Химияны оқытуда халықтық педагогиканың элементтерін пайдалану

Тәуелсіздік алғаннан кейінгі елдің тәуелсіз, әрі тегеурінді, терең мазмұнды үздіксіз білім жүйесі болуы керек. Ол мемлететтің экономикалық, қорғаныс қабілеттерін күшейтері анық.
Жас жеткіншектерді ұлтын, елін шексіз сүюге тәрбиелейтін бірден бір құрал,оқу тәрбие ісіне қазақ халқының этнопедагогикасын сәтті ендіру болып табылады.
Халқымыздың дәстүрілі білім мен тәрбиелер жиынтығы ғұмыр бойы жинақтаған тәжрибелерінің қорытындысы. Оларға талай ғасырлар сүзгісінен өткен ұғымдар, түсініктер, пайымдар жатыр. Мәдени мұралар уақыт, озып, қоғам дамыған сайын екшеленіп, жаңарып жаңа мазмұнға ие болады. Сондықтан қазақ халқының мәдени мұралары адамзат баласының қол жеткізген дана пікірлері мен асыл ойларына, тәжірибелік тұжырымына өте бай. Мәдени мұралардың тәрбиелік мәні әрқашанда адамзат баласына нәр беріп байытып отыратын қуатымен бүгінгі білім беру саласының алтын желесі болып отыр.
Көшпелі елдің барлық тіршілік болмысы табиғатта және табиғатпен бітене қайнасып отырады. Ұлы далада көшпелі өмір сүруге бейімделген олар өзі мекен еткен кеңістіктің барша қадір қасиетін танып,біліп сол кеңістіктегі құрбыластарды уақыты мен зерделеуге, теңдестіруге, пайымдауға машықтанды.
        
        ХИМИЯНЫ ОҚЫТУДА ХАЛЫҚТЫҚ ПЕДАГОГИКАНЫҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІН ПАЙДАЛАНУ
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі ... ... әрі ... терең
мазмұнды үздіксіз білім жүйесі болуы керек. Ол мемлететтің экономикалық,
қорғаныс қабілеттерін күшейтері анық.
Жас жеткіншектерді ұлтын, елін ... ... ... ... ... ... ... қазақ халқының этнопедагогикасын сәтті ендіру болып
табылады.
Халқымыздың дәстүрілі ... мен ... ... ... бойы жинақтаған
тәжрибелерінің қорытындысы. Оларға талай ғасырлар сүзгісінен өткен ... ... ... ... ... ... озып, қоғам дамыған сайын
екшеленіп, жаңарып жаңа мазмұнға ие болады. Сондықтан қазақ халқының мәдени
мұралары ... ... қол ... дана ... мен асыл ... тұжырымына өте бай. Мәдени мұралардың тәрбиелік мәні әрқашанда
адамзат баласына нәр беріп байытып отыратын қуатымен ... ... ... ... ... ... ... елдің барлық тіршілік болмысы табиғатта және ... ... ... Ұлы ... ... өмір сүруге бейімделген олар өзі мекен
еткен кеңістіктің барша қадір қасиетін танып,біліп сол ... ... мен ... ... пайымдауға машықтанды.
Ертедегі қазақ халқы қоршаған ортаның бір-бірімен оқшау тұрған заттар
мен құрбыластардың ретсіз жиынтығы емес, ... ... ... деп таныды.
Табиғат заттар мен ондағы журетін ... ... ... туралы қазақ халқында оның кеңістік укақыттық ... ... және ... ... бар екенін, ондағы заттар мен
құбылыстардың ... ... әрі ... ... бойынша дүниетаным
қалыптасты.
Дүние тану ата-бабаларымызда алғаш дайын ... ... ... ... ... Бұл кез адам санасы дамуының төменгі
сатысында тұрған шақ еді. Мыңдаған ... өте келе ... өмір ... ... ... ... іс-әрекеттің нәтижесінде жаңа
заттардың қасиетіне ... ... ... ... ... ... даму ... байланысты дүниетаным деңгейі ... ... ... ... ... дүниені тануы табиғат ... ... сол ... өмір ... ... ... байланысты
негізінде өрбиді. Адамның ой-өрісі өзін қоршаған ... ... ... білімдерді неғұрлым толыққан сайын, дүниетаныы да соғұрлым байып
тұрақтанады.
Тарихи зерттеулер тас дәуірден бері өмір ... келе ... ... арғы ... малмен, егіншілікпен айналысып, жартылай көшпелі
өмір сүргенін дәлелдейді. Тіршілік ету ... осы ... ... да ... ... ... әрі олардың сапалы болуына да мән
берілді. Көшпелі өмір салтын үнемі көшіп жүруге ыңғайлы тұрмыс бұйымдарының
формасына әсер етті, яғни ... ... ... шар ... не түбі ... ... болды Мұндай пішіндер дала көшпенділері үшін қолайлы ... ... ... ... мен ... ... ... құбылыстар
(реакциялар) турылы ата-бабамыздың мынадай реттегі ... ... ... ат ... ата, оны ... – құрамын білді – ... ... ... ... ... ... – оны ... – құбылысты жүргізді және өмірде
қолдана білді. Осы ... ... ... ... өте ... ... ... көбейе тусті.
Құбылыс - қошаған дүниеде, айналада болып тұратын әр түрлі (химиялық,
биологиялық, физикалық) өзгерістер. ... ...... мүшеленрдін
қабылдау түйсігі. Металдарға байланысты құбылысты ата-бабаларымыз темірден
жасалынған бұйымдардың далада көп уақыт тұрса, тат басып бүлініп ... ... ... ... ... ... ... балқымадан түрлі
бұйымдар жасауға болатынын білді. Қатты қызған ... ... ... ... ... суғарғанда қасиетінің жақсаратынын білді.
Ата-бабаларымыздың өзін коршаған заттар және құбылыстар туралы ой-пікір,
тусінігі, пайымы осы тәрізді ... ... ... ... туралы ой-пікірлер ертедегі ата бабамыз ... ... ... ... ... ... төмендегі «қара» жер
ортасындағы адамзат баласы тұрақ етеді деген. Бұл ... ... ... ... ... ... мәндері болды. Аспандағы ... ... ... қолдаушысы – «атаң» деп көк аспанды ал, барлық
табиғатты құшағына алып ... ...... деп ... «Жоғарыда көк
аспан», төменде «қара жер» пайда болған соң, екеуінің арасында Адам баласы
жаралған – деп ... ... (ғ) ... ... ... ... Әл-Фараби да дүние туралы, заттар құбылыстар туралы
филисофиялық ой ... ... ... ... ... шығу ... ... жазды.
Әл-Фарабидің пайымдауынша дүниедегі өмір сүретін материялық ... ... ...... ... – есті ... ... – ессіз жануарлар
4. - өсімдік
5. – минералдар
6. – төрт ... ...... қарапайым турі. Олардың әр алуан қосылуының нәтижесінде ... ... ... ... ... пайда болады.
Денелер пайда болып жойылып ... ... ал 4 түп ... ... ... Жаңа ... ... пайда болып отырады.
Әл-Фарабидің «зат» туралы дуние ең алғаш жаратылғанда болмашы ғана орын
алған нұр сәуле күйінде болған, сол ... ... ... үсті-үстіне дами
түскен – деген постулаты бар. «Дүниеде затсыз бос бөлшектерсіз құр кеңістік
(вакуум) жоқ». Ұлы ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі ғылым дәлелдерімен толықтырылып отырғанымен
құнды.
Қазақ халқының ғұлама ақыны, философы өткен ... өмір ... ... ұлы (1858 – 1931 ж.). ... ... өзі ... ... елі тұрмысы мен Шығыс, ... ... ... ... ... ... «Үш ... деген еңбегінде дуниетаным бірінші
анық – материялдан заттарды тану, ... анық – ... ... ... ... анық ой ...... тұрады. Шәкәрім материалистік
пен идеалистік танымның екі аралығында ... ... ... «Бар нәрсе
жоғалмайды, өзгереді» – деген терең мағыналы тезистен құралады.
Шәкәрім ... ... ... тұрады, жаңа туып, өсіп-өніп, өліп-
өшіп жатады, дуние (табиғат) үнемі қозғалыста өзгерістер болады» - ... ... ... ... толды, семді, өзгеленді бұл ғалам
Туды, өлді, жанды, сөнді, өршіп өнді қайтадан» - дей
келіп,
- «Іздедім таптым анығын
Тастадым ... - деп ... ... ... ... ... 5 зат бір – ... айналып,
әрекеттесіп (реакцияға түсіп) отырған. Мысалы, ағаш жанғанда от ... – күл ... ... ...... темірден су туады деген пікірдің
қалыпсасуы табиғаттажүретін құбылыстың (реакция) сырын ... ... ... біте ... ... ... ... реакцияларды сезінді, әлі келгенінше пайдалана. Ол
реакциялар:
• Заттың жануы
• Темірдің тот ... ... Тері ... ... ... ... ... химиялық түсінігі болмаса да ертедегі қазақтар
реакциялар туралы ой ... оның ... ... ... ... ... шөп, ... жанатынын ол кезде жылу,
жарық және түтін бөлінетінін ... С+О2 – СО2+Q ... ... де ... ... бірге ұзақ уақытқа созылатын баяу
тотығу, шіру процесі де журетіннін білді.
Қазақтар қоршаған ортада «даму», «өзгеру», ... ... ... процесі жүріп жатқанда оңың өзіне тән ... бар ... ... ... анық. Мысалы, ағаш жанып күлге айналса,
оның біраз бөлігі ұшып ... осы ... ... пен жылу ... Сүт ... ... ... Қайнап тұрған суға түскен тағамдық зат түрін де,
дәмін де ... Шын ... ... бәрі ... құбылыстар екенін
ата-бабаларымыз ерте кезден-ақ сезген.
Етедегі қазақтар отты еркше қадірледі, оның көптеген ... ... ... ... оның әрі ... әрі жылу бөлетіннін ескеріп, отты
қорлауға болмайды деп ... ... ... ... «отқа тукіруге
болмайды», «оттан аттауға», «отты кесуге» болмайды.
Қазақ халқында өте ерте ... отқа ... салт ... ... жас нәрестені бесікке саларда бесікті отпен аластау, жас
келін үйге алғаш енгенде табалдырықтан отқа май құю, ел ... ... ... екі от ... ... Ескі ... ... заттарды өртеп
орыру, т.т. бұның бәрі оттың тазартқыштық қасиетін ертедегі ... ... ... ... тағы бір ... егер отты ... оның жақсы жанатынын
білген. Ошақтағы от бықсып жақсы жанбай жатса оны үрлеп «Қоян ... ... деп ... бір ... отқа ... болса, екішіден отты
үрлегенде ауадағы оттектің мол келуіне мумкіндік ... ... ... ... тудырған.Осыдан келіп ертедегі қазақ ұсталар, теміршілер, зергерлер
ұстаханада крікті кеңінен ... кең ... ... ... ... жасағанда да жану
процесіне ерекше мән ... ... «тот ... ... ... жүретітніне көз жеткізді.
Ылғалды жерде қалған темір бұйымның ... соң ... ... ... ... ... ... киын емес еді.
Темірден жасалынған бұйым ауадағы оттектің әсерінен ... ... ... ... ... басу ... ... реакциясын былай жазуға болады
4 Fe+2H2O+3O2=2Fe2O3 H2O
Түзілген қызыл-қоңыр түсті «тат» ... ... ... түсе
беретіндіктен араса ұсақ қуысшылар пайда болды. Сондықтан ол темір ... ... ... ... ... тот ... темірді ата-бабаларымыз
пайдпланған.
Табиғатта ашу пролцесі жүреді. Ашу – органикалық заттардың ... ... ... Оның ... ... ... қажетті энегия бөлінеді. Ашитын заттың ... және ... ... ... ... ... ... қазақтар
ішімдік заттарын (қымыз, шұбат, боза) органикалық ... (сут ... ... ... ірімшік алған.
Ертедлегі ата-бабаларымыз сақ ... бері ... ... ... Қазақ халқы ашыту процесінің екі түрін игерген. Ол ерте заманнан
осы ... ... ... ... келеді. Спирттік ашу. Бұл ... не ... ... қантты заттардың ашыту бактериялары
нәтижесінде ашу ... ... Бұл өте көп ... ... Қысқаша
түрде былай өрнектеуге болады:
C2H12O6-2C2H5OH+2CO2
Глюкоза ... ... ...... ... – мальтоза қанты – мальтоза
ферменті – глюкоза – ... ...... ... – этил спирті + СО2
түзіледі.
Ертедегі ата-бабаларымыз осы реакцияларды пайдалана отырып қымыз, ... ... бұл ... осы ... дейін жалғасын тауып келеді.
Ашу процесін Европа халқы Х ... ғана ... ... ... ғұн ... ... заманымызға дейінгі ғасырдан бастап пайдаланып
келе ... ... ... ... ... М.Поло Платини жазып
кеткен.
Осы тәрізді көшпелі ата- бабаларымыз ... сүт ... ... ... айран, қатық, сүзбе алған. Ол кезде мынадай реакия ... сүт ... ... ерте кезден пайдалып келе жатқан кәсіптік ісінің бірі ... ... ... өмір сүруіне байланысты үй жануарлардың (жылқы,
түйе, сиыр, қой, ешкі) және жабайы ... ... ... ... ... ... ... аяқ киім, тон, ішік, саба, мес, көнек, ер ... ... ... ... ... екі ... ... малмаға салып бұқтырып өңдеген. Малма – дегеніміз ашыған ... оның сары суы ... ... сүт. ... ... ... ... жағу. Иді қатықтан айраннан жасайды
Екі әдістің екеуінде де айран мен сүт құрамындағы сүт қанты ... ... ... ... ... ... тері құрамындағы белокты
заттармен әрекеттесіптеріні жұмсартады.
Тері өңдеудегі келесі реакция, теріні бояғанда жүреді. Біріншіден теріге
түс өң беру болса, екіншіден су ... үшін ... ... тері ... ... бояуларды сәтті пайдалана білген. Табиғи
бояуларды қынадан және тал терек, емен қабықтарынан, сонымен бірге ... көк ... ... ... Бояу үшін алған өсімдік мүшелерін суға
салып, таөазал жуып, кептіріп, келі не ... ... ... Ұнтағын
тұз салып қайнатады. Қайнатқан соң, қоюын сүзіп алып тастайды да қан ... ... ... ... ... ... ... қазақ халқы сауатсыз жабайы емес.
Тіршілік барысында олар табиғаттың объективті заңдарын, ... ... оның ... түсініп, оны қажетіне байлынысты игере
білді.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Ежелгі дәуір әдебиеті ... ... ... ... 2 кітап
«Анна тілі», 1991ж., 11-12 бб.
2. Әл-Фараби Ғылымдарының шығу туралы. Алматы, «Наука», 1987ж., ... ... Ш. ... мен поэмалар. Алматы, «Рауан», 1999ж., 120 б.
4. Некрасов Б.Б. Учебник общей химии. Москва, «Химия», 1972г., 269 ... ... Б.Б. ... ... ... ... «Химия», 1972г., 394 стр.
6. Павлов Б.А. Курс органической химии. Москва, «Химия», 1969г., 148 ... ... Б.А. Курс ... химии. Москва, «Химия», 1969г., 338 стр.
8. Қасыманов С. Қазақ халқының қол ... ... 1999ж., 75-93 бб.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
9 сыныпта бейорганикалық химияны оқытуда халықтық педагогика элементерін пайдалану әдістемесі73 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Бейорганикалық заттардың негізгі класстары және олардың генетикалық байланысы116 бет
Биогеохимия83 бет
Биогеохимияның негізгі концепциялары (сұрақ-жауап түрінде)78 бет
Биофизика6 бет
Геохимиялық ортаның өсімдіктің өсуі мен химиялық құрамына әсері14 бет
Казахстанская 3 сортынынан алынған мутантты линияларға цитогенетикалық талдау35 бет
Көміртегі, кремний11 бет
Макро-, микро-және ультрамикроэлементтер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь