Монғол испериясының құрылуы

Жоспар:
1.Монғол империясының қурылуы
2. Моңғолдардың Қазақстан территориясын жаулап алуы . Ұлыстардың құрылуы.
3. Батыйдың (Бату) Европаға шабуылы . Алтын Орда.
4. Моңғолдар жаулап алуының зардаптары.
        
        Жоспар:
1.Монғол империясының қурылуы
2. Моңғолдардың Қазақстан территориясын жаулап алуы . Ұлыстардың құрылуы.
3. Батыйдың (Бату) Европаға шабуылы . Алтын ... ... ... ... ... ... ғасырдың екінші онжылдығында Қазақстан
территориясы ... ... ... татар-монғол тайпаларының
шапқыншылығына ұшырады. Бұл тайпалар Азияның ішкі ... ... ... ... ... ... ... тайпалары әлеуметтік–экономикалық дамудың түрлі сатысында болатын,
«орман халқы» және көшпелі қыр халқы деп аталатындарға бөлініп өмір ... ... ... аң ... қыр ... көшпелі мал
шаруашылығымен айналысты және бұлар сан ... ... ... ... ... ... ... роль атқарды.
ХІІ–ХІІІ ғасырлардың межесінде монғол қоғамында феодалдық қатынастардың
қалыптасу процессі жүріп жатты. Бұл ... екі ... ... нояндар және
езгідегі араттарға бөлінді. ХІІІ ғасырдың басында татар - ... ... ... ... ... ... құрылды. Бұл
мемлекеттің негізін салушы Борджеген тайпасынан шыққан Темучин болды. Ол
бір дерек ... 1162 ... ... ... бойынша 1155 жылы бай ноян Есугей
... ... ... ... ... ... ... руы қоңрат.
Темучин ер жете келе көшпелілер ... ... ... ... ... ... ... 1203-1204
жылдары моңғолдың бүкіл тайпаларын өзінің қол ... ... Егер ... ... көпшілігі татар деген (ең ... бірі аты ) ... ... енді ... ... ... тайпалары өздерін моңғолдар деп атай ... да, бұл ... ...... ... ие ... жылдың көктемде ... ... ... ... ... ... ... онда ол Шыңғыс-
хан деген атпен моңғолдардыңәміршісіболып салтанатты түрде жарияланды.
Шыңғыс хан деген сөз моңғолша ... ... ... ... ... ... ... құдіретті күштіШыңғыс-хан империясы құрылды .
Шыңғыс-хан ... ... ... ... ... ... ... мен халқы оңқанат (барунғар), сол қанат
(зұңғар – жоңғар) және орталық (гол) атты үш ... ... ... ... ... ... бөлінді. Олардың әрқайсысы оң мың
адамнан тұрды, ... – он ... ал ... - ... ... аңызға» сәйкес, бүкіл Моңғолия Шыңғыс-ханның туыстарымен оны
қолдаушылардың биілігіне таратылып ... 95 ... ... ... ... 10 мың ... шын ... таңдаулы жауынгерлерден
тұратынкешігі (гвардиясы) қызмет етті. Оның ... ... ... ... ... ... ... етіп ұстады.
Бар билікті өз қолына алған Шыңғыс-ханның алдынақойған ... ... ... - ... ... ... Ол үшін көрші ... ... ... алу, ... ... түсу, үстем тап өкілдерінің
мудделеріненшығу үшін, ... ... ... ... ... оларды
феодалдық кіріптарлыққа салу.
Шыңғыс - хан ... ... ... ... құрбаны
болған Сібір жерлері. 1207 – 1208 жылдардың ... ... ... ... Жошы ... қырғыздарын және Сібірдің оңтүстігінең басқа да
«орман»халықтарын бағындырды. 1207 – 1209 ... ... ... танғұттық Си – Ся мемлекетін жойып, ... ... ... ... ... өздеріне тәуелді етті, ұйғырлардың басқарушысы идиқұт
Баршық өзін Шыңғыс-ханның вассалы деп таныды. 1215 жылы олар сол ... ... ... ... ... ... басып алды. 1227
жылдың қарсыңында Қытай империясы Хуанхэ өзенінің солтүстік ... ... ... ... ... территориясын жаулап алуы . Ұлыстардың құрылуы.
Шынғыс-хан қолының негізгі ... бірі ... мен Орта Азия ... ... ... бұл ... ... Шығыс Европа мен алдыңғы Азияға жол
ашты. Шыңғыс-хан Қазақстан мен Орта ... ... ... зор мән ... ұзақ әрі ... ... жылы Жетісуда Шыңғыс-ханның қолбасшыларының бірі ... ... ... болды. Қарлұқ әміршісі Арслан-хан, ... ... ... ... ... Бұзар-хан да өзін Шыңғыс-ханның вассалдарымыз
деп таныды.
Моңғолдардың батысқа қарай жылжуы 1218 жылы қайта басталды. Өз басының жеке
жауы найманның ханы ... ... бай ... бар ... ... үшін оған Жебе ноян бастаған әскер тобын жіберді.
Жетісуді Шыңғыс-хан аса көп қарсылықсыз – ақ басып алды. Моңғолдарға ... ... ... кеткен Күшлік-ханның жігерсіздігіне, оның ... ... зар ... зорлық – зомбылығына ыза болған
найманның феодалдары Шыңғыс-ханға мойынұсынатынын білдіріп, өз ... ... ... ал Күшілікті моңғолдар Бадахшанда Шығыс түркістандағы
Сарыкөлде қуып жетіп, басы ... ... мен ... ... ... кейін моңғолдарға Оңтүстік
Қазақстан мен Орта Азияға жол ... ... ... ... ... деп аталатын жағдай себеп болды.
1218 жылы Шыңғыс-хан Орта Азияға Омар -Қожа ... ... ... және басқа
саудагерлер басқарған сауда көруенін жіберді, 450 адамы бар 500 ... ... 1218 жылы жаз ... ... ... ... ... Отырар
әміршісі Ғайыр-хан Иналшық саудагерлерді жансыз тыңшылар деп күдіктеніп,
оларды қырып тастауға бұйырып, керуенді ... ... ... ... бер деп ... ... бірақ Хорезмшах II ... бұл ... ... ... ... бірге Шыңғыс-хан жіберген жазықсыз
елшілерді өлтіруге әмір етеді. Осының өзі ... ... ... ашуына себеп болды, алайда бұл соғыстың себептері оның бүкіл жаулап
алу соғыстарының негізіне алған ... ... жылы ... 150 ... жуық Шыңғыс-ханның қалың қолы ... ... ... Шағатай мен Үгідей бастаған түмендер Отырарды
қоршауға алады. Жошы ... ... ... ... ... алуға аттанады. Үшінші ... ... ... мен ... – кенттерді алуға, ал Шыңғыс-хан өзі кіші баласы ... ... ... бет ... қаласы алты ай бойы берілмей қарсыласады. Тек Хорезмшах II Мұхаммед
көмекке жіберген Қараджа – ... Суфи хан ... ашып ... ... ... берілгенде ғана моңғолдар осы қақпа арқылы қалаға ... ...... өлтірілді. Алайда, моңғолдарға қаланы алу үшін тағы
бір ай уақыт керек болды. Қамалды ... ... ... ... қала 1220 жылы ақпанда алынды. Ғайыр-хан қолға түсіп, Шыңғыс-ханның
алдында әкелген жерде қатал жазаланып өлтірілді.
Сөйтіп, Отырар қамалын жермен – ... ... ... мен ... ... ... ... келіп қосылды. Бұл кезде Шыңғыс-хан Бұқара
мен Самарқанд арасындағы жолда болатын.
Сырдария бойындағы басқа қалалардың ... да ... ... ... Сығанақ қаласы еді. Жеті күнге созылған шабуылға қала тұрғындары табан
тіресіп қарсыласты. Бірақ көп ... ... ... ... ... халқын аяусыз қырды. Сол сияқты қарсылық ... ... ... ... ... ... Ашнас қаласының турғыңдары
да қырғыңға үшырайды. 1219-1220 жылдар арасында бүкіл Сырдарияның бойындағы
қалалар мен қыстақ кенттер моңғолдардың қол ... ... ... ... ... жеңгеннен кейін Шыңғыс-ханның әскерлері
Орта Азияның ішіне баса көктем еніп, 1219 жылдан 1221 жылға дейін моңғолдар
бүкіл Орта ... ... ... ... Хорезмшах II Мухаммед Иранға қашып,
кейін Атырау теңізі аралдарының бірінде өлді. 1220-1221 ... ... ... ... Хорезм жерін тегіс жаулап, Орта Азиядағы
соғыс қимылдарын аяқтады. 1221 ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттерінің жеріне ауысты.
Моңғол қолбасшылары Жебе мен Субедей нояндар басқарған 30 ... ... ... басып өтіп, 1220 жылы Кавказға кірді. Олар алаңдарды,
половцыларды және Қалқа ... ... ... (1223 ... ... етіп жеңді. Моңғолдар орыс жерінің оңтүстік аймағын ойрандап, қазақ
даласы ... 1224 жылы ... ... ... ... оралды. 1225
жылы Шыңғыс-хан Моңғолияға қайтып келді.
Сонымен, 1219 – 1224 ... ... ... ... мен Орта Азия Шыңғыс-хан империясының құрамына кірді. Ұлыстардың
құрылуы.
Ұлан – ғайыр көп жерлерді жаулап алған ... өз ... ... ... төрт ... енші етіп үлестірді. Шыңғыс-ханның үлкен Ұлы Жошыға
Ертіс өзенінен Орал тауларына ... ... одан ары ... ... ... тұяғы жеткен жерлерге дейінгі аймақтар, Оңтүстікке қарай
Каспий мен Арал ... ... ... ... Амударияның төменгі
жағындағы аймақтар мен Сырдария өңірі де Жошы ұлысына кірді. Бұл ... ... деп ... ... екінші ұлына Шағатай, Қашқария,
Жетісу, Мауараннахр тиді. Үшінші ұлы Үгедейге Батыс Моңғолия мен Тарбағатай
аймағы ... ... ұлы ... ... қара ... ... мұраға
алды. Сонымен бірге моңғолдың тұрақты 129 мың ... ... 101 ... ал қалғаны үш баласының әрқайсысына 4 мың адамнан бөлініп берілді.
Бұл ұлыстардың барлығы ... ... ұлы хан ... болды.
Жошының ордасы Ертіс алқабында, Шағатайдың ордасы Іле алқабында болды.
Үгедейдің ордасы ... ... ... ... ... ... барлық жері моңғолдың үш ұлысының құрамына: үлкен (
далалық ) ... – Жошы ... ... және ... ... ... Жетісудың Солтүстік Шығыс бөлігі Үгедей ұлысының құрамына кірді.
3. Батыйдың (Бату) ... ... . ... Орда.
Батыйдың жорығы. 1227 жылы 25 тамызда Тангуттарға қарсы 2-ші рет ... ... ... ... ... болды. Қайтыс болғаннан кейін
балалары мен немерелері соғыс жорықтарын жүргізе берді.
1225 жылы Қарақорымда ... ... ... ... ... жаңа жорық жасауға шешім қабылдады. Моңғол ... ... ... ... ... ... Батый (Бату) басқаратын болды. Батый
атасы Шыңғыс-хан сияқты өте қатал және қанқұмар жаулап алушы еді.
Батыйдың ... ... 1236 жылы Кама ... ... ... ... 1237 – 1240 жылдары орыс жеріне келді. Орыс ... ... ... қарсылық көрсетті. Рязань, Москва, Владимир
түбінде монгол әскерлерімен кескілескен ұрыстар болды. Орыстың ... ... ... ... жеті апта бойы ... жан ... қарсылық
көрсетті. Бірақ сан жағынан әлдеқайда көп монгодар қаланы басып алып, оны
жермен жексен етті.
1239 жылдың ... ... ... Еділ өзенінің ту сыртынан Руське қарсы
екінші ... ... Қызу ... жүргізе отырып моңғолдар Переяславль
қаласын, одан ... ... ... Глух ... ... 1239 ... қазан
айында олар Чернигов қаласын қоршауға алып, оны өртеп күлге айналдырды.
1240 жылдың күзінде Батый әскерлері ... ... Киев ... ұзақ уақыт
қаланың сыртында, тіпті моңғолдар қала ішке басып ... ... ... ... Олар түгелімен дерлік қырғынға ұшырады. Аса ... ... бар ... келе ... орыс ... тағылықпен
талқандалды.
Онан соң, моңғол армиясы батыс Европаға үздіксіз ілгерілеп, Польшаны,
Германияны, Австрианы, Венгрияны, ... ... т. б. ... ... ... ... Жеті жылдық жорық (1236 – 1242 жж.) нәтижесінде
батыста Днестрге, шығыста Ертіске, ...... ... ... ... ... кірді. Батый иеліктерінің құрамында Оңтүстік
шығыста Солтүстік Хорезм мен Сырдарияның төмен жағындағы жерлер енді. ... де ... ... ... ... ... ... Орыс княздары
Алтын ордаға кіріптар екенін мойындап, оның хандарының қолынан « кіняздік
құруға ... ... Алым – ... ... бірақ толық болмаса да
дербестігін сақтап қалады. 
Алтын Орда (1236 – 1242 жж.). Жеті жылдық жорықтан ... ... ... төменгі Еділде орналасқан 1242 жылы (1243 ж.) тарихи әдебиетте
Алтын Орда деген атқа ие ... зор ... ... ... ... астанасы
Сарай – Бату (қазіргі Астрахань маңында) болды, кейінірек астанасы Сарай –
Беркеге көшірілді.
«Алтын ... ... ... емес бір жағдайда Алтын Орда деп Батый мен оның
Мирасқоры Беркенің жеке иелігіндегі жерлерді, яғни Еділ бойы мен ... ... ал енді бір ... түгелдей Жошы ұлысы айтылады.
Батый (1227 – 1255-56 жж.) зор беделге ие болды және ... ... ... ... ... ұлы хан Мөңкемен (1251-1259 жж.) бірге
биледі. ... ... да, оның ... да Алтын Орданың тағында
біртұтас мемлекетті басқарушылар болмады. Жошы ұлысы ... ... ... ... хан ... ... ... жеті жылдық (1236-1242 жж.) жорығынан
кейін Арал ... ... ... жағындағы жерлерді ағасы Орда –
Еженге берді. Бұл Ақ Орда деп ... Арал ... ... інісі Шайбанға берді, ол Көк Орда деп аталды. Шайбанға қарасты
төрт ру ел: ... ... ... ... ... еді («Әл-Омари «Алтын
Орда тарихына қатысты материалдар жинағы», 1т., 235 ... Орда ... ... жағынан біркелкі болған жоқ. Отырықшы аймақтарда
Еділ бұлғарлары, қала қыпшақтары, орыстар, ... ... ... мен алан ... хорезмдіктер тұрды. Далалық өңірді негізінен
мал ... ... ... ... ... ... найман, қоңырат,
керей, т.б. тайпалар мекендеді. Дешті – Қыпшақ төңірегі мен Еділ ... ... ... аз ... жоқ. Олар жергілікті ... ... ... ... Орда өзін ... ... ... 1242 – 1256 (1259) жж., Берке 1257-
1266 жж., ... ... жж., Туда ... ... жж., Төле ... жж., ... 1291-1312 жж., Өзбек 1312-1342 жж., Жәнібек 1342-1357
жж. тұсында қуатты кемеліне келіп, билігі мейлінше күшейе түсті. Егер ... ... ... ұлы ... ... бір дәрежеде бағынышты болса,
Беркеден ... ... Орда ... ... ... деп есептеді.
Берке хан тұсында Алтын Ордаға ене бастаған ... діні ... ... ... ... ... ... Орда хандығы феодалдық мемлекет болды, ол берік мемлекеттік бірлестік
болмады. Оның халқы ала-құла, әлеуметтік және ... даму ... ... негізі әлсіз еді. Феодалдық қатынастар дамыған сайын ішкі
–сыртқы қатынастар асқына түсті. ... ... ... ... билеген
Жәнібек хан өлгеннен соң, Шыңғыс тұқымынан тараған билеуші топтар арасында
хан тағына ... ... ... өріс ... бір ... күшейіп
дәуірлеген Алтын Орда мемлекетін мүлдем әлсіретті. Оның ... ... ... ... езілген қалың бұқара мен тәуелді халықтардың азаттық
күресі етек алады.
1380 жылы Куликов даласындағы зор ... ... ... Мамай бастаған
қалың қолын орыс князьдерінің жеңуі Алтын Орданың ... ... ғ. аяқ ... яғни 1391 – 1395 ... ... ... Алтын Ордаға бас
көтертпестей етіп екі рет күйрете соққы берді. Осыдан соң ол бірте – бірте
ыдырай ... XV ... ... ... хан мен Едіге ... ... ... ... одан әрі ... XV ғ бірінші жартысында ... ... (1445 ... мен ... (1449 ... ... ... XV ғ
ортасына қарай Астрахань, Сібір хандықтары, Ноғай Ордасы құрылды. 1480 жылы
орыс князьдіктері моңғолдардан толық ... ... ... ... ... моңғолдарға қарсы үздіксіз күресі,
Алтын Ордаға қараған елдердің ішкі экономикалық ... ... ... ... мен ... ... хан ... таласқан
күрестер, сыртқы соғыстар салдарынан, Алтын Орда мемлекеті ... ... ... ... ... ... зардаптары.
Шыңғыс-хан әскерлерінің басқыншылығы жаулап алған елдер үшін өзінің зардабы
жағынан ең ауыр апат ... ол ... ... ... ... прогресін, олардың саяси әлеуметтік, этникалық дамуын ұзақ ... ... зор ... экономикасы құлдырап кетті.
Моңғолдардың жаулап алуы салдарынан өндіргіш күштер талқандалып, адамдар
жаппай қырылды, өркендеп тұрған ... жер ... ... ... және ... ... жойылып кетті, ондаған мың тамаша
шеберлер мен қолөнершілер құлдыққа ... ... ... елдерде індеттер
таралып, жаппай жоқшылық басталды. Араб ... Ибн әл – ... ... алуы ... «бұл күн мен түн ... ... ... ... ... ... болды... жылнамаларда бұл
секілді апаттың болғаны айтылмаған,» - деп ... ... ... ... басу үшін ... - ... ... жою және күштеу, тұтас бір қалалардан түк қалдырмау тәсілдерін
қолданды. Шыңғыс-ханның Орта ... ... ... ... ... Сырдария бойындағы қалалары мен қоңыстары бұл тәсілдің алғашқы
құрбандары болды. Моңғол әскерлері отпен ... ... ... өзіне жол
ашып отырды. Араб және парсы деректемелері түрлі елдердің ... ... ... ... тастаған 30-ға тарта қалаларының атын келтіреді.
Мәселен, моңғолдарға дейінгі уақытта 200-ге тарта елді мекен ... ... ғғ., 20-ға жуық қана қала ... ... жуас қала ... өзі түп ... жоқ болып кеткен. Оны Мұхаммед хандардың мына
сөзінен де ... ... ... өзі ... оның орны ... ... Оның ішінде оңтүстік Қазақстаннан Отырар, Сауран, Сығанақ, ... ... ірі ... ... ... кетті.
Жетісуда шаруашылықтың құлдырауы. Моңғол феодалдарының үстемдігі орнағаннан
кейін туған ауыр зардаптарының әсері ... ... – ақ ... ... жерлеріне күшті тиді. Бірақ, жазба деректемелер мен археологиялық
мәліметтер Жетісудағы қала мен ...... ... ... ... үшін ... жерлердің өлкеде моңғол үстемдігі
орнығаннан кейін алғашқы ондаған ... – ақ ... ... ... IX ... моңғол ханы Мөңкеге жіберген елшісі Рубрук
моңғол шапқыншылығынан кейін 30 жылдан астам уақыт ... соң, ... ... ... арқылы өтіп бара жатып, егіншілік егісінің
бұзылғандығы туралы, Жетісу қалаларының, оның ішінде Іле ... ... ... ... ... бірі болып дәлелдемелер
қалдырып кеткен.
Ұлыстар құрылғаннан кейін Жетісуға ... ... ... топтарының
келіп қоңыстануы салдарынан егіс танаптары, өңделетін жерлер күрт ... ... мал ... ... ... ... ... түсті.
Елді мекендерді қирату, егістікті малға таптату, бау – ... ... ... жіберу, отырықшы – егіншілікпен шұғылданатын
халықтың қырылып, босып кетуі, оның көрші қалалармен және ... ... ... ... ... ... ... күрт азаюы – осының барлығы Жетісудағы ... және ... өмір ... экономикалық негізінің әлсеруіне
әкеп соқты.
Тоқырау мен материалдық жағынан ғана әсерін тигізіп ... ... ... қоғамдық жағынан рухани мәдениетінің дамуына үлкен
кесел келтірді. Өйткені моңғол қоғамының даму деңгейі Қазақстандағы дамудың
деңгейінен ... ... еді. ... ... сүйенген, жаулаушылыққа сай
құрылған көшпелі әскери феодолизмнің ... ... ...... ... дамуына тәжеу жасады. Әсіресе,
жаңадан халық болып қалыптасып келе жатқан халықтың құрамының ... ... ... ... болу ... екі ғасырға кешеуілдетті. ... ... ... алым – ... ауыр ... ...
қасіреттің, золық – зомбылықтың күшін орнатты.
Қорытып айтқанда, Шыңғыс – хан ... ... ... ... алынған
елдер үшін өзінің кеселді зардабы жағынан ең ауыр апат ... Ол ... ... және ... ... ... саяси, әлеуметтік,
этникалық дамуын ұзақ уақыт тоқыратты.
Тақырып бойынша сұрақтар:
1. Шыңғыс-хан мемлекеті қашан құрылды және оның негізін қалаушы кім? 
2. ... ... ... ... ... ... ... болды? 
3. Алтын Орда қай жылы, қай жерде ... ... Орда ... Европа елдерімен түрлі сауда байланыстарының ашылуына
неге қолдау көрсетті? 
5. Алтын Орда ... тек ... ... ... ... ... хан империясы ұлыстарында қандай мемлекеттік құрылымы болды? 
7. Алтын Орданың әлсіреуі ... ... ... ма? 
8. Алтын Орда құлағаннан кейін Қазақстан тарихы үшін оның маңызы ... ... ... мемлекеті» құлағаннан кейін Қазақстан аумағында қандай
мемлекеттер пайда болды?

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
III – VII ғасырлардағы иран21 бет
XI – XV ғасырлардағы Монғолия17 бет
XVIII - XIX ғғ. Қазақстанның мәдениетi140 бет
«Алтын орда» мемлекетінің құрылуы туралы13 бет
Ежелгі заманғы Қазақстан414 бет
Ерте орта ғасырлардағы корея23 бет
Монғол мемлекетінің құрылуы23 бет
Моңғол мемлекеті11 бет
Моңғол шапқыншылығы және Шыңғыс хан9 бет
Моңғолдардың қазақ жерін жаулап алуы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь