Қазақстанның тәуелсіздігі Түркияның қоғамдық пікірінде

Қазақстанның тәуелсіздігі Түркияның қоғамдық пікірінде

Кеңес Одағының ыдырау үрдісінің бастамасы деп саналатын Қазақстандағы 1986 жылғы желтоқсан оқиғаларының орын алуы Түркиядағы толқыныстардың тууына негіз болған еді. Түркия үшін Қазақстан туралы мәліметтер ХХ ғасыр басында жеткіліксіз болды. Түркия ғалымдары Қазақстанның саяси.әлеуметтік, экономикалық жағдайын тек Мұстафа Шоқайдың “Яш Түркістан” (Жас Түркістан) деп аталатын журналдарынан ғана оқып білді. Ататүрік кезінде түркологиялық зерттеу жұмыстарының қолға алынып, жандануы нәтижесінде Түркия халқы Қазақстан мемлекеті мен қазақтар туралы мәліметтер ала бастады. Бұл ретте В.В. Бартольдтың, З. Валиди Тоған, Абдулқадыр Инан, Зүбейр Хамит Кошай, Саадет Шағатай сияқты ғалымдардың Қазақстан жайындағы немесе қазақтар туралы жазған еңбектері мен Түркі университетінде осы тақырыптардағы оқылған дәрістерін айтуымызға болады.
Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Кеңес Одағының халқы, атап айтқанда қазақ халқы туралы мәліметтер Түркияға белгілі бола бастады. Бірақ соғыстан кейін Түркия мен Кеңестер Одағының ара.қатынасының бұзылуына байланысты ХХ ғасырдың 60.шы жылдарына дейін байланыс қайтадан үзіліп қалды.
1960 жылдың басында Түрік мәдениетін зерттеу институты құрылып, Кеңес Одағындағы түркі тектес халықтар жайында зерттеулер жүргізуге мүмкіндіктер туды.
        
        Қазақстанның тәуелсіздігі Түркияның қоғамдық пікірінде
Абдуллах Гүндоғду, Жафер Гүлер
Кеңес ... ... ... бастамасы деп саналатын Қазақстандағы 1986
жылғы желтоқсан оқиғаларының орын алуы Түркиядағы толқыныстардың тууына
негіз болған еді. Түркия үшін ... ... ... ХХ ... басында
жеткіліксіз болды. Түркия ғалымдары Қазақстанның саяси-әлеуметтік,
экономикалық жағдайын тек ... ... “Яш ... (Жас ... аталатын журналдарынан ғана оқып білді. Ататүрік кезінде түркологиялық
зерттеу жұмыстарының қолға алынып, жандануы нәтижесінде Түркия халқы
Қазақстан ... мен ... ... ... ала бастады. Бұл ретте
В.В. Бартольдтың, З. Валиди Тоған, Абдулқадыр Инан, Зүбейр Хамит Кошай,
Саадет Шағатай сияқты ғалымдардың Қазақстан жайындағы немесе ... ... ... мен ... ... осы ... дәрістерін айтуымызға болады.
Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Кеңес Одағының халқы, атап ... ... ... ... ... белгілі бола бастады. Бірақ соғыстан
кейін Түркия мен Кеңестер Одағының ара-қатынасының бұзылуына байланысты ХХ
ғасырдың 60-шы жылдарына дейін байланыс ... ... ... ... ... ... ... зерттеу институты құрылып, Кеңес
Одағындағы түркі тектес халықтар жайында зерттеулер жүргізуге мүмкіндіктер
туды.
80-ші жылдары Кеңестер ... ... ... орын ... Орыстандыру
саясаты үстем алып, Орталықтың (Мәскеудің) шешімімен КСРО-ның құрамындағы
Қырғызстан, ... ... ... ... ... олардың орнына орыс ұлт өкілдері отырғызылды. Мәселен, 1987
жылға дейін Өзбекстан Орталық комитеті құрамының 90 пайызын осындай
кадрлармен алмастырған.
1985 жылдың наурызында ... ... М.С. ... ... ... ... жағдайды “жеделдету” бағытымен жоймаққа әрекет етті. Ол
үшін қайта құру, қоғамды демократияландыру үрдісі қажет деп ... даму ... ... бірден-бір жолы
республикалардағы басшыларды алмастыру деп түсінген М. Горбачев ұзақ жылдар
Қазақстан үкіметін басқарған Д.А. Қонаевты 1986 ... 16 ... ... ... ... ... Г.В. ... алмастырды.
Қазақстан басшысының алмасуы демократияшыл жастар қозғалысының шығуына,
яғни тарихта “желтоқсан оқиғасы” деп аталған жағдайдың туындауына алып
келді.
1986 ... ... ... ... онан ... ... саяси
жағдайлар КСРО-ның ыдырауына алып келген еді. 1991 жылы бұрынғы одақтас
республикалар тәуелсіздіктерін ала бастады (1).
1986 ... ... ... ... ... да көп Қазақстанға деген
қызығушылық тудырды. Қазақстан Коммунистік Партиясы жетекшісі ... ... ... ... ұлты орыс ... ... ... хабар Түркияның «Жумхуриет», «Миллиет» және
«Тәржуман» сияқты мерзімді басылымдарында екі күннен кейін ... ... ... турасындағы хабардың газет беттерінде
жариялануы саясаткерлер арасында түрлі болжамдар ... ... ... ... ... ... ұлт ... шешілмеуінен деп
түсіндірді (2).
«Тәржуман» газеті Қазақстандағы желтоқсан оқиғасы турасындағы хабарды
“Қазақстан көтеріліс елі” деген тақырыппен жариялап, онда “Қазақстанда
жүздеген ... ... ... бұл орыс ... ... тарихтағы тұңғыш
қазақ халқының көтерілісі” деп жазды (3). Бұдан кейін аталмыш газеттерде
Қазақстанда болған оқиға турасында пікірлер жариялана бастады. Мәселен,
«Миллиет» ... ... ... ... Сами ... желтоқсан оқиғасының түркі халқы үшін маңыздылығын атай
отырып, бұл оқиғаның тамырында қазақ ұлтшылдық сезімінің бар екендігін атап
өткен. «Осы уақытқа дейін ... ... ... ... ... ... ... кездескен жағдай емес. Алматыда
көшеге шыққан қазақ жастары билік басына өзге ұлт өкілін әкелуге
табандылықпен қарсылықтарын ... Бұл ... ... ... ... ... сезімінен туындап отыр», – дейді (4). Ал ғалым,
әрі саясаткер Фахир Армаоғлы: «Оқиғаның мәні өте ... ... ... ... бұл ... қоғамнан жасыруға батылы жетпеді және ТАСС
бұл көтеріліс туралы хабарлауға мәжбүр болды. Оқиғаның ұлттық сипаты
болғандығы күмәнсіз» ... ... ... ... ... ... байланысты Түркияның мерзімді
басылымдарында күнделікті тарихшы, ғалым, саясаткерлердің осы мәселеге
байланысты түрлі ой-пікірлері жарияланып отырды. Бұл ... ... ... ұзақ ... бойы ... саясатынынң уысында
болса да еркіндікке, тәуелсіздікке деген патриоттық сезімдерін
жоғалтпағандығын айтты. Осындай пікірді Зафер Атай да ұстанды. «Жетпіс
жылдық ... ... ... ... ... қазақ ұрпағының
ұлттық сезімдер жойылмапты» дейді (6).
Түркия тарихшылары да желтоқсан ... ... ... ... ... ... ... Мәскеудің бұл желтоқсан оқиғасын “ұлтшылдық қозғалыс”
деп сипаттап, ... ... ... деп айып ... орыс ... отыр ... пікірде болды. Ол Қазақстан КСРО-дағы Ресей
Федерациясынан кейінгі үлкен территориясы, табиғи байлығымен, әрі түркі
халықтарының демографиялық жағынан өсуімен ... ... ... ... ... үрей ... “ұлтшыл”
ретінде айыптауының себебі де сондықтан екендігін айтады (7).
Қазақстандағы желтоқсан ... ... Гөзе ... ... ... ... ... халқының тәуелсіздік жолында үш күн бойы алаңға
шығуы ... жыл бойы ... ... ... ... көрсетті деген
тұжырым жасады (8).
80-ші жылдардың соңына қарай Еуропа елдерінде демократияландыру қозғалысы
қарқынды сипат алып, көптеген мемлекеттерде ... ... ... ... ... 1989 жылдың шілдесінде Польшада Тадеуш
Мазовиецкий премьер-министр болып сайланғаннан кейін елдің Шығыс Блогында
таралу ... ... ... Осы жылдың қарашасында Берлин
қабырғасының құлатылуы, екінші дүниежүзілік соғыстан кейін екіге бөлінген
неміс халқының қайтадан бірігу үрдісін ... ... ... Кеңес Одағының құлдырауы оның құрамынан одақтас
республикалардың біртіндеп бөліну ... ... ... ... ... ... ... одақтас республикалардың
егемендігіне жол ашты.
Түркия мен Қазақстан арасындағы ... ... 1990 ... ... ... ... ... Кемал Зейбек пен Қазақ мемлекеттік
мәдениет комитеті арасында екі ел арасында білім беру ... ... ... мамандар мен ғалымдармен тәжірибе алмасу, ортақ мәдени
шаралар жүргізу ісі жөнінде келісімге қол қойылды (9). Бұл келісім ұзақ
уақыт бойы үзіліп ... ... ... ... ... ... 31 қаңтарында Қазақ мемлекеттік мәдениет комитетінің басшысының
Түркияға келуі және осы жылдың 14 ... ... ... ... қол қоюы екі ел ... ... ... түсті (10).
Қазақстан тәуелсіздік алмастан бұрын Түркияның мемлекет басшысы
Тұрғыт Өзалдың 15 ... ... ... ... және ... ... Республикасы мен Түркия Республикасының қарым-қатынасы туралы”
келісімшартқа отыруы қазақ-түрік қарым-қатынастыраның достық бағытта одан
әрі дамуына, нығая түсуіне алып келді. Бұл ... екі ел ... ... кеңеюіне және елшіліктер ашуына жол ашты.
Тұрғыт Өзалдың бұл сапары түрік қоғамына Қазақстанды жаңа ... ... ... Түркияның мерзімді басылымдары Қазақстан мен Түркияның арасындағы
болашақтағы байланыстар туралы ашық жазып, Қазақстан президенті Н.Ә.
Назарбаевтың Түркияға ресми түрде шақырылғандығы ... ... ... ... Өзал ... Назарбаевпен Түркияның нарықтық экономикаға
өтудегі тәжірибелері, тұрақты валюта курсын бекітудегі ұсыныстарымен
бөлісіп, болашақтағы түрік кәсіпкерлері үшін ... ... ... ... ету ... жөнінде сұхбаттасты. Тұрғыт
Өзал журналистерге берген сұхбатында Түркия мен Қазақстан арасындағы
байланыстар одан әрі ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан мен Әзірбайжанға келесі сапарға
барудағы ниеті осы екі мемлекет халықтары мен Түркия ... ... ... ... деп тұжырымдады. Газеттің былай тұжырымдауы
Қазақстан Сыртқы істер министрі Ақмарал Арыстанбекованың “Өзалдың бұл
сапарының Қазақстан мен Түркия халықтары арасындағы ... ... ... мәні бар және екі ... ... ... салада дамитын
кезеңге аяқ бастық” деуі мен Қазақстан Мәдениет министрі Қанат Саудабаевтың
“Тіліміз, дініміз, мәдениетіміз, тарихымыз бір. ... ... ... ... енді ... қауышамыз” деген сөздеріне назар аударғандықтан болды
(12).
Президент сапарынаа қатысқан тілшілер де ... ... ... Бұл ... ... ... ... бізді ыстық құшақпен қарсы
алды. Түркияның оларға көмек қолын созуы екі жақ үшін де пайдалы болады.
Зайырлы, жаңашыл және демократиялық ... ... олар үшін ... ... ... болатыны айқын” деп жазуын атап өткен
жөн (13).
Хасан Жемал «Жумхуриет» газетіне жариялаған келесі бір мақалаларында:
“Қырғи қабақ соғыстың аяқталуы Түркияны Кеңес Одағына алыс ... ... ... ... Орта Азия ... ... Әзербайжан мен
Түркияны жақындастырады. Барлық жақ үшін де жаңа көкжиектер ашқан бұл
шарттарды саналы түрде пайдалануымыз керек”, – деп ... ... мен ... ... ... ... болуы үшін газеттерге
түрлі пікірлер мен ұсыныстар да жариялана бастады. Мәселен, «Миллиет»
газетіне Алтан Өйменнің екі елдің ... және ... ... ... ... ұсыныстары жарияланды. Бұл ұсыныстар мынаған
саяды:
1. Экономикалық және мәдени байланыстарымызды ... ... ... ... 2. ... ... ... үшін оларға несие
беруіміз керек; 3. Қазақ-түрік байланысын дамытуда әсіресе ... ... ... ... үшін ... мамандар қажет (15).
Түркия және Қазақстан басшыларының ресми кездесулер өте нәтижелі түрде
өтіп, сауда, экономика, достық және тасымал саласында ынтымақтастық
келісімдерге қол ... жылы 19 ... ... ... кейін Кеңес Одағы ыдырай
бастады. Балтық республикаларынан бастап ... ... ... ... ... ... егеменді мемлекеттермен жаңа одақ құрудың
жолдарын қарастыра бастады.
Орта Азия мемлекеттерінің ... 1991 ... 30 ... ... ал ... Өзбекстан мен Қырғызстан республикалары өз тәуелсіздіктерін
жариялады. Бұл мемлекеттердің егемендігін өз жариялауын Түркия үкіметі
тағатсыздана күткен еді.
1991 жылы қыркүйек айында Түркия үкіметі ... ... ... үшін екі ... кеңесін жіберуге шешім қабылдады. 8 қыркүйекте
сыртқы істер министрі Сафа Гирайдың бұл ... ... ... ... ... жақыннан бақылау”, “Кеңес Одағындағы өзгерістерді көреміз”
деген екі бірдей мақаласын ... ... ... ... істер министрі Сафа Гирай 1991 жылы 11
қыркүйектегі ... ... “... ... ... ... ... шұғыл өзгерістерді жақыннан және мұқият бақылап отыр. Осы
мақсатта құрылған екі кеңес екі бөлек кеңестік ... ... ... ... ... сол орында бақылауына шешім қабылданды”, – деп
келтірді.
Бірінші кеңесті тәжірибелі дипломат Билал Шимшир басқарып, қызмет ету
аймағы ретінде ... ... ... және Орта ... ... республикаларды (бұның ішінде Қазақстан да бар) алса, ал ... ... ... екінші кеңес Еуропадағы кеңестік республикаларды
бақылайтын болды. Бірінші ... 12-27 ... ... ... Түрікменстан, Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстанда табысты
кездесулер өткізді. Негізінде Қазақстаннан басқа ... ол ... ... болатын. Қазақстан тәуелсіздігін жарияламаса да
тәуелсіздік идеясы жақтаған еді.
Кеңес Алматыға жеткен кезде Қазақстан президент Нұрсұлтан Назарбаевтың
Түркияға ресми сапарына соңғы дайындықтар жасалып ... ... ... ... жолына түскен мемлекеттер жөнінде халық арасында
қоғамдық пікірлер дұрыс қалыптасу үшін ғылыми ... мен ... ... ... 1991 жылы 16 ... ... үлгісі және Кеңес
Одағының бұрынғы түркі халықтары” деген тақырыппен ғылыми ... онда ... ... ... және ... түрік
республикаларымен саяси, әлеуметтік, экономикалық байланыс орнату және
Түркияның осы ... ... ... ... ... ... жылы 25 ... Н. Назарбаев Түркияға ресми сапармен келді. Оның
бұл сапарын Түркия халқы қуанышпен қарсы алды. Түркия президенті Тұрғыт
Өзал Қазақстан ... ... ... өзі ... алуы екі ... достықтың нышаны болды. Түркияда болған Н. Назарбаевтың екі
күндік сапарының нәтижелері мен ... ... ... барысы
“Тержуман” газетіне жарияланды. Газетке жарияланған мына бір сұхбатында Н.
Назарбаев былай деген еді: “Тарихи және ... ... бар ... ... үшін қызығушылық тудырады. Сондықтан да саяси және
экономикалық салада қатынастарымызды нығайтуға ден қоямын. Тасымал және
коммуникация мәселелері өте маңызды. Теледидар және ... ... әуе ... қамтамасыз етілуі байланыстарымызды одан әрі
нығайта түседі” (18) десе, ал келесі бір ... ... ... өту ... ... ... ... шыққанын және осы
тәжірибелерін пайдаланғымыз келетінін білдіргім келеді” деген ойын білдірді
(19).
Н.Ә. Назарбаевтың Түркияға сапарының маңыздылығын Фахир Армаоғлу ... атап ... еді. ... ... ... түрік сыртқы саясатының
болашақтағы жетістіктері тұрғысынан үлкен потенциалға ие. Түркия осы
потенциалды жақсы бағаландырып, қолдануы үшін қазірден бастап қажетті іс-
шараларды атқаруы керек. ... ... жолы – ... ... байланыстардың
құрылуы және оның нығайтылуы. Бірақ, мұны жасау үшін республикалармен
әсіресе тасымал және көлік мүмкіндіктерінің ... ...... ... Солтүстік Кипрдің түркі республикаларына екі жүз миллион
доллар қаражат бергендігін, осындай қаражатты түркі республикаларымен
байланыста жұмсау керектігі жөніндегі ұсынысын айтады (20).
“Жумхуриет” ... Н.Ә. ... ... ... ... ... ... таныстыра отырып, Қазақстанның Кеңес Одағының ең
үлкен республикасының бірі болуы және кең көлемде мұнай өндірумен айналысуы
Түркияның потенциалға ие экономикалық және ... ... ... ... ... ол 1990 ... 5 тамызында Түркияның Мәдениет
министрлігінің Қазақстанның астанасы Алматыға барған ... және ... ... ... мен ... ... қазақ күндері екі жақтық мәдени
келісімшартқа қол қойғызып, ... ... ... ... да ... келесі күнгі санында Түркия мен Қазақстанның ынтымақтастық
ауқымында жасасқан келсісшарты жарық көрді ... ... ... Назарбаев сапарының алғашқы күні Женк Башламышқа
берген сұхбатын оқырмандарға ұсынды. Бұл сұхбатта Нұрсұлтан Назарбаев
Өзалдың 1991 жылы ... ... ... ... өте ... саяси оқиға деп
бағалап, екі ел арасындағы байланыстарға қатысты мына сөздерді айтқан еді:
“Қазіргі кезде байланыстарымыздың деңгейі Айсбергтің тек ... ... ... ... ... – екі ел ... ... бастап ғылымға
дейінгі барлық салада достық байланыстар құруы. Осы мақсатты көздеп жолға
шықтық. Бір-бірімізге қызығушылық танытудамыз. ... тіл, ... ... ... ... бар. ... ... қолын созуымыз
байланыстарымыздың табысты түрде жүріп жатқанын көрсетеді” (22).
Осы сұхбаттан кейін газеттің ертеңгі санында Н.Ә. Назарбаев ... ... ... ... ... Назарбаевтың сапарына берген мәні
бірнеше себептен туындайды. Ең алдымен әскери күрес емес, демократияны
қолдаған Назарбаевты Кеңес Одағында үшінші қуатты адам ... ... ... түріктер мен қазақтар арасындағы тіл, дін, мәдениет және
тарих байланыстарының Түркияның Қазақстанға жақындауына үлкен үлес
қосқандығы айтылады. Лауазым иелері ... ... ... ... ... ... бірі ... назар аударды және Түркия мен
Қазақстан арасындағы экономикалық және сауда байланыстарын ... ... ... ... (23). Н.Ә. ... Түркияға келген сапары
түркі халықтарына үлкен әсер қалдырды.
1991 жылдың 29 қазандағы Түркияда Республика күніне арналған салтанатты
мәжілісте Әзірбайжан республикасы өз тәуелсіздігін ... ... ... жылдың 9 қарашада Түркия алғаш болып Әзербайжан республикасының
тәуелсіздігін таныды. Түркия үкіметі Орта Азияның түркі республикаларының
тез арада тәуелсіздігін алуын күтті және ... әзір ... ... жылы 9 ... ... ... және Белоруссия республикалары
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын (ТМД) құруға шешім қабылдап, ал 12
желтоқсанда Ресей парламенті ТМД құруды ұсынған келісімге қол ... ... ... ... ... ... ... жылдың 16 желтоқсанында да Қазақстан өз тәуелсіздігін жариялады.
Қазақстанның тәуелсіздігін әлемде бірінші болып таныған мемлекет Түркия
республикасы болды. Журналист Фатих Йылмаз “Жумхуриет” ... ... ... ... ... Орта Азия ... атты мақаласын
Қазақстанға арнады. Бұл мақалада оның Н.Ә. Назарбаевпен болған сұхбаты да
берілді. Өз сөзінде Қазақстан президенті “Нарықтық экономиканы қолдануды
қалаймыз. Бұл үшін біз ... ... ... Бұл ... назар аударамын. Түркия біз үшін экономикалық үміт болып отыр.
Түркияның зайырлылығы да біз үшін ... ... Бұл ... ... да
сана-сезімі де зайырлы. Латын алфавиті осы жерде бұрыннан бар. Оны ... ... ... ... түседі. Түркиямен бұл мәселеде ортақ
келісімдер жасасамыз. Бір алфавит дайындалуда” деген ойын білдірген еді.
Фатих Йылмаз қазақ зиялыларымен де кездесіп, Түркияның ... ... ... ... және ... баб кесенелерінің жөндеуден
өткізілуге, екі ел арасындағы коммуникациялық байланыстардың қамтамасыз
етілуге, өзара сауда мүмкіндіктерінің жетілдірілуге, баспасөз
байланыстарының күшейтілуіне, латын ... ... ... ... жасасқандығын, бұл екі ел арасындағы мәдени және ... ... ... ... ... Азия ... егемендіктерінің жариялануын Түркия газеттері
қуанышпен хабарлап жатты. “Сабах” газетінде бұл жайында: ... ... ... ... кеңесі Кеңес Одағынан бөлінген Әзірбайжан,
Өзбекстан, Түрікменстан, Қырғызстан, Қазақстан және Тәжікстанның
тәуелсіздігін тануға шешім қабылдады” деп жазылды (25).
“Тержуманның” тілшісі ... ... ... ... ... мақаласында
Қазақстан мен Орта Азияның түрік республикаларының тәуелсіздігін тануды
түрік сыртқы саясатының ең жарқын жетістігі болды деп тұжырымдады. Осы
газеттің тілшісі Тайлан ... ... ... ... атты ... ... ... тануы аса маңызды сәттілік деп көрсете отырып:
“Түркияның бұл республикалармен экономикалық және әлеуметтік қатынастарын
дамытуы батыс елдері мұқият ... ... ... ... ... ... бастама болған Түркия республикасының мұны
жасамауы өзінің негізгі миссиясына қайшы келу болар еді” деген еді (26).
“Орта Азиядағы түркі республикаларының ... ... тану ... пе?” деп ... алған М.Али Биранд және Ертуғрул Өзкөк сияқты тілшілер
де болды. ... ... ... ... ... ... істер министрі
Хикмет Четинге осы мәселе бойынша сұрақ қойған кезде ол “Канада, Украинаның
тәуелсіздігін дереу танығанда біз неге түркі республикаларының
тәуелсіздігін ... деп ... ... ... ... ... ... білдірген еді. Қазір қарасақ тәуелсіздікті танудағы
Түркияның бұл қадамы туралы ең дұрыс, объективті ... Сами ... ... ... Ол ... тану ... ... шешім деп бағалап, бұл
шешімді асығыс емес, ұшқыр шешім деп тұжырымдады. Ол: “Батыс елдері әлі бір-
бірінің ... ... ... ... ... біз ... тану арқылы батыл қадам жасадық. Енді Кеңес Одағы жоқ. Бедел
орталықтан тәуелсіз елдерге ... ... тану ... ... өз бастамасымен қабылдаған ұлттық шешімі болып табылады. Оған
ешқандай ... ... әсер ... жоқ” деп жазды (27).
Түркия 1991 жылғы тарихтың ұлы кезеңіндегі өзгерістерді дер кезінде дұрыс
бағалай білді. Түркия бұл мәселені ұлттық мемлекеттік ... ... ... Орта ... ... ... атап ... Қырғызстан, Өзбекстан, Түрікменстан, Тәжікстан және
Қазақстанның егеменді ел болуы Түркия Ұлттық мәжілісінен үлкен қолдау
көрді. ... ... ... Қазақстанда да өзінің тәуелсіздігін
таныған елдермен елшіліктер ашып, саяси, ... ... ... ... жылы 24 қаңтарда түкі тілдес республикалар мен Түркияның көршілес
мемлекеттерінен бастап дамушы елдердің өркендеуіне ... беру ... ... ... қарасты Түрік ынтымақтастығы және даму агенттігі
(ТІКА) құрылды. Бұл агенттікті басқару бұрын Түркияның Жапониядағы елшісі
Умут Арык жүктелінді. ТІКА Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... жөндеу сияқты үлкен жобаларды жүзеге
асырды. Сонымен қатар, сол қалада Қожа Ахмет Яссауи атындағы Халықаралық
қазақ-түрік университетін ашуға мұрындық болды.
Түркияның ұлттық саясатында ... ... орны ... 1992 ... Қазақстанда Түркия елшілігі де ашылды. Екі елдің дипломатиялық
қарым-қатынасы сенім қағаздарымен (грамота) расталынды. Қазақстан
президенті Нұрсұлтан ... ... ... ... ... ... сенім қағазын (грамотасын) ұсынды.
Түркия мен Қазақстан елдерінің өкілдері екі елде кезектесе өткізілген
достық, ынтымақтастық құрылтайларына, окнференцияларға қатысты. Бұл
халықаралық жиындар ... ... ... ... ... Қазіргі таңда Түркия-Қазақстан байланысы қарыштай дамып,
екі ел халықтарының арасындағы ... ... ... ... рассматривается место Республики Казахстан в Советском Союзе,
обретение им ... а ... ... и ... ... ... 1991 ... своевременно и правильно оценила исторические перемены 1991 года на
постсоветском пространстве. В Турции эти события были приняты как
национальная государственная политика. Решение ... ... ... ... ... общества и Турецкого
национального мажилиса. Во внешней политике Турции Казахстан занимает
особое место. Большой ... в это ... ... ... в ... article is devoted to the role of the Republic of Kazakhstan in ... affer the getting the ... and to the ... ... of ... relations after 1991. Turkey has valued
historical changes of 1991 at the moment. These changes have ... any ... and ... changes, as it has been in ... events were accepted by Turkey as the nationalstate policy. The
decision accepted by Turkish government was approved by Turkish society ... National ... ... ... Archives, 1985, p.34058, Keesings Comtemporary
Archives, 1986, pp. ... Olivier Roy, La nouvelle Asie centrale ... ... des nations, Editions du Seul, 1997, (Yeni Orta Asya Ya da
Ulusların İmal Edilişi), Çeviren Mehmet Moralı, Metis ... ... ... ... 19 Aralık ... Tercüman, 23 Aralık 1986 “Kazakistan İsyanlar Ülkesidir; Kazakistanda 15
öğrenci, 7 polis öldü”
4 Sami Kohen, ... Ne ... ... 20 Aralık ... Fahir Armaoğlu, “Kazakistan Ayaklanması”, Tercüman, 20 Aralık 1986
6 Zafer Atay, “Bir İsyan”, Tercüman, 22 Aralık 1986
7 Yılmaz Öztuna, ... Olay”, ... 22 Aralık ... Ergün Göze, “Demir Perde ... mu”, ... 23 Aralık ... ... министрі Намык Кемал Зейбек пен Қазақ КСР басқарма кеңесі
орынбасары ... ... ... жасалған келісім хаттамасы, 1990 жыл
5 желтоқсан
10 Т.Р. Мәдениет министрлігі мен Қазақ КСР Мемлекеттік ... ... ... ... келісімін жүзеге асыру бағдарламасы 1991
жыл 31 қаңтар
11 Milliyet; Cumhuriyet, 16 Mart 1991
12 Tercüman 16 Mart 1991
13 Hasan Cemal, “Altay ... Hazar ... ... 16 ... Hasan Cemal, ... Dostluk ... Cumhuriyet, 17 Mart 1991
15 Altan Öymen, “Yeni Ufuklar”, Milliyet, 16 Mart 1991
16 Bilal N.Şimşir, “Yeni Türk Cumhuriyetleri ve Türkiye, 1991 ... ... Dünyada Türkiye ve Türk ... ... İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Ankara 13 Nisan 1992,
s.58-98
17 Аталмыш симпозиумға қатысқандар мен баяндама ... Togan, ... ... Geçiş ... Türkiye’nin Tecrübeleri”
İsmet Ergün, “Kollektevist bir Sistemden Piyasa Ekonomisine Geçiş
Sorunları”
Nur Vergin, “İslamda ... ve Türk ... ... ... ... “Türkiye’de Demokrasinin Uluslararası Koşulları”
İsmet Giritli, “Açık Toplum düzeninin Kurulmasında Rol Oynayan ... ... “Türk ... Ekonomik ve Sosyal ... ... 26 Eylül ... Tercüman, 27 Eylül 1991
20 Fahir Armaoğlu, “Nazarbayevin Ziyareti”, Tercüman, 27 Eylül ... ... 27 Eylül ... ... 26 Eylül ... ... 27 Eylül 1991
24 Cumhuriyet, 16 Aralık 1991
25 Sabah, 17 Aralık 1991
26 Tercüman, 19 Aralık 1991
27 Milliyet, 18 Aralık 1991

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Ата Заң - Тәуелсіздігімнің айғағы (эссе)6 бет
Мемлекетіміздің тәуелсіздігі - халқымыздың бақыты6 бет
Сот жүйесіндегі судьяның тәуелсіздігі82 бет
Судьяның тәуелсіздігі және оның тек қана заңға бағынуы72 бет
Тарихи романның ұлт тәуелсіздігі үшін күрес жолындағы рөлі91 бет
Түркияның негізгі туризм салаларының дамыған өңірлері10 бет
Тәуелсіздігін алғаннан кейінгі Орталық Азия мемлекеттерінің әлемдік қауымдастықта алатын орны тақырыбын мектепте оқыту56 бет
Философия, саясат, қазіргі заман. Т Мор мен Т Кампанелланың утопистік- социалистік ілімдері.Саяси және құқық сана мәселелері.Қазақстан тәуелсіздігінің нышандары.Саяси философияның қалыптасу ерекшеліктері.XX ғасырдағы Қазақстандағы қоғамдық-саяси, философиялық ойлар27 бет
Халықаралық туризмнің обьектісі ретінде түркияның сипаттамасы29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь