... есеп - әскери қызметшілердің, әскерге шақырылатын және
жұмылдырылатын ресурстардың есебін жүргізу және оларды талдау жүйесі;
12) ... ...... ... меңгеру және
жетілдіру, офицерлердің ... ... ... ... білімдерін
тереңдету және орнықтыру;
13) ... - ... ... бойынша қосымша білім беру
бағдарламалары бар жалпы орта, бастауыш және кәсіптік орта ... ... ... ... ... ... жалпыға бірдей әскери оқыту – соғыс жағдайы енгізілген кезеңде
Қазақстан ... ... ... әскери даярлыққа міндетті
оқыту;
15) әскер жасына дейінгілер - әскери есепке алынғанға дейін ... ... ... ... ... ... ... міндеттілердің запасы(запас) – аудандардың (облыстық
маңызы бар қалалардың) жергілікті әскери басқару органдарында әскери есепте
тұратын, ... ... ... да ... мен ... құралымдарды
толықтыра жасақтау, өрістету және шығынының орнын ... ... ... міндеттілер;
17) әскери қызметті ерікті түрде өткеру туралы келісім-шарт (бұдан
әрі келісім-шарт) – ... ... ... қызметті қамтамасыз ету
және өткеру мүддесі үшін тараптардың міндеттемелері мен жауапкершілігін
белгілейтін ... ...... ... (орталықтарында), орта
немесе жоғары әскери оқу орындарында оқитын сарбаздар ... ... ... ... ... ...... Республикасының мемлекеттік органдарын,
ұйымдарын, Қарулы Күштерін, басқа да әскерлері мен ... ... ... мен ... ... ... немесе олардың қайсыбір
бөлігін (ішінара жұмылдыру) ... ... ... ... ... іс-шаралар кешені;
20) бастапқы әскери даярлық - әскери іс және ... ... ... ... ету негіздері бойынша міндетті оқыту пәні
(оқу пәні);
21) ұйымдық-штаттық іс-шаралар – Қарулы ... ... да ... әскери құралымдарда өткізілетін штаттарды құру, тарату, орын ... ... ... ... ... мен ... ... іс-
шаралар;
22) кейінге қалдыру – азаматтарды әскери қызметке шақыруды осы Заңда
көзделген негіздер бойынша кейінге қалдыру;
23) ... - ... ... әскери қызметтен босату немесе
запаста болудың шекті жасына ... ... ... ... ... не ... қызметке жарамсыз деп танылған адамдарды әскери ... ... ... қызметтен босату;
24) офицерлер – офицерлер құрамының ... ... ... ... тексеру жиындары – соғыс уақытының ұйымдық-штаттық құрылымындағы
міндеттерді орындауға арналған ... ... ... тексеру
мақсатында өткізілетін әскери жиындар түрі;
26) әскерге шақырылушылар – аудандардың ... ... ... ... ... басқару органдарының шақыру учаскелеріне
тіркелген және мерзімді әскери қызметтен өту үшін ... ... ... ... мен ... ... шақыруға жататын еркек жынысты азаматтар;
27) шақыру учаскесі – аудандардың (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... ... және шақыру
учаскелеріне тіркеу кезеңінде құратын ... ... ...... ... ... ... және
әскери қызметке шақыру кезінде оларды медициналық куәландырудан ... ... ... және спорттық-көпшілік жұмысты жүргізетін
пункт;
29) запаста болу - ... ... ... есепте және әскери
есепте болған кезеңінде ... ... ... ... ... ... жиын пункті - әскерге шақырылушыларды бақылау медициналық
куәландырудан ... ... ... ... ... ... ... Қарулы Күштерге, басқа да әскерлер мен
әскери құралымдарға әскерге шақырылушылардың командаларын құру және ... ... ...... ... құрамының
әскери атақтары берілген әскери қызметшілер;
32) сарбаздар (матростар) – ... ... ... ... ... ... ... тыңдаушылар – жоғары әскери оқу орындарында, офицерлер құрамының
білімін жетілдіру ... ... ... ... офицерлер құрамының
әскери қызметшілері;
34) арнайы жиындар – төтенше жағдайлардың салдарын жою жөніндегі іс-
шараларды ... ... және ... ... ... өзге де жағдайларда өткізілетін әскери жиындар түрі;
35) ... ... ...... ... азаматтарды осы Заңда
айқындалған тәртіппен Қарулы Күштерге, басқа да ... мен ... ... ... ... қызмет;
36) оқу-жаттығу жиындары - әскери міндеттілерді даярлау мен қайта
даярлау мақсатында ... ... ... ... Қазақстан Республикасының әскери міндеттілік және әскери қызмет
туралы заңнамасы
1. Қазақстан Республикасының әскери міндеттілік және ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және
осы Заңнан, ... ... өзге де ... ... тұрады.
2. Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шартта осы
Заңдағыдан ... ... ... онда халықаралық шарттың ережелері
қолданылады.
3-бап. Әскери міндеттілік мазмұны
1. ... ... ... ... ... ... және ... кезде және соғыс уақытында Қарулы Күштерді, басқа да
әскерлер мен ... ... ... ... ету мақсатында
Қазақстан Республикасының Конституциясымен белгіленеді.
2. ... ... ... ... ... даярлауды;
2) азаматтарды әскери есепке алу мен шақыру учаскелеріне тіркеуді;
3) әскери қызметке шақыруды;
4) ... ... ... ... ... запаста болған кезеңінде әскери жиындардан өтуді;
7) соғыс жағдайын енгізу кезеңінде азаматтарды жалпы әскери ... ... ... ... ... ... қызметтік және
мүліктік жағдайына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге көзқарасына, саяси және
өзге де сенім-нанымына, ... ... ... ... ... ... Азаматтар осы Заңда көзделген негіздер бойынша ... ... ... ... ... ... азаматтар әскер жасына
дейінгілер, әскерге шақырылушылар, әскери қызметшілер, әскери ... ... ... ... санаттарына бөлінеді.
4-бап. Әскери қызмет мазмұны
1. ... ... ... ... азаматтары үшін Қарулы
Күштерде, басқа да әскерлер мен әскери құралымдарда белгіленеді.
2. Әскери қызмет:
1) ... ... ... ... ... бойынша әскери қызметті қамтиды.
Шақыру бойынша әскери қызметке:
1) сарбаздар (матростар), сержанттар (старшиналар) ... ... ... осы ... ... ... ... офицерлердің әскери
қызметі;
3) жұмылдыру, соғыс жағдайы, соғыс уақыты және ... ... ... ... ... ... ... әскери қызметке:
1) сарбаздар (матростар), сержанттар (старшиналар) және ... ... ... ... ... ... өткеретін
әскери қызметшілердің әскери қызметі;
2) ... оқу ... ... және ... ... мен оқуы ... Әскери жиындарға шақырылған әскери міндеттілер әскери ... ... ... ішкі ... ... ... ... қылмыстық-
атқару жүйесі оқу орындарының және өртке ... ... ... ... оқу ... ... оқу бөлімдерінде оқыған уақыты мерзімді
әскери қызметті өткеруге теңестіріледі.
5. ... ... ... Республикасының халқына адалдығы
туралы әскери ант ... ... ант ... ... ... оны ... ... жұмылдыруға шақырылған кезде қабылдайды.
6. Осы Заңмен айқындалған тәртіппен азаматтар әскери қызметтен
кейінге қалдырылуы ... ... ... ... ... Азаматтарды әскери қызметке даярлау
10-бап. Азаматтарды әскери қызметке даярлау
1. ... ... ... ... - әскер жасына дейінгі және
әскер жасындағы азаматтарды әскери қызметтің негіздеріне үйрету мақсатында
олармен міндетті ... ... ... ... ... ... қызметке даярлау:
1) бастапқы әскери даярлықты;
2) әскери-техникалық мамандықтар бойынша ... ... орта ... беру ... ... ... ... бойынша әскери даярлауды;
4) жоғары кәсіптік ... беру ... ... ... ... ... ... дене шынықтыруды, ... ... ... ... ... ... ... даярлауды Қазақстан Республикасының
Үкіметі белгілеген тәртіппен мемлекеттік ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... дейінгілер мен әскерге
шақырылушылардың әскери қызметке даярлықтан ... ... ... ... әскери қызметке даярлау ісінің ұйымдастырылуы мен
өткізілуін бақылауды Қазақстан ... ... ... ... Бастапқы әскери даярлық
1. Қазақстан ... ... ... ... ... бастауыш кәсіби және орта кәсіби білім беру ... ... ... ... ... Әскерге шақыруға жататын және бастапқы әскери даярлықтан ... ... ... ... ... ... ... одан
мерзімді әскери қызметке шақырылар алдында өтеді.
3. Бастапқы әскери даярлықтың өткізілуіне ... ... ... беру ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Қорғаныс министрлігімен және басқа да мүдделі мемлекеттік
органдарымен бірлесіп жүзеге асырады.
4. ... ... ... ... жөніндегі орталық
атқарушы органы, Қорғаныс министрлігі, Қазақстан Республикасының денсаулық
сақтау саласындағы уәкілетті органы бастапқы әскери ... ... ... ... ... құруға көмек көрсетеді.
5. Бастапқы әскери даярлықты ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... ... шақыру учаскелеріне тіркеу
1. Азаматтарды шақыру учаскелеріне тіркеу – тиісті жергілікті атқарушы
органдар әскер жасына дейінгілерді әскери ... қою үшін ... ... ... ... жүргізетін әскери есеп іс-шаралары.
2.Тіркелетін жылы он жеті жасқа толатын еркек жынысты азаматтар шақыру
учаскелеріне ... ... ... тіркеу жыл сайын қаңтар-наурызда:
1) азаматтарды әскери есепке алу;
2) ... ... ... ... ... ... және денсаулық жағдайын анықтау;
4) жалпы білім деңгейін және мамандығын белгілеу;
5) дене даярлығы деңгейін ... ... ... ... ала белгілеу;
7) әскери-техникалық мамандықтар бойынша даярлау және ... ... түсу үшін ... ... ... ... ... шақыру учаскелеріне тіркеуді тиісті жергілікті
әскери ... ... ... ... (облыстық маңызы бар
қалалардың), республикалық маңызы бар ... және ... ... және ... ... Кенттердің, ауылдардың ... ... ... ... және ... ... жыл ... Қазақстан
Республикасының Қорғаныс министрлігі белгілеген мерзімде тиісті жергілікті
әскери басқару органдарына ... ... ... ... ... ... тізімін береді.
5. Азаматтарды шақыру ... ... ... ... ... ... бар ... республикалық маңызы бар қаланың
және астананың аудандарында ... ... және ... ... – тиісті жергілікті әскери басқару органының
бастығы;
комиссия төрағасының ...... ... ... өкілі;
комиссия мүшелері:
тиісті ішкі істер департаменті (бөлімі) бастығының орынбасары;
медицина қызметкерлерінің жұмысына басшылық жасайтын ... ... ... ... бар ... жөніндегі комиссия құрылады.
Тіркеу жөніндегі комиссияның дербес құрамын және оның жұмыс
тәртібін жыл сайын ... ... ... ... ... ... ... тіркелу кезінде азаматтар әскери қызметке
жарамдылық деңгейін анықтау үшін Қазақстан Республикасының Үкіметі
бекітетін Қарулы ... ... да ... мен ... ... ... сараптама жүргізу ережелерінде (бұдан әрі - Әскери-дәрігерлік
сараптама ережелері) айқындалған ... ... ... ... ... өткен азаматтар тіркеу ... ... ... шақырылушылардың әскери есебіне алынады, ал
әскери-медициналық комиссияның шешімімен әскери есептен шығарыла отырып,
әскери қызметке жарамсыз деп ... ... ... есепке алынбайды.
7. Он жеті жасқа толатын жылының 1 сәуіріне ... ... ... есепке тұрмаған әскерге шақыру жасына дейінгілер әскери
есепке қоюдан жалтарғандар деп есептеледі.
8. Азаматтар әскерге шақыру ... ... ... ... ... ... ... үшін қажетті уақытқа жұмыс орны мен
атқаратын қызметі сақтала отырып, жұмыстан ... ... ... ... ... ... есеп ... айқындалады.
4-тарау. Азаматтарды әскери қызметке шақыру
22-бап. Әскери қызметке шақыруға жататын азаматтардың міндеттілігі
Әскери қызметке шақыруға ... ... ... әскери басқару
органының шақыру қағазы бойынша шақыру комиссиясына келуге міндетті. Шақыру
қағазын азаматтың жеке өзіне ... ... ... ... ... ... ... (оқу) орны бойынша ұйымның басшысы қол
қойғызып тапсырады.
Шақыру қағазын азаматтың жеке ... ... ... ... оның келуін қамтамасыз ету тиісті ішкі істер ... ... ... ... әскери қызметке шақыру
1. Азаматтарды мерзімді әскери ... ... ... ... және Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы
негізінде жылына екі рет жүргізіледі.
Он ... ... жеті ... ... шақыруды кейінге
қалдыруға немесе шақырудан босатылуға ... жоқ ... ... ... да әскерлер мен әскери құралымдарды жасақтау үшін қажетті мөлшерде
мерзімді әскери қызметке шақыруға жатады.
2. Оқу ... ... ... осы ... ... 4-ші
тармағында көрсетілген, жиырма жеті жасқа толмаған және ... ... ... ... белгіленген мерзімін өткермеген азаматтар осы
Заңға сәйкес мерзімді әскери қызметке шақыруға жатады.
28-бап.Әскери қызметке шақырудан босату
1. ... ... ... ... ... ... ... әскери міндетті өткеріп жүрген немесе өткерген;
2) денсаулық ... ... ... ... ... деп ... ... жеті жасқа толғаннан кейін мерзімді әскери қызметке заңды
негізде ... ... ... өткеру кезеңінде қызметтік міндеттерін атқару
кезінде туыстарының бірі (әкесі, анасы, аға-інісі немесе ... ... ... ... ... ... ... екінші топтағы мүгедек
болып қалған;
5) ... ... ... (баламалы) қызмет өткерген;
6) ғылыми дәрежесі бар азаматтар босатылады.
2. ... ... ... ... ... ... запасқа қойылған
азаматтар жиырма тоғыз жасқа толғаннан кейін, сондай-ақ осы баптың ... 1), 2), 5) және 6) ... ... ... ... ... шақырудан босатылады.
3. Әскери жиындарға шақырудан:
1) тізбесін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын ұйымдарда
мамандықтары ... ... ... әскери міндеттілер, жұмыс істеп жүрген
бүкіл кезеңіне;
2) Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдарында қорғанысты,
қауіпсіздікті және ... ... ... етуге байланысты лауазымдарда
жұмыс істейтін адамдар;
3) ... ... және ... ... ... ауыл ... және ауыл шаруашылығы техникасын жөндеу
ұйымдарында жұмыс істейтін адамдар, егіс және егін ... ... ... ... ... ... беру ұйымдарының педагог
қызметкерлері оқу жылы кезеңіне;
6) күндізгі ... ... ... беру ... ... ... міндетті әйелдер;
8) әскери міндеттілер запасқа шығарылғаннан ... екі ... он ... ... ... үш және одан да көп ... бар адамдар;
10) өздеріне қатысты анықтау, алдын-ала тергеу жүргізіліп жатқан
немесе сот қылмыстық іс қарап ... ... ... ... ... немесе жергілікті өкілді
органдардың депутаттары болып сайланған әскери ... ... Осы ... ... 1) және 8) ... аталған
әскери міндеттілер арнаулы жиындардан, өтеуден босатылмайды.
5. Денсаулық жағдайы бойынша әскери қызметке жарамсыз деп ... ... ... және ... ... әскери қызметке шақырудан
босатылады.
6. Мүдделі адамдардан нотариаттық куәландырылған тиісті ... ... ... кезде, осы баптың 1-тармағының 2) тармақшасында аталған
азаматтардан басқа, әскери қызметке шақырудан босатылуға ... ... ... ... ... әскери қызметке шақырылуы мүмкін.
7. Сотталғандығы заңда белгіленген тәртіппен өтелмеген және ... ... ... ... ... ... ... жатпайды.
8. Осы баптың 1-тармағының 2) тармақшасында көзделген шақырудан
босатудың негіздері ... ... осы ... белгіленген тәртіппен
әскерге шақыруға жатады.
5-тарау. Келісімшарт бойынша әскери қызмет.
29-бап. Әскери қызмет ... ... ... ... ... ... ... келісімшартты Қазақстан
Републикасының азаматы Қарулы Күштердің, ... да ... мен ... ... ... ... жасасады.
2. Келісімшарт ерікті түрде Қазақстан Республикасының заңнамасына
сәйкес екі тараптың арасында жазбаша жасалады және өз ... ... өтуі ... ... ... мерзімінен бұрын босатылуына байланысты;
3) әскери қызметшінің әскери қызмет ... ... ... ... ... бастап;
4) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге де
жағдайларда тоқтады.
3. ... ... ... ... ... ... әскери
қызметке кіруінің еріктілігі, азаматтың әскери ... ... ... мен ... ... да ... бекітіледі.
4. Әскери қызмет өткеру туралы келісімшарттың талаптары азаматтың
келісімшартта белгіленген мерзім ішінде Қарулы Күштерде, ... да ... ... ... әскери қызмет өткеру міндеттілігін қамтиды.
Келісімшарттың ... ... ... ... жеңілдіктер, кепілдіктер мен өтемақылар алуды қоса алғанда,
азаматтың өз ... мен ... ... ... құқықтарының сақталу
құқығы көрсетіледі.
5. Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... тиісті лауазымдағы әскери қызметті әскери қызмет өткеру
туралы келісімшарт жасаспастан өткереді.
Аталған әскери ... ... ... ... Әскери
қызмет өткеру ережелерімен айқындалған тәртіппен ... ... ... жаңа ... ... ... әскери қызметтен босатылады.
6. Жоғары білімі бар және алты ай ... ... ... ... қызметшілері Әскери қызмет өткеру ережелерінде айқындалған
тәртіппен ... ... ... ... кіруге құқылы.
30-бап. Келісімшарт бойынша әскери қызметке кіретін адамдарға
қойылатын талаптар
1. ... ... ... ... кіретін адамдар мынадай
талаптарға сай келуге:
1) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... он ... ... кіші және әскери
атағына байланысты әскери қызметте болудың осы Заңмен белгіленген ... ... ... ... ... ... әскери қызметке:
1) сот әрекетке қабілетсіз ... ... ... ... ... ... комиссияның қорытындысына сәйкес әскери қызмет
міндеттерін атқаруға кедергі келтіретін науқасы бар;
3) Қазақстан ... ... ... ... ... бас тартқан;
4) Әскери қызметке кірер ... ... ... ... ... алып ... сотталғандығы бар не өзіне қатысты
қылмыстық іс қозғалған;
5) ... ... ... ... екі жыл ... ... ... бұзушылық жасағаны үшін тәртіптік жауаптылыққа тартылған;
6) әскери қызметке кірер алдындағы бір жыл ... ... үшін сот ... ... жаза қолданылған;
7) әскери қызметке кіруге дейінгі үш жыл ішінде сыбайлас ... ... ... үшін сот ... ... жаза ... егер ... бір жыл толмаса, мемлекеттік қызметтен теріс
себептермен босатылған адамдар қабылданбайды.
3. ... ... ... ... ... ... ... тексеру жүргізіледі.
4. Адамның белгіленген талаптарға сәйкестігін айқындау үшін әскери-
дәрігерлік сараптама ережелеріне сәйкес медициналық куәландыру ... ... ... ... болмашы шектеулермен әскери ... деп ... адам ... ... ... ... ... қызметке кіретін адамнан бас тарту
үшін:
1) осы баптың 2-тармағында көрсетілген мәліметтерді ... ... ... ... ... бос қызмет
орындарының жоқтығы да негіздер болып табылады.
31-бап. ... ... оқу ... түсуі. Әскери оқу
орындарында оқитын азаматтармен әскери қызмет өткеру туралы ... ... оқу ... ... ... ... оқуға түсетін жылы он жеті жасқа
толған, бірақ жиырма бір ... ... ... ... жылы ... төрт ... толмаған әскери қызмет
өткерген азаматтардың және мерзімді әскери қызмет өткеріп жүрген әскери
қызметшілердің;
3) ... ... ... ... ... жүрген әскери
қызметшілердің түсуге құқығы бар.
Әскери даярлық бойынша қосымша ... бар ... ... тәрбиеленушілері әскери оқу орындарына түсуде артықшылығы бар
құқыққа ие болады.
2. Курсанттың (тыңдаушының) ... оқу ... ... күні ... ... ... ... күні болып есептеледі.
3. Әскери оқу ... ... ... ... ... қызмет өткеру ережелеріне сәйкес тағайындалады.
4. Әскери қызметті ... ... ... оқу орындарына
қабылданған кезде әскери қызметші мәртебесіне ие болады және олар он ... ... ... ... ... оқу ... кемінде бірінші курсты
аяқтаған соң әскери қызмет өткеру туралы келісімшарт жасасады.
Келісімшарт бойынша әскери қызмет ... ... ... ... оқу ... ... ... әскери қызмет өткеру
туралы жаңа келісімшарт жасасады.
Келісімшарт бойынша әскери қызмет өткерген, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... азаматтар әскери оқу
орындарынан шығарылуға жатады.
5. Әскери оқу ... ... ... ... ... ... ... белгіленген тәртіпте әскери қызметті одан ... үшін ... ... оқу орындарынан шығарылған, сондай-ақ әскери қызметті
өткеру туралы келісімшарт жасасудан бас ... ... ... егер
олар шақыру бойынша белгіленген әскери қызмет мерзімін өткермесе,
тұрғылықты жері ... ... ... қою үшін ... және ... жалпы
негіздерде әскери қызметке шақырылады. Бұл ... ... ... үшін ... оқу ... ... әскери қызметшілер
өздерінің оқуына жұмсалған бюджет қаражатын мемлекетке өтеуге міндетті.
7. Әскери қызметші әскери оқу ... ... ... ... ... бас ... ... келісімшартты өз бастамасы бойынша бұзса,
өзінің ... ... ... ... ... ... ... жататын сома келісімшарт мерзімі аяқталғанға дейін әрбір толық
өткерілмеген айға барабар есептеледі.
8. ... ... оқу ... ... ... ... лейтенант әскери атағы беріледі.
32-бап. Келісімшарт мерзімі және оны жасасу ... ... ... ... ... ... ... қызметте
болудың шекті жасына жеткенге дейін үш жылға, бес жылға, он жылға немесе
әскери оқу ... оқу ... және оны ... ... ... он ... ... мүмкін.
2. Кандидаттарды іріктеу және олардың келісімшарт бойынша әскери
қызметке кіру тәртібі Әскери қызмет ... ... ... ... ... ... ... Әскери қызмет міндеттерін атқару
1. Запастағы әскери қызметші, сондай-ақ азамат әскери ... ... ... ... ... жауынгерлік іс-қимылдарға ... ... ... ... ... ... ... жағдайларында міндеттер
атқарған;
3) ... пен ... ... жөніндегі бітімгершілік
операцияларына қатысқан;
4) ... және ... ... ... ... ... қатысқан;
5) кемелердегі оқу-жаттығуларға немесе жорықтарға қатысқан;
6) егер бұл ... ... ... күн ... ... ... ішінде немесе басқа да уақытта әскери бөлімнің
аумағында болған;
7) ... ... ... қызметте, қызмет орнына бару және кері қайту жолында болған;
9) емдеуде, емдеу орнына бару және кері ... ... ... ... демалысын өткізу орнына бару және кері қайту жолында
болған;
11) ... ... ... ... ... немесе еркінен айрылу жағдайында болған;
13) жеке адамның өмірін, денсаулығын, ар-намысы мен қадір-қасиетін
қорғаған;
14) адам мен ... ... мен ... ... ... ... мен қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жөнінде құқық
қорғау ... ... ... сот жеке ... ... ... мүдделерінде жасалған деп
таныған өзге де іс-қимылдар жасаған жағдайларда, әскери ... ... ... ... ... ... әскери қызмет міндеттерін атқаруға
қатысы жоқ немесе Қазақстан Республикасының заңнамасын ... ... ... мен өкімдер беруге тыйым салынады.
37-бап. Әскери қызметтен босату
1. ... ... ... ... қызмет өткеру ережелеріне
сәйкес мынадай негіздер:
1) әскери қызметте болудың шекті жасына ... жасы ... ... ... ... ... әскери қызмет мерзімінің
аяқталуы бойынша;
3) әскери-дәрігерлік комиссияның әскери қызметке жарамсыз ... ... деп ... ... қорытындысына байланысты денсаулық
жағдайы бойынша;
4) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... бас бостандығынан айыру ... ... ... сот ... ... күшіне енуі;
6) әскери оқу орнынан шығарылуы;
7) Қазақстан Республикасының азаматтығынан ... ... ... ... ... бойынша өткеріп жүрген әскери
қызметші:
1) ұйымдық-штаттық іс-шаралар кезінде;
2) ... ... ... қызметке ауысуына
байланысты;
3) оның келісімшарт талаптарын орындамауына, сондай-ақ ... ... ... ... ... тексерістен бас тартқанда;
5) әскери қызметшіге шартты түрде бас бостандығынан айыру ... ... ... сот ... ... күшіне енуіне байланысты;
6) теріс себептер бойынша мерзімінен бұрын босатылуы мүмкін.
3. Келісімшарт ... ... ... ... ... әскери
қызметші:
1) келісімшарт талаптары өзіне қатысты елеулі және (немесе) ... ... ... ... ... отбасы мүшесінің медициналық көрсетулер бойынша
әскери қызметші әскери қызметін өткеретін жерде тұруына болмауы және ... жаңа ... ... ... ауыстыру мүмкіндігінің болмауы;
отбасын басқа жерге көшіру қажеттігіне байланысты әскери ... ... ... ... әскери қызмет орнының өзгеруі;
тұрғылықты жері ... ... ... ... органының
қорытындысына сәйкес, денсаулық жағдайы бойынша тұрақты күтімді ... ... ... не бірінші немесе екінші топтағы мүгедектер
болып табылатын ... ... ... күйеуіне, аға-інісіне, апа-
қарындасына, атасына, әжесіне немесе ... ... ... ... ... ... ... жеткен немесе он сегіз жасқа
толмаған, заң бойынша аталған азаматтарды асырауға міндетті басқа ... ... ... ... ... ... қызметші анасыз (әкесіз) тәрбиелеп отырған, он ... ... ... ... жасау қажеттігі салдарынан отбасы жағдайы бойынша;
3) Қазақстан Республикасының өкілді органдарына сайланған ... ... ... сайланған немесе тағайындалған жағдайда әскери
қызметтен мерзімінен бұрын ... ... ... ... ... жоқ және ... ... әскери қызметті
өткеріп жүрген әскери қызметші мынадай мән-жайлар бойынша:
1) осы Заңның ... ... және ... ... ... қалдырудан бас тарту туралы өтініш берген ... ... ... ... ... кейінге қалдыру құқығы
туындаса,
2) Қазақстан Республикасының заңдарына ... шет елге ... ... ... ... болған кезде отбасы құрамында немесе
Қазақстан Республикасының шегінен тыс жерге ... ... ... ... ... ... ... кетсе, мерзімінен бұрын босатылуға құқылы.
5. Шақыру бойынша әскери ... ... ... ... ... ... ... 2-тармағының 1),2) тармақшаларында
көзделген мән-жайлар болған кезде әскери қызметтен мерзімінен ... ... ... ... ... ... ... қызметші – қайтыс болған
(қаза тапқан) ... ... ... ... бастап, ал сот хабарсыз ... ... ... қайтыс болды деп жариялаған әскери қызметші сот шешімі
заңды ... ... ... ... ... бөлімнің жеке құрамының
тізімдерінен шағарылады.
7. Белгіленген мерзімді ... ... ... ... ... ... соғыс жағдайы енгізілген жағдайда, оның ... ... ... ... ... ... ... және әскери
қызмет туралы заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық
42-бап. Азаматтар мен ... ... ... ... ... ... үшін ... Жергілікті әскери басқару органының шақыруы бойынша, ... ... ... және ... уақытында, көрсетілген мерзімде жиын
пункттеріне дәлелсіз ... ... ... ... ... сәйкес жауаптылықта болады.
2. Әскери жиындардан ... ... ... ... ... ... әскери қызметте болудың белгіленген тәртібіне қарсы ... ... үшін ... ... ... Республикасының
заңдарына сәйкес жауаптылықта болады.
3. ... ... ... ... және ... қызмет
туралы заңнамасын бұзуға жол берген шақыру комиссияларының мүшелері, әскери
қызметке шақыруға ... ... ... ... ... сондай-ақ басқа да адамдар Қазақстан Республикасының заңдарына
сәйкес жауаптылықта болады.
4. Азаматтардың әскери міндетті ... ... ... ... әскери қызметті өткеруіне кедергі келтіретін адамдар
Қазақстан Республикасының заңдарына ... ... ... ... ... ... лауазымды адамдары мен
ұйымдардың басшылары осы ... ... ... ... ... және ... уақытында шақырылған азаматтардың уақытылы
келуіне кедергі келтіргені үшін Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес
жауаптылықта ... ... ... ... Республикасының әскери
міндеттілік және әскери қызмет туралы заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылығы
1. Әскери ... ... ... мен ... ... ... бірдей.
2. Әскери қызметшілер қылмыстар және өзге де құқық бұзушылықтар
жасағаны үшін ... ... ... ... ... ... әскери тәртіпті бұзғаны үшін жауаптылыққа тарту
тәртібі әскери жарғылармен белгіленеді.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаев.
Астана, Ақорда, 2005 жылғы ... 8-і. ... ... ... хан
Кіші жүз ханы. Шыңғысханның он бесінші ұрпағы.
1710 жылы Қарақұмдағы ... ... жас ... Кіші жүз ... және хан болып сайланды, ал түмен басы болып атақты батыр
Бөгенбай ... ... ... ... үшін ел ... күн ... ... болды,
жоңғарлар тарапынан болатын шабуылдар халықты көп күйзеліске ұшыратты.
Әбілқайыр бұл ... ... ... танытты. Ол бабаларының иелігінде
болған Сайрам, Түркістан және Ташкент қалаларын қорғау жолында ... ... ... Бұл ... ... ... қалған кезде,
тең емес ұрыста анасы мен әйелі тұтқынға түскен соң, Әбілхайыр хан шегінуге
мәжбүр болды. 1718 жылы ... ... мен ... 30 ... әскері
жоңғарлармен қанды шайқас жүргізді.
Әбілқайыр жастайынан батылдығымен танылып, ... ... ... саясаткер болды. 1726 жылы үш жүздің қазақтары бас қосқан құрылтайда
билер мен ... ... ... Қазақ хандығы әскерінің бас
қолбасшысы етіп сайлады. Ал Әбілқайырдың хандық дәрежеге ... ... жылы оның ... ... ағылшын суретшісі Джон Кэстль былайша
түйіндейді. “Ол зор тұлғалы, ... ... жүзі ... шырайлы, түсі
сондай жылы кісі, сонымен қатар зор ... пен ... ... ... ... шынымен-ақ бүкіл ұлтта оған тең келетін кісі жоқ. ... ... ол ... ғана ... оның ... балалары да осы лауазымды
алып жүр. Жоңғар қалмақтарымен болған соғыста ... ... ... ... ... алғаннан кейін Кіші орда оны хан сайлады”.
Әскербасы Әбілқайыр халық жасақтарында қыруар істер атқарды, соғысу
қабілетін ... ... ... және ... күштерде адамгершілік рух пен
патриотизмді марапаттап отырды. 1728 жылы қазақ ... ... ... Бұл шайқастар Ұлытау тауларында, Қарасиыр жері мен Бұланты
өзенінің бойында ... ... ... ... ұлы ... ... талқандады. Бұл жеңістен кейін халық ... қол ... ... ... ... ... Басқыншыларға қарсы
халық жұмыла көтерілді. Алайда бұл жеңілістен кейін де жау әлі ... ... ... ... ... жаңа ... бастады. 1730 жылы
көктемде Балқаштың оңтүстік-шығысындағы Итішпес елді мекенінде ... ... ... ... тағы ... ... қарсы жүз
жылдық соғыста қазақ халқы өзгерісті кезеңге аяқ басты, ... бір ... ... дәл осы ... Болат хан қаза табады. Сондықтан да басқа ... ... ... ... ... ... жағдайларға
байланысты, Болат ханның жас ұлы ... хан ... ... ... жаңа ... ... құптамай, бас сардар атағынан бас тартып, өз
әскерімен кіші жүзге келеді. ... соң ... ... ... ... ... қазақтың әскері ыдыраған соң, әр жүз жаудан жеке өзі ... Бұл ... Кіші жүз ... өте ауыр ... ... ... төрт жағынан бірдей қоршаған ... ... ... ... ... ... көмек сұрауға мәжбүр болды. Ресейдің қоластына
еніп, жан сақтап қалу үшін Әбілқайыр 1730 жылдың күзінде елші жібереді.
1731 жылы ... ... ... ... ант берді. Бұл антты
1738, 1740, 1742 жылы ... Ант беру ... ол ... тату ... қарамағына өткен башқұрт пен Еділ ... ... ... ... ... ... жоңғар қалмақтарының қол
астында қалған қазақ жері мен ... ... ... ... сүйеніп, қазақ арасындағы беделін арттырып, үш ... ... өзі ... ... ... ... ... емес,
мұрагерлік жолымен қалдыруды көздеді. Сөйтіп ол жеке ... ... ... ... да ойлады. Алайда Ресей саясаты да тереңде жатты.
Империя қазақ жерін бүтіндей отарлауды ойлады. Әбілқайыр Петербург ... оның ... ... ... дер ... ... Ханның өз ұлы
Қожахметті аманаттан қайтарып ... ... ... ... Анна Ивановнаның, кейіннен Елизавета Петровнаның талаптарына
мойынұсынбауы, Кіші жүзде дербес саясат жүргізуге тырысуы, ел тәуелсіздігін
сақтау бағытындағы шаралары отаршылдықтың ... ... ... Орыс үкіметімен әр түрлі қатынастарды үзбей, Әбілқайыр сонымен
қатар, жоңғар қоңтайшысы ... ... ... байланыста болды. Жоңғар
шапқыншылығы әлсіреген сайын Ресейден бойын аулақ салуға ... 1740 ... ... ... аз ... ... хан атанды. Бірақ Иранның Нәдір шаһынан
ығысып, тастап шығуға мәжбүр ... ... үш ... ... қадірлі
билерімен, белгілі батырларымен, саяси қайраткерлерімен тығыз қарым-қатынас
жасады. Өзінен жас, беделі өсіп келе жатқан ... әр ... ... ... бір әйелі Қарашаш - Әбілқайырдың қызы. Кіші жүз ханы
ретінде оның саясатында қайшылықтар да бар. ... ... ... тірегі
болған Ор бекінісін салуды өзі ұсынды. 1737-38 жылғы ... ... ... ... ... басуға қатысуы туысқан екі елдің қарым-
қатынасын шиеленістірді. Әбілқайырдың дербестігі мен қазақ ... ... ... ... сұлтандарға ұнамады. Солардың бірі – Орта ... ... Ор ... ... келе ... ... ен ... қалып, оны өлтіреді. Ханның серіктері де сол жерде қаза тапқан.
Бірақ Барақ Әбілқайырды “орысшылдығы” үшін ... ... жеке ... ... ... іске ... еді. ... моласы Қабырға
өзенінің Ұлқұяққа құятын тұсында, Торғай қаласынан 80 шақырым жерде. Кейін
бұл ара Хан ... ... ... ... хан тұсындағы батыр, атақты қолбасшы. Қазақ жауынгерлері
арасында зор беделге ие ... ... оны ... ... ... ... ... Сырдария өзенінің жағасында дүниеге келіпті. Оның ... ... ... – Ақша, анасы – Баяу деген кісілер. Бөгенбайдың екі ... ... ...... би, ...... туған.
Батырлығы мен қолбасшылық дарыны арқасындаБөгенбай ... ... ... ел ... ... ... кетті.XVIII ғасырдың бірінші
жартысында қазақ даласын қорғауда Бөгенбай батыр ... ... ... түсті. Олжабай, Қабанбай, Малайсары секілді дарабоздармен қоян-қолтық
Көксерке атын борбайлап, қазақ халқының тәуелсіздігі жолындағы талай қанды
айқастарға ... ... ... ж”не қытай әскерлерімен болған
қиян-кескі шайқастарда көрсеткен қайраты сол ... ... ... ... ... өлең ... өрнектеліп қалды.
1725-1727 жылдары Бөгенбай батыр Абылай ханмен бірге қазақ ... осы ұрыс ... ... жеңілген соң қалмақ әскері Түркістан
мен Саураннан Жоңғар Алатауының арғы жағына қуылған болатын.
1756-1758 жылдары Бөгенбай батыр Талқы түбінде Шығыс ... ... аяқ ... ... әскерімен қиян-кескі шайқасқа қатысты. Бұл ұрыста ол
қытайларды қыра талқандап, ... ... қуып ... ... ... ... ... батыр, көрші
елдермен келіссөздер ... ... ... ... Оның Кіші жүз
елімен жиірек қатысуында да бір мән бар. Біріншіден, орыс ... ... ... ... жүрген сарбаздарын қайтарып алу мәселесі
болса, екіншіден, Ресей ... одақ ... ... ... ... екенін
бағдарлау. Бұл тұста қазақ елінде іргелі хан ретінде Әбілқайыр ғана белгілі
еді. Оның орыс әкімшілігімен ... ... ... ... ... ... қалып келе жатқанын Бөгенбай батыр секілді қолбасшылар бақылап
отырды. Бұл кездің тағы бір ... – ел ... ... саңлақ
сарбаздарды халық арасында абырой- беделі бар ... ... ... халықтың ұлы жиын, үлкен кеңесінде жалпы бұқараның ұсынысымен
тағайындалды, ... ... 1710 ... Қарақұмда Бөгенбай батырды бүкіл
халықтың қалауымен қазақ жасақтарының қолбасы етіп сайлайды. Осы жасақтар
әзірлігінің ... ... мол ... ... тез арада
ойсырата соққы беріп ... ... ... шағы – ... қоса от ... орақ ... кезі еді. Осы уақыттарда сыртқы жаумен жекелеген ... ... ... ... ... аты ... даңқы артқан болатын.
Бөгенбай батыр ұрыстарда ұдайы жүрмеген ... ... ... халқының келешегін көп ойлаған абзал жан. Жас кезінде шайқастарда
батырлығымен ... ... өз ... ... ... ... ... жорықтарын, қоғамдық істерін, негізінен бес кезеңге бөлуге
болады:
1) 1696-1697 жылдары жоңғар ... ... 1710 ... ... бүкіл қазақ елі жасағының қолбасы болуы;
3) 1723-29 жылдардағы қазақ елінің жоңғарлардан жаппай жеңілісі ... ... ... ... ... берген тойтарыстарын ұйымдастыру;
4) 1731-1735 ... орта жүз бен ... ... ... ... ... ... жылдардағы Алтай-Тарбағатай, Жетісу жорықтарын
ұйымдастыру.
Бөгенбайдың батырлығынан басқа ақылгөй- көрегендігін, ... ... ... жан ... байқауға болады. Бұл жағынан
ол Төле бимен дәмдес қана болмаған, пікірлес дос болған.
“Жігіттік, ерлікті айтсаң ... ... деп ... ... ... халқы өзінің даңқты ұлының тұлғасын ... ... ... ... ... 1761 жылы ... ... ұлы Әділ жүргізген Қытай
империясы мен Қазақ хандығы арасындағы келісімге де барған.
Қазақ халқының бостандығы мен тәуелсіздігі үшін ... ... ... Бөгенбай батырдың жетістіктері Ресеймен достығымызды
нығайтып, біріккен одақ құруға септігін ... Бұл ... пен ... ... достық пен бірліктің бастамасы болып табылады.
Оның ерліктеріне ... ... ... батырдың денесі Түркістан
қаласындағы дүние жүзіне ... Қожа ... ... ... жерленген,
басына граниттен құлпытас қойылған.
Қосымша №6
Аңырақай шайқасы
1729 ... ... ... ... 1730 жылы біріккен қазақ
қолының жоңғар басқыншылығына қарсы жүз жылдық азаттық соғысында бетбұрыс
жасаған ең ірі ... ... ... ... үш жүз хандары (Жолбарыс,
Сәмеке, Әбілқайыр), билер (Төле, ... ... ... ... ... жиынында (1726) бүкіл қазақ қолының бірігуі (бас
қолбасшылыққа ... хан ... ... ... ... стратегиялық
шабуылға шығуға мүмкіндік туғызады. Саяси және әскери бірлікке ... үш жүз ... 1728 ... ... ... пен Шу ... қарай
жылжып, ұрысқа әзірлене бастады. Бұл кезде қалмақ қонтайшысы Севан Рабдан
өліп, оның ұлы Қалдан ... ... ... ... (1727). 1723 жылдан
бастап еліміздің Шығысы мен Жетісуды, ... ... орта ... ... ... ... ... енді қазақ жерін тұтастай иелену
ниетінде еді. Қазақтардың ... ... олар да Шу мен ... ... шеп ... Үш жүз жасақтары шешуші шайқас алдында Хан
тауында, ... ... ... бұл жер ... тауы ... жиналды. Бұл
таулардың бауырында “Үлкен Орда қонған” деген жер атаулары күні бүгінге
дейін ... ... ... ... ... Отар даласы, батысы Шу,
шығысы Күртіге дейінгі аралықтағы беделді жерлерде өткендігін бұл өңірде
жиі кездесетін қазақ, ... ... ... Бұл ... КСРО Бас
штабының 1942 жылғы құпия карталарында көрсетілген. Аңырақай аталатын да –
осы ... ... ... ... жаз ... ... (40-45 күн)
майданда біртіндеп басым түсе бастаған қазақтар Ит ... ... ... Алакөл емес) маңында ірі жеңіске ... ... ... 120км ... бұл көл қазір Сорқұдық деп аталады. Үш ... ... ... ... бас ... ... ... Аңырақай шайқасы алғашқыда позициялық, күштерді барлау соғысы
болды. Екі жақ та ... ... ... ... өз ... ... ... аз шығынмен көп қыруға тырысып бақты. Қалмақ ... ... ... еді. ... бірге өздерінде құйылған, Ресейден сатып
алынған әр түрлі қашықтыққа атқылайтын зеңбіректері де болды. Қазақтар ... ... ... ұрыс ... ... байқатты. Көптеген
қазақ батырлары соғыс өнерін жетік білетіндігін көрсетті. “Ай ... ... ... т.б. ... байырғы ұрыс-тәсілдерін кеңінен
қолданды. Ұлы жүз қолын Жолбарыс хан мен Төле би, бұл ... ... ... әр ... ... ... Қара батыр (Төле бидің күйеу
баласы), ... ... ... ... ... ... ошақтыларды Саңырық,
ыстыны Төлек, шапыраштыны ... бек, ... ... ... Орта жүз ... ... ... шақшақ Жәнібек, керей Жәнібек,
қыпшақ Тілеулі, қаракерей ... абақ ... ... ... кіші
жүз қолын тама Есет, шекті ... т.б. ... ... ... ... ... ... жеке жасағын ошақты Саурық батыр басқарды.
Кейбір ... ... ұлы хан ... 17-20 ... ... ... “Абылайлап” шапқаны осы шайқас деп көрсетіледі, сіргелі
Елшібек батырдың өз тобымен жау зеңбіректерін жарып жібергендігі айтылады.
Сонымен Аңырақай ... ... ... орны мен ... ... ... ... қатынастарының сипатынан көреміз. 1723
жылы көктемдегі ... ... ... ... ... үшін аса
ауыр болған. ХVІІ ғасырдағы қазақ-жоңғар қатынастары шеңберіндегі жорықтар,
негізінен, ... олжа ... ... ... 1723 ... жорық
басқыншылық сипатта, яғни қазақ халқының этникалық территориясын жаулап алу
сипатында өрбиді. Аңырақай шайқасының маңыздылығы да ... ... ... ... ... ... ... жылдары Ұлы
жүзді, Орта жүздің бірталай бөлігін жаулап алды. Осы бір 3-4 жыл ... өте ауыр ... ...... ... санасында бұл
“Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама” деген атпен, “Елім-ай” деген әрбір
сөзінен мұң мен зар ... ... өлең ... есте қалады.
Сөйтіп аталған шайқастан соң ... ... жаңа ... да, ол кезең басқа ... ... ... ... ... ... – 1723-1729 жылдардағы қазақ-жоңғар
қатынасының бір кезеңінде түбегейлі бетбұрыс әкелген және ... ... ... азат ... жол ... Ұлы ... болды. Аңырақай шайқасының қазақ
тарихындағы алатын орны мен маңызы осында болса керек.
Аңырақайдағы жеңіс – ... ... ... ... ... ... ... бірге халықтың қаны мен жанында қалыптасып, сонымен бірге
жасаған ұлттық сана-сезім өзінің күйзеліске түсуіне, дағдарысқа ... жол ... ... ... тек қана сезіну арқылы біле
алатын бұл күш – халық бірлігінің сақталуына мүмкіндік туғызады.
Ендеше Аңырақай шайқасы – қазақ ... оның ... ХVІІ ... ... ... ... ... әкелген, елді азат етуге
жол ашқан Ұлы Жеңіс болды. Сонымен бірге бұл оқиға – ... ... ... ұлттық сана-сезімді бір саты жоғары көтерген, қазақ әскери
өнері ... ... ... ... ... ... ... негіз қалайтын, қазақ халқына тәрбие құралы болған және
бола беретін шайқас деп ... ... Ұлы Отан ... жылы 22 маусымда фашистік Германияның әскерлері Кеңес ... ... Отан ... ... ... ... бір бөлігі ретінде қатысты.
Соғыс қарсаңында оның стратегиялық маңызы бар мол адам және ... ... ... ... ... таптық, ұлттық және отарлық езгі,
сауатсыздық және орта ғасырлық мешеулік ... әйел ... ... пен келісім жүзеге асырылды. Осының ... қол ... ... ... ... рөл атқарды. Қазақ халқы көп
ғасырлар бойы өзінің байтақ даласының шекараларын ойдағыдай ... ... ... ... ... орыстың үш төңкерісі жылдарында, азамат
соғысының майдандарында, бесжылдықтың ... ... ... ... ... ... жылдардағы фашизмге қарсы насихат
адамдарға зор ықпал жасады.
Кеңес адамдарының көпшілігі жауға қызмет ... ... ... ... ... берілгендік, патриотизм жаңа дүниені жасаушылардың саяси
пафосымен астаса отырып, ... ... ... ... әсерін
жеңе отырып, Отанды қорғау үшін топтасуға мүмкіндік ... ... ... оқу орындарына 42 мыңнан ... ... ... ... ... ... 27 әскери оқу орны толық
емес мәлімет бойынша 16 мың офицер даярлап ... ... ... ... ... ... мақсаттарға
жұмсалатын қаржы мейлінше қысқартылды, көптеген кәсіпорындар ... ... ... ... күші, шикізат, станок жабдықтары сондай
кәсіпорындардың пайдасына қайта бөлінді.
Қазақстандықтар соғыстың алғашқы минутында ... ... ... ... ... да, ... ... үйіне шабуыл
жасағандардың арасында да бар еді. ... ... ... ... ... ... ... К.Иманқұлов, пулеметші
Е.Качанов, минометші В.Фурсов, ... ... және ... ... ... ... Перемышль, Саарема аралы,
Минск, Одесса мен Севастополь үшін шайқасты.
КСРО-ның жау ... ... ... соғыстың алғашқы күнінен
бастап-ақ партизандар қозғалысы пайда болды, ол ... ... ... өз ... ... Армиясы қолбасшылығының міндеттеріне
бағындырып отырулары арқасында ... ... ... Оған
қазақстандықтар да қатысты. Ленинград облысында 220, Смоленск жерінде ... ... ... мен Беларуссияда 3000-дай қазақстандық болды. 300-дей
қазақстандық ... ... ... ... ... ... Т.Жангельдин, Ж.Саин,
Б.Оразбаев және басқалар партизандар мен тұрғын халық арасында үлкен жұмыс
жүргізді. Г.Ахмедияров, ... ... ... ... ... ... мен ... командирлері
болды. Партизандар командирлері ... ... ... ... ... ... ... батыры атағы берілді.
Ұлы Отан соғысындағы ерліктері үшін 11600 адамға Кеңес Одағының ... ... ... 497-і ... ... 97 ... ішінен бірінші болып, 1941 жылы 22 шілдеде ... ... ... ... дивизиясының командирі генерал-майор
К.А.Семенченкоға берілді, ең соңында ... атақ ... аға ... ... ол 1941 жылы Мәскеу түбіндегі ұрыстарда өз
батальонымен жау ... үш рет ... ... Соғысты Б.Момышұлы полковник
атағымен, 9-гвардиялық атқыштар дивизиясының командирі болып жүріп аяқтады.
Ерекше ерлік көрсеткен төрт ... ... ... ... және ... ... Одағының батыры атағын екі реттен ... ... ... ... ... ... атқыштар
С.Баймағамбетовтың, С.Лұтфұллиннің, Мие Сен ... ... ... брон ... ... минометші
Қ.Сыпатаевтың, атты әскер М.М.Қатаевтың, сапер П.И.Гонардың, ... ... ... ... бар; 110 ... ... үш дәрежесіне де ие болды. Соғыс бітерге қарай сақталған барлық
қазақстандық 12 дивизия құрметті ... ие ... ... бесеуі бір
орденге, төртеуі екі, екеуі үш орденге ие болды.
Қазақстандықтар соғыстың Қиыр Шығыстағы соңғы ... ... ... ... ... тізе ... ... Одағының Ұлы Отан соғысы
және екінші дүние жүзілік соғыс аяқталды. Адамзат ... ... ... жүзіне үстемдік жүргізу қаупінен сақталып қалды.
Агрессорлардың герман-италия-жапон одағын талқандау антифашистік
одақ халықтарының аса зор ... ... және ... ... ... болды. КСРО ең көп шығынға ұшырады – 27 млн. астам адам мерт болды.
Шамамен олардың 410 мыңы қазақстандықтар. ... ... ... ... қорытындылар ешқашан ұмытылмауға тиіс. Соғыстардың ішіндегі ең ауыр
соғыс жылдары және ең Ұлы ... ... онан ... ... ... ... Сағадат Нұрмағамбетов
Нұрмағамбетов Сағадат Қожахметұлы 1924 жылы 5 мамырда Ақмола облысы,
Ақкөл ауданында дүниеге келген, ... ... ... ... ... ... ... қазақтан шыққан тұңғыш армия ... ... ең ... ... министрі. 1924 жылы дүние есігін ... ... ... ... кезеңнің күтіп тұрғанын бүгінде бәріміз
білеміз. Оның үстіне қатал ... мұны ... ... ... ... ... бір ай ... аяулы әкесі Қожахметке ауыз салады. Бұл да
аз болғандай, арада алты жыл өткенде қос ... бір ... ... ... бақилық дүниеге жан анасы Айса да аттанады. Бірақ бұл кезде
бала Сағадат ... ... ... көз ... ал оның ... санасында мәңгі жаттап үлгерген еді. Сондай-ақ бала ... ... ... туыс ... ... ... да көп еститін.
Әсіресе Қобыланды, Алпамыс секілді батырлардың жауларын ылғи ... ... ... ... ... Жалғыз тірегі де, сүйеніші
де Сағит ағасын майданға аттандырған Сағадат та ... өзі ... ... майданға сұранумен болған. Өйткені олар да өз елінің
патриоттары болып өскен еді. Сөйтіп жүргенде мына жалғандағы ең жақын ... суық ... ... ... ... теңселіп сала берді. Сол түнді көз
ілмей ... ол ... ... қайтара берген әскери комиссариатқа
тағы келеді. Бірақ бұл жолы оның жүзін өрт сөндіргендей, көкірегін ... ... ... үшін кек ... ... тайынар емес. Әскери комиссар
сұңғыла кісі еді, мұны бірден ... ... ... ... Сағадат
Нұрмағамбетов 1943 жылы сәуірде ... ... ... ... ... ... ... жіберіледі. Солтүстік Кавказ, Украин
және Беларусь майдандарында взвод, рота және ... ... ... ... ... ... сол ... плацдарм үшін болған
ұрыста ерекше ерлік көрсетті. 1949 жылы ... ... ... ... ... ... ... істеді. 1954-58 ж. мотоатқыштар
полкінің командирі, 1958-61 ж. мотоатқыштар ... штаб ... ... ж. ... КСР ... ... ... бастығы, 1969-89 ж. Орта Азия
әскери округі қолбасшысының 1- ... ... ... ... ... Президенті Н.Назарбаев республиканың егемендігін,
аумақтық қауіпсіздігін, қорғаныс және ... ... ... ... ... ... КСР Мемлекеттік қорғаныс комитетін құру туралы”
Жарлыққа қол ... оның ... ... ... тағайындайды. Бірақ та бұл комитеттің ... ... тар ... ол ... құрылыс мәселесін түгелдей шеше алмайтын
еді. Сондықтан 1992 жылы 7-мамырда мемлекет басшысының жоғарыдағы комитеті
ҚР Қорғаныс министрлігіне ... ... ... Жарлығы шығып, бұл ... ... ... Сол күні Қазақстан Президентінің “Қазақстан
Республикасының Қарулы Күштерін құру туралы” №745 ... ... ... ... Күштерін өз бетінше қалыптастыруға негіз қалап еді. Сол
Жарлыққа сәйкес С.Нұрмағамбетов Қазақстан ... ... ... өз ... ... ... құрылымын қалыптастыруға бел шеше
кірісті. Әрине бұл ... ... ... еліміздің Қарулы Күштерінің
негізін салудағы ең қиын кезеңі еді. Өйткені, әскерлерді орталықтандырылған
қамсыздандыру мәселесі тоқтап, әскерден қашу ... ... ... ... ... ... Міне, осындай өте қиын жағдайда тәуелсіз Қазақстанның
өз дербес әскерін қалыптастыруға ... ... ... үшін 1994 ... ата-баба қонысының ең жоғары “Халық Қаһарманының” тұңғыш ... Иә, адам ... ... атты ұлы күш бар. Осы ... тек ... ... ерік-жігерге, дарын-қабілетке қалтқысыз, бар жан-
тәнімен сене білген адам ғана биік ... ... шыға ... мына ... көп өмірде тек өз күшіне сенгендер ғана ... жете ... және Гете ... ... үшін кім ... ... алса, өмір сүруге соның ғана толық қақы бар”. Олай болса ғұмыр ... ... ... етуді, Отан қорғауды кәсібіне айналдырған даңқты
батыр, ... ... ... ... ... перзенттік парызын
абыроймен атқарып шықты деп айтуға ... ... ... Ленин, 2 Қызыл Жұлдыз, 1,2- дәрежелі Отан Соғысы,
Қызыл Ту, “Құрмет ... ... ... ... ... ... орден, медальдарымен марапатталған.
Қосымша№9
Ауған соғысы:
Саңлақ жауынгер
Әділ Бектасұлы Әбдіхалықовтың өмір жолына қарап ... ... ... 1963 жылы ... ... айының ішінде Қаратал жеріндегі “Қоржынкөл”
деген совхозда дүниеге келген-ді. Әділ онжылдықты бітіріп, әскер қатарына
азаматтық борышын өтеуге ... Сол ... ... жерінде соғыс жүріп
жатқан. Бар арман-мақсаты Отанын ... ... ... ... ... еді. Жас жауынгер әскерге келіп, дайындық курсынан өте бастайды.
Негізінен ол ... ... ... ... өтеді.
Дайындық сапынан ойдағыдай өткен жауынгер 66-бригаданың саперлар ... ... ... ... көп ... ... Әділ осы ... жүріп, жиырмадан астам соғыс қақтығыстарына қатынасады. Арада бір
жыл майдангерлікпен өтіп, сексен екінші жылы бүкілармиялық ... ... ... ... ... ... ... үшін” медалымен
марапатталады.
Ауған соғысынан оралғанннан кейін ол Шымкент қаласындағы ... ... оны ... ... ... ... өзінің алғашқы еңбек
жолын бастаған еді. Жастық жалынмен әрі ... ... ... ... ... ... бөленеді.
Қырық жыл қырғын болса да Әділ Бектасұлы ауған ... ... ... ... еді. Әлі ... дейін ойына түскен сайын
төбе шашы тік ... ... бір ... ... Осыдан келіп, Қаратал
ауданының жұртшылығы да кезінде оны ... ... ... ... ... етіп сайлайды. Мұндай абыройлы міндетті Әділ жанын
сала атқарады. Ең алдымен ... ... қаза ... ... ... бақи ... есінде сақтау үшін олардың есімдерін көшеге
беру жағына ұйтқы ... ... ... клуб ... ... соғысында қайтыс
болған жастардың ата-аналарына үлкен көмек ұйымдастырып тұрды. Оның мұндай
тиянақты істерін аудан жұртшылығы біліп, азаматқа ерекше ... ... ... жанұяда үлгілі бас ие. Сүйіп қосылған жұбайы ... ... өмір ... екі бала өсіруде. Ұлы Мейірхан Әділов Алматы
қаласындағы Экономика және құқық академиясының ... ... ... ... ... ... үздік оқушыларының бірі.
Ауған соғысында ерекше көзге түскен саңлақ жауынгердің бұл игілікті
істері көпшілікке ... ... ... ... ... міндеттерінің бірі – барлық
мемлекеттердің бейбіт қатар өмір сүруін, әлемдегі тыныштықты сақтау ... ... ... ... ету. БҰҰ-ның құзырында халықаралық
шиеленістердің алдын алуға бағытталған алдын алу ... ... орын ... шиеленістерді бейбіт жолмен шешуге көмектесетін
бітімгершілік миссиясы сияқты ... бар. ... ... ... қимылдарының жайылуына жол бермеу, тараптардың бейбіт
келісімге келуіне дәнекер болу үшін ... ... ... ... ... және ... ... тосқауыл қою керек. Осы мақсатта БҰҰ-ның
бітімгершілік күштері – «көгілдір береттер» ... ... ... Олар ... ... ... ... елдерге тек сол мемлекеттердің
келісімімен ғана жіберіледі. Бітімгершілік күштер дегеніміз – бұл ерекше
әскерилер.Олар шиеленістің кез ... ... ... қолдап әрекет ете
алмайды. Олар адамдарға гуманитарлақ және медициналық көмек ... өту ... ... ... даму ... ... ... Сондай-ақ өздеріне шабуыл жасалған сәтте ғана қару қолдана
алады. ... ... ... ... үшін ... ... ... өкілдерінен ерікті тұрғыда ... ... ... ... ... ... 1948 ... бері 750
мың әскерилер, полиция қызметкерлері мен азаматтық ... ... ... ... ... қатысты. 1500 бітімгер өз ... ... ... ... ... ... бар ... мен
жолдар арқылы қамтамасыз ете алмаған жағдайда, БҰҰ Жарғысының VII тарауына
сәйкес бұдан да батыл іс-әрекет қолданылады. Қауіпсіздік ... ... ... ... «қажетті құралдар мен жолдарды», тіпті соғыс қимылдарын да
пайдалануға рұқсат етеді. 1950 жылы ... 1991 жылы ... ал ... ... ... ... отыр.
АҚШ және Қазақстан президенттерінің өзара келісіміне сәйкес 2003
жылдың тамызында «Қазбаттың» жеке ... ... екі ... Шығысқа ұшып кетті. Жергілікті жердің жағдайына бейімделудің ... ... ... кейін жасақ өз транспортымен халықаралық
жауапкершілік коалициясының польшалық аймағына - ... ... ... ... ... ... бұл жерде қазақстандықтар 5
айды өткізді.
Ирактағы бітімгершілік миссияны жүзеге ... ... ... 4 ... жуық жарылғыш заттарды жойды, әскери дәрігерлер ... ... ... көмек көрсетті, сондай-ақ ... ... ... ... мен ... ... іске баулуды жүзеге
асырды. Саяси шаралар мен алдын алу (превентивті, сақтандыру) дипломатияға
басымдылық беріліп ... ... ... де Қарулы күштердің кейбір
түрлері, оның ішінде бітімгершілік күштерге деген ... ... ... ... ... ... Қазбат дайындық,
тәжірибе жағынан алғанда аймақтағы ғана емес сондай-ақ бұрынғы кеңестік
кеңістіктегі ... бір ... ... Ол толықтай НАТО стандарттарына сай
жабдықталған және дайындалған, ... ... ... құрамына енеді.
Қазіргі уақытта оның базасында бітімгершілік бригадасы құрылған.
Қазбат бейбіт халықтың және Коалиция жауынгерлерінің ... ... ... бекзаттық миссияны орындаушы аймақтан шыққан жалғыз
құрылым. Тек ирактықтар ғана ... ... ... ... ... де
үйретіп жатқан қазақстандық саперлардың дайындық деңгейінің жоғары екені
байқалады. Қазбат офицерлері 200-ден астам маман дайындап ... БҰҰ мен НАТО ... ... ... орындауға арналған Аэромобиль әскери бригадасы құрылған. Бұл
қазақ жеріндегі ... ... ... бітімгершілері емес, керісінше,
жергілікті бітімгершілік күштерінің батальоны. Олар ... ... ... шөл ... ... ... аяқ киім, ал киім-кешегі басқа
елдердің бітімгершілерінен қалыс қалмайды. Қазақ, орыс, неміс және ағылшын
тілдерін жетік меңгерген.
2006 жылы ... ... НАТО ... ... ... Олар рота жауынгерлерінің лингвистикалық дайындығы ... ... ... ету ... ... ... операцияларына қатысып үлгерген және ... ... ... ... енді ... ... ... күштерін
әскери іске үйретіп жатыр. Міндетті бағдарлама – ... ... ... ... ... қажетті дағдылар мен тәжірибе жинақталады.
Мұндай жауынгерлер Қазақстан жерінде әлі де тым аз. ... ... ... ... ... ... контингентті бригадаға
дейін өсіруді өтінді. Бүгінгі күні ... ... ... ... ... Момышұлының нақыл сөздерінен:
v Жаныңнан күдер үзе соғыспасаң, жауды күйрете алмайсың.
v ...... ... ...... ... Сабырлылық алдында дұшпан сасады, сабырсыздан береке қашады.
v Ел үшін ...... сын, жұрт үшін ...... ... Отан үшін отқа түс ... анам, Отаным, сенен аяр жаным жоқ, сенен үркер күшім жоқ,-деп ер
қайратыңа мін дағы, өрге бас
М.Әуезов
Ата жұрты бұқара
Өз қолыңда болмаса,
Қанша жақсы ... ... ... ер ... ... биік ... шығарсың.
Жауды мықты демеңдер,
Ерлік қылсаң жығарсың.
Н.Байғанин
Тыныш кезде бұзаудай момын бол, ұрыс кезінде аш қасқырдай ...... ... –дауда көрінер
М.Қашқари
Ердің аты айқаста шығады.
Ю.Баласағұни
Ердің ұлы – соғыста
(Көне ұйғыр жазуы ескерткіші)
Батырлардың мықтысы қарушы болады,
Жігіттердің сұлуы бауыршы ... ... – ат ... ... ... - ... ... төмен санасаң – басқа шығар:
Жай қалдырсаң елемей аз жауыңды ... ... ... бір күн ... қашса жау оңбас
Ю.Баласағұни
Шоқпары бар жауға темір қалқан сайла
Ю.Баласағұни.
Бүгін атар оғың ... ... ... оқ ата ... қыл.
С.Сарайи.
Жау көргенде алып ер арыстан болар.
Ю.Баласағұни.
Қару-жарақ табылса, қарманып мінер ... күші ... ... ... күші – ... алып шығып тұрғанда.
Қорқыт.
Жаумен жағаласа түсу оңай, ажырасу қиын.
Рашид-әд-дин.
Осал ... көп ... ... ... қапы ... жүрмегін.
Ю.Баласағұни.
Жау ақылын тыңдауға болады, алуға болмайды.
С.Сарайи.
Қашқан жауды көп ... үшін ... ... ... ... – ең ізгі сезім.
Л.Н.Толстой
Ең зор ізгі ерліктерді Отанға деген сүйіспешілік туғызған
Ж.Ж.Руссо
Өз Отанын жан тәнімен сүю – адамшылықтың асқар шыңы.
В.Г.Белинский
Адам ... өмір сүре ... ... ... да өмір ... айналған жеңімпаздар.- Алматы: Мектеп, 1984.- 144б.- (Әскери-
патриоттық тәрбие кітапханасы)
Ахметжан Қ. ... ... ... ... ... 2006.- 216б.- (Менің Қазақстаным)
Аяшев Ж. Сыдық ... ... ... ... 81-атты әскер
полкінің взвод командирі жайлы очерк.- Алматы: Жазушы, 1972.- 24б.
Бекенов Қ. Тағдырымның жазғаны.- Қарағанды, 2002.- ... ... ... ... ... ... ... Л.Жаяу әскер:Әңгімелер.- Алматы:Жалын,1976.- 23б.
Қазақстан Республикасының Конституциясы.- Конституция ... ... Жеті ... 2003.- ... ... Қарулы Күштері // ... ... ... ... Ж. ... хан: ... және қолбасшы.- Алматы: Қазақстан,
1993.- 110б.
Нұршайықов Ә. Боздақтар.- Алматы:Санат, 2005.- 272б.
Рокоссовский К.К. Солдат парызы: ... ... ... ... ... тұлғалы есімдер: Библиографиялық құрал / Құраст.Мейрманова
А.А., Әділбекова Ж.М., ... А.А.- ... ... 2002.- ... Билер.- 2002.- Б.72б.
ІІІ-шығарылымы: Батырлар.- 2004.- Б.125б.
* * ... Ғ. Ішкі ... өз туы бар // ... ... ... қазан(N210).- Б.3
Алтынбаев М. Кәсіби армия - мемлекет қауіпсіздігінің кепілі // Егемен
Қазақстан.- 2006.- 25 қазан(№260-263).- ... М. ... ... ... ... өз борышын өтеуге әзір // Егемен Қазақстан.- 1997.- 7 мамыр.-
Б.2
Алтынбаев М. Қазақстанның кәсіби армиясы - жаңа ... ... ... ... 2006.- 6 ... Б.1, ... К. ... қарулы күштері және оның түрлері // Қазақ
тарихы.- 1999.- N3.- ... Б. ... - ел ... // ... ... 1997.- 17 қазан
Әлиханұлы Ж. №1 Халық Қаһарманы: ... ... ... әңгіме // Егемен Қазақстан.- 2006.- 16 желт.(№311-314).-
Б.9
Жеңіс жолының жалғастығы: (7 мамыр - Қазақстан Қарулы Күштерінің ... 1992 жылы ... ... ... ... ... төл әскері 13 жаста. Қаз. Рес. Қорғаныс министрі, армия генералы
Мұхтар Алтынбаевпен сұхбат; Әңг.: Ж.Самрат) // ... ... 2005.- ...... С.»Террористерді» тыпыр еткізбеді. Қазақстан ... // ... ... 2000.- 29 сәуір.- Б.4
Қазақ генералдары...ҚазақстанРеспубликасы Қарулы ... ... (Осы ... ... ... дерек бойынша) // Ана тілі.- 1997.-
18 қырк.(N38).- Б.6
Қожа А. Иә, ... ... ... әуе ... ... ... // Егемен Қазақстан.- 2003.- 24 қырк.- Б.6
Қазақстан Республикасының Заңы.
Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... Қазақстан.- 2005.- №12 қаңтар(№6).- Б.4
Мәди А. Қазір он үміткердің біреуі ғана ... ... ... ақшамы.- 2006.- 5 желт.(№140).- Б.8
Мұхаммед- Қари Қ. Шәкірттерін ел қорғауға ... ... ... ... ... академясының президенті генерал-майор
Абай Бәлекбайұлы Тасболатовпен сұхбат] // Жұлдыз.- 1997.- N10.- Б.151-153
Назарбаев Н. ... ... арта ... ... күштеріне - 5 жыл] // Егемен Қазақстан.- 1997.- 7 мамыр.- Б.1
Нұрмағамбетов С. Бір ... ... ... ... ... зорға көндірдім: / Кеңес Одағының батыры, Армия генералы, тұңғыш
Халық Қаһарманы Сағадат Нұрмағамбетовпен ... ... ... ... 2006.- 6 ... ... ... тастайды: [Қазақстан бойынша:Халыққа білім ... ... ... ... ... ... Сәулет;
«Бөбек» қоры балаларға // Парасат.- 1997.- N1.- Б.4-5
Смайыл Е. Қорғаныс министрі: Халық қаһарманы армия генералы ... ... ... сөз // ... ... 2006.- 11 ... Ә. Әлем елдері және әскери ынтымақтастық // Егемен Қазақстан.-
2006.- 6 желт.(№300).- Б.3
ТАСС. Қытаймен әскери ... жаңа ... ... // ... 1997.- 7 ... Б.1
Мазмұны:
Кіріспе
............................................................................
................
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ... №1. ... Республикасы Президентінің Жарлығы
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерін құру туралы ............
Қосымша №2. Қазақстан Республикасының Заңы: Қазақстан
Республикасының қорғаныс және Қарулы Күштері туралы ... №3. ... ... ... ... және әскери ... ... №4. ... ... №5. ... ... №6. ... ... №7. Қазақстандықтар Ұлы Отан соғысында ....................
Қосымша №8. Генерал Сағадат Нұрмағамбетов ............................
Қосымша №9. ... ... ... ... №10. ... №11. ... ... ... ... А.
Кенесары Т.Т.
Редакторы: ... ... ... ... ... ... ... С.Қ.
———————————————————————————————
Қазақстанның С.Бегалин атындағы мемлекеттік ... ... ... ... қ., Төле би к-сі, ... ... б.т ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 46 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің танкке қарсы және жаяу әскерге қарсы қолданылатын негізгі миналары, олардың тактикалық-техникалық сипаттары мен жалпы құрылысы6 бет
Қазақстан Республикасынының қарулы күштері. әскери қызмет75 бет
Қазақстан Республикасының мемлекеттік нышандары мен рәміздері. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің нышандары және өскери бөлімнің Жауынгерлік туы4 бет
Қазақстан Республикасының қарулы күштерінің қалыптасуы мен дамуы (1991-2010 ж.ж)53 бет
1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы5 бет
Ел әскерімен айбынды13 бет
Еңбекшілердің майдан вахтасындағы ерен еңбегі12 бет
Казіргі заманғы ұрыс сипаты7 бет
Кенесары көтерілісі20 бет
Кенесары Қасымұлы бастаған көтеріліс15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь