Таскескен таңбаларындағы петроглифтік жәдігерлер

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
І.ТАРАУ. ТАСКЕСКЕН ПЕТРОГЛИФТЕРІНІҢ ТАРИХИ
ДӘУІРЛЕРІ
ТАСКЕСКЕН ӨҢІРІНІҢ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ
ЖАҒДАЙЫ
ТАСКЕСКЕН ТАҢБАЛАРЫНЫҢ
ТАРИХНАМАСЫ
ТАС ЕСКЕРТКІШТЕРДІГІ ПЕТРОГЛИФТІК ТАҢБАЛАРДЫҢ
МАЗМҰНЫ
ҚОРЫТЫНДЫ
ІІ.ТАРАУ. ОРТАҒАСЫРЛЫҚ НАЙМАН.ҚАЛА (ЖАМБЫ)
ТАРИХЫ
ҮРЖАР.ҚАРАҚОЛ ОАЗИСІНІҢ ТАРИХИ.ГЕОГРАФИЯЛЫҚ
ЖАҒДАЙЫ
ҰЛЫ ЖІБЕК ЖОЛЫ ҺӘМ НАЙМАН.ҚАЛА (ЖАМБЫ)
ТАРИХНАМАСЫ
НАЙМАН.ҚАЛАНЫҢ ДІНИ.РУХАНИ ҺӘМ
МӘДЕНИ.АРХИТЕКТУРАЛЫҚ МАҢЫЗЫ
ҚОРЫТЫНДЫ
        
        КІРІСПЕ
Тәуелсіз Қазақстан мемлекеті ХХІ ғасырдың басындағы ... бірі ... ... ... ... ... ену
барысында өзінің дербес экономикалық жүйесін құрумен қатар, көне заманнан
бастау алған ата тарихы һәм рухани-мәдени мұраларын ... ... ... баға ... ... ... ... жөнінде Елбасымыз
Нұрсұлтан Әбішұлының «Қазақстан-2030» бағдарламасы һәм ... ... ... ... ... мұра бағдарламасында ерекше атап
көрсетілген[2]. Демек, мемлекеттік геосаясатымыздың негізгі нысанасы болып
табылатын ... ... ... ... дамыған мемлекеттердің
алдыңғы қатарында болуы үшін ... ... ... өндіріс
орындарының жедел модернизацияланып бесекелестік қабілетіміздің артуына,
өнеркәсіп пен кәсіпорындардың өркендеуіне бір кісідей үлес ... ... ...... ... мен тәрбиенің өзекті мәселесі болғаны шарт.
Аталмыш дүниелердің шын мәнісінде халық игілігіне ... ... бірі – жас ... ... ... ... қасиетті жеріміздің діни-рухани һәм тарихи-мәдени мұраларымызды,
бүгінгі заман талаптарын қанағаттандыра отырып ... ... ... ұрпақтың тәжірибелеріне сүйене отырып кешенді зерделеу болмақ. Біздің
ойымызша ... ... ... жоғарғы мінбелерден жиі айтыла бастаған
қазақстандық патриотизм идеясын жас ұрпақтың санасында ... үшін ... ... ... ... ... әр ... өзі мекен еткен туған
жеріндегі діни-рухани һәм тарихи-мәдени мұраларды жан-жақты ... ... ... толықтырып ерен ғылыми-шығармашылық еңбегі ... ... ... демекпіз.
Осы айтылған дүниелердің шын мәнісінде іс жүзіне асуының нақты ... ... жас ... ... ... ... көне ... жалғасып
келе жатқан рухани қазыналары һәм мәдени ... ... ... ... бар ... жазба деректер мен археологиялық
жәдігерлерді терең біліп, оны тәжірибелі ғалымдар мен ... ... ... ... ... ... ... еткені – өз елінің
қарыштап дамуына деген қомақты үлес болып табылады. Осыған орай біздің
ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... ... һәм ... тарихнамасы» деп айқындалды. Жұмысымыз нәтижелі
болу үшін төмендегі №1 кестеде көрсетілген ... ... ... ... ... негізгі жоспары
|Р/с|Зерттеу жұмысының |Зерттеудің |Ғылыми |Негізгі |
| ... ... ... |
| | | |ң ... |
|1 ... ... ... |2003-2007|Ұлттық |
| ... ... ... ... ... |
| | | ... |
| | | |ағы 3 | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... |
|2 ... ... ... |
| ... ... |-аналитикалық|ж.ж. |кітапхана. |
| |еңбектерді ... | | ... | | | |қ ... |
|3 ... ... |2004 ... |
| |орналасқан жеріне |Қазақстан |2006 ж.ж.|материалдары |
| ... ... | | |
| ... ... | |
| ... ... | | |
| | ... | | |
|4 ... ... ... ... |
| ... ... |жердің ... ... |
| ... ... |әкімшілік, | ... ... ... (Шығыс |білім мен | ... |
| ... ... ... т.б | ... ... ... |органдарымен | |танысу |
| ... ... | | |
| ... ... | |
| | ... | | |
|5 ... |КУ Президенті|Ұзақ |Келісім-шартта|
| ... ... һәм |
| ... ... ... ... ... |және олардың ... | ... |
| ... ... ... | ... |
| ... ... |бекіту | ... |
| ... | | | |
|6 ... ... ... ҰҒА |
| |археологиялық ... ... ... |
| |сараптама жүргізу |көздері | ... |
|7 ... ... ... ... |ң мұралары |ж.ж |ғылыми |
| ... | | ... |
| ... ... | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
|8 ... ... |
| ... |итикалық һәм |ж.ж |тарихы |
| ... ... | ... |
| ... ... ... | ... |
| |деректер | | ... | | | |қ ... |
|9 ... жөнінде |Тарихи-әдісна|2003-2006|Қытайдағы |
| |атақты тарихшы |малық бағыт |ж.ж ... |
| ... ... | | ... ... | | |ы һәм |
| ... ... | | ... |
| | | | ... | | | ... мен |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... кітабы |
|10 |Мақаншылық ... |
| ... ... ... |ж.ж ... |
| ... | | ... |
| ... | | ... |
| ... | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... атты |
| | | | ... ... ... ... ... ... |ж.ж |ың |
| ... пен ... | ... ... | | |рға ... |еңбектерімен танысу | | ... ... ... ... |
| ... ... ... |ж.ж |мақалалар мен |
| |еңбектерімен танысу | | ... | | | ... |
| | | | ... ... |Қарақолдық |Әдеби-поэзиял|2003-2005|Туған жер |
| ... |ық ... |ж.ж ... |
| ... | | ... |
| ... ... | | ... мен |
| | | | ... ... |Таскескендік |Ғылыми-шығарм|2003-2006|Туған жердің |
| |өлкетанушы ... |ж. ... |
| ... ... | ... |
| ... ... | | ... | | | |р ... ... |Жергілікті |2004-2006|Қазақстанның |
| ... орны ... |ж.ж ... |
| ... ... ... | |географиясы |
| | ... | | |
| | ... | | ... ... жалпы ... ... |
| ... фото ... |ж.ж ... ... ... |бағыт | |ң ... ... және жазу | | | ... ... ... ... |
| ... ... |ж.ж ... |
| |картасын жасау | | ... ... ... құрлысы |Тарихи-археол|2004-2006|ҚР ҰҒА |
| ... ... ... ... ... |
| ... | | ... |
| |сипаттама | | | ... ... Ұлы ... |
| |Жібек жолында алатын|намалық бағыт|ж.ж |тарихы |
| ... мен | | ... |
| ... | | ... ... маңызы | | |қ ... |
| ... ... | | | ... ... ... һәм |2006 жыл |Жинақталған |
| |материалдарды |салыстыру | ... |
| ... ... | ... ... ... ... ССР энциклопедиясындағы: «Аудандағы ауыл
шаруашылығы нысандарына арналған егіндік алқаптар 493,2 мың га, ... ... ... 345,8 мың га, ... ... 128,9 мың га, ... ... аймақ 20,6 мы га, шалғынды-батпақты аймақ 22,9 мың га,
орманды ... 2,8 мың га, ... ... ... 10,1 мың га, бақша 0,4
мың га, жеміс-жидек 0,5 мың га, ... ... 80,7 мың га ... ... ... ... деректер негіз бола алады [375,536].
Сондай-ақ Ұлттық Энциклопедиядағы: «...Бұл кезеңде ... ... ... шектеліп, көш жолдары қалыптасты, тұрақты қыстаулар мен ... ... ... ... отырықшы кедейлер тобы бөлініп, жекелеген
рулық топтар отырықшылыққа көшті. Осындай жағдайда әкімшілік және ... ... ... ... қалалар салына бастады»,- деген тарихи
деректер арқылы біз кез келген қала-шаһардың пайда ... ең ... ... ... ... ... және климаттың адамдар
тұрмысы үшін қолайлылығы шешуші ықпал ететінін білеміз [374,349].
Демек, жоғарыда келтірілген тұжырымдар біз қарастырып отырған ... ... ... бола отырып, Тарбағатай жотасының Балқаш-
Алакөл ойысында орналасқан Найман-қала (Жамбы) көне ... ... ... ... әсер етті деп ... ... ... гидросфера жүйесінің (Қарақол, Үржар,
Қусақ, Егінсу т.б жер асты ... ... ... ... ... ... ... болуы;
• Аталмыш өңірдегі Балқаш һәм Алакөл (Сасықкөл, Жалаңашкөл, Бармақкөл,
Қошқаркөл) шөлейттік ... ... ... ... ... ... жағдайда оазис ландшафтысының
табиғи жүйесін қалыпты жағдайдағы тепе-теңдікті сақтап тұруы;
• Оазистегі табиғи-тепе теңдік заңдылығының ұзақ ... бойы ... ... халықтың көшпенділік өркениеттен отырықшылық
мәдениетке көшуіне шешуші маңызын тигізуі;
• Оазисте өзінің затына сай ... ... һәм ... ... ... ... тән ... (таулы алқап, орман-тоғай, шалғынды-далалы жазықтық, өзен-
көл алабы һәм грунтты сулар, шөл және шөлейтті ... ... ... һәм ... дүниесі т.б) болуы;
• Ұлы Жібек жолындағы қалаларға тән оазистегі ауылшаруашылығы (көшпелі
мал шаруашылығы) нысандарының, атап айтқанда:
- мал ... ... һәм ... ... ... мен мал ... байланысты шалғындық өсімдіктер
өсіру;
- жеміс-жидек; және басқа тұрмысқа қажетті дүниелердің болуы;
- көне қала ... ... қала ... дамуы;
- халықтың қоныстануы;
- қала-шаһардағы әкімшілік-басқару жүйелерінің қалыптасуы;
- өнер, салт-дәстүр, білім-ғылым, дін һәм ... ... ... мен ... ЖІБЕК ЖОЛЫ ҺӘМ НАЙМАН-ҚАЛА (ЖАМБЫ)ТАРИХНАМАСЫ
Ұлы Жібек жолының әлем тарихының дамуы мен ... зор ... ... ... мен тарихнамасын фундаментальді тұрғыда
зерттеп жүрген ғалымдар (В.Бартольд., Марғұлан Ә.Х.,Толстов С.П., ... ... ... ... Ю.А.,Грязнов М.П.,Лубо-
Лесниченко Е.И т.б) еңбектері делелдейді. Сондай-ақ Ұлы ... ... ... һақында Ұлттық энциклопедияда, ... ... ... ғылыми жинақтарда және шетелдік ғылыми зерттеулер мен
оқулықтарда жеткілікті тұрғыда баяндалған. Жібек жолының Орта Азия ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан тарихының (1996) 1 томында толық баяндалған ... Ұлы ... ... ... пен ... ... ... алтын көпір екені ... ... һәм ... ... мен
ғалымдары келтірген деректер негізінде толықтырылған.
Ғалымдардың айтуынша Ұлы Жібек жолының Қазақстан территориясы арқылы
республикамыздың оңтүстік, оңтүстік-батыс, ... һәм ... ... өткені дәлелденіп отыр. Оңтүстік аймақтың бір ... ... ... Сайрам, Шаш, Самарқанд, Бұқара, Мерв, Ыстықкөл,
Ферғана, Исламабад, Дели арқылы негізінен Ферғана ойпаты ... ... ... ... ... ... Ілебалық, Талһиз, Жаркент,
Хотан, Құлжа арқылы өтсе, ... бір ... ... ... Қойлық, Сүмбе,
Арасан, Боро-Толо қала-шаһарлары арқылы өткен. Сол себепті Найман-қаланың
да ортағасырлық қалалар ... ... ... ... ... Орта Азия мен ... ... арқылы Ресейдің
қиыр шығысы мен Сібір бөлігіндегі тауарлардың Қытай, Үнді һәм ... ... ... ... және ... ... бар
«бұлғын жолы» атты көне сауда-керуен жолдарының болғаны белгілі болып отыр.
Бұлғын жолы түркі қағандары, иран шаһтары, ... ... мен ... дипломатиялық мәселерінің біріне айналғаны да мәлім болып
отыр.
Ұлы Жібек жолының тарихы жөнінде қытай саяхатшысы ... ... мол ... ... Ғұлама саяхатшы Жібек жолының үлкен арнасының
бірі Гоби шөлін «Ұлы айдаһар ... ... ... көл» ... ... түркі қағандарының астына мінген тұлпарларының сұлулығына,
үстіне киген жібек шапандардың зерлілігіне таң қалып қолжазба қылып жазған.
Оған Сюань-Цзянның: «...жат елдіктердің ... ... ... Қаған жасыл
жібек шапан киген, басыг 1 чжаннан (3,2м) жібек шүперекпен ... ... ... ... ... ... бола алады [386,142].
Ұлы Жібек жолының тарихнамасы еуропа ... ... ... пен ... жазбаларында «Дала жолы» деген атпен белгілі болған.
Геродоттың тарихи жазбаларына назар аударар болсақ Донжағалауы мен ... ... ... ... тайпасының мекені болса, Ноғай даласы
мен Оңтүстік Орал аймағы ... ... ... ... мен Алтай
тауларының аралығы аргипей тайпаларының атажұрты ... ... Ол ... ... ғана ... ... қатар сауда-керуен жолы болғаны анық. Сақ
тайпалары ... ... ... аң ... ... мен ... илеп ... жылы киімдерін парсы кілемдеріне айырбастап отырған.
Сақ-скифтердің сұлу тұлпарлары мен алтындары соғыс ... ... ... ... соқпақтар мен тау асулары арқылы ... ... ... ... сауда-саттық, мәдениет және әскери-
дипломатиялық қарым-қатынасты дамыта ... Сақ ... ... ... ... бөліктеріндегі аргиппей тайпалары Алтай,
Тарбағатай және Барлық таулары арасындағы асулар арқылы Қытаймен тек ... ... ғана ... ... ... ... жасап
отырды. Сол кезеңдерде пайда болған керуен жолдары дала көшпенділері мен
қытай отырықшыларының ... ... ... ... зергерлік
бұйымдар мен ірі қара малдарды қытай маталары мен жібектеріне айырбастап
отырды. Бұл үрдіс соғыс жорықтарының ... ... ... ... ... ... ... бөктеріндегі әлемге әйгілі
Пазырық қорғанында (б.з.д ІҮ ғ) ... ... сақ ... көмкеріліп
қытай жібегінен кестеленген көрпе табылған. Қытай еліндегі Чжецзян
провинциясындағы Тайху ... ... ... ... б.з.д ... ... жібек маталарды табуы – Ұлы Жібек жолының көне дәуірден ... пен ... ... ... ... келе жатқанын көрсетеді.
Ұлы Жібек жолы деген атаудың уақыт өткен сайын өзгермей, сол қалпында
сақталуы қытай саудагерлері мен ... өзге ... ... ... ... қарым-қатынас орнатуға деген ниеттері екені
анық. Жібек жолы ең алдымен Ұлы дала жолы, Сәйгүліктер ... ... ... жолы және ... ... жолы деп сан рет ... келді. Мұндай
экономикалық қарым-қатынастың альтернативасының бірнеше ... ... ... жолының тек қана жібек маталар сататын, немесе айырбастайтын
кәсіп болды деп санауға болмайды. Демек, жібек жолы ... ... ... ... маталар, қолөнер бұйымдары, тұрмыстық ... ... ... мен күмістен жасалған қымбат заттар, аң ... ... ... ... ... ... жоспарланған жағдайда
өрбіді. Сауда-керуен тек қана сауда-саттық ... ... қана ... ... һәм ... қарым-қатынастың негізі болды. Найман-қала керуен жолдары
өтетін Үрімжі (Қытай) һәм Үржар-Аякөз қалалары ... яғни ... екі тау ... (Тарбағатай-Жоңғар Алатауы) ортасында
орналасқанының тарихи және саяси-әлеуметтік маңызы бар ... ... ... кез ... ... ... сол күнді асыға
күтетін. Себебі, керуеннің келуі тек қана сауда мақсаты ғана ... ... ... қатынас болды. Қала-шаһарда сауда қызып тұрған шақта,
қала маңындағы кең сарайлы үйлердің бірінде әр ... ... ... ... ... мен дін басылары бас қосып, елдер ... ... ... ... қабылдау жөнінде маңызды мәселелер
талқылаған. Діни абыздар болса, ... ... ... ... ... ... ... сол дінді қабылдаулары үшін жоспарлы
насихат жұмыстарын жүргізіп отырған. Ғалымдар көпшіліктің алдында ... ... ... түйеге артып әкелген кітаптарын таратқан, ал әнші-күйші ... ... өз ... ... ... ... ... ерекше
көрсетуге тырысқан.
Біздің зерттеп отырған Найман-қаламыз Ұлы ... ... ... ... ... ... ... жолдарында орналасқан. Бұл
өңірдегі Ұлы Жібек жолының ... ... ... мен ... ... ... ғ.ғ) өркениеттік сипат алды. Ол ... ... ... ... ... ... ... бастады. Оның бір бөлігі Ыстықкөл
ойпаты мен ... ... Іле ... ... ... ... ... арқылы Қытайдың Тұрпан жазығына созылған. Екінші ... ... ... ... ... бен Ақсу өзенінің аңғарындағы Қойлық
(Қаялық) қаласына дейінгі алқапты қамтыған [33-сурет].
Атақты саяхатшы ... ... 1253 ІХ ... ... ... ханы ... бара жатқан жолында Қойлық қаласына тоқтаған. Бұд
жөнінде Қазақстан ... ... ... бар. ... ... ... жақын жерде христиандар қонысы болған. Жібек жолы ... өтіп ... ... ... ... Алакөлді айналып, Жоңғар қақпасы
арқылы Шихо аңғарына барған» деген деректер Жетісу мен ... ... ... ... ... ... бір тармағы болғанын дәлелдеп отыр
[68,498].
Қойлықтан Алакөл ойысына дейін ... жолы ... ... етегі
арқылы жағалай созылған. Жол Ақсу өзенінің ... ... ... ... ... алып ... Аталмыш сауда-керуен жолдарында
Бесбалық, Көктұма, Екі-Оғыз және Қытай ... ... ... болғаны аян [34-сурет].
Алакөл ойысына Қойлықтан басталған Ұлы Жібек жолының тоғысуы ... ... ... ... ... алатын «Бұлғын жолымен» ұштасып тұр.
Демек, көне саудагерлер мен жаһангерлер ... ... қос ... ... керуеннің Жоңғар қақпасына баратын Жібек жолының екі
бағытының жергілікті жердің ... ... ... ... ... білген. Айталық, Сібір өлкесінен Ертіс жағалауы
арқылы келген керуен Қытайдың ... ... ... үшін Алакөлдің
солтүстік-батыс бөлігін айналып өтуіне тура келетін еді. Топтасқан бес көл
акваторийлерінің арасын шалғынды-батпақты қамысты ... алып ... ... ... жету ... соғатыны белгілі еді. Сол себепті
Ертіс аңғарынан келген керуендердің Аякөз, Үржар, Қарақол, ... ... ... және ... өзендері аңғарлары арқылы Қытайдың Шәуешек
(Тачэн) қаласына сапар шегуі ... ... ... ... ... көз жеткіземіз[35-сурет].
Сібір ормандарынан Ертіс жағалауы арқылы жүрген көне ... ... ... ... (ІХ ғ) ... Банжар, Қанауыш, Астұр және
Сисан қалалары арқылы Тарбағатай жоталары арқылы ... ... ... Ертіс арнасы мен Еміл арнасы аралығын жалғастырып
тұруы тарихи-географиялық тұрғыдан алып қарағанда өте үлкен маңызы ... ... ... мен оған ... ... ... ... тек қана
отырықшы халықтың тұрмысқа қолайлы ... ... ғана ... ... ... ... жатқан сауда керуендерінің арнайы тоқтайтын
мекені ретінде де әлеуметтік-экономикалық маңызы болды. Оған ... ... ... деп ... Қаланың географиялық тұрғыдан таңдап алынуының тұрғылықты халықтар
мен әкімшілік басқару жүйесінде тиімділігі;
- Ертіс жағалауларынан келген ... ... ... ... ... Үржар-Еміл арналары арқылы Шәуешек-Үрімжі қалаларына
Шағантоғай мен Ергейті аңғарлары арқылы төтелей баруларына;
- Тарбағатай жотасының етегін ... ... ... жүретін үлкен
жолда Найман-қалаға тоқтап тынығуы мен жөн сұрасулары үшін;
- Алакөлдің батыс бөлігі арқылы Қойлық қаласына баратын ... ... ... ... Ұлы Жібек жолының оңтүстік-шығыс бөлігі мен солтүстік-шығыс
бөлігіндегі ... ... ... ... ... жөнінде мағлұматтар алуларына;
- Найман-қаланың тарихы, ... ... ... ... болу және ... да ... ... ақпарат алу болды;
НАЙМАН-ҚАЛАНЫҢ ДІНИ-РУХАНИ ҺӘМ МӘДЕНИ-АРХИТЕКТУРАЛЫҚ МАҢЫЗЫ
Найман-қала (Жамбы) жөнінде тарихи деректер тым мардымсыз. ... ... ... ... мен ... ... ортағасырлық
көне қалалардың Ұлы Жібек жолында қалыптасуы мен дамуына ұйытқы болған
қалалар ... ... ... ... ... ... шықты.
Көкшетау университетінің президенті Ж.Қасым мырзаның қолдауымен
біздің ... топ 2004 және 2006 ... ... ... ... ... Үржар ауданындағы Найман-қаланың орналасқан жерімен
толық танысу мақсатында жолсапарға шыққан болатын. Үржар ауданы әкімінің
орынбасары Р.Ж.Жанкүшікова ... ... ... ... ... отыра,
аудан территороиясында орналасқан Найман-қала туралы толық әңгімелеп ... ... ең ... ... өзінің Қашқария бара жатқан
сапарында Шығыс Қазақстан облысы, ... ... ... ... тоқтаған кезінде сол елдің ақсақалдарының аузынан естігені жөнінде
өз күнделігіне ... ... ... ... ... өлкетанушы
Әзімхан Сәдуақасов өзінің «Тарихыңды таны» атты кітабында айтып өтеді.
Кейбір ... ... ... жөнінде Әлкей Марғұлан хабардар болды
деген пікір бар. Сондай-ақ көрнекті абайтанушы ғалым ... ... ... өлкетанушылар Құсмілия Нұрқасымов пен ... ... ... ... Олар ... ... қаланың
орнын қоршау керектігі және қорғанның айналасына дәнді дақылдар егуге тыйым
салу керектігі жөнінде ұсыныс жасаған. ... ... қала ... ... ... жоспар құрып, ғылыми-шығармашылық экспедициялар жасаған.
Қала ... ... ... және ғылыми мақалалар
жазылып, бұқаралық ақпарат құралдары ... ... ... ... ... ... ... мен тарих пәнінің мұғалімдерінің
қатыстыруларымен туристік-өлкетану жорықтары жасалған, мектептегі ... ... ... қосымша материал ретінде пайдалынып, сабақтар
өткізілген [37-сурет].
Қазіргі таңда қала ... ... ... ... жергілікті халық
өкілдерінің жеткіліксіз ақпарат бергенін байқадық. Біздің ойымызша жоғарыда
айтылған адамдардың ... ... мен ... одан ... қажет деп санап, зерттеу жұмысының жоспарын жасадық. Найман-қаланы
жергілікті халық ... деп ... Қала ... 3 км ... ... ауылының ақсақалдарының Қосмет Көшкінбайұлы (1928 жылы туған),
Дүйсенғазы Қайдаров (1942 жылы ... және ... ... (1950 ... ... қарағанда Жамбы атауы қазақтың кәдімгі әскери-соғыс жабдығы
болып табылатын садақ тарту өнерінің бірі болып ... ... ... ... ... ... ... аталуының үлкен себебі халық
тұрмысындағы үлкен жиын-тойлардағы ұлттық әскери-спорттық өнер сайысының
Найман-қаланың ... жиі ... ... ... ... ... 4 еңселі және 12 шағын қақпалы болып салынған 38-сурет].
Қаланың орналасқан жері тұрмыс-тіршілік үшін де және ауылшаруашылығы
үшін де өте ... Қала ... ... суы мол, ... талды болып келетін
жағалауында орын тепкен. Өзен арнасының кең ... ... 350-400 м ... ... ... ... ... судың молаюына себебін тигізуде [30-
сурет]. Найман-қала Тарбағатай жотасының Найзақара тауынан 40-45 км, аудан
орталығы Үржардан 20-25 км ... ... ... бар ... және ... ... 15-18 ... жуық жақын
орналасқан [33-сурет].
Қаланың орналасуында ... ... пен ... барлық заңдылықтары сақталған. Қаланың ауданы 350 м/шаршы, яғни
ені 500 м, ұзындығы 700 м жерді алып ... Қала ... ... ... ... Қабырғалардың биік дауалдармен
қоршалғаны Ұлы Жібек жолындағы қалалар дуалдарына тән ... Дуал ... ... ... ... ... ... биіктік 1,2 м ... ... ... ... 1,7 м, ал ... бөлігі 1,4 м, оңтүстігінде 1,6 м ... ... ... ... жергілікті өлкетанушылар
Қ.Нұрқасымов пен О.Бекбаевтың бастамасымен археологиялық қазба жұмыстары
жүргізілген. Олар ... ... ... 4 м, ... 2 метрге дейінгі
аралықты қаза отырып, дуалдың фундаментін табуды жоспарлаған [40-сурет].
Бірақ аталмыш әрекеттер белгісіз себептермен тоқталып ... ... ... ортасында үлкен қақпаның орны бар. Оның
қорған төбешіктеріне қарағанда едәуір ... ... (1,8 – 1,85 м) ... ... ... тұр ... Мұндай екі есігі айқара ашылатын
зәулім қақпалар дуалдардың төрт ... ... ... Дуал құрлысына
саз балшықтан күйдіріп жасалған және жылқының қылын араластырып жасаған
кірпіштер ... ... ... ... ... Отырар қаласын айналдыра қазып тастаған
сияқты терең арықтар қоршаған [42-сурет].
Арықтың ені 3-5 м, тереңдігі 2,5 м. ... көп ... ... ... пен
арамшөптер басып кеткен. Оңтүстік-шығыс пен солтүстік-шығыс бөлікте арықпен
қосылған дуалдан 10 м жерде ені 4 м, ұзындығы 7 м ... ... ... қазан
шұңқырлар орналасқан [43-сурет]. Қос шұңқырдың шығыс бөлікте орналасуы
олардың 250-300 м ... ағып ... ... ... ... ... Қусақ (Талды) өзенінің суы ішуге жарамды болғандықтан су
арнасынан дуалдарға дейін канал қазу жұмыстары жүргізілгені ... ... ... ... өзен ... ... – қалада гидросфера жүйесі
мен су құбырларының болғанын айғақтайды. Қазандықтағы жиналған ... ... ... арналғаны көрініп тұр [44-сурет]. Демек, қазандықтан
тазартылған су қыштан жасалған су құбырлары арқылы қаланың ішіне тартылуы
түсінікті.
Қаланың ... шөбі ... ... алаңдар алып тұр. Гидросфера
жүйесінің жақын орналасуы аталмыш жердің ... ... ... ... ... тұр. ... жазық жерлердегі шөптің
аздығы қала маңында азды-көпті, ... ... ... мен сауда-
саттық орындарының болғанын айғақтап тұр. Жазықтықтың қала ... ... ... ... ... ... ортасындағы
архитектуралық нысандар ортағасырлық қала-шаһарлардың үлгісінде салынғаны
байқалады [45-сурет].
Егер Қазақстандағы көне қала-шаһарлардың мәдени-архитектуралық
типологиясына сүйенер болсақ ... 30 ... ... ... Исфиджаб,
Құйрықтөбе, Отырар, Сығанақ, Құмкент т.б) қалалардың саяси-әлеуметтік
статусы астаналық ... ... ... ... онда ... ... ... қалалардың инфраструктурасына ұқсас екеніне көз жеткіземіз.
Найман-қаланың қалып шөп басып ... ... ... ... сөзсіз. Қала жұртының қалай орналасқанын шөп ... ... ұсақ ... ... ... ... Қала жұртында Хан
Ордасы, мұсылман мешіті, хан уәзірлері мен басқару билік жүргізетін ... ... ... ... ... Сауда-саттық жасайтын
орын қаланың маңында болған. Сауда-саттық, сонымен қатар ... ... ... әңгімелері негізіне қала дауалдарының
оңтүстік-шығыс ... ... ... ... ... ойымызша, Найман-қаланың пайда болуы Найман Хандығы дәуірімен
тұспа-тұс келді деуге негіз бар. Қаланың ... ... ... ... ... ... Х-ХІ ғ.ғ Цинь ... Хань) империясымен шектесетін
шекаралық аймақта саяси-әлеуметтік, мәдени және ... ... ... болғаны шындыққа саяды.
Тарихтан белгілі, Найман Хандығының (Сегіз оғыз тайпасы) ҮІІІ-ІХ
ғасырларда өз алдына бөлек мемлекет болып, ... ХІІ (1125 ж) ... ... ... пайда болғанға дейінгі Қазақстанның Алтай
өлкесін, Ертістің жоғарғы жағалауын, Қытайдың Алтайын, Шығыс Түркістанның
жазығын, Жетісу ... яғни ... ... ... ... бастап
Лепсі-Қаратал өзенінің аңғарларына дейінгі ... өз ... ... ... ... деректер бар. Найман Ханы Күшіктің ... ... ... ... ашқаны, кейін жеңіліс тауып оңтүстікке қарай
ығысқаны ата тарихымыздан ... Бұл ... ... Т.Сұлтанов,
С.Г.Кляшторный еңбектерінде нақты деректер бар. Қала ... ... ... ... Екі-Оғыз, Қамысқала, Банжар, Қанауыш,
Астұр, Ағашаяқ т.б ортағасырлық қалалар сияқты ұзақ ... даму мен ... ... ... ... ... Ұлы ... жолының кең таралып,
өркендеуіне қосқан үлесі зор. Найман Хандығының Ұлы Түркі ... ... ... Қимақ, Қидан, Алан, Дешті-Қыпшақ, Қаңлы, Үйсін,
Қарахан, Қарлұқ ... өз ... ... ... ... ... ... жеке мемлекет болғанымен, Түркі жұртына ортақ тіл, дін, ... ... ... өз ... дами берді. Солардың бірі Ұлы Жібек
жолы болды. ... ... ... және ... ... ... үшін ... Оның үлкен бір себебі сыртқы саяси-әлеуметтік һәм экономикалық қарым-
қатынас болды. Бұл орайда Хандықтар арасындағы үлкен қақтығыстар мен ... ... ... ... кездесуі – Хандықтар конфедерациясының
болғанын көрсетеді.
Найман Хандығының хандықтар ... ... ... ... ҮІІІ ... бастап ХІІ ғасырлар аралығына дейін Алтай
таулары мен Жетісу өңірінің солтүстігіне дейінгі ұлан-ғайыр ... ... ... ... ... мен ... ... үрдісін тұрақты сақтап
келгендігінде деп санаймыз. Сол ... ... ... ... ... – мемлекет атауын алған «Найман» Ұлысына байланысты қойылғанының
саяси мәні ... ...... Найман Хандығының астанасы болды
деуімізге негіз бар. ... ... ... ... ... ... оның ... жерінің географиялық жағдайы Хандықтың геосаяси
мақсатына байланысты. Атап айтқанда, Ұлы Жібек жолының оңтүстік (Ферғана-
Ыстықкөл бағыты), оңтүстік-шығыс (Талһиз-Тұрфан ... ... ... ... ... ... және басқа керуен
жолдарының Найман-қала орналасқан Үржар-Қарақол оазисінде тоғысуы ... Қала ... ... үшін де ... маңызы
болғанымен қатар саяси-әлеуметтік және ... ... ... мәдени іс-шаралар және халықаралық маңызы бар
ауқымды жиындар өткізетін ірі орталық болған.
Қорыта айтар ... ... ... ... ... ... зерттеулері негізінде біз Найман-қала ... ... ... жұмыстарын болашақта жүргізу қажет деп таптық,
ҚОРЫТЫНДЫ
Зерттеу тақырыбының таңдалып алынуы аталмыш ... ... осы ... ... ... ... жұмысының жүргізілмей келгендігі
болып табылды. ... ... ... ... мен ... негізінде
баяндаған жұмыстарымыз бойынша төмендегідей тұжырым жасадық:
- Найман-қаланың Тарбағатай өңірінің Үржар-Қарақол ... ... ... мемлекет астанасын таңдау алуына арналған ішкі
саясаты болып табылады;
- ... ... ... Ұлы ... ... орналасқан
ортағасырлық қала-шаһарлардың үлгісіне сай жасалғаны – ... ... ... ошақ ... ... Найман-қала Ұлы Жібек жолындағы трансконтиненттік коммуникация
торабы болып табылды; оның Жібек жолы ... ... ... ... ... бойы (Солтүстік) арқылы бірнеше
бағыттардың тоғысатын орталыққа айналуының әлеуметтік-экономикалық
маңызы зор ... Қала ... ... ... болашақта ауқымды ғылыми-
зерттеу объектісі болатынын көрсетеді;
- Қалаға Ұлы Жібек ... көне ... ... ... статус
беру қажет;
- Бүкілқазақстандың «Атамекен» бағдарламасының «Шаһар» бағыты ... ... ... ... жүргізу; ойын-сайыстар, танымдық сабақтар, дебаттық
пікірталастар ұйымдастыру;
- Найман-қаланың ҚР ҰҒА ... ... енуі ... деп
санаймыз;
- Мектептердегі тарих пәнін оқытуға қосымша материал ... ... ... атты ... сабақ ұйымдастыру
барысында Найман-қала туралы толық мағлұматттар беру;
- Тарихшы-археолог һәм мәдениеттанушы ғалымдардың қатысуымен ... ... көне ... ... һәм ... атты ... конференциялар ұйымдастыру;
- Найман-қаланың тарихи жұртын сақтап қалу мақсатында арнайы қор құру,
мемлекет тарапынан қолдау шараларын қарастыру;
- ... ... ... арнайы статус беріп, мемлекет
қарауына беру;
- Қаланың кешенді картасын, ортағасырлық ... ... ... көрмелер ұйымдастыру;
- Қала жұртына мектеп оқушыларының тобынан құрылған ... ... һәм ... ... ... ... Республикасының Конституциясы. А:1995
2. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан-2030»
стратегиялық ... һәм ... ... арнаған Жолдауы.
А.2006
3. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. ... ... Л.Н., - ... История людей и истроия
природы,М.Экопрос,1993, 544с.
5. Бромлей Ю.В.,- Очерки теории этноса,М: ... ... ... Э.А.,- ... в ... антропологию,М:МГИК, 1994, 215 с.
7. Кляшторный С.Г.,Султанов Т.И.,- Казахстан: летопись трех
тысячелетий,А:Рауан,1992,374 с.
8. Советский Энциклопедический ... // п/р ... М:1982, ... ... ... Я.О.Коменский, Д.Локк, Ж-Ж.Руссо, И.Г.
Песталоцци.,- сост.В.М.Кларин, А.Н.Джуринский,М:Педагогика, 1987,с.
411
10. ... Я.А. ... ... ... том 2, ... М: ... 1982, с.575
11. Байтұрсынов А.,-Ақ жол // Өлеңдер мен ... ... мен ... ... ... ... Энциклопедия. (В 30 томах).
Гл.ред.А.М.Прохоров.Изд.3-е. М:Сов.Энциклопедия,1978.,Т 30.Экслибирис-
Яя.1978, 632с.
13. Иванов В.В.,- Генеалогическая ... ... и ... ... Волков Г.Н.,- Чувашская народная педагогика, Чебоксары, 1956
15. Мид М.,- Культура и мир детства, М:Наука, 1988, 274 с.
16. Алиев А.К. Народные ... ... и их роль в ... ... ... 1968, ... ... К. Прогрессивные традиций народной педагогики в современном
воспитании школьников, Ташкент, 1991, с.350
18. Миртурсунов З. Узбекская народная педагогика, Ташкент, 1973, с.312
19. ... Я.И. Из ... ... ... ... ... ... Хинтибидзэ А.Ф. Идеи воспитания в грузинском народном эпосе, Тбилиси,
1951
21. Виноградов Г.С. ... ... ... 1926, с. ... ... А.Ш. ... народная педагогика, Баку, 1970, с. 325
23. Васильцова З.П. ... ... ... ... М, 1983, с.125
24. Христова Е.Л. Народная педагогика: исторические и теоретическо-
методические проблемы, М: 1988, с.341
25. Измайлов А.Э. ... ... ... ... ... Азии и ... М, Педагогика, 1991, с. 254
26. Мухамбаева А.Х. Национальные обычаи и традиции казахского народа и их
влияние на ... ... и ... М, 1974, с.182
27. «Қазақ этнопедагогикасы» дәрісінің бағдарламасы // Құр. Қ.Жарықбаев,
С.Қалиев, З.Әбілова, А: РИК, 1993, 32 ... ... ... и ... ... // Программа факультативных
занятий для 10-11 классов. Сост. К.Жарикбаев, С.Калиев, Қазақстан
мектебі 9/1990.
29. Қазақ халқының салт-дәстүрлері. ҮІІІ-ІХ кластарға арналған
факультативтік курс // Құр. ... ... ... А:
РИК, 1990, 45 бет
30. Рудь Ю.А. Методологические и теоретические ... ... ... (логико-исторический аспект), М: 1980, с.168
31. Оршыбеков И. Халық ауызекі поэтикалық шығармашылығындағы адамгершілік
тәрбиесінің идеялары, А, 1974, 174 бет
32. Сейсембаев Қ. ... ... ... ... даярлаудағы қазақ
халық педагогикасы, А, 1987, 178 бет
33. Жандилдин Н. ... ... ... ... 1971, ... ... Кәрим. Қазақша мағына және түсінігі // Аударған Х.Алтай, Сауд
Арабиясы, Фаһд патшасы, Құран шәриф басым комбинаты, 1991 (Һіжри
бойынша 1412 жыл), 604 ... ... Ғ. ... ескерткiштерiнiң тексi,А:Ғылым,1990,154 бет
36. Қайқауыс. Қабус-нама // Алтын ... ауд. ... 160 ... ... К.Ж. ... ... методология, теория,
практика,А:Ғылым,1998,с.315
38. Лордкипанидзе Д.О. Педагогическое учение К.Д.Ушинского, М:1954,с.368
39. ... К.Д. ... ... в томах. Т 1 // Сост.
С.Ф.Егоров, М: Педагогика, 1988, с. 413
40. Ушинский К.Д. ... ... ... т 1 // Под. ... М: Госучпедгиз, 1954, с.733
41. Сәдуақасұлы Ә.,- Халықтық педагогика дәстүрлері арқылы қазақ
мектептерінің оқу-тәрбие процесін ұйымдастырудың ... 193 ... Аль ... ... ... // ... с арабского, А:Ғылым, 1994,
с.445
43. Кукушин В.С., Столяренко Л.Д.,- Этнопедагогика и этнопсихология,
Ростов не ... ... ... Кей Э.,- Век ... // ... ... СПб:1905, 274 с.
45. Блонский П.П.,- Избранные педагогические и психологические сочинения
// Под ... ... т 1, 1979, ... Стельмахович М.И.,- Традиции и тенденции развития семейной
этнопедагогики украинского народа // Автореф.дсс.доктора пед.наук.-
Киев,1989,-43 с.
47. Қазақстан. Ұлттық энциклопедия // Бас ред.Б.Аяған.-А:ҚЭ, 2003.-720 ... ... Н.,- ... ... и ... жизнь.-А:1974,-297 с.
49. Жүкеш Қ.,- Ұлттық психологияның сипаты.-А:РБК, 1993.-196 б.
50. Искандеров И.,- Құтадғу билик, 1-ХІ синиплпрға беғишланған намлиқ
хәлиқ педагогикисини оқутуш программиси, ... ... ... ... Қ.Б. ... ... мысли в дореволюционном
Казахстане, Киев:1982,с.285
52. Қазақтың тәлімдік ой-пікір Антологиясы. 1 том. (ҮІ ғасырдан ХХ
ғасырдың басына ... ... // Құр. ... ... А:
Рауан, 1994, - 320 бет
53. Қобдабай Қ. Ғұрып, дәстүр және тәрбие,МХР,Баян Өлгий,1979,125 бет
54. Дүйсембiнова Р.Қ. Қазақ этнопедагогикасын мектеп практикасына ... 355 ... ... Н.Қ. ... основы подготовки учащихся к охране
природы в системе общего среднего образования, Тараз,1994,с.156
56. Ұзақбаева С.А. ... ... ... ... 232 ... ... Ж. ... основы этнокультурного образования
школьников,А,1997,с. 320
58. Ғаббасов С. Халық педагогикасының ... А, 1995,463 ... ... Т.М. ... ... тұсындағы педагогикалық ойлардың дамуы
(докторлық диссертация), Шымкент, 2000, 321 бет
60. Кенжеахметұлы С. Жетi қазына, А:Ана тiлi,1997,124 бет
61. Сауытбеков С.Л. ... тегi, ... 2003, 195 ... ... М. ... ... тәлiмгер, А:Рауан,1994, 144 б.
63. Бөлеев Қ. Болашақ мұғалiмдердi оқушыларға ұлттық тәрбие беруге
дайындаудың теориясы мен практикасы,Тараз,2001, 343 ... ... К.А.,- Жеке ... ұлттық тәрбиесiнiң ғылыми-педагогикалық
негiздерi, А:2001,298 бет
65. Rodjers K.,- Freedom to learn for the 80’s, USA, New York, ... ... Л.Д., ... ... ... ... ... Ростов
на Дону: Феникс,2003.-448 с.
67. Тойнби А., Постижение истории. М: 1991.- 220 с.
68. Қазақстан тарихы (көне ... ... ... Төрт ... ... ... ... Конституциясы, А, 1995, 45 бет.
70. Назарбаев Н.А.,- ... -2030 : ... ... ... ... –Алматы: Білім,1997-
71. Мемлекеттік «Мәдени мұра » бағдарламасы, Егеменді ...... 29.11. ... ... ... 2015 ... ... білім беруді
дамыту Тұжырымдамасының жобасы, Білім әлемі, 2004.
73. С.Л.Сауытбеков., - Тағылым ... ... 2003, 195 ... ... С.Л.,- ... өлең, А, Жалын, 1984.
75. Мұқанов С., - ... ... 15 том, 326 бет. А, ... Қазақстан тарихы / орысша -қазақша-, 4 том, А, Атамұра, ... ҚСЭ, 15 т., А., ... ... ... З т, М, 1955, 1236 ... ... пер. ... Душанбе 1990, 265 стр.
80. Н. Мыңжани .,- Қазақтың ... ... А., ... 235 ... ... ... Т.С.- ... летопись трехтысячелетий,
А, Рауан 1992, 265 стр.
82. Ұлттық Энциклопедия , А, 1998, 5 ... ... Н.,- Дала ... ... ... А,
Балауса, 125 бет.
84. Сиасэт-наме.,- Книга везиря ... аль ... М, -Л, 1949, ... Қазақтың салт-дәстүрлері.,- құр. С. ... М. ... ... А, ... ... С. ... Жеті қазына ,А, Ана тілі 1997
87. Қ. Қабдыразақұлы.,- Ғұрып, дәстүр және ... ... ... 1979,
185 бет.
88. Смағұлов О.,- Қазақстанның этникалық антропологиясы , А, 1982, ... Ә. ... .,- ... аты - ... ... А, Балауса,
1994, 124 бет.
90. Қазақтың мақал-мәтелдері. ,- құр.Ө.Тұрманжанов,А, Жазушы 1980, 286
бет.
91. Б.Адамбаев,- Халық даналығы,А.Мектеп, 1976, 175 ... ... Т.Қ.,- ... ... бойынша методикалық нұсқау, .Жамбыл,
1993, 85 бет.
93. Әл Фараби,- шығармалар жинағы,.А,Қазақстан, 1971, 245 ... ... ... - ... 357 ... ... ... энциклопедиясы) А,І99І, 475 бет.
96. Бейсенова Ә.С, Шілдебаев Ж.Б, Сауытбаев Г.З., - Экология, А, ... 238 ... ... ... ... Казахстана. ,- сост.К.Жарыкбаев и
др., А,Рауан 1995, 241 ... ... ... ... 265 ... С.Ұзақбаева. ,- Тамыры терең тәрбие, А,Білім 1995,264 бет
100. ... ,- ... ... ... теория,
практика, А,Ғылым 1998, 315 бет.
101. Гумилев Л.Н. ,- ... ... ... и ... 263 ... Н.Джандильдин. ,- Природа национальной психологии,А, Қазақстан ... ... ... және ... ... тілі ... ... түсіндірме сөздігі ), А, Мектеп, 255 бет.
104. С.Ғаббасов.,- ... ... 169 ... ... ,- Халық ғажап тәлімгер, А,Рауан 1994, 142 бет.
106. Құран-Кәрім. ,- ауд.Х.Алтай,А,І995,
107. Қазақ ССР ... ,А,20 ... ... ... ... М, ... ... 1601 стр.
109. Большая советская энциклопедия,М, 1968,
110. Устав детско-молодежной организации ... ... ... рег.№547-І900-ҚБ от 18.12.1995/,
111. Ахмет Йүгінеки ., – Ақиқат сыйы, Алматы, Жазушы баспасы, 1985.
112. Ақтамберді жырау., - Бес ғасыр ... 2 том, 57 – 69 ... ... ... ... ... - ... этикасы, Алматы, 1969ж.
114. Ақназаров Б., - Мектептегі оқу – тәрбие ... ... 1966 ... Айтмамбетова Б. Р., - Тәрбие процестерінің мәні, заңдылықтары,
принциптері, Алматы, Білім, 1991 ж.
116. Баласағұн Ж., - Құтты білік, ... ... ... ... Қ., - ... мұғалімдерді оқушыларға ұлттық тәрбие беруге
дайындаудың теориясы мен практикасы,А,Ғылым,2001 жыл, 152 бет.
118. Валиханов Ч.Ч.., - Собрание соч., А, Ғылым, 1985
119. ... М, В., - О ... и ... М, 1990, 241 ... ... Л.Н., ... и ... Земли, Ленинград, 1990.
121. Греков В. Д., - Золотая Орда и ее падение, Ленинград 1950
122. Ә. ... ... А. ... ... ... С.Қ.,- Экологиялық тәрбие негізінде оқушылардың ізгілік
қасиеттерін қалыптастыру,Астана, 2003 жыл, 31 бет (кандидаттық
диссертацияның авторефераты)
124. Ел аузынан., - құр. Ә. ... , А, ... ,1989, 256 ... ... А. Э., - ... ... ... СреднейАзии и
Казахстана , М, Педагогика , 1991.
126. Иржанова Р. Д., - Комсомолдар мен пионерлердің ... А, ... 1973, 146 ... ... ... ССР с ... времен до наших дней, А, 1979
128. Ғ. Ақпанбек., - Қазақтардың дүниетанымы., - А, Қазақ университеті,.
1993, 53 ... ... Ж., - ... А, Рауан 1992, 239 бет.
130. Марғулан Ә., - Ежелгі жыр аңыздар, А, Жазушы ... ... и ... у казахов ., - очерк, А, 1950
132. Б. Момышұлы.,- Ұшқан ұя, А, Жазушы, 1975, 252 ... ... Ә., - ... ... ... ... А, ... 1967, 173
бет.
134. . Душков В.А.,- Географическая среда и ... , ... 176 ... . ... В.И., - Педагогика в системе наук о ... ... 1990, 196 ... ... Н.Д.,- Природа национальной психологии , Алматы,
Казахстан, 1971.
137. Билер сөзі., - Құрастырған Т. Кәкішев , ... ... ... 1992 .
138. Бердібаев Р.,- Қазақ эпосы , Алматы, Жазушы ,1982 .
139. ... М.Қ., - ... ... ... және ... ... ... Ана тілі , 1991.
140. Бабанский Ю.К., ... ... ... ... 1977 .
141. Бержанов К..,- Тәрбиелеу мен оқытудың бірлігі, Алматы, Білім, ... ... Қ.,- ... тәлім – тәрбие (дайындық курсының
бағдарламасы), ... ... ... Ж.,- ... ...... 1929 ... Алтынсарин И.,- Шығармаларының толық жинағы , 3 ... ... ... ... М., - Пидагогика . (баланы тарбия қылу жолдары). Ташкент,
1923, Алматы, Рауан, 1993.
146. Жармұхамбет ... - ... әл ... (Әулиелер кемесі) . Ә.
Дербісәлиев, Қазақ әдебиеті , 3.6. 1994, № 22.
147. Жұбанов А., - Ғасырлар ... ... ... ... Жеті ... - Мифологиялық әңгімелер, Алматы, Өнер, 1991 жыл.
149. «Атамекен Бағдарламасы»., , Егеменді Қазақстан газеті, 27.8. ... ... ... ... ., - (Ресей Федерациясы, Алтай өлкесі,
Қосағаш ауданы, Төбелер орта мектебінің іс - тәжірибесінен), ... ... ... № 6, 1993, 34 – 35 ... ... ... с ... и культурой народа., , журнал «Русскии
язык и литература в казахской ... № 4 1992 , стр. 22 – ... ... Дети ... на ... ... ., - «Единство»
(Кокшетауская обл., Зерендинск. р-н), 8.2. 1992 , стр. ... ... ... ... нұскау ., - Құрастырғандар Қ.
Бөлеев, Р. Әбдіқасымов, Жамбыл, ОМБЖИ, 1993 .
154. ... ... ... ... ... ... -
Құрастырған Р. Садуакасова , Жамбыл, ОМБЖИ, 1993 .
155. «Атамекен» пионерлер операциясы., -, ... ... 18.3. 1990 ... ... ... ... жұмыс жоспарының үлгісі., - Құрастырған
У. Бегімов және ... ... 1992 ... ... – асыл қазына ., - (Маңғыстау облысы, Маңғыстау аудандық
білім бөлімінің іс - тәжірибесінен), құрастырған К.Өтепбайұлы, Шетпе
қаласы, 1992 .
158. «Атамекен» ... ... ... сөз., - А. ... ... № 8-9 , 1994 , 41 – 43 ... «Атамекен» ұлттық тәрбие бағдарламасы бойынша Ы. Алтынсарин қазақ орта
мектебінің іс – тәжіребесі. Атырау облысы, Құрманғазы аудандық білім
бөлімінің әдістемелік ... ... ... 1993 ... ... ... бойынша Абыралы орта мектебі ұжымы және ауыл
жұртшылығының жас ... ... ...... беру іс ... ... ... Абыралы ауданы ), Құрастырғандар: А. Әлина, Ш.
Байәділов, А. Тілеубергенова т.б. Семей қаласы, ОМБЖИ, 1992 .
161. ... ... – кең ... (Іс – тәжірибелер жинағы) –
Қазақстан мектебі, № 1. 1994, 41 – 52 беттер
162. Атамекен тойынан репортаж., - «Октябрь туы» ... ... ... ... - ... ... ... Торғай облысы, Қима ауданы,
2.6. 1993.
164. «Атамекен» әдет – ғұрыпты үйретсе., - С. Жұманазарова, «Ақ желкен» ,
№ 5, 1990 , 10 – 11 ... ... ... ... ... ... облысы, Маканшы
ауданы, М. Ғабдуллин орта мектебінің іс – тәжірибесінен)., -
Құрастырған А. Есімханқызы, «Ұлан» газеті, 22.7. 1992, 2 – 3 ... ... ... ... - ай» ... – этнографиялық ойын –
сайысы., -, «Ұлан» , 10.2. 1991 .
167. «Атамекен» Бағдарламасы бойынша методикалық кітапшалар жинағы., -,
«Ұлан» газеті, 17.5. 1990 , 24.6. 1990, 26.7. ... 1990, ... ... ... «Атамекен» Республикалық пионерлер операциясы., - «Ақ желкен» , № 2,
1991, 2 – 3 ... ... ... ... ... құрылды., - Ұлан газеті, 17.12.
1991 .
170. Жазғы «Атамекен Ауылы» ... - Ұлан ... 22.7. 1992 ... «Атамекен» тойы. (Көкшетау облысы, Қызылту ауданы , Аманкелді
ауылындағы ... орта ... іс - ... ., - Қ.Исин. «Қызылту»
газеті, 30.6. 1992 .
172. «Атамекен» аудандық пионер үйі ұйымдастырған байқау., - (Жезқазған
облысы, Жаңаарқа ауданы), К. Сейсекеев, «Жаңа ... 26.10. 1991 ... ... Бағдарламасы негізінде аудан мектептерінде халық
педагогикасын енгізудің бағдарламасы. (Семей облысы, Абай аудандық
білім бөлімінің іс - ... - Абай ... ... ... ... ... А.К., - ... традиции, обычаи и их роль в формировании
нового ... ... ... ... А.Х., ... обычаи и традиции казахского народа и
их влияние на воспитание детей и молодежи,\ ... ... ... ... Мұқанов М.,- Жас және педагогикалық психология, А, 1982 ... ... Ш.А.,- ... ... ... Махачкала, 1986 .
178. Миртурсунов З., -Узбекская народная педагогика, Ташкент, 1973 .
179. Муканова Б.И.,- Мектептегі пионер және комсомол ... ... ... ... ... тыс ... арналған Программалар,.- Алматы, Мектеп.
1977 .
181. Кедров. Б.М., - Классификация наук, Москва, 1961, 285 ... ... Н.Е.,- ... в ... ... 1975 ... Константинов Н.А.Шабаева М.Ф. и др.,- История педагогики, Москва, 1974
.
184. Краевский В.В.,- Проблемы научного ... ... ... ... А.Н., - ... ... Личность. Москва, 1975.
186. Лебединский В.В., - Теория и методика ... и ... ... 1974 ... ... А.В.,- О воспитании и образовании, Москва, 1967 .
188. Қаракерей Қабанбай.,- З.Сәнік.,Б.Садықан. Алматы, Жазушы,1991.
189. Константинов Н.А.. - ... ... ... 1974 .
190. Ханбиков Я.И. , - Из истории педагогической мысли татарского народа,
Казань, 1967 .
191. Хинтибидзе А. Ф. ,- Идеи ... в ... ... ... ... ... С.Т. ,- Педагогические сочинения, Москва, 1962, І-том.
193. Төреқұлов Н. , - Қанатты сөздер. Алматы, Жазушы, 1977 .
194. ... О. , - ... ... ... ... ... ... географиясы (серологиялық
зерттеулер), Алматы, 1977.
195. Сабыров Т., - Педагогика пәнінің ... ... ... №8,
1993.
196. Смайылова М.Ж., ,- Ұлттық мектеп бастауы, Бастауыш мектеп №8, 1993.
197. Табылдиев Ә.,- Халық тағылымы, Алматы, Қазақ университеті, ... ... ... - ... ... 5.2. 1993.
199. Пионер отрядындағы тәрбие., - Б.Ширвинд., Алматы, Мектеп,1970.
200. Пионер лагерінде ... ... ... ... Педагогикалық ізденіс.,-Алматы,Рауан,1990.
202. Сейталиев К. , -Тәрбие теориясы. Алматы, Мектеп, 1987, 142 ... ... М.Ж.,- ... ... ... этнопедагогикалық
құндылықтар арқылы оқушыларды отансүйгіштікке тәрбиелеу,А,2003, 26 бет
(кандидаттық ... ... ... Л. Н., - ... ... и ... период, Ленинград,
1990.
205. Гашимов А. Ш., - Азербайджанская народная педагогика, Баку, 1970 г.
206. Вамбери А., - Очерки ... ... ... 1888.
207. Васильцова З. П., - Мудрые заповеди народной педагогики, Москва, 1983.
208. Виноградов Г. С.,- Народная педагогика, Иркутск, 1926.
209. Христова Е. Л. , - ... ... ... и ... ... М, 1988
210. Құрсабаев М. К. ,– «Атамекен» Ұлттық ... ... ... оқу-тәрбие жұмыстарында жүзеге асыру
мәселелері, Алматы, 1993, 120 бет.
211. Құрсабаев М. Қ. ,- Ұлттық ...... ... ... ... мәселелері. «Халық педагогикасы мен
психологиясы дәстүрлерінің оқу – тәрбие ... ... атты ... ... ... материалдары , Алматы, 19 – 20.5. 1992 .
212. Педагогика:Учеб. Пособие для пед, ин-тов / Под ред. ... 1983 -Стр ... ... ... ... ... ... П.П., - Избранные педагогические сочинения произведения –М
АПН РСФСР,1961, 385с
215. Добров Г.М. ,- Науковедение. Прогнозирование. ... ... ... Б.Т. ,- ... как ... ... ... Тілеуқабылұлы Ө.,- Шипагерлік баян, Шыңжан (ҚХР), 1970.
218. Раченко И.Б.,- Научная ... ... ... ... ... М.Н. ,- ... и ... педагогических исследовании-
М., Педагогика , 1986-С.7
220. Баймурзина В.И. ,- ... и ... ... ... Казанский госуд. пед. Ун-т., 1998
221. ... К.,- ... ... ... ... ... ... школьников/ На материале Туркменской
ССР: Автореф. дис. ... ... ... ... ... ... Құнанбаев Абай. ,- Қара сөздер. -Алматы: Ел,1992-272б.
224. ... М.,- ... ... мен ... 2-т Алматы:
Ғылым,1997-334 б.
225. Тәжібаев Т.Т. ,- Педагогическая мысль в Казахстане ... ... ХІХ века ... ... Қалиев С. ,- Қазақ ... ... ... мен
тарихы. Оқу құралы-Алматы: Рауан,1999-128 б.
227. Жарықбаев К.Б. ,- Развитие ... ... ... : ... дис. ... ... С.А.,- Қазақ халық педагогикасындағы эстетикалық
тәрбие: Докт. Дис. ... ... Ж.Ж. ,- ... ... ... А, 1994, 325 ... Большая Советская Энциклопедия .,-30 ... М, ... ... Алтаев Ж.,- Қазақ философияның қалыптасуы; Философ. ғыл,докт. дис.
автореф.-Алматы,1997-47 б.
232. Ы.Алтынсарин. ,- Таза бұлақ: ... ... ... ... ... Ал Фараби.,- Естественно-научные трактаты-Алма-Ата,1987-282 с.
234. Ананьев Б.Г. ,- О проблемах современного ... ... ... Ж.О.,- Қазақ этнографиясы: этнос және ... ... ... : Қар ... б.
236. Арғынбаев Х. ,- Қазақ отбасы-Алматы: ... 1996-288 ... ... В.Ф.,- ... ... ... ... и
Дальнего Востока –Якутск,1979-128
238. Ашай Ә. ,- Ұлттық педагогика негізінде оқу-тәрбие ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесінен):Канд. дис. автореф.-Алматы,1993-25 б.
239. Байтұрсынов А. ,- Ақжол : ... мен ... ... ... ... ... / Құрастырған Р. Нұрғалиев –Алматы: Жалын,1991-
464 б.
240. Битинас Б,- Структура ... ... ... –Каунас: «Швиеса»,1984-190 с.
241. Бромлей Ю.В. ,- Очерки теории ... –М: ... ... Н.К. ,- Генезис научного знания М: Наука, 1973-286 с.
243. Виноградов Г.С. ,- ... ... ... ... ... Г.Н. ,- Этнопедагогика –Чебоксары: Чувашское кн. изд.,1974-
(276)376 с.
245. Волков Г.Н.,- ... ... ... ... ... ... Г.Д.,- ... образы мира –М., 1988 –448 ... ... Б.С.,- ... прогностика: Методология.теория,
практика-Киев: «Вища школа» 1986, ... ... С.И.,- ... ... ... в ... / Отв. Ред. Сост. П.В. Алексеев –М: «Школа пресс»,1995-448
с.
249. Жарықбаев К.Б. Бөлеев К.,- ... ... ... даму ... ... ... ... В.М.,- Методы педагогического исследования-М:
Педагогика,1979-255 с.
251. Жүкеш Қ. ,- Ұлттық психологияның сипаты. ... ... ... баспа кабинеті,1993-196 б.
252. Закон Республики ... «Об ... ... издательский кабинет,1992-48 с.
253. Ильясова А.Н,- Проблемы развития педагогической теории
Казахстана ... г.г.) ... ... с.
254. Қазақ даласының ойшылдары (ІХ-ХІІ ғ.ғ.)-Алматы: Ғылым,1995-160 б.
255. Қайқауыс,.- Қабус-нама Алтын сандық / Өзб. ауд. Т. ... ... ... ... Н. ... Ежелгі дәуір әдебиеті, А, Ана тілі, 1991, ... ... А.К. ,- ... и общественное сознание-Алматы,1984-
2058 б.
258. Кон И.С,- Ребенок и ... ... ... ... ... ... литературы изд-ва «Наука»,1988-270
с.
259. Концепция этнокультурного образования, Казахстанская правда от
07.08.1996 г.
260. ... ... ... ... Н.П. ... и др. –М:
1994-103 с.
261. Народные знания. Фольклор и ... ... ... ... ... ... педагогики /Под ред. Ф.Ф. Королева , В.Е. Гмурмана
–М: Просвещение,1967-392 с.
263. Өсерұлы Н. ,- ... ... ... тілі ,1994-104 б.
264. Педагогическая энциклопедия В 4-х т –М: изд-во «Советская
энциклопедия»,1966-т.3-879 с.
265. Педагогическая ... в ... Т.3 –М: ... ... К.,- ... ... народной педагогики в
современном воспитании школьников /На материале Туркменской ... ... ... 350 ... ... М.И. ,- ... и тенденции развития семейной
этнопедагогики украинского ... ... ... ... пед. ... ... Сужиков Б.М. ,- Казахская политическая элита и трансформация
этнической тождественности на ... ... вв, в ... ... ... М.Х. ,- ... национальная идея казахов: Ключи
к толкованию устных народных преданий –Алматы: 1997-30 ... ... М.Г., ... Л.П. ,-Теоретические и прикладные идеи
этнопедагогики народов в России // Педагогика: Учеб. Пособие /Под
ред. Пидкасистого.
271. ... К.Д.,- О ... в ... ... пед.
соч. В 6 т. ... С.Ф. ... -М: ... с. ... Христова Е.Л.,- Народная педагогика: историографические и
теоретико-методологические проблемы: Автореф. дис,канд.- М: 1988-2 ... ... Г.К.,- ... ... О ... ... в национальном сознании ... ... ... ... ... Н. ,- Мир ... ... казахов
(этнографические очерки)-Алматы: Казахстан,1998-184 с.
275. Шпет Г.Г. ,- Введение в этническую психологию –Санкт-Петербург:
Издательский дом ... при ... ... ... ... ... / Под ред В.А. Пятина и др. –Астрахань,1995-
476 с.
277. Этнология.,- Учебник для высших уч. ... ... ... Л.Б. ... Ю.И. И ДР. –М: Наука,1994-383 с.
278. ... Вып.1 ... к ... ... –М: 1994-158 ... ... : Ауыл мектептері неге тысқары ... ? – ... , “ ... ... ... операциясы туралы Үндеу, Ұлан. 1.01.1990 жыл.
281. ... ... М. ... ... ... Атамекен Бағдарламасы., М.Құрсабаев, Қазақстан мектебі № 5, 1991.
283. ... ... және ... ... ... ой., ... Қазақстан мектебі, №7, №8,1994.
284. Атамекен : из опыта работы Кирейской ... ... ... ... , ... ... ... Антология педагогической мысли Киргизской ССР, Москва, 1988 ... ... В.Ф., - ... ... ... ... ... Востока, Якутск, 1979 г.
287. Абаева Н.К.,- Қазақстан пионериясының ... ... ... ... ... З., - ... пионер ұйымдарының міндеттері
(Қазақстан комсомол ұйымының 6 Конференциясының материалдарынан
), Қызылорда, 1931 ... ... Ы.,- ... ... ... ... ... 1981.
290. Орта Азия мен Қазақстанның ұлы ... ... КМБ, ... Педагогика тарихы.,- К.Бержанов, С.Мусин (қысқаша ... , ... 1971 ... А. ... ,- ... ... мәдениетінің анықтамалығы, А,1998,
282 бет.
293. Халид Құрбанғали.,- ... ... – ий ... (бес ... ... А.Жолдасов, А, Қазақстан, 1992, 324 бет.
294. ... Б.Ш., - ... көне ... қатысты
ғұрыптық фольклоры,А, 1994, 220 ... ... Б., - ... тастар. (Таскескен өңіріндегі тасқа
салынған суреттер мен ... ... және ... ... ... Омаров Е.О., - ... ... тыс ... және дамуы (1917-1990) А, 2002, 268 бет.
297. ... М.К., - ... ... ... жүргізілген
сыныптан тыс тәрбие жұмыстарының дамуы (1940-1960), А, 2002, ... ... К.А., - Жеке ... ... ... ... ... А, 2001, 298 бет.
299. Сарыбеков Н.К., - ... ... ... ... ... природы в системе ... ... ... Жамбыл,
1994, 156 стр.
300. Елемесова А.С., - Абай мұраларындағы рухани-имандылық тәрбие
идеялары, А, 2000, 159 ... ... Қ.,- ... ... ... ... ... беруге
дайындаудың теориясы мен практикасы, Тараз, 2001, 343 бет.
302. Дүйсембінова Р.Қ.,- ... ... ... ... А, ... 2000, 355 ... Тіл тағылымы., - А.Байтұрсыновтың қазақ тілі мен ... ... А, 1992, Ана ... 446 ... ... ... Түбі бір ... тілі (Диуани луғат ит-
турк),А, Ана ... 1993, 191 ... ... Ж.Қ.,- ... ... ... білім беру жүйесінің
қалыптасуы мен дамуы (1917-1930 ж.ж.), А, 2003, 34 бет (кандидаттық
диссертацияның авторефераты)
306. Қосымша білім және тәрбие. Респуб.оқу-әдістемелік ... ... ... В.А. Прикладная экология. Ростов на Дону:-1996, 509 с
308. Әуезов М.О. Қазақ әдебиетінің тарихы, А: Ғылым, 1961
309. Қоңырова С.Қ. ... өлке ... ... ... оқушыларға
экологиялық тәрбие беру, Тараз, 2003
310. Крупская Н.К. ... ... Т3, ... 1979,с.412
311. Макаренко А.С. Избранные педагогические сочинения.М:Педагогика,
1977,с.397
312. Сухомлинский В.А. Избранные педагогические сочинения.М:Педагогика,
1979,с.557
313. Болдырев Н.И. Методика воспитательной работы в ... ... В.М. ... ... жұмысы.А:Мектеп, 1978, 358 б
315. Галузинский В.М. Индивидуализация воспитания учащихся в условиях
школьного коллектива, Киев, 1984, с.404
316. Падалко Т.В. ... ... ... ... ... как ... воспитания,Л:1986,с.178
317. Самойлова Т.Я. Педагогическое руководство общением подростков в
деятельности пионерского коллектива,Л:1983,с.174
318. ... Р.И. ... ... в ... ... школы,М:1989,с.176
319. Материалы научно-практической конференции // Программа 40-годичной
научной конференции профессорско-преподавательского ... ... ... ... ... Трудового Красного Знамени
педагогический институт ... ... 14-20 ... 1989 ... ... К.Қ. ... оқудан тыс бiрлестiктерi, А:Мектеп,1970,
125 б.
321. Әбілова З.Ә. Эстетическое воспитание учащихся средствами искусства во
внеклассной работе,А: 1970, с. 170
322. ... А.З. ... ... А: ... 1975, 100 ... ... З. Мектептегі тәрбие жұмыстары, А: Мектеп, 1978, 78 бет
324. Жұмаханов Ә. Семьяда балаларды ... ... ... А: ... 1985, 72 бет
325. Абаева Н.Б. Деятельность пионерской организации Казахстана по ... ... ... ... ... М.Д. Формирование коллективизма у воспитанников казахских
школ-интернатов во внекласной работе,А:1983,с.178
327. История Казахстана (с древнейших ... до ... ... П/р
М.К.Козыбаева,А:Дәуiр,1993,с. 416
328. Ежелгi дәуiр әдебиетi // Құр. А.Қыраубаева,А:Ана тiлi,1991, 280 бет
329. Қожа ... ... ... хикмет (Ақыл кітабы) // Ауд.
М.Жармұхамедұлы, С.Дәуітұлы, ... А: ... 1993, 262 ... Бес ғасыр жырлайды // Құр. М.Мағауин, А:Жазушы,1989, 270 бет
331. Алтынсарин И. // ... т 1, А: ... 1975, с. ... ... И. Халық ауызекі поэтикалық шығармашылығындағы адамгершілік
тәрбиесінің идеялары, А, 1974, 174 бет
333. Сейсембаев Қ. Отбасы тәрбиесінде балаларды мектепке ... ... ... А, 1987, 178 ... ... Н. Обычаи, традиции и общественная жизнь, А,Қазақстан,
1965, с.326
335. Шапағат // ... ... ... мақалалар, Көкшетау, 2003,
97 бет
336. Беркімбаева Ш.К.,- ... ... ... ... педагогикалық
мазмұны, Этнопедагогика, 1/2005, 12-15 бет
337. Қосымша білім және тәрбие. Республикалық оқу-әдістемелік журнал.,А, №2-
3, 2006 жыл
338. Глухов В.В., ... Т.В., ... Т.П., - ... экологии, СПб, 1995, 279 стр.
339. Базарбекова Ж.Н.,- ... ... ... ... ... экологиялық тәрбие берудің ... ... 2002, 143 ... ... А.Е., - ... ересектер тобындағы балаларға
қоршаған ортамен таныстыру арқылы экологиялық тәрбие беру, ... 146 ... ... К.М., - ... оқу ... ... оқытуды жетілдірудің дидактикалық шарттары, А,
1999, 145 бет.
342. Тойганбекова Ш.М., - Природоохраное ... ... ... в процессе изучения ... ... ... 149 ... ... А.Қ., - ... сынып оқушыларына экологиялық білім
мен ... ... ... ... А, 2000, 133 ... Жангелдина Д.І., - Оқушыларға экологиялық ... беру ... ... ... ... ... А, 1995,
140 бет
345. Ой маржандары., - ... ... мен ... 2003, 74 бет
346. Жетпісқалиев С.С., - Сейтен ... ... 2003, 60 ... ... Ж.Қ.,- ... Қазақстан аймағындағы білім беру жүйесінің
қалыптасуы мен дамуы (1917-1930 ж.ж.), А, 2003, 34 бет (кандидаттық
диссертацияның авторефераты)
348. С.Л.Сауытбеков., - ... ... ... мен ... 2003, 109 ... ... конференция материалдары: « Сейтен Сауытбековтың
ұлттық ... ... ... ... ... ... жолдары», Көкшетау-
Петропавл, 7-10.8. 2003, 121 бет.
350. Проблемы ... ... Копа и пути их ... ... научно-практической конференции посвященной к 50 – летию
Кокшетауской области, Кокшетау, 1994 год, 159 стр.
351. Болатова А.Ж., - Қопа ... ... ... эколого –
гельминтология лық тұрғыда үйрену . Магистр ... алу ... ... ... ... ... ... Е.А, Көкшетау, 2000 жыл, 66 бет.
352. Арыстанов Е.А., ... - ... ... ... балықтардың
паразиттерін зерттеудің мақсаты мен маңызы туралы, Сб. ... ... ... ... им. Ч. ... ... жыл, 168 ... Анисимова И.М., Лавровский ВВ., - Ихтиология, М, Высшая школа, ... 256 ... ... Ә.А., ... С.Р., - Қазақстанның балық тәрізділері мен
балықтарының қазақша-орысша анықтауышы, А, Қазақ ... ... 145 ... ...... И.Е., - ... рыб. Руководство по
изучению, Л, Наука, 1985., 240 стр., Паразитологическое
исселедование рыб, Л, Наука, 1969 год, 182 стр.
356. ... Г.В., - ... рыб, М, ... 1983 год, 221 ... ... Ж., - Жалпы гидрология , А, Білім, 1996 жыл, 163 бет.
358. Жатканбаева Д.Ж., - Гельминты животных в ... ... ... 1985 год, 152 ... ... ... энциклопедиясы, А:ҚСЭ, 1975, 640 бет
360. Бейсенова Ә.С., Кәрпеков К.,- Қазақстанның физикалық
географиясы,А:Атамұра,1994, 274 бет
361. Черников С.С.,- ... ... ... в ... Казахстане.-
КСИИМК,А:1954, вып.53
362. Чалая Л.А.,- Озерные стоянки Павлодарской области. Пеньки 1,2.- В кн:
Поиски и ... в ... ... ... М.П.,- ... ... в эпоху ранних кочевников.-
КСИИМК,А:1956, вып.61
364. Марғұлан Ә.Х.,- Древняя культура центрального Казахстана,А:1966,
с.282
365. Зайберт В.Ф.,- Атбасарская культура, Екатеринбург,1992,с.251
366. Қазақстан тарихы (көне ... ... ... Төрт томдық.Ітом.-
А:Атамұра,1996,-544 бет.
367. Зайберт В.Ф.,- Ботай қонысының тарихи-мәдени маңызы // ... ... ... ... ... 2005 жыл, 258 бет
368. Бойс М.,- Зороастрийцы. Верования и обычаи,М:1987, 256 с.
369. ... ... ... / бас ... ... ... бет.
370. Кляшторный С.Г., Султанов Т.И.,- Казахстан: летопись ... 1992, ... ... ... ... ... ... 224
б.илл.
372. Тимошинов В.,- ... ... ... ... ... ... для ... И.С.Свенцицкая.-М:Просвещение,1993.-271
с.,ил.-
374. Қазақстан. Ұлттық энциклопедия // Бас ред. Б.Аяған.- А: ҚЭ, 2003.- 720
бет
375. Казахская ССР: Кр.энциклопедия в 4-х т. // Гл. Ред. ... стр., А., ... ... З.С., ... ... ... Прииртышья, А:1992
377. Археологические памятники в зоне затопления Шульбинской ГЭС.-А:1987
378. Таймагамбетов Ж.К., Древнейшая ... ... в ... ... ... ... ... Шнитников А.В., Изменчивость общей увлажненности материков Северного
полушария. // Записки Географического общества СССР, т 16, М-Л:1957
380. Марьяшев А.Н., ... А.Е., ... ... в горах Ешки-
Ольмес, А,1991
381. Новоженов В.А. Наскальные изображения повозок ... и ...... ... ... ... ... в эпоху энеолита и
бронзы)А,1994.
382. Черников С.С., Восточный Казахстан в эпоху бронзы.МИА, 1960. №88
383. Нифонтова Л.К., ... ... в ... ... ... «Из. АН Каз ССР», 1949, вып.2
384. Арсланова Ф.Х., ... ... ... из ... ... Ежелгі Қазақстан: Қазақстан балалар энциклопедиясы:А.,Аруна, 2002, 224
бет.
386. Сюань-Цзян. Исторические записки, Пекин, ... ... М. ... ... ... А, ... Үрмізұлы Ф. Кенесарының өмір жолынан бірер сөз, ... ... ... ... Ж. Ұрпақты ұрпақ білсін деп., Оқжетпес, Көкшетау, 1991.
390. ЦГА РК, ... ... ... К.К. ... ... очерки, К,1997, 300 стр.
392. Казахско-русские отношения в ХҮІІІ-ХІХ вв.,А,1964, с.157
393. Вудмэнси Б.М.,Дайер М.И.,Джексон В. Сельскохозяйственные ... ... А.Т. ... Кокшетау,2006,с.135
395. Хусаинов А.Т.,Кожамжарова У.С.,Шайхина Г.Ж.,Сеитова Г.А. Экологическая
оценка галофитности сортов ячменя селекции СибНИИСХ по проросткам при
хлоридном типе ... ... ҚР ... «ҚР азаматтарына патриоттық тәрбие берудің 2006-2008
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы» Жарлығы, Астана, 2006 жыл
397. ... ... және ... ... ... ... №2-
3, 2006 жыл
398. Құрсабаев М.Қ.,- Пионер ұйымына - ұлттық ерекшеліктер. Қазақстан
мектебі, №5, 38-41 ... 1991 ... ... в ... дружине.,- Муканова Б.И, Курсабаев М.К //
Казахский ... ... ... ... ... институт
(Программа 40 - годичной научной ... ... ... и ... ... ... 14-20
марта 1989 года) стр. 6.
400. Құрсабаев М.Қ.,- Ыбырай Алтынсарин және халықтың ... ... ... и ... на ... научно-практической
конференции (к 150 – летию со дня рождения И. Алтынсарина), ... ... 1991 ... стр. ... Курсабаев М.К.,- Знакомить с историей и культурой народа // Русский
язык и литература в казахской ... № 4, 22-23 стр, 1992 ... ... ... ... ... «Атамекен»
бағдарламасының педагогикалық мұралары // «Халық ... ... ... ... ... ... атты ... конференцияның материалдары (19-20 мамыр 1992 жыл) 14-17
беттер.
403. М.Қыдырбайұлы.,- ... ... және ... ... ой, ... мектебі, № 7-8, 32-36 бет, 1994 жыл
404. Құрсабаев М.Қ.,- Қазақ этномәдени мұраларын «Атамекен» бағдарламасы
арқылы мектеп ... ... // ... ... ... этнопедагогика», (Ғ.Мұратбаев атындағы ... ... 35 – ... ... ... ... ... материалдары, 13-14 қараша, 2000 жыл), 116-121
беттер.
405. Құрсабаев М.Қ.,- Ғаламдық жаћандану кењістігі ћәм ұлттық тәрбие //
Современные тенденции ... ... ... ресурсов в
системе образования. Мат.научно-практ.конференции (Алматы, 12-13
апреля 2005, ІІ ... с.458), 353-358 ... ... ... методикалық нұсқау.,- Құрсабаев М.Қ, Бөлеев
Қ, Жамбыл, 1993 жыл, 85 ... ... ... ... ... ... Құрсабаев
М.Қ, Дүйсембінова Р.Қ, Мұхамеджанова К, Алматы, 1997 жыл, 123 бет.
408. Құрсабаев М.Қ., - ... ... ... ... ... ... в условиях модернизации ... опыт и ... ... республиканской научно-
практической конференции (Астана, 21-22 апреля 2005, 291б), ... ... М.Қ.,- ... ... ұлттық тәрбие және
неопедагогика ћәм неопсихология ғибратнамасы // ... ... ... ... ... т 2А.,282 б.
410. Құрсабаев М.Қ.,- ... ... және ... ... ... еңбек), Көкшетау, 2004 жыл, 195 бет.
411. Құрсабаев М.Қ.,- ... ... ... ... сынып
оқушыларына этноэкологиялық тәрбие берудің педагогикалық шарттары.
Халықаралық ... ... ... конференциясының
материалдары бойынша ғылыми мақалалар жинағы. Көкшетау-Омбы, 10-11
маусым 2005, (31-34 бет) 158 ... ... Ж.Ж, ... М.К.,- Проблемы этнопедагогических наук в
условиях всеобщей глобализации // ... ... ... ... ... 2004, c. ... ... М.Қ.,- Оқушылар ұйымының тарихы: Скаутизмнен ... // ... ... ... №2 (37) 2005, 56-63 ... ... М.К.,- Основные направления ... ... // ... № 4/ 2005, 44-47 ... ... М.Қ.,- Асанқайғыдан Абайға дейінгі этнотағылым кеңістігі //
Қазақстан жоғарғы ... № 1/2006, 88-92 ... ... М.Қ.,- Ғұламалар ғибраты және ұлттық тәрбие // Ұлт тағылымы,
№ 4/ 2005, 28-31 ... ... М.Қ.,- ... ... ... болу генезисі // Бастауыш
мектеп, № 7/ 2005, 18-20 ... ... М.Қ, - ... ... ... ... моделі. Білім
беру жүйесіндегі этнопедагогика, 2005/6, 62-64 б.
419. Құрсабаев М.Қ.,- Оқушылар ұйымында ұлттық тәлім-тәрбие жүйесін кешенді
пайдаланудың жолдары // Вестник ... ... №4/1, 2005, ... б.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абыралы, Сарыкөл петроглифтері7 бет
Ежелгі жәдігерліктер мен жыраулар поэзиясының поэтикалық үндестіктері5 бет
Xvii ғасырдың екінші жартысы мен xviii ғасырдың аралығындағы қазақ қоғамындағы саяси-әлеуметтік хал-ахуал жайлы56 бет
«Мәдени мұра» бағдарламасы9 бет
«Мәдени Мұра» және «Асыл Мұра» бағдарламалары: аудиовизуалды құжаттар мәселелері37 бет
Ақтөбе облыстық музейлердің бүгінгі жетістіктері нарық заңдылықтарына бейімделген даму сатысының бірі112 бет
Жылқы көшпенді халықтың негізгі байлығы14 бет
Олжас Сүлейменовтың өмірі14 бет
Ортағасырлық Сауран қаласы – туристік нысан ретінде7 бет
Тарих және мәдени мұраға деген құнды қатынас8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь