Қазақстан жеріндегі алғашқы қауымдық құрылыс

Адамзат тарихы өзінің әлеуметтік-экономикалық дамуына ұзақ-ұзақ кезендерге бөлінеді. Ол тас дәуірі, мыс (қола) дәуірі болып үш кезеңге бөлінеді. Ежелгі тас дәуірі адамзат тарихындағы ең маңызды кезеңдердің бірі. Бұл кезең адамның дерден бауырын көтеріп, екі қолдың еңбек әрекетіне бейімделуі іске асты. Мұның өзі алғашқы адам іспеттес тіршілік иелерінің күнкөріс үшін тас құралдарын жасауына мүмкіндік берді. Осы құралдардың қалдықтары адамзат баласының ең ұзаққасозылған тас дәуірінің уақытын шартты түрде белгілеуге негіз болды. Тас дәуірі үш кезеңнен тұрады. Олар көне тас дәуірі (палеолит), орта тас дәуірі (мезолит), соңғы тас дәуірі (неолит).
Батыс Еуропаның материалдары негізінде құрылған классикалық схема бойынша ежелгі палеолит үш дәуірге: дошелль, шелль, ашель болып бөлінеді. Орта палеолит соңғы ашель, мустье, ал соңғы палеолит ориньяк, солютре және мадлен болып айырылады.
Соңғы жылдары бұл схемаға кейбір өзгерістер енгізіледі. Бірқатар авторлардың пікірі бойынша: олар палеолитті екі дәуірге – ежелгі дәуір мен соңғы дәуірге бөліп, мустье мен соңғы палеолит арасына меже қояды. Көбінесе Африкада жаңа материалдар негізінде адамзат өміріндегі әуелгі дошелльді қамтитын ежелгі дәуір бұл күнде олдувэй дәуірі деп аталады. Ол б.ж.б. 2,5 млн. жылдан басталады.
Ежелгі палеолиттің одан кейінгі екі дәуірі – шелль мен ашель 800 мың жылдан 140 мың жылға дейінгі дәуірді қамтиды. Көптеген зерттеушілер орта палеолитті (соңғы ашель мен мустьені) біздің заманымыздан бұрынғы 140-40 мың жылдықтарға жатқызады. Соңғы палеолит 40 мың жылдықтан 12 мың жылдыққа дейінгі уақытқа сәйкес келеді.
Ағашқы адам тақылеииес тіршілік иелері мен оның қарапайым шаруашылығының қалыптасу кезеңін қамтитын ежелгі тас дәуірі өндіргіш күштердің өте төмен деңгейімен сипатталады. Ол тұстағы адамдардың кәсібінің мәні табиғаттың дайын өнімдерін пайдаланумен шектелген. Олар өздігінен өсіп тұрған дәндерді, жеміс-жидектерді теріп жеп, жабайы аңдарды
Негізгі әдебиеттер
1. Қазақстан тарихы көне заманнан бүгінге дейін (Очерктер). А., 1994.4-30- бб.
2. Қазақстан тарихы (көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық. А.Т.1., 1996. 1-2-бөлімдер.
3. Жолдасбайұлы С. Ежелгі және орта ғасырдағы Қазақстан. А., 1995.
9-25-бб.
4. Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы. А., 2001. 1 бөлім
5. Маргулан А.Х. Бегазы-Дандыбаевская культура Центрального Казахстана. А., 1979.
6. Байпаков К.М., Таймагамбетов Ж.К., Жумагамбетов Т. Археология Казахстана. А., 1993.
Қосымша әдебиеттер
1. Кадырбаев А.Ш. История Казахстана: первобытный мир и древность. А., 1998.
2. Самашев З.С. Наскальные изображения верхнего Прииртышья. А., 1992.
3. Шалекенов У. Құм басқан қала. А., 1992.
        
        Қазақстан жеріндегі алғашқы қауымдық құрылыс
1. Қазақстан тарихын оқытудың мақсаты мен міндеттері және оның ... мен ... Адам ... ... орта және ... тас ... Қола дәуірі. Беғазы-Дәндібай мәдениеті.
Адамзат тарихы өзінің әлеуметтік-экономикалық дамуына ұзақ-ұзақ
кезендерге бөлінеді. Ол тас ... мыс ... ... ... үш ... ... тас ... адамзат тарихындағы ең ... ... Бұл ... ... ... ... ... екі қолдың еңбек әрекетіне
бейімделуі іске асты. Мұның өзі алғашқы адам ... ... ... үшін тас ... ... ... ... Осы құралдардың
қалдықтары адамзат баласының ең ұзаққасозылған тас дәуірінің уақытын шартты
түрде белгілеуге ... ... Тас ... үш кезеңнен тұрады. Олар көне тас
дәуірі (палеолит), орта тас ... ... ... тас ... ... Еуропаның материалдары негізінде құрылған классикалық схема
бойынша ежелгі палеолит үш ... ... ... ... ... ... палеолит соңғы ашель, мустье, ал соңғы палеолит ориньяк, солютре және
мадлен болып айырылады.
Соңғы жылдары бұл схемаға ... ... ... ... пікірі бойынша: олар палеолитті екі дәуірге – ежелгі дәуір мен
соңғы дәуірге бөліп, мустье мен соңғы палеолит арасына меже ... ... жаңа ... ... ... ... ... дошелльді
қамтитын ежелгі дәуір бұл күнде олдувэй дәуірі деп аталады. Ол б.ж.б. 2,5
млн. жылдан ... ... одан ... екі ...... мен ... 800 ... 140 мың жылға дейінгі дәуірді қамтиды. Көптеген зерттеушілер орта
палеолитті (соңғы ашель мен мустьені) біздің ... ... ... жылдықтарға жатқызады. Соңғы палеолит 40 мың жылдықтан 12 мың ... ... ... ... адам ... ... иелері мен оның қарапайым
шаруашылығының ... ... ... ежелгі тас дәуірі ... өте ... ... сипатталады. Ол тұстағы адамдардың кәсібінің
мәні табиғаттың дайын өнімдерін пайдаланумен шектелген. Олар ... ... ... ... теріп жеп, жабайы аңдарды аулап, олардың
етімен қоректенеді. Бұл тұстағы ... ... ... ... ... бөлінісінің жынысқа, жасқа қарап реттелуіне негізделеді.
Еңбекке бейімі бар, адам ... ең ... ... иесі ... ... атпен белгілі. Оның сүйектерінің қалдықтары ... ... ... «Homo ... ... адам») деп аталып кеткен
ол осыдан 1 миллион 750 мың жыл бұрын өмір ... Оның ... ... 652
см/3, яғни ертедегі маймылдың миынан әжептәуір көлемді де салмақты болған.
«Шебер адамның» еңбек құралы малта тастың ... ған ... ... ... ... ... кесу үшін ... ған.
Адамзаттың дамуындағы тас дәуірінің орта және соңғы кезеңдеріне сәйкес
келетін «Homo erectus» («түрегелген немесе бойын жазған адам») питекантроп
(маймыл-адам) және ... ... ... ... бөлінеді. Оның алғашқысы
мен соңғысының араларында дамудың, жетілудің оң ... ... ... ... ... ... барын байқатады.
Бірінші питекантроп 1891 жылы Ява аралында табылды. Питекантроп бұдан
бір миллиондай жыл бұрын өмір ... Ол «Homo ... - ... ... ... ... ... Ми көлемі үлкейіп,
959 см/3 бас ... мен жақ ... ... аяқ пен қолдың
пропорциясы өзгерген.
«Homo erectus» - тің екінші бір түрі ... ... ... ... ... үңгірінен табылды. Одан синантроптың сүйектерімен бірге
әр түрлі формадағы тас ... ... көп ... ... және төменгі
антропоген (геологиялық жер қыртысы) тарихындағы ... ... ... көп ... табылған. Бұдан синантроптар сол кездің өзінде-
ақ от жағуды білген деген қорытынды жасауға болады. Бұл кезде піскен ... ... ету ... ... ... ... игі әсерін тигізбей
қойған жоқ. Б.з.б. 300 мың жыл бұрын «Homo erectus» қазіргі кезеңдегі ... ... «Homo ... («ақылды адам») айналды. «Ақылды адамның»
қалдықтары Еуропада, соның ішінде ... ... ... ... ол ... ... ... деген атпен белгілі.
Қазақстан жерінде ежелгі адамның қазынды қалдықтары әзірге кездесе
қоймағанына қарамастан олардың ... ... ... ... ... ... ... Арыс өзені жағасындағы Кіші ... ... ... ... археологиялық қазба жұмыстары кезінде
ертедегі адамдардың еңбек құралдары болып табылатын ірілі-уақты ... ... ... ... дәлел бола алады.
Қаратаудың алғашқы тұрғындары от жағып, оны ... ... ... аңдарды аулаумен, тамақ болатын ... ... ... ... ... ... ... осы маңда орналасқан
ежелгі адамдар еңбекке тас құралдарын кеңінен пайдаланған. Олар тастарды
үшкірлеп, ... ... әр ... ... ... ... жарата білген.
Соңғы палеолит дәуірінде адамдардың рулық қауымы мен топтық ұжымдары
қалыптаса бастады. ... ... көп ... алдымен отбасының қамқаоршысы,
бала өсіруші ана төңірегінде топтасты, ... ... ... ... ... ... ... өзі аналық-матриархаттық дәуір деп аталды.
Тас дәуірінің тарихында мезолит пен ... ... ... ... және V-III мың жылдықтардың арасын қамиды (мезолит-орта тас дәуірі,
неолит-соңғы тас дәуірі). Ол ... ... осы ... ... болды.
Жануарлар дүниесінің құрамы өзгеріп, енді аңшылардың аулайтыны көбінесе
бизон мен ... ... ешкі мен ... ... үйрек болды. Мезолит
заманындағы адамдардың садақ пен жебені ойлап ... ... ... ... осы ... ... ромб, трапеция, сегмент тәрізді ұсақ
қалақтар пайда болды.
Біздің заманымыздан бұрынғы V мың ... ... ... ... барынша пайдаланған дәуір болды. Бұл кезде еңбек құралдары
жетілдіріліп, ... ... ... тегістеу, ағашты арамен кесу
сияқты жаңа технологиялық әдістер қолданылған. Қиын өңделетін тастар бірте-
бірте ... ... ... тас ... ... ... дән үккіштер, келсаптар жасала бастады. Неолит дәуірінде Қазақстан
жерінде кен кәсібі мен ... ... ... ... ... керамикалық ыдыс жасау іске аса бастады. Әлеуметтік жағынан ... ... ... қауым дәуірі еді. Онда бірігіп еңбек ету және өндіріс
құрал-жабдықтарына ортақ меншік үстем болды. Осы ... ... ... ... туыстық жағына және шаруашылықтың түріне қарай құрылды.
Ежелгі қазақ жеріндегі тайпалар аңшылықпен, балық аулаумен, ... ... ... олар мал өсірумен , егіншілікпен және кен
өнеркәсібімен шұғылдана ... ... ... екі мың ... мал және ... қоса ... ... кәсібі дами бастады. Мұның өзі Қазақстан
жеріндегі әлеуметтік-экономикалық жағдайларды ... жол ... ... тайпалар ірі және қуатты бірлестіктер құрды. Бұлардың арасында ... ... ... ... ... ... да орын ... енді жабайы аңдарды аулау үшін ғана емес, ... ... ... да жиі ... ... Қару жасау бірте-бірте металл
өңдеудің дербес саласына айналды.
Б.з.б. 2 мың жылдықтың ортасында Қазақстан тайпалары қола ... ... ... түрлі өлшемдегі мыс пен ... ... ... ... ... ... салыстырғанда қола өте
қатты және балқыту температурасы төмен, түсі ... ... ... ... Ол ... ... мен қару ... үшін қолданылатын негізгі шикізат
болып табылды. Қазақстан жерінде түсті металдар ... ... ... мықтап көңіл бөлген. Сөйтіп, б.з.б. 2 мың жылдықтың аяғында – I ... ... дала ... ... жаңа түрі - ... ... ... дәуіріндегі экономикалық басты-басты екі бағыттағы: мал
шаруашылығы мен ... ... ... тез дамуы, ең алдымен еркектердің
еңбегін ... ... ... өзі ... еркектер рөлінің күшебне әкелді.
Сөйтіп, аналық рудың орнына аталық ру (патриархат) ... ... ... ірі ... ... ... ... қоғамдық еңбектің
мамандануына, патриархаттық қатынастың дамуына байланысты еді. ... ... ... ... ... ... ... қауым ішінде
мүлік теңсіздігі көрініс бере бастады.
Қола дәуірінде Сібірдің, Қазақстанның және Орта ... ... тегі және ... ... ортақтығы жағынан туыс тайпалар
мекендеді. Бұл тайпалар бір үлгідегі, бір-біріне ұқсас мәдениет қалдырды.
Олар қалдырған ... ... жері ... Ачинск маңындағы
Андроново селосының атымен ғылымда шартты түрде «Андронов мәдениеті» ... ... ... ... ... ... ... қарағанда, Андронов мәдениеті дәуірінде халық-
тың басым көпшілігі отырықшылықта өмір сүрген. ... ... ... мол ... ... патриархаттық отбасылардың
үйлері мен үлкен жер төбелері болған. Олардың жанынан әр түрлі шаруашылық
жайлар мен мал қамайтын ... ... ... бұл ... мал ... ... еді. Тайпалар малшылық-егіншілікпен аралас шұғылданды.
Андронов мәдениеті дәуірінде адамдар металдан еңбек құралдарын, ... ... ... ... жақсы білген. Олар түбі шығыңқы балталар,
сағасында ойығы бар пышақтар, балға, шоттар, ... мен ... ... білезіктер, айналар, моншақтар және әр түрлі ілмешектер, егінді
оратын ... ... ... ... ... ... өздері жасап
күнделікті тұрмыста кеңінен қолданды.
Андронов мәдениетінің алғашқы ескерткіштерін 1914 жылы А.Я. ... ... ... ... ... ... ... елінде, сонымен бірге
Қазақстанда бұл мәдениетке қатысты орасан көп археологиялық ... ... ... қола ... ... ... (б.з.б. XVIII-
XVI ғасырлар) және орта кезеңін (б.з.б. XV-X ғасырлар) ... ... ... қола ... соңғы кезеңінде (б.з.б. X-XIIIғасыр-
лар) Андронов мәдениетімен салыстырғанда анағұрлым жоғары Дәндібай-Беғазы
мәдениеті болғанын білеміз. Ол ... ... ... дағы ... және ... солтүстік төңірегіндегі Беғазы қойнауында қола
ескерткіштерінің алғашқы қазылған жаріне ... ... ... ... ... ... дейінгі байтақ даладан табылған көптеген
ескерткіштерімен сипатталынады. Олардың қатарына ... ... ... ... кешендері жатады. Бұл ескерткіштерге тән
нәрсе, бір ... ... ... ... ... ... жаңа элементтерінің,тұрпаты ерекше бәйттік тамдардың, жатаған,
домалақ ыдыстардың пайда болуы. Жерлеу ғұрпы да ... ... ... Әдеттегі бүктелген қаңқалармен қатар аяқтарын ... ... ... да ... ... ... ... кейінгі ерте темір
дәуірінде Қазақстан жерінде тұрған малшы тайпаларда ... ... ... ... ... мүлік теңсіздігінің болғанын
да байқаймыз. Басына обалар жасалып, оның айналасы ірі гранит тақталармен
белдеуленген ... да ... Бұл ... ... мүшелерінің қабырлары. Тағы малдарды, жануарларды ... ... ... ... ... кезеңі.
Қазақстан жерінде мал шаруашылығымен қатар неолит дәуірінен бастап
егіншілік дамыған. Мәселен, Усь-Нарым қонысында ... ... ... ... егіншіліктің болғанын көрсетеді. Тастан астық үгетін
құралдар: астық түйгіштер, ... ... ... ... ... ... кезде пышақ пайдаланылған болса, соңғы қола дәуірінде ... қола және мыс ... ... ... ... негізінен бидай,
қарабидай, тары егілген.
Қола дәуірінде адам қоғамының өндіргіш күштерінің дамуына мал ... егін ... ... әр түрлі рудаларды өндіру, тас пен сүйекті пайдалану
аса маңызды роль атқарған. Оған Қазақстан жеріндегі мыстың, қалайының ... бай ... ... ... ... ... дәуірінде Қазақстан жерінде мекен еткен тайпалардың қоныс жайларын
анықтау мақсатында бірнеше қазба жұмыстары жүргізілді. ... дың ... ... ... өзендердің жағасында, жайылы- мы мол мүйісте,
көлдің маңына орналасқан. Қоныстар 6-10 ... 20 ... ... Өзен
жағасында олар бір немесе екі қатар болып тізілген. Мүйістегі ... кең ... ... ... ... ... кең 100 ... 300-400 метрге дейін жеткен.
Қола дәуірінде Қазақстан жеріндегі тайпалардың ... ... және ... ... ... істеп шығара бастағанын байқаймыз. Мал
шаруашылығы адамдарды тек тамақтандырып қана ... жоқ, ... ... ... және аяқ ... де ... ... Сойған малдың жүнін түтіп,
оны иіріп киім етіп қию үшін жаңадан ... және ... ... ... ... ... ... қазбалардан табылды. Мұның өзі сол тұста ... ... ... еді. ... ... ... өңдеп, үстіне тон,
басына тымақ, аяғына киім етіп киетін болды. Жүн киімдер ... ... ... ... түбітінен тоқылды.
Қоныстарды мекендеушілерге керамика ыдыстарын жасау кеңінен ... бәрі ... пен ... пайдалануға арналды. Бұл тұстағы құмыра
жасаушылардың көбі әйелдер екен. Күйдірген балшықтан ыдыс-аяқтардың бірнеше
түрі жасалған. Ыдыстарға ... ... ... ған. Соңғы қола дәуіріндегі
құмыралардың дені иіні дөңгелек, бүйірі шығыңқы болып жасалынды.
Қола дәуіріндегі тайпалар ... қару ... ... ... ... Ол кездегі негізгі қарулар найза, күрзі, дүмі шығыңқы
балта, шот. Кейбір жауынгелердің қанжарлары болған.
Қоғамда азық-түліктің көбеюіне байланысты ... ... ... ... ... барысында байлықтың қорлануы етек ала бастайды. Малт
шаруашылығының ... ... ... ... ірі ... ... ... өз алдына бақташылар бөлініп шықты. Сол сияқты ... ... ... ... ... ... жерлердің көлемі өседі.
Бұл өзгерістер қоғамдық еңбекте ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Патриархаттық отбасылық қауымның бірнеше сатыдан өткенін айту ... ... ... қауымдар әке жағынан туыс адамдардың төрт-бес ұрпағынан
құралады және аумағы 200 шаршы ... ... одан да кең ... үйлерде
бірге өмір сүрді. Әрбір патриархаттық-рулық қоныс-мекен осындай ... ... ... ... отбасылық-өндірістік ұжым болды, ал ұжымдық еңбек
тұсында өндіріс ... мен ... өнім ... ... ... ... қола дәуірінде кейбір материалдық жағынан күшейіп
алған ... ... ... сайын оқшаулана түсті. Мұның өзі
алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырауына, отбасылық меншіктің ... ... Ол ... ... тақырыптарда айтылады.
Негізгі әдебиеттер
1. Қазақстан тарихы көне заманнан ... ... ... А., 1994.4-30-
    бб.
2. Қазақстан тарихы (көне заманнан бүгінге ... Бес ... ... ... ... С. ... және орта ... Қазақстан. А., 1995.
    9-25-бб.
4. Рысбайұлы К. Қазақстан Республикасының тарихы. А., 2001. 1 бөлім
5. Маргулан А.Х. Бегазы-Дандыбаевская культура ... ... ... К.М., ... Ж.К., ... Т. ... А., 1993.
Қосымша әдебиеттер
1. Кадырбаев А.Ш. История Казахстана: первобытный мир и древность. ... ... З.С. ... ... верхнего Прииртышья. А., 1992.
3. Шалекенов У. Құм ... ... А., 1992.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Назарбаев Нұрсұлтан Әбішұлы3 бет
Эстетикалық, әдеби ой- пікірлердің туу, даму тарихы мен кезеңдері. Әдеби шығармашылық және әдебиет теориясының методологиясы. Қазіргі әдебиеттану теориясындағы ғылыми ағымдар. Қазақ әдебиеттану ғылымындағы эстетика мен теория мәселелері15 бет
Қазақтың ұлттық спорт ойындары27 бет
АҚШ пен НАТО: ланкестікпен күрес7 бет
Сұйықтың қозғалысы Сұйықтың ағын сызықтары мен түтіктері4 бет
Қазақстан жеріндегі ортағасырлық мемлекеттер3 бет
Қазақстан теорториясы алғашқы қауымдық құрлысы.4 бет
"Қазақ жеріндегі исламның таралуы."96 бет
Алғашқы қауымдық және дәстүрлі өнер дегеніміз не?4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь