Корпорацияның негізгі және меншікті капиталдарын қалыптастыру

Негізгі капиталдың экономикалық мәні, құрамы және жіктелуі
Негізгі құралдар деп өндірісте ұзақ уақыт (бір жылдан астам) пайдаланылатын, өзінің бастапқы заттай нысанын (пішінін, түрін) сақтай отырып, құнын өндірілген өнімге, орындалған жұмыска, көрсетілген қызметке біртіндеп, бөліп-бөліп амортизациялық аударым мөлшерінде ауыстырған еңбек құралдарын, яғни материалдық активтерді айтады.
Негізгі қорларға - жылжымайтын мүліктер, жер учаскелері үйлер мен ғимараттар, өткізгіш тетіктер, машиналар мен жабдықтар, өлшеуіш және реттеуіш аспаптары мен құралдары, есептеуіш машиналар мен техникалары, көлік тасымалдау құралдары аспаптар, өндірістік және шаруашылық құрал-саймандары өнім және жұмыс малдары, көп жылдық көшеттер, шаруашылықтың ішкі жолы, тағы басқалар жатады.
Көлемінің үлкенді-кішілігіне, бағасының азы-көптілігіне қарамастан пайдалану мерзімі бір жылдан аспайтын өндіріс құралдары негізгі қорлар қатарына жатпайды. Сонымен қатар. негізгі құралдардың қүрамына шаруашылық субъектінің қоймаларындағы дайын өнімдер (тауарлар) болып саналатын жабдықтар мен машиналар, күрделі құрылыс құрамында есептелетін монтаждауды (құрастыруды, орнатуды) қажет ететін жабдықтар, жасалып біткен, бірак әлі пайдалануға берілмей тұрған машиналар мен жабдықтары, сондай-ақ құрылыс-монтаж жұмысының өзіндік құнының құрамында қаралған қосымша шығындардың есебінен салынған титулдық тізімге кірмеген ғимараттар мен тетіктер, сонымен бірге, жас малдар, яғни мал төлдері де жатпайды.
Барлық негізгі құралдар өздерінің өндіріске қатысуына қарай өндірістік және өндірістік емес болып екі топқа бөлінеді. Өндірістік негізгі құралдар деп өндірісте кызмет ететін, яғни өнім өндіру орындарында пайдаланатын негізгі құралдарды айтады. Олар: өндіріске арналған үйлер, ғимараттар, өткізгіш тетіктер, құрылыс
        
        КОРПОРАЦИЯНЫҢ НЕГІЗГІ ЖӘНЕ МЕНШІКТІ         КАПИТАЛДАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Негізгі ... ... ... ... және ... ... деп ... ұзақ уақыт (бір жылдан ... ... ... ... ... ... түрін) сақтай
отырып, құнын өндірілген өнімге, орындалған жұмыска, көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... яғни материалдық активтерді айтады.
Негізгі қорларға - ... ... жер ... ... ... ... ... машиналар мен жабдықтар, өлшеуіш және
реттеуіш аспаптары мен ... ... ... мен ... ... ... аспаптар, өндірістік және шаруашылық ... өнім және ... ... көп ... ... ... ... тағы басқалар жатады.
Көлемінің үлкенді-кішілігіне, бағасының азы-көптілігіне қарамастан
пайдалану мерзімі бір ... ... ... ... ... қорлар
қатарына жатпайды. Сонымен қатар. негізгі құралдардың қүрамына шаруашылық
субъектінің қоймаларындағы дайын өнімдер ... ... ... мен ... күрделі құрылыс құрамында есептелетін монтаждауды
(құрастыруды, орнатуды) қажет ететін ... ... ... ... ... ... тұрған машиналар мен жабдықтары, сондай-ақ құрылыс-
монтаж жұмысының өзіндік құнының ... ... ... ... ... титулдық тізімге кірмеген ғимараттар мен ... ... жас ... яғни мал төлдері де жатпайды.
Барлық негізгі құралдар өздерінің ... ... ... ... және
өндірістік емес болып екі топқа бөлінеді. Өндірістік негізгі құралдар деп
өндірісте кызмет ... яғни өнім ... ... ... негізгі
құралдарды айтады. Олар: өндіріске арналған үйлер, ғимараттар, ... ... ... ... ... ... әр түрлі
станоктар, ... ... ... аспаптар және тағы
басқалар. Өндірістік емес негізгі кұралдардың қатарына ... ... ... ... негізгі құралдар жатады. Оларға
тұрмыстық үй жай ... ... ... ... қамсыздандыру, білім беру және ... ... ... ... т.б. ... ... және көрсететін қызметтерінің түрлеріне қарай
барлық негізгі құралдар: ... ауыл ... ... (тоғай)
шаруашылығы, тасымалдау, байланыс, құрылыс, материалды-техникалық ... ... ... қоғамдық тамақтандыру, басқару органдары,
әлеуметтік сақтандыру, ... және ... беру тағы ... ... ... ... салаларына қарай топтастырған кезде олардың
қатысуымен шығарылған өнімдердің, ... ... ... ... ... ... кей ... жататындығы негізге алынады.
Егер шаруашылық субъектідегі негізгі құралдардың 6әрі тек қана ... ... ... ғана ... істейтін болса, онда бұл
субъектідегі негізгі ... ... ... сол ... ... ... ... топқа жатады.
Шаруашылық субъектісінің баламасындағы тұрғын үй шаруашылығының негізгі
құралдары халық ... ... үй ... және халыққа
тұрмыстық, қызмет көрсету саласына жатады.
Негізгі құралдар алдына қойған мақсатына және ... ... ... ... бөлінеді:
1) үйлер (тұрғын үй, кеңсе үйі, қойма тағы басқалар);
ғимараттар (көпірлер, аспалы ... ... ... ... тағы ... ... (жұмыс машиналары, энергия бөлетін
тетіктер, құбырлар, тағы басқалары);
машиналар (бумен жұмыс істейтін және іштен жанатын
двигателдер, электроаппараттар, трансформаторлар, экскаваторлар,
грейдврлер, бульдозерлер, ... ... ... ... жүк ... ... су өлшегіш құралдар,
монометрлер, таразылар, кассалык аппараттар мен тағы
басқалары);
тасымалдау ... ... және жүк ... ... ... ... ... тіркемелер
(прицеп), тракторлар және тағы басқалары;
құрал саймандар мен жабдықтар, түрлі ... ... тағы да ... ... ... креслолар,
кілемдер, сейфтер, тағы да басқалары);
жұмыс және өнім малдары;
көп жылдық өсімдіктер мен көшеттер;
жер (шаруашылық субъектінің сатып алған жер ... ... ... ... ... күрделі шығындар;
басқа да негізгі құралдар (кітапхана қорлары және
тағы басқалары).
Негізгі ... ... ... ... ... ... меншіктік,
яғни шаруашылық субъектінің өзіне тиісті және уақытша жалға ... ... ... ... ... ... жалға алған негізгі
құралдарды баланс ... ... ... ... ... ... қарай негізгі құралдар жұмыс істейтін, жұмыс істемейтін және
сақтауда тұрған деп үш ... ... ... ... процесіндегі, яғни қолданыстағы негізгі
құралдар жатады.
Жұмыс істемейтін негізгі ... ... ... белгілі
себептермен және басқа да жаққа әзірше беріле қоймаған басы ... ... ... ... ... ... ... яғни алдағы уақытта
тозып немесе басқа да жағдайларға ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтар жатады.
Материалдық активтер сатылып алыну мақсатына қарай төмендегідей 3 топқа
бөлініп, есептелінеді:
а) ... ... ... ... ... ... инвестициялар.
Негізгі кұралдар материалдық өндіріс саласында және өндірістік емес
(әлеуметтік) ... да ұзақ ... (1 ... астам уақыт) қызмет етеді.
Негізгі құралдар дегеніміз ұзақ уақыт жұмыс істейтін ... Олар ұзақ ... бойы ... ... циклында пайдаланылады,
өзінің қасиеті мен түрін сақтай отырып, өз құнын жаңадан ... ... ... ... ... ... емес ... қалыптастыратын
капиталдың бөлігін білдіреді. Негізгі ... ... ... ұзақ ... ... ... ... мазмұны жағынан негізгі капитал ұғымы негізгі ... ... ... ... ... ... ... активтер,
яғни еңбек құралдарына (негізгі қорларға) аванстық капиталды ... Бұл ... ... ... ерекшелігі өндіріс процесінде
олармен ұсталатын кұн, кейін тауар ... ... ... ... ... сол кездегі натуралды нысанда кызмет етуін жалғастырумен түсіндіріледі.
Сондықтан қолданылатын еңбек құралдарының құны жоғалмайды, яғни ... ... ... ... ... кіреді. Негізгі капиталдың бөлігі
ретінде материалды активтердің айналымы шын мәнінде олардың кызмет ... ... ... ... олардың тозған және өндірістен
шығарылғандардың орнына жаңа ... ... ... ... ... ... элементтері (көліктер және құрал-жабдықтар)
өндірістен өзінің физикалық тозу ... ... ... ... ... ... құралдарының моральдық тозуын ескеру қажеттілігі болады. Бұл
негізгі ... ... ... әр ... ... ... ... екенін көрсетеді.
Негізгі капиталдың құрамына екінші материалды емес активтер кіреді. Оған
натуралды заттық ... жоқ, ... ... ... қызметіне
қатысатын және оған табыс әкелетін активтер жатады. Атап ... ... ... жер, ... жалға алу, құрал-
жабдықтар т.б.) пайдалану үшін ... өзі ... ... ... ... ... құн, "ноу-хау", техникалық құжаттар түрінде
рәсімделген техникалық басқару, коммерциялық т.б. білімдер ... пәні ... ... ... патентелінбеген өндірістік
тәжірибеден жинақтаулар; өнеркәсіптік үлгі мен модельдерге ... ... ... программалық өнімдерді пайдалануға құқық гудвилл ... ... ... ... ... алуымен байланысты ұйымдастырушылық.
шығындау т.б.
Корпорацияның негізгі капиталының құрамына ... ... ... кіреді.
Оған корпорацияның басқа кәсіпорындар мен мемлекеттің ... ... ... ұзақ ... ... ... ... кәсіпорынның басқа
ұйымдардың жарғылық капиталына салымдары, сондай-ақ басқа ... ... ... ... салымдар инвесторлар үшін, қор рыногына
қалыптасуы мен бағалы қағаздар рыногына сенімнің ... ... ... ... капиталының құрамдарының әр бірінің үлесі ... ... ... ... рөл ... ... үшін
материалды активтер атқарады.
Негізгі капитал - бұл негізгі ... ұзақ ... ... ... ретіндегі ақшалай бағасы. Осыған байланысты негізгі
қорлар өзінің құнын өндірілетін өнімге біртіндей қосады.
Негізгі қорлар - бұл ... ... ұзақ ... аралығында қатысатын
және натуралды заттық санын сақтай алатын, сондай-ақ амортизациялық есептеу
түрінде тозуы бойынша ... ... ... ... ... аударатың
өндірістік материалды-заттық құндылықтардың жиынтығы.
Негізгі қорлар өндірістік және өндірістік емес ... ... ... қорларға өндірістік процеске тікелей ... ... т.б.) ... оған ... ... ... ... т.б.) негізгі қорлар (құралдар) жатады.
Негізгі өндірістік емес қорлар корпорацияның ... ... ... ... ... тұрмыстық, коммуналдық, шаруашылық,
мәдени мақсатты үйлер, ғимараттар, денсаулық және ... ... ... ... ... ... ... қажетті технологиялармен
жабдықталғанын және ... ... ... ... ... ... ... өндіріс көлеміне тікелей байланысты (өнім малдары,
көп жылдық өсімдіктер т.б.). Бұл қорлар активті деп ... ... ... жағдай жасайтын басқа негізгі қорлар пассивті деп
аталады, оған ... ... ... т.б.
Негізгі қорлар тиістілігіне ... ... (өз ... балансында көрсетілген; жалдағы, ұзақ және қысқа мерзімдегі
шарттар бойынша көрсетілген болып бөлінеді.
Сондай-ақ негізгі қорлар пайдалануына қарай: ... ... ... ... және ... ... ... қорлар болып бөлінеді. Негізгі
кұралдардың есебін ұйымдастыруда оларды бағалаудың маңызы зор ... ... ... принцип негізінде бағалау олардың көлемін,
құрылымын, тозуын айқындап, қайта өндіруді ... ... ... ... бастапқы құны, ағымдағы, баланстық құны, сатып-
өткізу құны, тозу және қалдық құны болады.
Бастапқы (тарихи) құн - ... ... ... ... ... және жасап
шығуға кеткен нақтылы шығындардың және сатып алу барысында төленген, т.с.с.
негізгі ... ... ... ... ... тиісті шығындардан
тұратын құны.
Ағымдағы құн - бұл негізгі құралдардың белгілі бір ... ... ... ... ... құны - бұл бухгалтерлік және қаржылық есептерде ... ... алып ... негізгі құралдардың жинақталған бастапқы ... ... ... құны - ... ... ... ... дайын тәуелсіз
жақтардың негізгі құралдарды сатуға (өткізуге) келісілген құны.
Жойылу құны - тиімді қызмет ету мерзімі ... ... ... ... пайда болатын қосалқы бөлшектердің болжамды құны.
Тозу құны - негізгі құралдардың бастапқы және ... ... ... яғни ... ... есептеліп, өндіріске немесе
айналымға жатқызылған шығындары.
Қалдық құны - бұл өндірілген өнімге, орындаған жұмыска яғни ... әлі ... құн. Оны ... үшін ... ... ... тозу ... алып тастайды.
Негізгі құралдардың келісілген құны - бұл кез келген екі ... ... ... ... мен алушының арасындағы келісімімен болатын құн.
Кәсіпорынның қаржылық есеп қорытындысында мынандай ақпараттар болуы керек.
Негізгі құралдардың әр түрі бойынша ... ... іске ... ... бастапқы құнының өзгеруі, оның себептері ескеріле отырып есеп беру
кезеңінің басындағы және соңындағы бастапқы құны.
Негізгі құралдардың әр түрі ... ... ... кезде қолданылған
әдіс, амортизацияланатын құралдардың есеп беру кезеңінің ... ... ... құны мен ... ... сомасы.
Негізгі құралдардың әр түрі бойынша бағалау жүргізгенде есеп беру ... және ... ... ... ... ... жүргізудің
негіздемесі мен мерзімділігі қайта бағалау өткізілетін күні, өткізу ... ... ... ... ... ... мен ... қалыпты жұмыс істеуі үшін ең маңызды қорлар ... ... ... ... ... ... ақы төлеу, валюта,
жөндеу т.б. қорлары. Кәсіпорындардың дербестік жағдайында басқа да ... ... ... ... мысалы өндірістік және әлеуметтік
инфрақұрылымдарды дамытуға қатысты ... ... ... ... т.б.
Жарғылық капитал (қор) мемлекет, басқа меншік иесі немесе құрылтайшы берген
кәсіпорын (ұйым) мүлкінің (капиталының) ... ... ... Ол
алғашқыда шаруашылық жүргізуші субъектілерін ... ... ... емес ... ... ... сатып алудың
көзі болып табылады. Жарғылық капиталдың есебінен кәсіпкерлік кызметті
жүзеге ... ... ... ... ... ... ... өндірістік капиталдарды
(айналым және ... ... ... процесінің натуралдық-заттай
элементтерін құруға арналған меншікті ... ... көзі ... ... жарғылық капиталы кұрылтайшылардың жарнасы ... ... ... мен ... акцияларына айырбастау
жолымен құрылады.
Жарғылық капиталдың мөлшері шаруашылық қызмет процесінде өзгеріп отырады,
негізгі капиталға ... ... ... ... ... ... ... өсімі, тауар-материалдық құндылықтарды ... және ... ... ... ... ... ... құралдарды есептен шығару немесе басқаға беру, оның тозығын
есептеу, ... ... ... ... ... ... ... қарамағында қалатын қаражаттар негізінде, яғни салықтар мен
басқа да міндетті төлемдерді өтегеннен кейін кәсіпорындар мен ... қоры мен ... ... ... қоры ... қамтиды:
бүкіл персоналдың (өндірістік, өндірістік емес) еңбегіне
ақы төлеу шығындары;
ақшалай төлемдер, оның ішіне жылдың ... ... ... ... үшін ... ақша және ... нысандағы басқа
түрлеріне жұмсалған қаражаттар;
материалдық көмек;
еңбек және әлеуметтік жеңілдіктерді белгілеуге ... ... ... ... мен ұжым ... ... ... салымдарына қарай төленетін табыстар (дивиденттер, пайыздар);
басқа да жеке ... ... ... қоры еңбек ақыға төленетін қаражаттар мен қызметкерлерді
материалдық көтермелеу және әр ... ... ... үшін ... ... пайданың бір бөлігі есебінен құрылады. Қордың қаражаты
қызметкерлердің жеке тұтынуына жұмсалады.
Қорлану қоры ... ... ... ... ... пайда (табыс);
негізгі капиталды қалпына келтіруге ... ... ... ... мүлікті өткізуден түскен түсім-қаржы;
банктердің несиесі;
басқа да көздер.
Қорлану қоры ұлғаймалы ұдайы өндірісті қамтамасыз етуге арналған шығындарды
қаржыландырады, яғни:
негізгі және айналым ... ... ... ... ... жаңа ... қорғау шараларын жүзеге асыруға;
• өндірістік инфрақұрылым объектілерін салуға қатысуға
пайдаланылады.
Ірі кәсіпорындар мен ұйымдар кешенді тұтыну мен ... ... ... ... мен ... ... ... ұқсас мынандай жеке қорлар
құра алады: еңбекке ақы ... ... ... ... даму ... мен ұйымдардың валюта қорлары валюта қаражаттарының есебінен
мынандай көздерден қалыптасады:
экспорттан валюталық түсім-ақша;
жарғылық капиталға түсетін ... оның ... ... ... ... ... және ... заңды
тұлғалардың валюталық несиелері;
ішкі валюта рыногында өкілетті банктер мен айырбастау
пункттері арқылы валюта сатып алу;
• резидент еместер ... ... ... ... мен ... ... ... шешу үшін
ерікті негізде өздерінің валюта қаржысын кәсіпорындар мен ұйымдар ... ... ... ... заңының шеңберінде өз бетімен
пайдалана алады.
Валюта ... ең ... ... ... ... ... жұмсалады, сондай-ақ ізгілік және қайырымдылық көмек көрсетуге
пайдалануы мүмкін.
Ұдайы өндірістік шығындарды ... ... ... ... қаржы
резервтерінің (резерв қоры, тәуекел қоры, сақтық қоры) ... зор. ... ... ... рөлі арта ... ... резервтерін шаруашылық
жүргізуші субъектілердің өздері меншікті қаржы ресурстары есебінен басқару
құрылымдары (мөлшерлі аударымдар ... ... ... ... ... ... және мемлекет (әр түрлі деңгей
бюджеттері бойынша) негізінде жасай алады. Оның мақсаты - ... ... ... ... пайда болған қосымша шығындарды жауып, олардың
қаржы жағдайын ... ... ету. Ол ... ... ... ... көлемінің 25 %-нан асуы керек.
Қаржы резервінің қаражаты өндірістік және әлеуметтік даму жөніндегі ... жаңа ... ... ... ... ... қаржысын
толтыруға жұмсалады.
Жөндеу қоры кәсіпорындарда жөндеудің барлық түрлерін күрделі, орта және
ағымдағы жөндеуді орындауға ... ... ... ... амортизациялық түсімдер жойылған соң (1991 ж.) жөндеудің барлық
түрлерін өнімнің өзіндік құны есебінен қаржыландырады. Кәсіпорындар жөндеу
жұмыстарының шығындарына ... ... ... ... ... ... ... Олардың мөлшері негізгі қорлардың тозуына қарай анықталады.
Жөндеу шығындары ішінара алдағы кезеңдердің шығындарының есебінен ... ... ... ... ... каражаттарына
құрылтайшылардың алғашқы жарналары, амортизациялық аударымдар, пайда
(табыс) жатады.
Мемлекеттік кәсіпорындарда ... ... ... ... ... ... ... ал мемлекеттік емес кәсіпорындарда
акционерлік капитал атқарады. ... ... одан әрі ... ішкі ... көздері мен тартылған қаражаттар есебінен жүзеге
асырылады.
Сондықтан, негізгі қорлар мен айналым қорлары кез келген кәсіпорынның
қалыптасуына және ... ең ... ... ... көзі ... ... оптимальді құрылымын анықтау
Капитал құны корпорацияның түрлі қаржы көздерінен тартылатын ... ... ... Ол ... ... ағымдағы және
инвестициялық шығындардың деңгейіне байланысты болады.
Капиталдың оптимальді кұрылымын анықтау ... ... ... мәселелерінің бірі болып табылады.
Капитал кұрылымын ... ... ... бірі ... ... аса ... жәй ... капитал мен қарыз капиталдарының
арасалмағын анықтау арқылы олардың тиім-ділігін арттыру ... ... ... ... рыноктық құнын максимизациялау. Бұл процесс корпорация
үшін мынадай іс-шараларды ... ... ... ... ... (тоқсан, жыл, бірнеше жылдар), оның құрылымының
өзгеруін анықтау. Қаржылық ... ұзақ және ... ... ... ... ... меншікті капитал мен
активтердің рентабельдігі және олардың айналымдағы жылдамдығын жеделдету
т.б. зор көңіл бөлу ... ... ... әсер ... ... ... ... Ол үшін
мыналарды ескеру қажет:
шаруашылықтың салалык ерекшеліктерін ескеру;
компаниялардың өндірістік ... ... алу, ... ... мен ... капиталы бұрыннан қалыптасқан
меншікті капиталы көбірек компания.
қаржы және ... ... ... білу ... ... ... деңгейін есептеу;
компанияның түрлі салық төлеу деңгейін (ауыртпалығын)
білу;
акционерлік капиталдарды шоғырландыру дәрежесін
ескеру керек.
Осы көрсетілген жағдайларды ескере отырып капитал құрылысын ... үшін ... ... ... ... және ... ... тиісті арасалмағын белгілеу.
Қажетті жағдайда сырттай және іштей тиісті қосымша
қарыз қаражаттарымен ... ... ... ... ... ... ... Бұл көрсеткішті қолдану
нәтижесінде капиталдың оптимальды кұрылымын белгілеп,
меншікті капиталдың таза пайдалылығының өсуін максимизациялауға болады.
Капитал құрылымын, оның құнын ... ... ... ... Ол ... және қарыз капиталдарын алдын ала бағалау
негізінде ... ... мен ... ... ... ... есебін жүргізу
жағдайында анықталады.
Капитал кұрылымын қаржылык, тәуекелділікгің деңгейін
минимизациялау көрсеткіші арқылы оптимизациялау корпорация ... ... ... таңдаумен байланысты болады.
Ұлттық банк мысалында меншікті капитал
Банктік меншікті капиталы: көздері мен қызметтері
Коммерциялық банктердің ... ... рөлі мен ... ... айналысатын кәсіпорындар және ұйымдарға қарағанда ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде маңызды.
Банктің бастапқы құрылуы барысында меншікті капитал көмегімен ... ... ... ... жер, ... құрал-жабдық, жалақыға
жұмсалатын жөне т.б. шығындар жабылады. Себебі, ... ... ... ... ... ... Осы ... капитал есебінен банкте қажетті
резервтер құрылды. Сонымен қатар, банктің меншікті ... ұзақ ... ... басты көзі.
Меншікті және тартылған коммерциялық банк ресурстары Ұлттық банкте ашылатын
корреспонденттік шотта көрсетіледі. Бұл ... шот ... да ... ... ал ... ... ... жұмсалымдар беріледі. Демек,
дебеттік қалдықтың шамасы банктің бос резервінің ... ... бос ... ... ... ... жұмсалмаған оның
ресурстарының шамасын білдіреді. Осы бос резервтер сомасы қаншалықты ... ... ... ... ... ... ... төмен болады.
Керісінше, егер бос жатқан қаражаттарының шамасы аз болса, онда тұрақтылығы
төмен, ... ... ... ... да, ... ... ... корреспонденттік шоттағы қалдығын ... ... ... меншікті капиталы - ... ... ... және ... ... қамтамасыз ету үшін құрылған банктің
әр түрлі қорлары мен сол сияқты ағымдағы қызметінің ... ... ... жылдардағы бөлінбеген пайдасы.
Банктің меншікті капиталының құрылымы бірдей емес, себебі, оларға ... әр ... ... атап ... ... ... ... пайдаланылуына, капиталдың бағасын нығайту мақсатына және банк
саясатына байланысты жыл ... ... ... Сонымен, қазіргі
коммерциялық банктердің меншікті капиталын ... ... ... ... ... капиталдар;
банк операциялары бойынша тәуекелдерді төмендету
мақсатында құрылған қорлар ... банк ... ... ... ... ... ... ретінде міндетті түрде
құрылуын және өмір сүруінің ... ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық банктердің пруденциялық
нормативтерімен реттеліп отырады. Банктің ... ... ... қосқан жарналары немесе пайлары сомасынан тұрады.
Қазақстанда екінші деңгейлі ... ... екі ... ... алады:
акционерлік банк формасында;
пай қосу арқылы, яғни жауапкершілігі шектеулі
серіктестік формасында;
Пай қосу арқылы құрылған банктің ... ... ... ... анықталған пайшыларының жарнасынан құралып, олар қосқан жарналары
көлемінде жауапты болып саналады. Мұндай ... ... ... тек қана пай ... қосымша қосқан жарналары және пай
қосушылардың санының өсуі есебінен ... ... ... ... өздерінің жарғылық капиталын ұлғайту үшін ... ... сол ... ... ... акцияларының бағасын өсіреді.
Меншікті капиталдың құрамдас бөлігі - акционерлік капитал. ... ... ... ... құрылған банктің жарғылық капиталын банктін,
акционерлік капиталы деп ... ... ... ... ... — акционерлер қосқан жарналардан құралады. .Акционерлік банктің
акциясы - банктің жарғылық қапиталына үлес ... ... ... ... және банкті басқару ісіне араласуға құқық беретін бағалы
қағаз.
Акционерлік капиталдың құрылымы әр банктерде әр ... ... ... ... ... ... ... акционерлік капитал, яғни бұл жай және
артықшылығы бар акцияларды сатудан түскен қаражаттардан
үнемделген капитал және бөлінбеген пайдадан түрады;
б) ... ... яғни ... ... әр түрлі
шығындарды жабуға, дивиденттер төлеуге, қайтарылмаған
қарыздың орнын жабуға арналады;
в) банктің ұзақ мерзімді міндеттемесі (ұзақ мерзімді
вексельдері, облигациялары).
Банктің жай ... ... ... ... ... алып ... оның ... тиісті мүлкіне ие болуға және акционерлердің
жиналысына қатысып дауыс беруге ... ... бар ... ... ... ... түрінде табыс
алып отыруға, бірінші кезекте ... жаңа ... ... ... және ... барысында бірінші болып өзіне тиісті мүлкін алуға құқылы
Сонымен қатар, банктер қаражат тарту мақсатында облигацияларды шығарады.
Жалпы, банктің акционерлік ... ... ... кезеңдерден
тұрады:
бағалы қағаздардың проспект эмиссиясын дайындау
және оны сараптамадан өткізу;
бағалы қағаздарды ... ... ... ... тіркеу;
шығарылатын және орналастырылатын бағалы кағаздардың нәтижелерін тіркеу. ... ... ... ... ... ... ... формада құру;
банктің жарғылық қорын ұлғайту үшін ... ... ... ... ... резервтік қор жатады. Резервтік қор ... ... ... ... ... ... ... жабу мақсатында
құрылған қаражат қоры.
Сондай-ақ, резервтік қор банктің тұрақты қызмет етуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... капиталға белгілі бір ... ... 25% ... құрылатын болса, оның мөлшері жарғылық
қормен теңескен жағдайда ... ... ... ... ... ... негізгі көзіне банк пайдасы ... ... ... ... ... резервтік қор есебінен банктің
артықшылығы бар акциялары бойынша пайыздар төленеді.
Қосымша капиталдар - ... ... ... ... ... есебінен және белгілі мақсатқа бағытталатын ... ... ... ... ... - негізгі қорларды қайта бағалау негізінде, ... ... ... ... яғни ... ... мен шетел валюталары
арасындағы айырма нәтижесінде құрылады. ... ... ... ... ... ... ... капиталды қалыптастыру барысында
маңызды.
Келесі қорға жекелеген банктік операциялар бойынша тәуекелді ... ... ... ... ... Мүндай резервтерге: несиелік
теуекелді жабуға және бағалы қағаздардың құнсыздануына байланысты құрылған
резервтер жатады.
Бөлінбеген пайда - ... ... ... төлегеннен кейін және
резервтік қорға аударғаннан қалған ... ... ... ... ... ұлғайту жолдарына мыналар жатады:
банк пайдасы;
акциялар шығару;
құрылтайшылар және пай қосушылар санын арттыру;
облигациялар шығару ... ... ... ... ... ете отырып, оның қаржылық
тұрақтылығына кепіл болады және банктің басынан ... әр ... ... ... ... ... көз болып табылады. Осы
мақсатта банктің меншікті капиталы мынадай қызметтер атқарады:
қорғаныс қызметі;
шұғыл қызметі;
реттегіштік қызметі;
айналым ... ... ... капиталының қорғаныс қызметі, оның капиталының шамасының
банктің ... ... және ... ... ... ... меншікті капиталы қаншалықты жоғары болса, соғұрлым
банк өтімді болып ... Банк ... ... қалған жағдайда, оның
акционерлерінен ... ... зиян ... Банк ... ... - ... ... иелеріне жәрдем ақы төлеу мүмкіндігін ғана ... ... ... ... ... ... зияндарды жабуға қызмет етуін
сипаттайды. ... да, оның ... ... банкротқа ұшырауына жол
береді. Қорғаныс қызметі - меншікті капиталдың ең ... ... ... ... ... қорғаныс қызметіне қарағанда ... ... ие ... ... Оперативтік қызметі жер, ғимарат,
құрал-жабдықтар алуға қажетті меншікті қаражаттарды жұмылдыруды, сондай-ақ
көзге көрінбейтін зияндар жағдайына ... ... ... ... ... ... көздері әсіресе, банктік қызметтің ... ... ... бұл - ... бір ... ұзақ ... ... әр-түрлі резервтерді құрауға жұмсалынады.
Қаржы және салым иелерінің мүдделерін қамтамасыз ... ... ... капиталы реттегіш қызмет ... Бұл ... ... сол сияқты банк операцияларына бақылауды ... ... ... және ережелерге тікелей ... ... ... ... ... ... ... баға беріп, оған бақылауды жүзеге асырады.
Банктің меншікті капиталына қатысты ережелер, оның ең төменгі мөлшеріне
қойылатын ... ... ... ... және ... ... сатып алу шартын қамтиды. Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... ... көлемі беріледі.
Сонымен қатар, реттегіштік ... ... және ... ... шектеу мақсатында капиталды пайдаланады.
Айналым қызметі. Кез келген банк капиталы ... ... не ... ... жабу үшін ... ... басты мақсаты коммерциялық
қызмет көрсету болып табылады. ... ... ... байланысты
болатындықтан, банк капиталының мұндағы қызметі тәуекел дәрежесін есепке
алатын активтік ... ... ... ... да, ... меншікті капиталдың айналым қызметі деп атайды. Бұл қызметті
атқара отырып, ... ... ... ... ... несиелік,
факторингтік және лизингтік операцияларға, бағалы қағаздар сатып алуға,
басқа да ... ... және ... да ... ... ... банктер өз несие берушілерін зияндардан қорғайды.
Резервтік қызметі. Тәуекелдер тек активтік операцияларға ғана емес, ... ... ... да тиісті болып келеді. Пассивтік операциялардан
туындайтын теуекелдерді болғызбау үшін банктер тартылатын ... ... ... ... ... ... резервтерін қүрайды.
Банктердің төлем ресурстарының мүмкін болар тапшылығына байланысты міндетті
түрде ... ... ... ... операцияларды болатын
тәуекелдердің орнын ... үшін ... ... капитал резервін құруға
мәжбүр ... ... ... банк ... айналым қызметіне
жатпайтындықтан, оларды басқа қызметі резервтік қызмет арқылы ғана қолдап
отырады.
Банктің капиталының ... ... ... ... ... банк капиталының тұрақты қызмет етуін қамтамасыз етеді.
Банктің меншікті ... ... ... ... ... ұзақ ... бойы ... және банктер мен оны реттеуші ұйымдар арасындағы пікірталасқа
айналып келеді.
Банктер өздерінің активтерін ... үшін ... ... мөлшерде
болғанын қалайды. Ал банкті бақылаушылар, ... ... ... ... ... ... ... болуын талап етеді. Банктердің
банкроттығы ... ... ... ... ... ... банкті
жақсы басқарса, ол теменгі капитал ... ... ... ... ... ... жеткіліктілігі" термині банктің жалпы ... оның ... бару ... көрсетеді. Капиталдың жеткішктілігі
- бұл банк ... ... ... ... ... банк
активтеріне сәйкес болуға тиісті. Сондай-ақ, коммерциялық банктер өз
жұмыстарында банк капиталын ... тыс ... ... санайды. Өйткені,
ол банктің қызметіне кері әсер етуі ... ... көбі ... ... қаражат тартуға ынтасыз болып келеді. Сондықтан банк жетекшілері
бір жағынан, қадағалау және бақылау ұйымдары, екінші жағынан, банк ... ... ... ... да қызметіндегі параметрлер арасындағы
қолайлы қатынасты ... ... ... ... ... өте төменгі үлесінде болуы да
дұрыс емес. ... ол ... ... ... ... ... беру ... келмейтіндігін сипаттайды.
Банк меншікті капиталын ... ... ... ... ... ... ... дивидендтері өнеркәсіптік кәсіпорын активтеріне
қарағанда, пайыз мөлшерлемесінің өзгеруіне, ... ... ... нашарлауына байланысты, олардың нарықтық құндары ... банк ... ... ... ... ... көздеріне көңіл бөледі, бірақ
олардың көбі талап етуге байланысты қайтарылып алынуы мүмкін.
Сондықтан, кез ... ... ... ... өмірдегі жағдайлар
банктердегі ресурстардың сыртқа ағылуына себеп болуға тиіс. ... ... ... ... ... қатынасы 20% шамасында болса, ал
қазіргі оның шамасы 12 %-ды (пруденциялық нормативтердегі ... ... Бұл ... банк ... төлем қабілетінсіздік тәуекелдің
уақыт өте келе арта түсетіндігін көрсетеді. ... банк ... ... ... әлі де ... өз деңгейінде еместігін
ескерсек, онда ... оның ... ... ... ... ... байқалады.
Демек, банк капиталының жиынтық деңгейінің жеткіліктігі банк жүйесін
қолдайтын басты шарттардың ... ... ... ... ... ... капитал көлемін тура анықтау
қиын, бірақ жоғарыда қарастырылған қызметтердің орындалуы үшін, ... мен ... ... ... үшін ... жеткілікті мөлшерде
болуы қажет. Қажетті капиталдың сомасы банктің тәуекел ... ... ... ... егер ... ... ссудаларының тәуекел дәрежесі өте
жоғары болса, онда ... көп ... ... ... тура келеді. Қажетті
меншікті капитал мөлшерін ... ... банк ... келесідей міндеттер
тұрады: тәуекелдің артуына байланысты өз ... ... ... ... ... ... деңгейі төмен болып келетін активтерге өз қаражаттарын
орналас-тырылған тиімді ме? ... ... банк ... оның ... басқару сапасына, қызметіндегі саясатқа және ... ... ... ... ме жоқ па? ... ... сауал туындайды.
Банк меншікті капиталын бағалау әдістемесі туралы сұрақ 80-ші жылдардың
екінші ... ... ... ... да ... ... ... болатын. Сөйтіп, 1988 ж. Базель комитеті келісімінің ... ... ... ... және ... стандарты туралы келісім
шарт" негізінде "Кук ... деп ... ... ... іс ... енгізілді. 1993 жылдан бастап күшіне енген бұл
коэффициент көптеген елдердің Орталық банктерінде, біздің ... ... ... ... ... ... ... банк капиталы мен оның баланстан тыс активтері арасындағы
ең төменгі ... ... ... ... ... ... ... қамтиды: негізгі және қосымша капитал. Олардың ... беру ... ... мен ... тыс міндеттемелердің өлшемі таңдап
алынған. Мұндай тәсіл баланстан тыс ... іске ... ... ... ... тәуекелді активтерге қаражаттар жұмсауды
ынталандыра түседі.
Базель келісіміне ... ... ... екі деңгейге бөлінеді: І
деңгейлі капитал жөне II деңгейлі капитал.
I ... ... ... акциялар, бөлінбеген
пайда, сол сияқты еншілес компаниялардың бақылаусыз
пакеті ... ... емес ... ... ... ... ... капиталға: ссудалар бойынша
зияндарды жабуға арналған резервтер, ... ... бар ... қосылған екінші дәрежелі қарыздар
жатады.
Базель келісімінің бекіткен нормативтік коэффициентіне сәйкес, екінші
деңгейдегі банктердің ... ... ... ... ... банк ... жеткілікті коэффициентін белгілейді.
Бұл коэффициентті біздің ... ... ... 2-тақырыпта
пруденциялық нормативтер қатарында берілген. ... ... ... ... каиитал динамикасының өзгерісін 1 -кестемен беруге
болады.
1 - кесте
Банктің меншікті капиталының динамикасы* млрд ... ... ... ... ... % ... деңгейлі капитал |91,1 |110,6 |21,4 ... ... |76,8 |77 |0,3 ... ... |8,7 |11,2 |28,7 ... ... |8,7 |15,0 |72,4 ... ... ... |36 |55,7 |54,7 ... ... |7,4 |20,6 |178,4 ... ... |15,3 |30,1 |96,7 ... ... ... |122,1 |161,2 |32,0 |
* ... ... ... ... 2004 ж. ... алынған
2005 жылдың 1 қаңтарына екінші деңгейдегі банктердің меншікті капиталы
32,0% -ға ... 161,2 млрд ... (1 036 млн АҚШ ... ... ... капитал — 21,4% -ға өсіп, 110,6 млрд теңгені, оның ... ... ... — 0,2 млрд ... ... жылдардағы бөлінбеген
таза пайда — 6,3 млрд теңгеге, қосымша капитал — 2,5 млрд ... ... ... ... 54,7% -ға ... 55,7 млрд теңгені, оның ішінде:
ағымдағы таза табыс — 13,2 млрд теңгеге, ... ... — 11,8 млрд ... өскен.
Банк меншікті капиталының жеткіліктігі жоғарғы деңгейде сақталған. Оның
ішінде: к1-дің мәні 2004 жыл ... ... ... ... ... мәні —
0,06 кем емес), к2-нің мәні 0,19 —дан 0,17-ге (норматив мәні — 0,12 ... ... ... ... банк ... ... активтердің
өсуі банктердің капиталдану қарқынының өсуінен жоғары болып ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Корпорация қаржыларын ұйымдастыру98 бет
Корпорацияның меншікті капиталы6 бет
Корпорацияның меншікті капиталының рөлі36 бет
Методологиялық жағынан капиталдың жасақталуы4 бет
Заң тұлғалары8 бет
"Меншікті капиталдың есебі."23 бет
Азаматтық құқық бойынша меншіктің нысандары29 бет
Азаматтық құқық бойынша меншіктің нысандары мен түрлері9 бет
Активтер, міндеттемелер және меншікті капитал22 бет
Банктің меншікті капиталы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь