Шағын және орта бизнеске несие беру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

1 ТАРАУ. БАНК НЕСИЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Несиенің маңызы мен функциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Несие беру шарттары мен жіктелімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.3. Несие берудің негізгі принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

2 ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСКЕ
НЕСИЕ БЕРУДІ ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.1. Еуропалақ қайта құру және даму бағдарламасы бойынша Қазақстанда, шағын және орта бизнеске екінші деңгейдегі банктермен берілетін несиелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
2.2. Қазақстандағы шағын және орта бизнестің жағдайын талдау ... ... ... ..30
2.3. Қазақстанның қазіргі несиелік жүйесін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
2.4. Кәсіпкерлік фирмаларды несиелендіру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ...34

3 ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ДАМУ БОЛАШАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
3.1. Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беру мәселелері ... ...45
3.2. Кіші несиелеу . Қазақстандағы шағын және орта бизнесті
қолдау пішіні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .48
3.3. Қазақстандағы несиелік бюро ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...54

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65
        
        Мазмұны
Кіріспе......................................................................................................................4
1 ТАРАУ. БАНК НЕСИЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ............................5
1.1. Несиенің маңызы мен функциясы..............................................................5
1.2. Несие беру шарттары мен ... ... ... ... принциптері...........................................................17
2 ТАРАУ. Қазақстандағы шағын жӘне орта бизнеске
несие беруді ... ... ... құру және даму ... ... Қазақстанда, шағын және орта бизнеске екінші деңгейдегі банктермен берілетін несиелер.............................................................................................................21
2.2. Қазақстандағы шағын және орта бизнестің жағдайын талдау..............30
2.3. Қазақстанның ... ... ... ... Кәсіпкерлік фирмаларды несиелендіру ерекшеліктері...........................34
3 ТАРАУ. Қазақстандағы шағын жӘне орта ... ... жӘне ДАМУ ... Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беру мәселелері.......45
3.2. Кіші ... - ... ... және орта ...
қолдау пішіні.....................................................................................................48
3.3. Қазақстандағы несиелік бюро...................................................................54
ҚОРЫТЫНДЫ...........................................................................................................61
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ...............................................................65
КІРІСПЕ
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан ... ... ... де ... зор рөл атқарады. Қаржы - нарықтық қатынастардың құрамды бөлігі және ... ... ... ... ... Бұл орайда қаржының әлеуметтік - эканомикалық мәнін ... ... оның іс - ... ... ... ... ұғынудың, Қазақстан эканомикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын ... ... және ... ... әдістері мен амалдарын көре ... ... ... ... термині, банкілер басымды жағдайда саудаға (commerce), тауар айырбасы операцияларына және төлемдерге қызмет көрсетуі кезіндегі банкі ісінің ерте ... ... ... Оның ... ... сатармандар еді. Банкілер тауар айырбасымен байланысты тасымалдау, сақтау және басқада операцияларды несиелендірді. Өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... ... бойынша операциялар пайда болды: айналым капиталын толықтыру, шикізаттар мен дайын бұйым ... ... ... ... және т.б. ... бәрі ... несиелендіру процесін және оның жеке аспектілерін толық және егжей тегжейлі қарастыруға мүмкіндік берді. Процестің теориялық және ... ... ... Несиегер мен қарызгердің функциялары, олардың құқығы мен жауапкершіліктері, жәнеде өзара әрекет жасаудың барлық бойлығында, нарықтық жағдайда екі ... бет алыс ... ... ... ... мәліметтерді зерттеу кезінде, Қазақстандағы несиелік қатынастың өркендеуінің мүмкіндікті жолдары қарастырылды.
Негізгі дипломдық жұмысы кіріспеден, үш ... ... ... ... мен ... ... ... несиелік процестің теориялық аспектілеріне арналған - онда несиелендірудің мәні мен негізгі принциптері қарастырылған. Екінші тарауда ... ... ... беру ... ... ... ... беру үшін қажетті құжаттар көрсетілген, банкілік несиелер типтері анықталған, Қазақстандағы шағын және орта бизнестің ағымды күйі ... ... ... ... беру мәселелері - оларды шешу жолдары. ... ... ... ... және орта ... өркендеу келешегі анықталған.
1 ТАРАУ. БАНК НЕСИЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ...
+ ... ... мен ...
Несие - қарызға ақша немесе тауар беру, ереже бойынша, процент төлеумен; құндық экономикалық ... ... - ақша ... ... ... Несиенің пайда болуы айырбас саласымен тікелей байланысты, бұл жерде тауарлар иелері экономикалық қатынасқа түсуге дайын, меншіктенушілер ретінде бір - ... ... ... ... болу және ... ... ... ауыспалы айналымымен және айналымымен байланысты. Капиталдың негізгі және айналымды қозғалысы процесінде ресурстарды босатып алу жүреді. ... ... ... ... ұзақ уақыт қолданылады, олардың құны дайын өнімдер құнына бөлшекті ... ... ... ақша ... ... ... ... босатып алынған ақшалай қаражаттың кәсіпорынның есеп шотында тұрақталып қалуына әкеледі. ... ... ... ... ... жеткен еңбек құралдарын алмастырудың және жеткілікті ірі бірмезгілдік жұмсалатын қаражат қажеттілігі пайда болады. Сипаттамасы бойынша ... ... ... капитал қозғалысындада жүреді. Одан өзге, бұл жерде ... ... және ... ... өздерін әртүрлі айқындайды. Мысалы, өндірістің маусымдылығына, жеткізудің әркелкілігіне және ... ... ... құрылуы мен айналу уақыты дәл келмейді. Бір субъектілерде қаражаттың уақытша артықшылығы пайда ... ал ... ... - ... ... Бұл несиелік қатынастың пайда болу мүмкіндігін туғызады, яғни несие қаражаттың уақытша ... ... мен ... ... ... ... ... салыстырмалы қарама-қайшылығын шешеді.
Экономикадағы несиелік қатынастар белгілі бір әдістемелік негізге орналастырылады, оның бір элементі болып несиелік капиталдар нарығындағы кез - ... ... ... ... ... ... ... сақталатын принциптер табылады. Бұл принциптер несиенің өркендеуінің бірінші кезеңінде жағдайлық тәртіпте құралды, содан соң жалпы мемлекеттік және халықаралық ... ... ... ... ... ... принцип несиегерден алынған қаржылық ресурстардың, оларды қарызгер қолданып болғаннан соң уақытылы қайтару ... ... Ол, ... қаражаттың сәйкес сомасын өзіне несие берген ұйымның (немесе басқада несиегердің) есеп шотына аудару жолымен, нақты несиені ... ... ... ... табады, бұл банкінің жарғылық қызметін жалғастырудың қажетті шарты ретінде, оның несиелік ресурстарының жаңғыртылуын қамтамасыз етеді.
Несиелендірудің отандық практикасында орталықтандырылған ... ... ... "қайтарылмаған несие" деген ресми емес ұғым болды. Несие берудің бұл ... ... кең ... ... ... ... ... қарызгердің дағдарысты қаржылық күйіне байланысты, қайтарымы ең ... ... ... ... ... ұйымдармен беруі анықталды. Өзінің экономикалық маңызы бойынша, қайтарылмайтын несиелер мемлекеттік банк делдалдығы арқылы жүзеге асатын, бюджеттік қаражаттандырудың қосымша нысаны болып ... бұл ... ... дәстүрлі күрделендірді және бюджеттің шығыс бөлігін тұрақты түрде бұрмалауға соқтырды. Нарықты экономика жағдайында қайтарылмайтын несие ұғымына жол ... ... ... - ... ... ... ұғымы секілді.
Несиенің мерзімділігі
Ол, несиені қайтарудың қарызгер үшін кез-келген ыңғайлы уақытта емес, несиелік ... ... соны ... ... ... ... белгіленген анықталған мерзімде дәл қайтару қажеттігін көрсетеді. Көрсетілген шарттың бұзылуы несиегер үшін қарызгерге, алынатын процентті ... ... ... ... қолдануға, ал ары қарай мерзімі ұзарғанда (біздің елімізде - үш айдан ... - ... ... сот ... шешуге жеткілікті негіз болып табылады. Бұл ережелерден жекеше шығып ... ол ... ... ... ... ... өтеу ... ең басынан несиелік шартта анықталмайды. Бұл несиелер, XIX ғ. - XX ғ. ... ... кең ... ... АҚШ ... кешендерінде), қазіргі жағдайларда практика жүзінде қолданылмайды деуге болады, бәрінен бұрын несиелік жоспарлау процесіндегі олардың күрделілігіне байланысты. Одан өзге, ... ... ... шарт, оның өтелуінің белгіленген мерзімін анықтамай-ақ, қарызгердің банкіден бұрын алған қаражатын қайтару туралы хабарламаны алу кезеңінен бастап, ондағы иеленуде ... ... ... бұл қарастырылып отырған принциптің қандайда бір дәрежеде сақталуын қамтамасыздандырады.
Несиенің ... ... ... ... ... ... ... несиелік ресурстарын тікелей қайтару қажеттілігін ғана емес, сонымен қатар оларды қолдану бойынша құқығына ақы төлеудіде қайтару қажеттілігін көрсетеді. Несие үшін ақы ... ... мәні - ... мен ... ... оны қолдану есебінен қосымша алынған пайданың нақты ... ... ... ... ... өзінің практикалық көрсетілуін келесідей үш негізгі функцияны орындайтын банк процентінің шамасын орнықтыру процесінен табады:
* ... ... ... мен жеке ... табысының жеке бөлімдерін қайта бөлу;
* өндірісті реттеу және ... ... бөлу ... ... ... ... және ... деңгейлердегі айналым;
* экономиканың өркендеуінің дағдарысты кезеңдерінде - банк ... ... ... ... ... қорғау.
Несие капиталынан алынған жылдық табыс сомасының берілген несие сомасына ... ... ... ... ... мөлшерлемесі (немесе мөлшері), несие ресурстарының бағасы ретінде алынады.
Тауарлардың мамандандырылған ... ... бірі ... ... ... ... отырып, несиенің ақылығы қарызгердің несиені өнімді қолдануына ынталандырады. Тура осы ынталандыру функциясы, несие ресурстарының үлкен бөлігі мемлекеттік банк ... өте аз ... (жыл ... 1,5 - 5 %) немесе процентсіз негізде берілген кезде, жоспарлы экономика ... ... ...
Несие бағасы, тауарлар өндірісінде еңбектің қоғамдық қажетті жұмсалуы анықтаушы элемент болатын, басқа тауарлар түрінің баға белгіленуінің дәстүрлі механизмінен принципті ерекшелене ... ... ... қатынасын және несие капиталы нарқындағы ұсыныстарды кескіндейді және бірқатар факторларға тәуелді болады, оның ... таза ... ... ... ... ... айналсоқпалылығы (құлдырау кезеңінде несие проценті, қағида бойынша, артады, ал тез көтерілу кезеңінде - ... ... ... ... (практикада несие процентінің жоғарылауынан бірнеше қалып отырады);
* орталық банктің коммерциялық ... ... беру ... ... ... ... жүзеге асатын мемлекеттік несие беруді реттеудің тиімділігі;
* халықаралық ... ... ... ... ... 80 жылдары жүргізілген несиені қымбаттату саясаты шетелдік ... ... ... ... ... бұл ... ... нарықтар жағдайына әсер етті);
* жеке және заңдық тұлғалардың ақшалай ... ... ... ... ... кезінде, несие проценті, қағидалы, артады);
* әлеуетті қарызгерлердің сәйкес категорияларының тұтынушылық және несиелік ресурстарын анықтайтын өндіріс пен айналым динамикасы;
* өндірістің мерзімділігі ... ... ... ... ... тамыз және қыркүйек айларында дәстүрлі жоғарылайды, бұл Қиыр ... ... ... ... ... және аграрлық несиелер беру қажеттілігімен байланысты);
* мемлекет беретін несиелер мөлшері мен оның ... ... ... ... ... ішкі мемлекеттік қарыздың жоғарылауы кезінде тұрақты түрде артады).
Несиенің ... ... ... қарызгердің өзіне алған жауапкершілігін бұзу мүмкіндігі болғанда, несиегердің мүліктік мүддесін қорғауды қамтамасыздандыру қажеттілігін айқындайды және несиелендірудің кепілзат алып несие беру ... ... ... алып несие беру сияқты, нысандарының практикалық көрсетілуін табады. Бұл әсіресе жалпы экономикалық тұрақсыздық кезеңінде актуалды, мысалы, біздің ... ... ... ... операцияларының көптеген түрлеріне таралады, несиегерден алынған қаражатты мақсатты қолдану қажеттілігін айқындайды. Берілетін несиенің нақты ... ... ... шартының сәйкес бөлімінде орын табады, сонымен қатар қарызгердің осы шартты ... банк ... ... ... де орын алады. Бұл міндеттеменің бұзылуы, несиені мерзімінен бұрын қайтарып алу үшін немесе айыппұлды несиелік процент ... ... үшін ... бола ... ... ... сипаты
Бұл принцип әлуетті қарызгерлердің әртүрлі категорияларына несиелендіретін ұйымдар жағынан сараланған ... ... ... ... оны іске ... нақты банктің жеке мүддесінеде, мемлекет жүргізетін орталықтандырған саясаттың жеке ... ... ... ... ... ... ... бизнесті және т.б.) қолдау жағдайынада тәуелді болады.
Қоғамның экономикалық жүйесіндегі несиенің алатын орыны мен ... ... ... олар ... ... жалпы және селективті сипатымен анықталады.
Қайта бөлуші функция.
Нарықты экономика ... ... ... ... ... еркін қаржылық ресурстарды шаруашылық қызметінің бір аймағынан, ... ... ... қамтамасыз ететін екінші аймаққа бағыттаушы, айдаушы сорғы ролін атқарады. Әртүрлі ... ... ... оның ... ... ... ... несие экономиканың жағдайлы макро-реттегіші ролінде байқалады, жәнеде қосымша қаржылық ресурстарға капитал беріп, ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыруды қамтамасыз етеді. Дегенмен, кейбір жағдайларда көрсетілген функцияның практикалық жүзеге асуы нарық құрылымының үйлесімсіздігінің тереңдеуіне ықпал етеді және ... ... ... ... аймағына қайта ағуы қатерлі сипатты қабылдайды, оның ішінде несие беру ұйымдарының көмегімен. ... ... ... ... ... ... маңызды мәселесі - экономикалық басымдылықты тиімді анықтау және несиелік ресурстарды, ұлттық мүдде тұрғысынан қарағанда, шаруашылықтың жеке ... ... ... үшін емес, керісінше қарқынды өркендеуі объективті қажетті ... ... ... ... ... ... үнемділігі.
Бұл функцияның практикалық жүзеге асуы, өнеркәсіптік және саудалық капиталдардың ауыспалы айналым процесінде уақытша босатылып алынатын қаржылық ресурстар көзі ... ... ... ... ... ... ... жүргізу субъектілерінің ақша қаражаттарының түсімі мен шығыны арасындағы уақытша айырым артықшылықты ғана ... ... ... ... ... ... анықтайды. Сондықтанда қарызгерлердің барлық категорияларымен қолданылатын және капиталдың айналымының қарқындылығын, демек жалпы айналым шығынының үнемделуін қамтамасыз ... ... ... ... ... жетімсіздігін толықтыратын несие кеңінен таралды.
Капиталдың шоғырлануын жеделдету.
Капиталдың шоғырлану процесі экономиканың өркендеуінің тұрақтануының қажетті шарты болып табылады және ... ... кез - ... ... ... ... ... Бұл мәселені шешуге нақты көмекті, өндіріс масштабын (немесе басқада шаруашылық ... ... ... ... ... ... көрсете алады, сол арқылы пайданың қосымша массасын қамтамасыз етеді. Тіпті оның бір ... ... ... үшін бөлу ... еске ... несие беру ресурсын тарту тек қана меншікті қаражатқа бағытталуға қарағанда орынды ... ... айта кету ... экономикалық құлдырау кезеңінде (әсіресе, нарықты экономикаға өту жағдайында) бұл ... ... ... ... көптеген аймақтарында капиталдың шоғырлануын жеделдету мәселесін шешу үшін оларды активті қолдануға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... отандық жағдайдада, жоспарлы экономика кезеңінде болмаған немесе соншалықты өркендемеген қызметтер аймағын қаржы ресурстарымен ... ету ... ... ... ... белгілі - бір оң тиімділікті қамтамасыздандырды. ... ... ... ... функцияны жүзеге асыру процесінде несие тек қана тауарлық емес, сонымен қатар одан қолма - қол ... ... ... ақша ... да жеделдеуіне белсенді ықпал етеді. Ақша айналымы аймағына вексель, чек, несие карточкалары және т.б. сияқты құралдарды енгізе отырып, ол қолма - қол ... ... ... - қол ... операцияларымен ауыстыруды қамтамасыз етеді, бұл ішкі және халықаралық нарықтарды экономикалық қатынастардың механизмін жеңілдетеді және ... Осы ... ... ең ... рольді, тауар алмасудың қазіргі қатынасының қажетті элементі ретінде, коммерциялық несие атқарады.
Ғылыми - техникалық прогресті жеделдету.
Соғыстан кейінгі жылдары ғылыми - ... ... кез - ... ... және ... ... жеке субъектінің экономикалық өркендеуінің анықтаушы факторы болды. Оның жеделдеуіндегі несиенің ең көрнекі ролін, ... ... ... мен ... ... ... арасындағы уақытша айырым болатын басқа салаларға қарағанда, өзіндік ерекшелікті ғылыми - техникалық ұйымдар қызметін қаржыландыру процесі ... ... ... ... ... ғылыми орталықтардың қалыпты қызмет етуі (бюджеттік қаржыландырудағы мекемелерден ... ... ... ... ... ... ... соншалықты өндіріске ғылыми әзірлемелер мен технологияларды тікелей енгізу нысанында инновациялық ... ... ... ... ... бұлардың шығындары алдымен кәсіпорынмен қаржыландырылады, оның ішінде ... ... ... және ұзақ ... ... ... несие - бұл уақытша қолдануға берілген құн мәселесі бойынша несиегер мен қарызгер арасында ... ... ... ... ... ... несие келесі функцияларды орындайды:
- уақытша еркін ақшалай қаражаттардың шоғырлануы;
- ақшалай қаражатты, олардың кейін қайтарылуымен шарттап, ... ... ... ... ... (банкнот және қазынашылық билеттер) және несиелік операциялар құру;
- жиынтық ақша айналымы көлемін реттеу.
1.2. ... беру ... мен ... ... ... бұл бір ... екінші жаққа қарызға берген, рулық белгілермен біріккен, ақшалай қаражат немесе ... ... ... ... ... ... ретінде беру (қайта беру), қолдану және ақша қаражатын немесе басқа заттарды қайтару шартының ... ... ... барлық құқықтық қатынастар қабылданады. Практикада несие таза түрінде (қарыздар, банктік несиелер), сонымен қатар ... ... - ... ... ... бөлігі түрінде қызмет ете алады.
Банктік несие, оның ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір ерекшелікті болады. Бәрінен бұрын, банктің тапсырыскермен несиелік қатынасы мерзімділік, қайтарымдық, ақылылық және несиенің қамтамасыздығы ... ... және ... ... айта кету ... ... несие келесідей ерекшелңктермен айрықшаланады.
Біріншіден, бұл құқықтық қатынастар арнайы субъектілік құраммен сипатталады: осы жағдайда несиегер ... банк ... ... ... беру ... ... ол ... кәсіпқойлы Орталық Банкпен арнайы берілген рұқсат (лицензия) негізінде, өз қызметінің ... ... ... ... бөліп алу үшін осындай тектегі операцияларды іске асырады. ... егер ... ... ... әлде ... ... ... несие беру нәтижесінде шарттың мән - мағанасы болып тек ақша қаражаты емес, сонымен қатар рулық белгілермен анықталған басқада ... ... онда банк ... ... мән - ... ... тек қана ақша қаражаты табылады.
Үшіншіден, банк несиесі шартының ерекшелігі болып оның өтемді сипаты табылады, яғни тапсырыскердің белгілі бір ... ... ... беру ... ... ... қолданғаны үшін процент төлеуі. Қарыздың кәдімгі шартының ерекшелігіде осында, жақтардың құқықтық ... ... және ... ... ... ... ... етілуі. Несиені өз уақытында қайтаруды қамтамасыздандыру ретінде банктер кепілзат, кепілгерлік, басқа ... ... ... ... ... банк ... қолданылатын басқа нысандағы міндеттемелерді де қабылдайды.
Бесіншіден, несие шартының қарыз шартынан ерекшелігі, несие шарты қарыз қаражатының ... ... ... ... ... ... ... несиелік шарт міндетті түрде жазбаша нысанда қортындыланады. Мұндай рәсімделудің міндеттілігі әрекеттегі ... ... ... ... ... ... ... шарттың күшінің жойылуына әкеледі.
Жетіншіден, әрекеттегі заңға сәйкес несие шарты бойынша ақша ... ... - ... тек қана ... - қол ... ... ғана ... мүмкін.
Коммерциялық банктермен кәсіпорындарға несие беру несиелік шарт негізінде жүзеге асады, оны басқаша банктік несие ... ... ... ... беру ... ... этаптарын және несиелік шарт жасасу жағдайларын коммерциялық банк ... ... ... мен ... еске ала отырып өз бетінше әзірлейді.
Сол немесе басқа қарызгерге несие берудің тиімділігі туралы мәселені шешу үшін соңғысы ... ... ... ... құжаттар жинағын беруге міндетті:
- несиені алуға арналған тапсырыс;
- қарызгердің құрылтайлық құжаттарының, нотариалды расталған, көшірмесі (кәсіпорынды тіркеу туралы ... ... ... ... ... ... ... соңғы есеп беру мерзімінің балансы;
- жобаның ... ... ... негіздемесі;
- мәмілені мақұлдайтын шарттар (контракттар) көшірмесі;
- ... ... ... жетекшісінің, бас бухгалтерінің қолдарының үлгісі бар банк карточкасы мен ... ... ... ... ... ... құжаттар (кепілзат шарты, кепілгерлік шарты, банк кепілдігі және т.б.).
Қарызгердің қаржылық күйіне және ... ... ... ... ... оданда кең ауқымда болуы мүмкін.
Берілген құжаттарды талдау нәтижесінде, сонымен қатар, мүмкін, қарызгердің шаруашылықты - қаржылық қызметінің ... ... және ... ... - оның іскерлік абыройын, төлеу қабілеттілігін (әсіресе, ... ... ... ірі сома ... ... ... ... кезде) - несиені беру туралы ... ... ... ... рәсімдеу шарт жасасу жолымен жүргізіледі.
Несие саясаты несиенің бағасы мен валютасы ... ... ... маңызды шарттарын анықтайды.
Несие бағасы басқа қаржы институттарымен ұсынылатын ... банк ... мен ... экономикалық құнынан, Орталық Банктің қайта қаржыландыру мөлшерлемесінен, несиеленетін жоба және басқа факторлар ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады.
Несие валютасы. Несиелік тәуекелділікті басқару принциптеріне сәйкес банк берілетін несиенің валютасын дербес ... ... ... банк ... ұлттық валютада береді, Орталық Банк курсы бойынша валюталық эквивалентке шаға отырып, сонымен қатар шетелдік ... ... ... АҚШ ... ... ... жоба ... және валюталық рыноктың ағымдағы (келешектегі) күйіне байланысты Несие комитетімен анықталады.
Несиені сыныптауды, дәстүрлі түрде бірнеше базалық белгілер бойынша ... ... ... ... ішінде ең маңыздысына жататындар, несиегер мен қарызгердің категориялары, сонымен қатар нақты несие берілетін нысанды жатқызуға болады. Осыны ескере отырып ... ... алты ... ... ... ... көрсетуге болады, олардың әрқайсысы өз кезегінде бөлшектеле сыныпталу параметрлері бойынша бірнеше түрлерге бөлінеді.
Банктік несие. Экономикадағы несиелік қатынастың ең кең ... ... , оның ... ... несиеге тікелей ақша қаражатының берілу процесі түседі. Тек қана Орталық Банктің осындай операцияларды жүргізуге рұқсат ... ... бар ... ... - ... ... ... Қарызгер ролін заңды тұлғалар ғана атқара алады, ... ... ... болып несиелік шарт немесе несиелік келісім табылады. ... бұл ... ... ... ... процент немесе банктік процент түрінде түседі, оның мөлшерлемесі екі ... ... ... осы ... және ... нақты шарттарына берілген оның орташа мөлшерін есепке алып анықталады. Бірқатар базалық белгілері бойынша сыныпталады. Өтеу мерзімдері:
- ... ... ... ... хабарлама түскеннен соң белгіленген мерзімде қайтарылуы керек. Қазіргі уақытта көптеген елдерде практика жүзінде қолданылады, өйткені несие капиталы рыногінде және ... ... ... ... жағдайдың болуын талап етеді;
- Қысқа мерзімді несиелер, ... ... ... ... ... жеткіліксіздігін толықтыру мақсатында беріледі. Ұқсас операциялардың жиынтығы несиелік капиталдар рыногінің - ақша рыногінің автономды сегментін түзейді. ... бұл түрі ... ... ... ... алты айдан аспайды. Қысқа мерзімді несиелер қор нарықта, саудада және ... ... ... банк аралық несие беру режимінде ең белсенді қолданылады. Қазіргі жағдайларда несиелік ... ... ... ... сипатын алған қысқа мерзімді несиелер келесідей ерекшеленетін белгілермен сипатталады:
а) ең қысқа мерзімдермен, ... бір ... ... ... ... Несиені қайтару мерзіміне кері пропорционал;
в) негізінен айналым аймағына қызмет көрсетумен, өйткені өндірістік сипаттағы ... үшін ... қол ... Орта мерзімді несиелер, бір жылға дейінгі мерзімге беріледі (отандық жағдайларда -- үш-алты айларға ... ... ... және таза ... сипаттағы мақсатқа жұмсауға беріледі. Ең кең тараған жері аграрлық сектор, жәнеде орташа ... ... ... ... ... ... ... Ұзақ мерзімді несиелер, инвестициялық мақсаттарда қолданылады. Орташа мерзімді несиелер сияқты, бұларда негізгі қаражаттар қозғалысына қызмет етеді, тек ... ... ... ... ... ... Қайта құруды, техникалық қайта қарулануды, қызмет көрсетудің барлық аймақтарының ... жаңа ... ... ... ... ... өркендеуді күрделі құрылыста, отынды - энергетикалық кешендерде, экономиканың шикізаттық салаларында ... ... ... ... мерзімі әншейінде үштен бес жылға дейін болады, ... ... бес және ... көп ... ... мүмкін, әсіресе мемлекет тарапынан сәйкес қаржылық кепілдік алған кезде.
Өтеу әдістері:
- Қарызгер жағынан біруақыттық жарнамен (төлеммен) ... ... ... мерзімді несиелерді қайтарудың дәстүрлі нысаны, заңдық рәсімделу тұрғысынан барынша функционалды, өйткені саралау процентін есептеу механизмін қолдануды талап етпейді;
- ... ... ... ... мерзімі ішінде мәулеттік өтелетін несиелер. Қайтарудың нақты шарттары (тәртіптері) шартпенен анықталады, оның ішінде -- ... ... ... ... ... ... Ұзақ мерзімдік несиелер мен орта мерзімдік несиелер кезінде барлық уақытта ... ... ... ... алу ... Проценті оның жалпы өтелетін кезеңінде төленетін несиелер. Қысқа мерзімді несиелерді төлеудің нарықты экономика үшін дәстүрлі ... ... ... ... ең ... ... ... Проценті несиелік шарттың бүкіл әрекеттегі мерзімі бойында қарызгер жарнасымен бірқалыпты төленетін ... ... және ұзақ ... ... ... нысаны, жақтардың келісімдеріне байланысты жеткілікті саралау сипатты болады (мысалы, ұзақ мерзімді ... ... ... ... несиені қолданудың бірінші жылынан соң басталуы мүмкін, мүмкін одан көп уақыт өткеннен соң басталуы);
- Проценті қарызгерге несиені беру кезінде ... ... ... ... Өркендеген нарықты экономика үшін бұл нысан абсолютті сипатты емес және өсімқорлық капиталмен ғана ... ... ... ... несиелер, қайтаруды қамтамасыз етудің жалғыз нысаны тікелей несиелік шарт болып ... ... ... ... сенімге ие, тұрақты тапсырыскерлерді несиелендіру процесінде кейбір шетелдік банктермен қолданылады (қарызгердің есеп шотының ... ... ... ... мүмкіндіктері бар). Орта- және ұзақ мерзімді несие беру кезінде, кейбір жағдайларда, берілген несиенің міндетті түрде сақтандырылуымен қолданылуы мүмкін, ... - ... ... ... ... ... банктермен тек өздерінің меншікті мекемелерін несиелендіру кезінде қолданылады;
- Қамтамасыз етілген несиелер қазіргі банктік несиелердің негізгі түрі, оның базалық ... ... ... ... ету ... ... меншіктілік құқығындағы кез - келген мүлігі алынады, көбінесе - ... ... ... ... қағаздар. Қарызгер өз міндеттемесін бұзған жағдайда, осы мүлік банк меншігіне өтеді, ол оны өткізу ... ... ... ... ... Берілетін несиенің мөлшері, заң бойынша, ұсынылған қамтамасыз ететін нәрсенің орташа рыноктық құнынан төмен болады және ол жақтардың келісімімен анықталады. ... ... ... ... несиелерді рәсімдеу кезіндегі басты мәселе - ипотекалық және қорлық нарықтардың қалыптасу процесінің ... ... ... бағалау процедурасы болып табылады;
- Үшінші жақтардың қаржылық кепілдігіне несиелер, нақты ... ... ... шартты қарызгердің тікелей бұзуы кезінде, банкке келтірілген ... ... ... заңды рәсімделген міндеттемесі алынады. Қаржылық кепілгер ролінде несиегер жағынан жеткілікті сенімге ие, ... ... ... кез - ... ... ... ... органдары бола алады. Өркендеген нарықты экономика жағдайында кеңінен өріс алды, бәрінен бұрын ұзақ мерзімдегі несие беру аймағында, ... ... осы ... ... ... ... ... заңдық тұлғаға ғана емес, сонымен қатар мемлекеттік органдарғада, әсіресе муниципалдық және жергілікті дәрежедегі органдарға жеткілікті сенімнің ... ... ... тауып келеді. Мақсатқа арналуы:
- Жалпы сипаттағы несиелер, ... ... ... бір ... қанағаттандыру үшін қарызгердің өз ойына қарай қолданатын несиелері. Қазіргі жағдайларда қысқа мерзімді несие беру аймақтарында ... ... ... ал орта- және ұзақ мерзімді несие беру кездерінде практика жүзінде қолданылмайды;
Мақсатты несиелер, банктен бөлінген ресурстарды тек қана несиелік ... ... ... үшін ... ... үшін қажетті деп болжайды (мысалы, сатып алынған тауарлар үшін есеп ... ... ... ... ... ... және т.б.). Осы тарауда айтылғандай, көрсетілген міндеттемелерді бұзу, ... ... ... ... алу ... проценттік мөлшерлемені жоғарылату нысанында қарызгерге, шартпен орнықтырылған ықпалшара қолдануға әкеледі.
Әлуетті қарызгерлер категориясы:
- Аграрлық несиелер - ... ... ... ... ... ... ... операцияларының ең кең тараған түрі. Олардың сипатты ерекшелігі болып, ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... көрінетін маусымдық сипат табылады;
Коммерциялық несиелер, сауда және қызмет көрсету аймақтарында жұмыс жасайтын, шаруашылық жүргізу субъектілеріне ... ... Олар ... ... ... ... ... несиемен жабылмайтын бөлімдердің қарыздық ресурстарға қажетсінуін қанағаттандырады. Қазақстандық банктердің несие беру операцияларының ... ... ... Қор ... ... ... ... банктермен бағалы қағаздарды сатып алу - сату бойынша операциялар жүргізетін брокерлік, маклерлік және дилерлік ... ... Бұл ... шет ... және ... практикадағы сипатты ерекшелігі -- басынан бастап қаржылық нарықта инвестициялық емес, ойындық (жалдаптық) ... ... ету ... ... ... ... ипотекалық несиелер, кәдімгі банктерменде, мамандандырылған ипотекалық банктерменде беріледі. Қазіргі шетелдік практикада өте кең ... ... ... кездерде несиенің дербес нысаны ретінде беріледі. Отандық жағдайларда шектеулі таралуды тек 1994 жылдан бастады, бұл жылжымайтын мүліктің ... ... ... бұрын - жерге) меншіктену құқығын айқын анықтайтын заңның болмауына және ... ... ... байланысты;
- Банкаралық несиелер - несиелік ұйымдардың шаруашылықты өзара әрекеттесуінің ең кең тараған ... ... ... бойынша ағымды мөлшерлеме болып табылатын - нақты коммерциялық банктің олардың беретін несиелерінің басқа түрлері бойынша есептеу ... ... ... ... Бұл ... ... шамасы, банкаралық несиелер рыногінің тікелей және белсенді қатысушысы ... ... ... ... ... тәуелді болады.
Коммерциялық несие.
Вексельдік айналымды тудырған, экономикадағы несиелік қатынастың бірінші нысандарының бірі және ... ... ... немесе қызмет көрсетудің төлемін мерзімділік нысанына келтіріп, заңдық ... ... ... қатынастың практикалық көрсетілуін тауып, қолма - қол ақша айналымынсыз өркендеуге белсенді ықпал етті.
Несиенің бұл нысанының негізгі мақсаты - ... ... ... ... яғни ... ... шығарып алу. Коммерциялық несиенің дәстүрлі құралы болып вексель табылады, ол қарызгердің несиегерге қатынасы бойынша қаржылық міндеттемелерін көрсетеді. ... ... екі ... ең кең ... -- ... ... қарызгердің орнықтырылған соманы тікелей несиегерге төлеуінің тура міндеттемесінен тұрады, және аударымды (тратта), несиегер ... ... ... ... ... ... немесе вексельді берушіге төлеу туралы, жазбаша бұйрықты көрсетеді. Қазіргі жағдайларда вексель функциясын көбінесе ... мен ... ... стандартты шарт өзіне алады, ол өткізілетін өнімнің төлену тәртібін коммерциялық несие жағдайында реттейді. Коммерциялық несие ... ... ... ... ... мамандандырылған несие - қаржылық ұйым түспейді, не өндіріспен байланысты, не болмаса тауарларды өткізу немесе қызмет көрсетумен ... кез - ... ... ... бола ... тек қана тауарлық нысанда беріледі; несиелік капитал өнеркәсіптік немесе саудалыққа біріктірілген, бұл қазіргі жағдайларда өзінде әртүрлі мамандықты және қызмет бағытты ... ... ... ... холдингтер және осыған ұқсас басқада құрылымдар құруда практикалық қолданыс тапты;
- коммерциялық несиенің орташа құны берілген ... ... банк ... ... ... ... ... төмен болады, несиегер мен қарызгер арасындағы мәмілені заңды рәсімдеу кезінде осы несие үшін төлем арнайы анықталмайды, ал тауар бағасына ... ... ... сомадан беркітілген процент арқылы.
Қазіргі жағдайларда практикада коммерциялық негізінен несиенің үш түрі қолданылады:
- өтеу мерзімі бекітілген ... ... ... қойылған тауарларды қарызгер нақты өткізгеннен соң ғана қайтарылатын несие;
- ашық шот бойынша несиелендіру, бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... ... алдыңғы жеткізім бойынша қарызды өтеу кезеңіне дейін жүзеге асырылады.
Тұтынушылық несие.
Оның басты ... ... - жеке ... ... ... ... ... ролін мамандандырылған несиелік ұйымда, тауар өткізуді немесе қызмет көрсетуді орындайтын кез - ... ... ... ... ... Ақшалай нысанда жеке тұлғаға банктік несие ретінде жылжымайтын мүлік алуға, қымбат тұратын емделуге және т.б., ал ... - ... ... ... ... ... саудасы процесіне беріледі. Мемлекеттік несие.
Несиенің бұл нысанының негізгі белгісі - әртүрлі деңгейдегі атқарушы билік органдары тұлғасында, мемлекеттің міндетті ... ... ... ... ... ... отырып, мемлекет Орталық Банк арқылы несие беруді жүргізеді:
- ... ... ... қажеттілігін керек ететін, нақты салалар немесе региондарға, егер бюджеттік қаржыландыру мүмкіндігі сарқылып, ал коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... алмаса;
- банктер аралық несиелер рыногінде несиелік ресурстарды аукционды немесе тікелей сату процесіндегі коммерциялық ... ... ... ... ... ... орналастыру процесінде немесе бағалы қағаздардың мемлекеттік қысқа ... ... ... ... ... ... түседі.
Мемлекеттік несие кезінде несиелік қатынастың негізгі нысаны болып мемлекет қаражат қарызгері ... ... ... ... Өтпелі кезең жағдайларында ол қаржы ресурстарын тарту көзі ретінде ғана емес, сонымен қатар экономиканың ... ... ... ... ... ретіндеде қолданылатынын айту керек.
Халықаралық несие.
Халықаралық деңгейде жұмыс істейтін, несиелік қатынастың жиынтығы ... ... Оның ... ... бола ... ұлт аралық қаржыландыру - несие институттары (ХВҚ, ХЖДБ және басқалары), сәйкес мемлекеттер үкіметі және несие ұйымдарын қамтитын жеке ... ... ... ... және ... институттардың қатысуы қатынастарында барлық уақытта, сыртқы сауда қызметінде және тауарлықта (шеттен әкелушіге коммерциялық несиенің бір түрі ... ақша ... ... ... ... ... сыныпталады:
- несиелер сипаттамасы бойынша - мемлекет аралық, дербес;
- нысаны бойынша - мемлекеттік, банктік, коммерциялық;
- ... ... ... ... - ... ... ... несиелеу.
Халықаралық несиенің сипатты белгісі болып жеке сақтану және ... ... ... оның қосымша құқықтық немесе экономикалық қорғалынуы табылады.
Өсімқорлық несие.
Несиенің айрықшалықты нысаны. Шет елдік көздерде тек тарихи ... ... ... ... ... белгілі бір шамада таралады. Көптеген елдер үшін, несиелік қатынастың жиынтығы ретінде, қазіргі уақытта ... ... ... ... яғни ... ... ... тиым салынған. Практикада өсімқорлық несие жеке тұлғалардың несие беру жолымен жүзеге асады, жәнеде Орталық Банктің сәйкес лицензиялары жоқ шаруашылық жүргізетін ... іске ... ... ... өте ... ... ... (айырбасталымды валютамен берілетін несие бойынша 120-180 % дейін) және төлемеушіден өндіріп алу көбінесе қылмыстық әдістермен ... ... ... ... инфрақұрылымының өркендеу және несиелік ресурстың қол жетерлігінің қамтамасыздану шамасына қарай, әлуетті қарызгерлердің барлық категориясы үшін өсімқорлық несие ... ... ... жоғалады.
+ . Несие берудің негізгі принциптері
Несие берудің негізгі алты принципі (алты ережесі)
Сипаттама ... ... ... ... Осы ... ... басқа несиегерлер тәжірибесі. Несие мақсаты, болжауды құрудағы тапсырыскер тәжірибесі. ... ... ... ... ... ... қол ... немесе кепілдік беретін тұлғаның болуы.
Қабілеттілік (Capacity) Тапсырыскердің және кепілдіктердің түпнұсқалылығы. Қарызгердің заңдық статусы туралы жарғының, шешімдердің және басқа ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын операциялар, өнім, негізгі тапсырыскерлер және қарызгердің жеткізіп берушілері.
Ақша ... (Cash) ... ... және ... сату ... ... - қол ... жоспарланған ағымының жеткіліктілігі және өтімді бұйым қорының болуы. Дебиторлық және несиегерлік қарыздар. Өтеу мерзімдері, тауарлы - материалдық ... ... ... ... Шығынды бақылау, жабу көрсеткіштері. Акциялар бағасының динамикасы, басқару сапасы. Аудиторлық қорытынды мазмұны. Бухгалтерлік есептеудегі соңғы өзгертулер.
Қамтамасыз етілу (Collateral) Активтерді меншіктену ... ... ... ... мерзімі. Активтердің моральды тозу ықтималдығы. Олардың қалдықты құны. Активтер бойынша мамандану дәрежесі. Тыйым салу құқығы, қарыздар және шектеулер. ... ... ... және кепілхаттар. Тапсырыскердің сақтандырылуы, кепілдемелер, несиегер ретіндегі банктің салыстырмалы орны; соттық қуынымдар және салық салу ... ... ... керек ету мүмкіншілігі.
Шарттар (Conditions) Саладағы тапсырыскер жағдайы және нарықтағы күтілетін үлес. ... ... ... осы ... ... фирмаларының қызметтері нәтижелерімен салыстыру. Өнімнің бәсекелестік қабілеті, іскерлік циклінің кезеңінің ауысуына және технологияның өзгеруіне ... мен ... ... ... күші ... шарт. Фирма балансына инфляцияның ықпалы және тапсырыскерлердің болу ағымы. Ұзақ мерзімді салалық ... ... ... ... ... ... ... (Control) Банк қызметіндегі сәйкестікті заңдар және несиенің сипаты мен сапасына қатысты ережелер. Бақылаушыларға арналған сәйкес құжаттар. Қарызды мойындау туралы қол ... ... және ... алу үшін ... құрастырылған құжаттар. Несиелік тапсырыстың банктың баяндалған несиелік саясатына сәйкес келуі. Несиені өтеу ... ... ... ... ... жақтық тұлғалардың (экономистердің, саясаткер эксперттердің) ақпараты.
1. Қарызгер сипаты. Несие инспекторы, тапсырыскердің несиені алу мақсатын ... дәл ... ... және оны ... ... ... ыңғайы бар екеніне көз жеткізуі керек. Егер инспектордың несиені ... ... ... ... ... болмаса, онда ол тағыда нақтылануы керек. Тіпті бұл жағдайда несие инспекторына келесі ... ... ... тапсырыскер қарыз қаражаттарына жауапкершілікпен қарайтынына, банк сұрақтарына шындықты жауап беретініне және несие бойынша қарызды өтеу үшін бар ... ... ... ... ... ... ... шыншылдығы және байыптылығы, несие инспекторының қарызгер сипаты деп атайтын ... ... ... ... ... берілген құжаттарды оқып болған соң және онымен сұхбаттасқаннан соң, ... ... ... оның ... өтеу тілегі мен қабілеттілігі туралы күмән туса, онда тапсырыскерге несие беруден бас тарту керек. Ондай болмаған ... банк ... ... ... ... істі ... Қаражаттарды қарыз алу қабілеттілігі. Несие инспекторы несие сұраушы тапсырыскердің несиелік тапсырыс беруге және ... ... қол ... заңдық құқығы бар екеніне сенімді болуы керек. Тапсырыскердің берілген сипаттамасы оның несиелік қаражатты қарызға алу қабілеттілігі ретінде ... ... ... ... ... ... 18 жасқа немесе 21 жасқа толмағандар) несиелік шарт ... ... ... ... ... ... несиені өндіріп алар кезде банк қиындықтарға кездеседі. ... ... ... ... қол ... ... ... уәкілетті екенін анықтау үшін, несие алуға тапсырыс берген компанияның ... ... ... ... оған ... ... атынан несиелік шартқа қол қоюға және келіссөз жүргізуге құрылтайшылармен немесе директорлар ... ... ... ... бар екеніне сенімді болуы керек. Уәкілетті емес тұлғалар қол қойған несие шарты бойынша қаражатты сот ... ... алу ... ... және банк ... залал көреді.
3. Ақшалай қаражат. Кез - келген несиелік сұраныстың өзекті кезеңі қарызгердің ... өтеу ... ... тұрады. Жалпы қарызгерде өзі алған несиелерді өтеудің үш көзі бар: - қолма - қол ақшаның ағымы, ... сату ... жою, ... ... ... кез - ... несиені өтеу үшін қаражаттың қалдықты сомасын қамтамасыз ете алады. Дегенмен, банкирлер қарызгердің несиені өтеуінің ... көзі ... оған ... ... - қол ақшаның ағымын таңдауды жөн ... ... ... сату ... балансын төмендетуі мүмкін, ал оны қосымша қарыз алу ... ... банк ... ... ... - қол ақша ... жетімсіздігі, фирманың қаржылық күйінің және несиегерлермен өзара қатынастың төмендеуінің маңызды көрсеткіші болып табылады Бухгалтерлік есептеу тұрғысынан қарағанда ... - қол ақша ... ... ... ... - қол ақша ағымы = Таза пайда + Амортизация + Несиелік қарыздың жоғарылауы - ... ... ... ... және ... қарыздар.
Бұл теңдеудің бірден - бір артықшылығы, оның көмегімен банктің несие инспекторы ... ... ... ... және оның ... ... көрсететін жақтарын анықтай алады, сонымен қатар тапсырыскер жұмыс істейтін жағдайлардағы рынок күйін біле алады. Коммерциялық несиені (несиелік қарыздарды) ... ... ... ... ... қарызгер, банк үшін мәселелі тапсырыскер болады. Көптеген банктер оған несие берудің тиімділігіне қатысты күмәнді болады.
4. Қамтамасыз ету. ... ... ... қамтамасыз етуді бағалау кезінде несие инспекторы келесі ... ... алуы ... тапсырыскер несие бойынша қажетті қамтамасыз етуді беру үшін жеткілікті капиталға немесе сапалы ... ... ... Несие инспекторы келесідей сипаттамаларға ерекше көңіл аударады: қызмет мерзімі, қарызгердің активтерінің күйі мен құрылымы. Егер қарызгердің активтері - бұл ... ... ... мен ... болса, онда олардың несиені қамтамасыздандырғыш ретіндегі бағалығы жоғары емес, өйткені мұндай активтерді, несие бойынша ... өтеу ... ... ... ... ... жағдайда, қолма - қол ақша қаражатына айналдыру өте қиын ... ... ... ... ... ... қалай жүріп жатқанын немесе сәйкес саладағы болып ... ... ... отыруы керек, сонымен қатар несиені өтеу ... ... және ... ... қалай ықпал ететінін білуі керек. Құжаттар бойынша, қамтамасыз ету тұрғысынан, ... ... ... ... ... ... ... салдарынан пайда болатын проценттік мөлшерлеменің экономикалық құлдырау немесе өсу ... сату ... ... ... ... ... оның ... дәрежесі төмендеуі мүмкін. Салалар күйін және экономикалық жағдайларды бағалау үшін, көптеген банктер деректер қоры бар ақпараттық орталықтар құрады, әртүрлі ... ... ... және ... негізгі қарызгерлері салалар бойынша ғылыми зерттеулер туралы қорытынды құжаттар жинайды.
6. Бақылау. Қарызгердің несиелік ... ... ... ... ... ... табылады, ол келесідей сұрақтарға жауап алады: қарызгердің қызметіне және оның несиелік қабілеттілігіне ... ... ... және саясаттық жағдайлардың өзгерісі қаншалықты жағымсыз ықпал ете алады.
деп аталатын көрсеткіштер сұлбасы, қарызгердің несиелік қабілеттілігін және ... ... көп ... ... ... ... өркендеген елдердің банктері, тапсырыскердің несиелік қабілеттілігін бағалау үшін көрсеткіштері үлкен мөлшердегі күрделі жүйені ... Бұл жүйе ... ( ... жеке ... ... ... ... тәуелді сараланған, сонымен қатар тапсырыскердің есеп беруінің айналымды көрсеткіштерінеде, сальдолық көрсеткіштерінеде негізделеді.
2 ТАРАУ. Қазақстандағы ... жӘне орта ... ... ... ... ... құру және даму ... бағдарламасы бойынша Қазақстанда, шағын және орта бизнеске екінші деңгейдегі банктермен берілетін ... ... құру және даму ... бағдарламасы шеңберінде банктік қарыздың үш типі беріледі:
1) жеке тұлғаларға және жекеше кәсіпкерлерге (патент бойынша немесе ... ... ... ... жеке тұлғаларға тұтынушы несие ретінде рәсімделген ... Ең ... 10 мың АҚШ ... ... ... 20 мың АҚШ ... несиелер АҚШ долларымен немесе тенгемен беріледі;
- несиенің максимал мерзімі - 12 ай.
2) ... ... ... ... ... куәлік бойынша жұмыс істеуші) және заңдық тұлғаларға коммерциялық несиелер ретінде берілетін микронесиелер:
Ең жоғары 30 мың АҚШ ... ... 50 мың АҚШ ... несиелер АҚШ долларымен немесе тенгемен беріледі;
- несиенің жоғарығы мерзімі - 12 ай ... ... 24 айға ... ... бойынша жұмыс істеуші жекеше кәсіпкерлерге және қызмет көрсетумен немесе өндіріспен айналысатын заңдық тұлғаларға ... ... үшін - тек қана ... ... ... ... ... берілетін шағын несиелер:
- Ең жоғары 125 мың АҚШ доллары (ерекше ... 200 ... ... АҚШ ... несиелер АҚШ долларымен немесе тенгемен беріледі;
- несиенің максимал мерзімі - 24 ай ... ... 36 айға ... ... ... және ... бойынша шектелуі басты Банктің Несиелік Комитетінің шешімі бойынша ... ... ... ... және даму ... бағдарламасы шеңберінде банкілік қарыз Қазақстан Республикасының резиденттеріне ғана беріледі.
Банктік қарыздар, тапсырыскердің ағымдағы шотына ақшаны есептеу арқылы немесе депозиттерге ... ... ... ... ... ... ... шот ашу несиені берудің міндетті шарты болып табылады.
Еуропа жаңғыру және даму ... ... ... ... қарыз алу үшін, тапсырыскер Еуропа жаңғыру және даму ... ... ... ... ... алдын - ала сұхбаттасу нәтижесінде несие эксперті бизнес - тапсырыскер Еуропа жаңғыру және даму ... ... ... ... беру ... сәйкескестілігін анықтайды, және шешім оң болған жағдайда тапсырыскерге банк қарызын алуға тапсырыс бланкісін толтыруға ұсыныс ... Жеке ... және ... ... ... нысан;
- заңдық тұлғаларға арналған нысан (қосымша № 2)
Тапсырысқа қосымша, тапсырыскер Қосымша №1 және 2 көрсетілген құжаттарды беруі қажет.
Берілген құжаттар пакетін ... ... ... салыстырады, "көшірме сенімді" деген жазумен және өзінің қолымен растайды. Несиелік комитетте оң шешім қабылданғаннан соң, ... ... мен ... тіркеу туралы куәліктің барлық көшірмелері, заңды түрде расталған (нотариалды) құжаттар көшірмелерімен алмастырылады. Егер ... ... ... ... ... нотариалды расталған көшірмелері болса, онда несиелік құжаттамаға операциялық басқарма қызметкерімен расталған олардың ... ... Банк ... алу үшін ... түскен кезде несие эксперті тапсырыскер туралы мәліметтерді компьютер қорына енгізуге міндетті.
Экономикалық талдау.
Несие эксперті тапсырыскердің ... ... ... оның ... ... - ... ... жүргізеді. Одан өзге, егер тапсырыскер жеке тұлға немесе жекеше кәсіпкер болса, несие эксперті тапсырыскердің ... - ... ... ... ... ... ... тапсырыскердің мекен - жайына бару қажеттілігін несие эксперті өзі анықтайды. Несие ... ... ... ... көрінісі мен қатар жүретін тәуекелдікті бағалау үшін қажетті ақпаратты алуда жауапкершілікті болады. Жиналған мәліметтер резюмеге шоғырландырылады, ол Еуропа ... және даму ... ... ... филиалдың Несиелік Комитетіне қаралуға беріледі:
- резюменің қысқаша ... жеке ... мен ... ... ... микронесиелер бойынша құрастырылады
- резюменің толық нысаны, қысқаша нысан қарастырылмайтын, заңдық тұлғаларға және жекеше дербес кәсіпкерлерге ... ... ... құрастырылады, оның мөлшері 30 мың АҚШ долларына дейін
- егер несие инвестицияны қаржыландыруға берілетін болса, ... ... ... ... енуі ... ... ... және ақша қозғалысының болжамын құру (Cash Flow) 30 мың АҚШ долларынан жоғары банк қарызы бойынша қажетті ... ... ... Cash Flow құру ... ... ... және даму банкісінің несие экспертімен және оның өкілімен анықталады.
Заңдық экспертиза
Сомасы 10 мың АҚШ ... ... ... ... ... ... ... жүргізумен бірмезгілде, тапсырыскермен өткізілген барлық құжаттарды несие эксперті Филиалдың заңдық бөліміне бағыттайды, ол жерде құжаттардың заңдық экспертизасы жүргізіледі. ... ... ... ... ... үшін қажетті барлық құжаттарды және қызмет хатын алған күннен бастап екі жұмыс күнінен аспауы керек. ... ... ... ... ... ... қорытынды рәсімдейді және оны осы тапсырыскер бойынша істі жүргізуші несие экспертіне бағыттайды. Несие эксперті 10 мың АҚШ ... ... банк ... ... ... ... қажет болған жағдайда, заңдық экспертиза жүргізу үшін Заң бөліміне бағыттай ... ... ... ... қарызгердің құрылтайлық құжаттарын тексерудің нәтижелері, банктік қарыз шарттарын және қамтамасыз ету шарттарын жасасуға уәкілдік тұлғалардың құқығы;
- жоғарыда айтылған мүлік бойынша ... және ... ... ... ... мен банк ... ... қамтамасыз етуге берілетін мүлікке құқықтық орнататын құжаттарды ... ... ... өзінің іс әрекеті үшін қолданылатын контрактілерін тексеру нәтижелері (несие экспертінің талап етуімен);
- негізгі қаражаттарға меншіктену құқығын тексеру ... ... ... ... ... 10 мың АҚШ долларынан аспайтын банктік қарыздар бойынша жазбаша заңдық қорытынды талап етілмейді. ... ... ... және ... ... заңгер қолының болуы, берілген құжаттар пакетінің Қазақстан Республикасы заңдарының қолданылудағы нормаларына сәйкес екендігіне көз жеткізеді. ... ... ... ... ... ... ... жойған немесе болмаған жағдайда, заңгер банкілік қарыз шартының және кепілзат шартының бір данасына қол қояды. Заңдық қорытындыда көрсетілген ескерпелерді жойған ... жаңа ... ... құрастыру талап етілмейді. Алдыңғы құрастырылған қорытындыға, заңгер ескерпелердің жойылғаны туралы белгі қояды. Кепілзат ... ... ... ... ... ... мүлік орталығында теркелгендігі туралы белгі қойылған, құқық орнатушы құжат ұсынылады (шарт, сот шешімі, мұрагерлік туралы куәлік және т. б.). ... ... ... ... ... мүлікке құқықты тіркеу туралы куәлік, жоғарыда айтылған құжаттар болмаған жағдайда ғана қажет. Коммуналдық қызмет көрсетуді және кепілзат ретінде ... ... ... ... төленгені туралы құжаттар талап етілмейді. Несие эксперті қаржы - экономикалық талдау жүргізу кезінде, сәйкес шоттарды, анықтамаларды және ... ... ... ... ... ... ... төлемі туралы қарыздарының жоқтығын тексеруі керек. Айналымдағы тауарлар, тауарлар қоры, жеке мұлік, жабдықтар ... ... ... ... ... қамтамасыз ету берілген кезде (қажетті минимал соманың үстіне), және даму банкісінің ... ... ... Несиелік Комитетімен басқадай шарттар анықталмаса, кепілзатқа құқық орнатушы құжаттар талап етілмейді. Егер банк ... ... ... қамтамасыз етуші болып жылжымайтын мүлік табылса, оның барлық меншіктенушілері, және ерлі - ... ... және ... ... ... ... тысқары өткізімділігі туралы нотариалды расталған келісім берулері керек немесе осы келісім жылжымайтын ... ... ... ... белгіленеді. Жылжымайтын мүліктің меншіктенушілері болып табылатын, кәмелетке жасы толмаған балалар үшін бұл келісім қамқоршылық органымен ... Осы ... ... ... ... ... ... қажет етілмейді. Несие эксперті қарызгердің қызметін қаржы - экономикалық талдау процесінде және банк қарызын ... ... ... ... ... сұрақтарға заңгер кеңесін алуына құқығы бар.
Филиалдың ... ... ... ... ... ... ... 10 мың АҚШ долларынан асатын сомадағы, барлық банкілік қарыздар бойынша міндетті болып саналады. Қалған барлық жағдайларда қорытынды несие экспертінің ... ... ... және даму ... Бағдарламасы бойынша филиалдың Несие Комитетінің талабына бойынша ғана құрастырылады. Сұрау салуды рәсімдеу кезінде несие ... ... ... ... ... құжаттарды береді:
Қызметтері тіркеуді қажет етпейтін жеке тұлғалар мен жекеше ... ... ... тұлғасын куәлендіретін құжаттың көшірмесі
- салық төлеушінің тіркелу нөмірі (СТТН)
- анкеталық мәліметтер мен тапсырыс көшірмесі
Қызметтері тіркеуді қажет ететін жекеше кәсіпкерлер ... ... ... ... ... ... ... төлеушінің тіркелу нөмірі (СТТН)
- кәсіпкердің тіркелуін мақұлдайтын құжат көшірмесі (куәлік, патент)
- анкеталық мәліметтер мен тапсырыс көшірмесі
Заңдық тұлғалар үшін;
- ... ... ... ... ... куәліктің көшірмесі
- кәсіпорынның салық төлеушінің тіркелу нөмірі (СТТН)
- кәсіпорынның құрылтайшыларының, жетекшілерінің, бас ... ... ... және ... ... ... мен ... көшірмесі
Экономикалық қауіпсіздік Қызметінің қорытындысы сұрау салуды және барлық қажетті құжаттарды ... соң екі ... ... ... ... ... ... керек. Банктің экономикалық қауіпсіздік Қызметі қарызгермен кездеспестен тексеру жүргізеді. Жеке жағдайларда (күрделі, даулы) экономикалық қауіпсіздік Қызметінің өкілі мен ... ... ... ... ... ... ... Қорытынды жазба түрде құрастырылады және міндетті түрде тапсырыскердің азаматтық дәулеттілігі туралы, оның несиелік тарихы туралы, байланыстағы компаниялардың және ... ... ... ... соттық талқылануда қатысы туралы, тапсырыскер туралы жағымсыз ақпараттардың ... ... ... беру ... ... ... ... кез - келген басқада ақпараттар ... ... ... ... қауіпсіздік Қызметі кепілзатқа берілетін мүлікке бағалау және экономикалық және заңдық экспертиза жүргізбейді. Несие эксперті екінші ... ... ... қолданбалы, Қазақстанның шағын бизнесі Бағдарламасы шеңберіндегі әлуетті қарызгердің алдыңғы несиелік тарихын тексеру үшін жауап береді. Заңдық бөлімнің және экономикалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... және ... ... және даму банкісінің Бағдарламасы бойынша филиалдың Несие Комитетінде талқыланады .
Берілетін ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыздандыруда қабылданады: жылжитын және жылжымайтын мүлік кепілзаты, кепілдемелер, үшінші тұлғалардың кепілгерлігі, жеке және заңдық тұлғалардың депозиттері (салымдары), ... ... ... ... ... ... келмейтін, қамтамасыз етудің басқада түрлері. Қарызгердің немесе ... ... жеке ... ... қамтамасыздандырғыштар ретінде қабылданады. Банктік қарыздың берілуі ... ... ... ... ... ... ... талдамасына негізделуі керек. Банктік қарыздың шарты бойынша қарызгер міндеттемесі қамтамасыз етілген болуы ... ... ... ... ... құны қарыз және сыйақы сомасы бойынша оның міндеттемесін жабуы керек.
Қамтамасыз ету құрамы бойынша ... ... ... ... және даму банкісінің Бағдарламасы бойынша филиалдың Несие Комитетімен қабылданады және келесідей факторларды есепке ...
- ... ... ... жағдайы;
- несиелік тарихы ;
- қамтамасыз етудің әртүрлі әдістері мен нысандарын қолданумен құрама құрылым қалыптастыру, ынтымақты жауапкершілікке үшінші тұлғаларды тарту;
- банк ... өтеу үшін ... ... ... ... ... ... мүліктің құндылығы;
- кепілзатқа берілген мүліктің өтімділігі.
Банк қарызын қайтаруды қамтамасыз ету бойынша құжаттарда қарызды беру процесін жылдамдату үшін, минимал талаптарды ... ... ... мемлекеттік тіркеуге жататын мүліктерден өзгесіне, жылжитын мүлік кепілзатының мемлекеттік тіркелуі талап етілмейді;
- банк ... ... ... ... ... ... мүлікке және автокөліктерге құқық орнатушы құжаттарды беру міндетті. Басқа жағдайларда қамтамасыз ... ... ... орнатушы құжаттарсыз, келесі шарттарды сақтаумен қабылдауға рұқсат ... ... ... ... ... ... сома,
Қамтамасыз етудің минимал қажетті кепілзат құнына проценттік қатынаста ... USD ... кем ... USD дан 30.000 USD ... кем ... USD ... кем емес
Банк қарызын қайтаруды қамтамасыз етудің минимал қажетті құны банк қарызы және сыйақы бойынша оның ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру міндетті емес, сақтандыру қажеттігі туралы шешімді ... ... және даму ... ... бойынша филиалдың Несие Комитетімен қабылданады; Несие эксперті Еуропа жаңғыру және даму банкісінің Бағдарламасы бойынша филиалдың Несие Комитетіне қамтамасыз ... ... ... ... ... береді. Сомасы 30 мың АҚШ долларына дейінгі банк қарыздары бойынша қамтамасыз ету ... ... ... Банк ... ... эксперті өз бетінше бағалай алады, бағалау туралы жазбаша қорытынды дайындайды.
Банк қарыздары бойынша 30 мың АҚШ долларынан ... ... ... ... ... байқау, қорытынды жасау, Банк атынан, қамтамасыз етуді бағалау бойынша банк маманымен, несие экспертінің қатысуымен 1 жұмыс күні үшінде жасалады. ... банк ... ... пәтерді, автокөлікті, айналымдағы тауарларды, жеке мүліктерді және қосымша қамтамасыз ету мүліктерін, банк маманының келісімі бойынша, несие эксперті ... ... Егер ... ... ... бағалауда және кез - келген күрделі (даулы) жағдайларда бағалау, несие экспертінің ... ... ... етуді бағалау бойынша банк маманымен, 1 жұмыс күні үшінде жасалады.
ЕҚДБ ... ... ... ... ... құрамына ЕҚДБ жағынан, шешуші дауыс және тыйым салу құқығы бар, ЕҚДБ өкілі кіреді.
Сомасы 5 мың АҚШ ... ... ... филиалы бойынша 10 мың АҚШ долларына дейін) болатын банк ... беру ... ... ... құрамменде қабылдануы мүмкін: несие беру Басқармасының басшысы және ЕҚДБ өкілі.
ЕҚДБ бағдарламасы бойынша филиалдың Несие Комитетінің мүшелерінің қолының үлгісі ... ... ... ЕҚДБ ... бойынша филиалдың Несие Комитетінің дербес құрамы, сонымен қатар олар болмаған кезде орынын ... ... ... ... ... ... бұйрықпен бекітіледі.
ЕҚДБ өкілі Қазақстанның шағын бизнесі Бағдарламасының Үйлестірушісімен ... ... ... тағайындалады, онда осы өкілдің өкілеттігі көрсетіледі.
Қазақстанның шағын бизнесі Бағдарламасы Банк қызметкеріне ЕҚДБ ... ... мен ... ... ... бағдарламасы бойынша филиалдың Несие Комитетінің мәжілісіне берілетін құжаттар:
- несие экспертімен дайындалған резюме;
- заңдық қорытынды (қажет болған жағдайда);
- ... ... ... бойынша қорытынды;
- экономикалық қауіпсіздік қызметінің қорытындысы (қажет болған жағдайда).
Банктік қарыздарды беру тәртібі
ЕҚДБ бағдарламасы шеңберінде бір қарызгерге екі ... ... ... беру ... бар, бұл ... бір ... міндеттемесінің максимал сомасы 200 мың АҚШ доллары болады. "Бір қарызгер" терминімен әрбір жеке тұлға немесе заңдық ... ... ... ... ... немесе 3 п. Берілген анықтамаға сәйкес байланысқан қарызгерлер тобы ... (

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
12 жылдық білім беру мақсаты6 бет
Ақпараттық жүйе құру арқылы білім беру процесінің тиімділігін арттыру98 бет
Ақпараттық технологиялар сұрақ-жауап түрінде30 бет
Білім беру адам капиталын дамытудың алғышарты және факторы ретінде91 бет
Білім беру жүйесінде қолданылатын психодиагностика11 бет
Білім беру жүйесіндегі инновациялык технологияның теориялык негіздері туралы8 бет
Білім беру саласының дамуы105 бет
Білім беру қызметі дамытуының факторлары66 бет
Бағдарлы оқытуды ұйымдастырудың педагогикалық-психологиялық маңызы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь