Су қоры - халық байлығы

Тірі және өлі табиғатта жүретін түрлі процестер мен құбылыстардың адам тіршілігіне жұмсалатын заттардың ішінде судың маңызы зор. Мұздарды, батпақтарды қосып есептегенде, жер бетінің 77,5% . ын су алып жатыр. Су қорларына . мұхиттар, теңіз, өзен, көл, жер асты сулары, мұздықтар, атмосферадағы ылғал кіреді. Су адамдар мен жануарлардың организміне еніп, онда болатын зат және энергия айналымына тікелей қатысады. Көптеген процестер тек сулы ортада ғана жүре алады. Белок суда пайда болған және осы ортада дами алады, ал белок тірі клетканың негізі болып табылады. Жер бетіндегі биологиялық өнімдердің 43% . ын, ал оттегінің 50% . дан көбін мұхиттар мен теңіздер береді.
Су қоры . халық байлығы, өкінішке орай жер бетіндегі тұщы судың қоры өте аз. өзендер мен көлдердегі тұщы сулардың қоры, гидросфера ресурсының бір пайызына да жетпейді екен. Құрлық бетінің әр түрлі жерлеріндегі тұщы сулардың қорлары әр түрлі. Мысалы, Аляскада 1 адамға 2 миллион м3, Жаңа Зеландияда 100 мың м3, бұрыңғы Кеңестер Одағында 18,3 мың м3, ал Қазақстан Республикасы тұщы су қоры тапшы мемлекеттер қатарына жатады. Қазақстанда 1987 жылы халық шаруашылығына жұмсалған судың жалпы мөлшері 38 км3.ге жетті. [2]
        
        Тірі және өлі табиғатта жүретін түрлі процестер мен  құбылыстардың  адам
тіршілігіне жұмсалатын заттардың ... ... ... зор. ... қосып есептегенде, жер бетінің 77,5% - ын су алып жатыр. Су
қорларына – ... ... ... көл, жер асты сулары, мұздықтар,
атмосферадағы ылғал кіреді. Су адамдар мен жануарлардың организміне ... ... зат және ... ... тікелей қатысады. Көптеген
процестер тек сулы ортада ғана жүре алады. Белок суда пайда ... және ... дами ... ал ... тірі ... ... болып табылады. Жер
бетіндегі биологиялық өнімдердің 43% - ын, ал оттегінің 50% - дан ... мен ... ... қоры – ... байлығы, өкінішке орай жер бетіндегі тұщы судың қоры өте
аз. өзендер мен көлдердегі тұщы сулардың қоры, ... ... ... да ... ... Құрлық бетінің әр түрлі жерлеріндегі тұщы
сулардың қорлары әр түрлі. ... ... 1 ... 2 миллион м3, Жаңа
Зеландияда 100 мың м3, бұрыңғы Кеңестер Одағында 18,3 мың м3, ал ... тұщы су қоры ... ... ... ... ... жылы ... шаруашылығына жұмсалған судың жалпы мөлшері 38 км3-ге
жетті. [2]
Планетамыздағы адамзаттың тұщы суды ... жыл ... өсіп ... ... ... ... ... шаруашылықта мардымсыз болса да
қолданылып жүр. Біздің республикамызда су тұщытқыш ... ... ғана бар. Егер ерте ... бір адам ... ... ... ... литр су пайдаланса, XX ғасырда мәдениеті дамыған ... оның ... ... 200-400 ... ... ... ... ресурстарының “мұхит-атмосфера-жер-мұхит” системасындағы айналым
процестерінде тамаша бір қасиеті - өздігінен қайта ... келу ... ... ... аса ... міндеттерінің бірі табиғи
сулардың осы қасиетін сақтап қалуға барынша мүмкіндік жасау.
Судың ... ... ... әсер ететін физикалық факторлардың
ішінде ластаушы заттардың сұйылуы, еруі және ... ... рөл ... ... ... қоғамында 1 жылда тұщы судың 3000 км3 шамасындайы
жұмсалады. Суды ең көп пайдаланатын ауыл ... Ауыл ... ... ... үш ... ... ... 1 тонна бидай
өсіру үшін барлық вегетациялық кезеңде 7000 тонна, ... 10000 ... ... ... ... улы ... топырақтан шайылып, суға
түседі. Мал шаруашылығында түзілген өлі органикалық заттар (көң, шірінді,
мочевина) топырақтан суға ... су ... ... әсер ... ... көп мұндай суларда көк-жасыл, қоңыр балдырлар және
жоғары сатыдағы ... тез ... ... ... ... заттардың массасы артады, ... суда ... ... ... ... су ... жарамсыз болып,
онда анаэробты процестер басым бола бастайды.
Ағызында суларды оларды ластаушы заттардан тазарту күрделі процесс. Олар
– механикалық, химиялық және ... ... ... ... ... ... әдісі – суды тұндыру және сүзу арқылы ондағы механикалық
қоспалардан тазарту. Көлемі әр ... ... ... ... әр ... ... су ... қоспалар – май, смола, мұнай
ұстағыштар арқылы сүзіледі.
Химиялық ... суды ... үшін ... ... ... хлор,
хлорлы ізбес сияқты қосылыстар қолданылады. [5]
Хлор суды ... ... ... ... ... ... …соңғы кезде белгілі болғандай, хлорланған ... ... ... ... ... асқазан ісіктерін, аллергиялық
аурулар туындатады. Хлор тағы да біздің ағзамыздағы ақуыздарды бұзып, тері
мен шашқа жағымсыз әсер ... ... ... ... ... ... ... су көбірек хлорланады, осы кезде адам ... ... ... ... ... ... ең тиімді әдісі – су тазартқыш
(сүзгіш) ... Егер ... жоқ ... онда суды ... ... ... керек, сонда хлор ұшып кетеді. [4]
Ағызынды суды тазартудың химиялық әдістерінің ең көп қолданылатын түрі ... ... ... ... ... бөлетін лас суларын
нейтралдау үшін магнезит, доломит, ізбестастар қолданылады.
Суды ... ... ... – микроскопиялық өсімдіктер мен
жануарлар өсіріп, үстінен ағызынды сумен ... да ... ... ... ... ... ... (ауамен үрлегенде) және органикалық
заттардың көп мөлшерінде бактериялар мен ... ... ... көбейіп,
органикалық ластаушыларды жай минералдық заттарға дейін ыдырататын
ферменттер бөле бастайды. ... ... ... ... ... заттардың мол қорымен қоректенген бактериялар активті көбейе
бастап, массалары ұлғая түседі. ... ... ... ... ... ... ал су ... береді. Биологиялық тазалауға
қатысатын ... әр ... ... ... ... ең ... ... жәндіктер, құрттар және басқалар жатады.
[5] Солардың бірқатарына тоқталамыз.
Жамбасқұрт – ... ... ... ... Бұл оның ... емес табиғи бейімділігі. Жамбасқұрттар балықтардың сүйікті ... ... өте ... ... Олар ... ... қоректеніп, су түбі тазалығын сақтауда үлкен роль атқарады.
Қоңыздар. Көп жылғы ... ... ... ... ... ... маса ... екен. Арнайы жүргізілген тәжірибелерде бір ғана қоңыздың
тәулігіне 65-70 маса личинкасын жоятыны осыны ... ... Су ... ... тоқтау суларда, өсімдіктері көп, әрі
ластанған ... ... көп ... ... ... ... қорегі – маса, сона мен басқа да су ... ... су ... ... ... 85 ... жоятыны анықталған.
Инеліктер. Судағы жәндіктердің ішінде инеліктердің орны ерекше. Барлығы
дерліктей жыртқыштар. Тіршілік ету ерекшелігіне ... ... ... “қос мекенділері” деп атауға болады. өйткені инеліктердің
личинкалары суда дамиды да, ал ересектерінің даму ... су ... ... ... ... тек қана ұшып қуып ... ұстайды. Олардың
өткір тырнағына көбіне масалар, шыбындар, соналар т.б. зиянды ... ... ... ... да бар ... ... ... тазарту үшін маман ғалымдар көп ізденіс жасап, канал
бойларына ақ ... дөң ... ... балықтарды қолдан жерсіндірді. Ақ амур
ересектерінің дене тұрқы 120 см, ... 32 ... ... жететін ірі балық.
Денесі ірі бұл балықтың ерекшелігі – ол ... ... Олар ... ... жеп, ... қаулап өсуіне жол бермеген.
Арық пен канал бойындағы өсімдіктерден құтылу үшін қолданылып жүрген
механикалық ... ... ... ... ... ... өте тиімді. Сондай-ақ бұл балықтар басқа да маңызды
қызмет ... ... ... ... су төңірегінде орналасқан ауыл-село
тұрғындары жазда масадан көп зардап ... ... ... ... ... суда ... қамыс құрақты азық етіп, масалардың ұрық салатын орнын
құртады. Сондықтан да су ... ... бұл ... ... арық суларында өсіруді қолға алған жөн. [3]
ӨЗ ӨЛКЕМІЗДІҢ СУ ҚОРЛАРЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫ
Өз өлкеміздің су қорларына келетін болсақ ... ... ... Арал ... ... жатады. Қырғызстан жерінен бастау алатын Шу,
Талас, Аса өзендері облыстың негізгі өзендері болып табылады.
Облыс көлеміндегі жерүсті суларының ... ... ... өткен
жылмен салыстырғанда 2006 жылы Шу, ... Аса ... ... ... ... ... бойынша ластағыш заттар төгінділері “Шолақтау” таукен өндіру
комбинаты, Шатыркөл руднигі, Ақбақай таукен ... ... ” ашық ... қоғамы сияқты кәсіпорындардан болып отырғандығы
расталып отыр.
Қорта айтқанда, су - өмірдің нәрі, ол - өмірдің өзі, ... да ... оны ... ... ...... табиғат алдындағы
азаматтық борышымыз. Табиғат тепе-теңдігі табиғаттың міндетті заңдылығы,
оны оқып-үйрену, танып білу ... ... ... ... ... ... ... екендігінің белгісі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Баешов Ә.Б. “Экология және таза су проблемалары” 2003 ж.
2. ... Ж.Е., ... Ә.Б., ... С.С. “Экология”, “Астана”,
“Дәнекер”. 2005 ж.
3. Шілдебаев Ж. “Қызықты ... ... Л.Н. ... ... ... ба?” 2002 ж.
5. Асқарова Ұ.Б. “Экология және қоршаған ортаны қорғау”. 2005 ж.
6. “География және табиғат” журнал. №2, 2006 ж.
7. Облыстық ... ... 2006 ж. ... ... ... ... өсімдік-жануарлар
Нейтралдау, реагенттер пайдалану

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалар тілін орфоэпиялық дыбыстау мәдениетіне тәрбиелеу5 бет
Меркантелизм5 бет
Қазақтың шешендік сөздері5 бет
Қоршаған табиғи орта8 бет
Машиналар мен жабдықтарды бағалаудың әдістемелік негіздері95 бет
Адам Смит ілімі8 бет
Бастауыш сыныптарда қазақ тілін оқытудың әдәс – тәсілдері16 бет
Бизнес аңыздары (әлемнің бай адамдары) жайлы ақпарат3 бет
Бизнес аңыздары(Әлемнің бай адамдары)5 бет
Бизнес аңыздары(әлемнің бай адамдары) жайлы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь