Құқық бұзушылықтың мазмұны және себептері.


Жоспар


І. Кіріспе

а) Құқық бұзушылықтың мазмұны және себептері.

ІІ. Негізгі бөлім

а) Заңды жауапкершіліктің түсінігі, оның түрлері
б) Заңды жауапкершіліктің өз уақытында орындалуы.
в) Құқық бұзушылық: белгілері, құрамы және түрлері.


ІІІ. Қорытынды бөлім

Пайдалаған әдебиеттер.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Жоспар

І. Кіріспе

а) Құқық бұзушылықтың мазмұны және себептері.

ІІ. Негізгі бөлім

а) Заңды жауапкершіліктің түсінігі, оның түрлері
б) Заңды жауапкершіліктің өз уақытында орындалуы.
в) Құқық бұзушылық: белгілері, құрамы және түрлері.

ІІІ. Қорытынды бөлім

Пайдалаған әдебиеттер.

1. Құқық бұзушылықтың, мазмұны және себептері.

Қоғам әрқашан тәртіпке негізделіп, арқа сүйеп қалыптасып, тіршілік
етеді. Қоғамда тәртіп болмаса, ол құлдырайды, яғни, келешегі болмайды.
Мұны адамдар ежелден-ақ жақсы түсінген. Сондықтан да қоғамда тәртіп
орнатудың жолдарын қаратырған. Дегенмен де, керісінше қоғамдық тәртіпті
бұзуға бейім азаматтар да аз болмаған. Осыдан келіп құқық бұзушылық орын
ала бастады. Құқық бұзушылық – қоғам өміріне тән дерт. Адам баласы өмір
сүрген ортада ол да әрқашан орын алады. Бұл шартты құбылыс.
Құқық бұзушылық – заңды, оның қағидаларын құқықтық нормалар жүктеген
міндеттерді бұзу, тыйым салынған әрекеттерді жасау. Ол адамдардың іс-
әрекеті, қылығы, мінезі немесе әрекетсіздігімен сипатталады. Адам өзінің
іс-әрекеті, қылығы арқылы басқа адамдармен, қоғаммен, мемлекетпен қарым-
қатынасқа түседі. Заң бұзушылық адамның мінез-құлқы арқылы байқалады.
Адамның ой-желісі заңмен реттелмейді. Бірақ қандай да болсын іс-әрекет,
мінез-құлық, ойдың, сана-сезімнің қатынасуынсыз жасалмайды. Олар ойдың
елегінен өтіп, бақылауында болады. Ақылы дұрыс адамның іс-әрекеті ерік
пен ойдың арқасында жүзеге асырылады. Демек, заңды бұзушылық қоғам мен
жеке тұлғаларға зиян келтіретін және құқықтық нормаларға қарсы әрекет
немесе әрекетсіздік болып табылады. Әрекет – бұл құқық нормаларының іс-
қимыл жасай отырып жүзеге асуы, ал әрекетсіздік құқық нормаларының
талаптарын ешқандай іс-қимыл орындалмаса да бұзу арқылы орын алады.
Құқық бұзушылық құқықтық нормалар қорғайтын мүддеге нұқсан келтіріп
қоғамның, жеке адамның мүддесіне зиянын тигізеді. Белгіленген құқықтық
тәртіпті бұзады. Құқықтық нормалардың талаптарын орындамау нәтижесінде
тәртіп бұзылады, қоғамдық қатынастарға кесел келеді, белгілі бір игілік,
құнды зат жоғалады, адамның өміріне, денсаулығына, рухани сезіміне зиян
келтіреді.
Азамат өзіне жүктелген міндеттерді орындаса немесе құқықтары мен
бостандықтарын пайдалана алса, мұндай іс-әрекет азаматқа да, қоғамға да
пайдасын тигізетіні сөзсіз. Азаматтар заңда белгіленген міндеттердің
бұлжытпай орындаса, қоғамда заңдылық орнап, құқықтық тәртіп сақталады.
Азаматтар өз құқықтары мен бостандықтарын тиімді пайдалана алса, қоғамның
жан-жақты дамуына, адамдардың тұрмыс жағдайларының жақсаруына, халық
мәдениетінің өркендеуіне тиісті жағдайда туады.
Құқық бұзушылық өзіндік пайда бағу, даму және жойылу заңдылықтарына ие
болады. Белгілі бір әрекет немесе әрекетсіздік әлеуметтік табиғаты мен
заңды нысанын бейнелейтін осындай қасиеттердің жиынтығы құқық бұзушылықтың
түсінігін береді.
Құқық бұзушылық – құқыққа, оның талаптарына қарсы бағытталған мінез-
құлық. Демек, құқықты бұзған ат-үсті қарап, талаптарынан айналып өту деген
сөз. Әрбір құқық бұзушылық – нақтылы құбылыс. Оны нақты адам, белгілі бір
жерде, мезгілде, жағдайда жасайды. Ол құқық нормалардың қағидасына қайшы
келеді және өзіне тән оның белгілері болады. Сонымен бірге жекелеген құқық
бұзушылыққа тән жалпы белгілері де кездеседі.
Құқық бұзушылықтың мәні – оны басқа жүріс – тұрыс ережелерін бөліп
көрсететін, басты өзіне ғана тән ерекшеліктерінен тұрады. Алдымен барлық
құқық бұзушылықтың мәні қоғамдық құрылыстың, қоғамдық қатынастар жүйесіне
келтіретін қауіптілігі, зияндылығы. Яғни , тек бір ғана әрекеттің қоғамға
қауіптілігі мен зияндылығы емес, оның таралуы қоғамдық қатынастарға
айтарлықтай залал келтіретін адам әрекетінің белгілі бір түрі ескеріледі.
Құқық бұзушылық өз жиынтығында қоғамның қалыпты өмір сүру жағдайын,
қоғамдық құрылыстың реттілігі мен тәртібін бұзатындықтан, оған мемлекет
атынан шара қолданылып, жауаптылық тағайындалады. Құқықтық жауаптылық үш
белгісімен сипатталады:
- мемлекеттік мәжбүрлеу;
- құқық бұзушыны жауапқа тарту;
- құқық бұзушының өзіне жағымсыз жағдай тудыру.
Мәжбүрлеу шарасын мемлекет белгілейді. Құқық нормаларының қағидаларын
бір ауыздан қорғау қажет болған жағдайда олардың сақталуы мәжбүрлеу арқылы
қамтамасыз етіледі. Егер құқықтық норманың қағидалары бұзылатын болса,
мемлекет органдары тиісті шаралар қолануға құқылы.
Әркез құқық бұзушы өзіне лайық жағымсыз қылықты жүзеге асырады. Ол
оның мүлкіне немесе өз басының бостандығына келетін нұқсан. Яғни,
кінәлі адам біреудің мүлкіне кетіретін зиянды төлейді немесе оның орнын
толтырады. Көп жағдайда шара кінәлі адамның жеке басына қоланылады. Осы
бас бостандығынан айырады, жүріп-тұру еркіндігін шектейді. Осы
айтылғандардың құқықтық жауаптылықтың мақсаты:
- кінәлі адамның зұлымдығын бетіне басып, оның іс-әрекетінің қоғам
үшін қауіпті екенін көрсету;
- қоғамға, жеке адамға істеген қиянат сұраусыз қалмайтынын, кінәлі
адамның өз басына да күн туатынын дәлелдеу;
- заңды бұзушылықтан басқа адамдарды сақтандыру болып табылады.
Әрекет-әрекетсіздіктің қоғамға зияндылығы және құқыққа қайшылығын
анықтау оны құқыққа сай әректтен бөліп қарауға негіз болады. Алайда, бұл
ерекшеліктер құқық бұзушылықты түсінуге мүмкіндік бергенмен де, оның
мазмұнды белгілерін нақтылау қажеттілігі туындайды. Осы мақсатта заң
ғылымында құқыққа қайшы әрекет-әрекетсіздікті құқық бұзушылық ретінде
саралауға негіз болатын элементтердің жиынтығы, яғни құқық бұзушылықтың
заңды құрамы болады: объективтік жағы, объект, субъективтік жағы, субъект.
Іс жүзінде жүзеге асырылмаған ой-өріс, сезім, болжам заң бойынша
объектіге кірмейді. Кей жағдайда құқық қорғайтын мүддеге әдепсіздік,
белсенділік (балағаттау, жалған сөз) арқылы да зиян келеді.
1. Құқық бұзушылықтың объективтік жағыың элементіне әрекет-
әрекетсіздікпен келтіретін зиянның арасындағы себепті байланыс және
келтірілмеген залал жатады. Заң теориясында себепті байланыс дегеніміз –
келтірілген зиянның басты және тікелей себебі құқыққа қайшы әрекет-
әрекетсіздік болып табылатын, зиянды әрекет-әрекетсіздікпен пайда болған
нәтиже арасындағы объективтік байланыс болып табылады. Мұнда зиян құқық
бұзушылықтың теріс нәтижелерінің жиынтығы ретінде көрінеді. Қандай да
бір игіліктің немесе құндылықтың жойылуы, оларды пайдалануға шек қою,
азаматардың бостандығына қол сұғу, олардың субъективті құқықтарын бұзу
т.с.с.
Зиян материалдық, физикалық басқа да қасиеттерге ие болып, жеке
мүддеге, сондай-ақ жалпы қоғамдық мүддеге де қауіп төндіреді. Іс-әрекеттің
сипаты және одан келген зиян қоғамға қауіптіліктің деңгейін анықтап,
құқық бұзушылықты басқа құқық тәртібін бұзудан айырудың объективтік
негізін қалайды.
Қылмыс қоғамға қауіпті және заңмен жазалау қатерімен тыйым
салынған айыпты әрекет-әрекетсіздік. Ол қоғамның қалыпты өмір немесе
мемлекеттік құрылыс, шаруашылық жүйе, меншік және азаматтардың саяси,
еңбектік, мүліктің және басқа да құқықтары. Қылмыстың заңды сипаты – оларға
қылмыстық заңмен тыйым салу мен жазалау шараларын қолдану болып табылады.
Қылмысты заңда көрсетілген, қылмыстың барлық нысандық белгілерін иеленуші
құқық бұзушылық өзінің жеңіл мәнділігіне байланысты қоғамға қауіпті
болмаса, қылмыс болып саналмайды.
Теріс қылық дегеніміз – қылмыспен салыстырғанда қоғамға қауіптілігі
біршама төменжән қоғамдағы құқықтық тәртіптің жекелеген
жақтарына нұқсан келтіруші құқық бұзушылық.
Теріс қылық қоғамға зиян келтіргендіктен, әлеуметтік қауіпті болып
табылады. Теріс қылық қоғам өмірінің қай саласында жасалуы, келтірген
зиянның сипаты және тиісті құқықтық санкциясының ерекшеліктеріне байланысты
әкімшілік, тәртіптік, азаматтық құқық бұзушылықтарға жіктелінеді.
Әлеуметтік жағдайлар – отбасы, мектеп, қызмет істейтін ұжым,жалпы қоғам
өмірінің әсері. Бірақ бұлар әр адамға әртүрлі ықпал етеді. Тұрмысы ауыр,
қиын жағдайда тәрбиеленіп, өмір сүретіндер де, сонымен біреуге уайымсыз,
тоқтықта өскендер де заңды бұзуы мүмкін. Бұл жағдайды бабаларымыз ежелден-
ақ байқаған. Жаманнан жақсы туар, адам айтса нанғысыз, жақсыдан жаман
туар, бір ауыз сөзге алғысыз деген мақал айғағы болса керек.
Биологиялық жағдайлар. Бір отбасында дүниеге келіп, тәрбиеленіп,
өскен балалардың ой-өрісінің сапасы әртүрлі болатыны белгілі. Біреуі
мейірімді, салмақты, жігерлі болса, екіншісі қатыгез, жеңілтек, жігерсіз
болуы мүмкін. Әрине балалардың жаратылысынан әр түрлі болуы, бұзақылық,
адамның тегіне байланысты деген сөз емес. Бұзықтық тұқым қуаламайды,
бірақ, адамның жаратылысына тән жаман мінездерді өсіп-өнетін кезеңге тап
болса, адам әдепсіздік заң бұзушылық қылықтан тайынбайды.
Маңызды мәселенің бірі заңдар туралы мәліметтердің жеткіліксіз болуы да
олардың талаптарын орындамауға себебін тигізетіні сөзсіз. Шынында да
мемлекетімізде жүздеген заңдар қабылданған. Оларда азаматтарға сан алуан
құқықтар беріліп, көптеген міндеттер жүктелген. Азаматтар ол заңдардың
бәрін біле бермейді. Әрине, заңды білмей бұзғанмен, біле тұрып қасақана
немесе абайсызда бұзғанның салдары арасында өте үлкен айырмашылық бар.
Конституция бойынша қандай да болмасын қабылданған заңды құжаттар
баспасөз бетінде жариялануы қажет. Егер жарияланбаса, оның күші
болмайды. Ондай құжаттың талаптарын орындамаған адам жауапқа тартылмайды
(ҚР Конституциясы, 39-б).
Құқық бұзушылықтың субъективтік себебі – бұл, мемлекеттік
идеологияға, адами құндылықтар мен қоғамдық мүдеге қарама-қайшы құқықтық
сананың төмен деңгейлігі.
Ал объективтік себебі - өмірдегі, экономикалық және әлеуметтік
қатынас саласындағы нақтылы қайшылықтар. Құқық бұзушылықты тудырушы
объективтік жағдайға – оның субъективтік және объективтңк себептерінің
орнын алуына жол беретін, ұйымдастырушылық және техникалық тәртіптің
жеткіліксіздігін айтуға болады.

2. Заңды жуапкершіліктің түсінігі, оның түрлері
Заңды жауапкершілік-жеке адам, қоғам, мемлекеттің мүддесін
қорғайтын бірден-бір жол болып табылады. Ол құқықтық нормаларының
бұзылуы нәтижесінде пайда болып, құқық бұзуға мемлекеттік күштеу шарасын
қолдану нысанымен сипатталады. Құқық бұзушыға жауапкершіліктің белгілі бір
шарасы көзделген құқықтық норманың санкциясын қолданудан тұрады.
Заңды жауапкершілік күрделі әлеуметтік құбылыс. Мұнда кем дегенде екі
жақ қатысады: мемлекет және екі жақта заң шеңберінде, қолданылып отырған
жауапкершіліктің құқықтық нормаларының нақты санкциясының негізінде
жүзеге асады.
Заңды жауапкершілік – тарихи құбылыс. Мәселен, қылмыстық құқықтық
атышулы жазаларының түрлері мен олардың дамуы, тарихтың күрделі
кезеңдерінің ерекшеліктерімен тікелей байланысты. Қылмыстың көпшілік
белгісі танылмай түрған кезде және ол жеке адаммен оның мүддесіне қауіп
төндіру деп саналған уақытта жаза өзінің сыртқы нысаны бойынша, құқық
бұзушы келтірген зиынның орынын толтыру және оның өзіне жәбірленуші
шеккен зиянды келтіруден тұрады.
Заңды жауапкершіліктің қай түрі болмасын ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Құкық бұзушылықтың себептері, мазмұны және түрлері
Құқық бұзушылықтың себептері
Әкімшілік құқық бұзушылықтың ұғымы
Құқық бұзушылықтың жалпы түрі
Құқық бұзушылықтың заңды құрамы
Қылмыстық құқық бұзушылықтың объективтік жағы
Әкімшілік құқық бұзушылықтың ұғымы және белгілері
Құқық бұзушылықтың белгілері мен түсінігі
Құқық бұзушылықтың алдын алу, құқықтық тәртіпті нығайту
Құқық қорғау қызметінің мәні, мазмұны
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь