Балалар мен жасөспірімдерді физикалық тәрбиелеуде медициналық бағалау.

Мазмұны
1. Балалар мен жасөспірімдердің денсаулығы
2. Балалар мен жасөспірімдер организмінің өсу және даму заңдылықтары, олардың гигиеналық маңызы
3. Балалар мен жасөспірімдердің денсаулығына баға беру
4. Балалар денсаулығын қалыптастырушы факторлар
5. Дене бітімі дамуын зерттеу және бағалау тәсілдері
6. Балалар мен жасөспірімдердің іс.әрекет гигиенасы
7. Мектеп оқушыларын мамандыққа бағыттаудың медициналық.физиологиялық аспектілері
8. Мектеп оқушыларына мамандыққа бағыт берудегі санитарлық дәрігердің міндеті
9. Денешынықтыру тәрбиесінің физиологиялық.гигиеналық негіздері
10. Денсаулық және салауатты өмір салтын қалыптастырудың гигиеналық негіздері
11. Зиянды әдеттердің алдын алу
12. Балалар мекемелерінің қызметкерлерін және ата.аналарды гигиеналық оқыту
13. Гигиеналық тәрбие жұмыстарын жүргізудегі іс.әрекет
14. Балаларға емдеу.профилактикалық көмек көрсетудің негізгі принциптері
        
         АҚ
Кафедра Экология және гигиена .
Тақырыбы: Балалар мен жасөспірімдерді физикалық ... ... ... ... ... ... А.
Атабаева Н.
Тексерген: Абильдаева А.К.
Астана 2011 - 2012 жж.
--------------------------------------------------------------------------------
Мазмұны
* Балалар мен ... ... ... мен жасөспірімдер организмінің өсу және даму заңдылықтары, ... ... ... Балалар мен жасөспірімдердің денсаулығына баға беру
* Балалар денсаулығын қалыптастырушы факторлар
* Дене ... ... ... және бағалау тәсілдері
* Балалар мен жасөспірімдердің іс-әрекет ... ... ... ... ... медициналық-физиологиялық аспектілері
* Мектеп оқушыларына мамандыққа бағыт берудегі санитарлық дәрігердің міндеті
* Денешынықтыру тәрбиесінің физиологиялық-гигиеналық негіздері
* Денсаулық және салауатты өмір ... ... ... ... ... әдеттердің алдын алу
* Балалар мекемелерінің қызметкерлерін және ата-аналарды гигиеналық оқыту
* Гигиеналық тәрбие жұмыстарын жүргізудегі іс-әрекет
* Балаларға емдеу-профилактикалық көмек көрсетудің ... ... мен ... ... пән және ... ... ... іс - тәжірибелік саласы ретінде өсіп келе ... ... ... ... ... ... профилактикалық шараларды өңдеп, негіздеуге арналған ғылым.
Бұл пән өсіп келе жатқан организмге қоршаған ортаның әртүрлі факторларының әсер етуін зерттеумен және болашақта осы ... ... ... ... айналысады. Сонымен қатар ғылыми мәліметтер негізінде гигиеналық, санитарлық-гигиеналық және санитарлық індетке қарсы ережелер мен ... ... ... ... ... ... қабілетін жоғарлатуға, балалар мен жасөспірімдердің қалыпты дамуына бағытталған емдеу-профилактикалық және салауаттандыру шараларын қарастырады.
Балалар мен ... ... ... ... ... ене отырып, гигиена ғылымының жеке бөлімі болып табылады. Балалар организмінің морфофункционалдық жетілу дәрежесіне байланысты, олардың өсіп, дамуының әр ... ... орта ... ... ... ... физиологиялық реакцияларының өзіндік ерекше деңгейі сәйкес келеді, сондықтан, гигиеналық нормалар олардың жас ерекшелігіне қарай ... ... мен ... ... өз ... жеке ... ... денсаулықты сақтап, нығайтуға, сонымен қатар организмнің үйлесімді дамуын қалыптастыруға бағытталғандықтан, бұл саладағы ... ... ... мен қоршаған ортаның тек сол мезеттегі қолайлы әсерлесуін ғана емес, организмнің дұрыс ... ... ... жағдайларын да қарастыруы тиіс.
Қоршаған орта факторларын нормаландыру кезінде балалардың іс-әрекетінің түрлері, еңбегінің ... ... ... ... ... да ... керек.
Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы пәнінің негізгі ерекшелігі сонда, ол ... ... ... ... ... ғана ... сапалық жағынан да айырмашылығы бар, өсіп-даму кезеңдеріне байланысты, толық қалыптасып бітпеген организмді зерттеп, оқытады. Басқа ... ... ... бұл ... өсіп келе ... жас ұрпақтардың жас мөлшерлерінің гигиенасы деп қарауға да болады.
Сондықтан, ... мен ... ... ... өсіп келе ... ... ерекшеліктерін ескере отырып көптеген зерттеулер жүргізетін қосалқы пәндердің бөлімдері енеді: (тағам тану,еңбек, ... ... ... ... 1959 жылы ... ... ... жұмыстарды біріктіретін ССРО МҒА (ме-дициналық ғылыми академиясы) жүйесінде ... мен ... ... ... ... ... ... Осы кезден бастап балалар мен жасөспірімдер гигиенасы медициналық жоғары оқу орындарының ... ... ... ... ... ... оқу орны Қарағанды мен Алматы қаласында бар.
Қазақстанда алғашқы санитарлық-гигиеналық факультет Алматы мемелекттік медицина институтында 1943 жылы ашылған ... 1948 жылы ... ... ... өз алдына жеке кафедра болып құрылды. Оны ұйымдастырған және 1960 жылға дейін басқарған м.ғ.к., доц. В.А.Смирнов болды.
Кейіннен 1964 ж бұл ... ... ... ... институтына ауыстырылды және сол жылдан бастап балалар мен жасөспірімдер гигиенасы кафедрасы коммуналды гигиена кафедрасының құрамына кірді, осы біріккен екі ... ... ... доц. ... Э.К. ... жылы Алматы мемлекеттік медицина институтында қайтадан санитарлық-гигиеналық факультет ашылып, алғашқы 100 студент қабылданып, оның 30 ең алғаш мемлекеттік тілде дәріс ... 1991 жылы ... ... ... және ... мен ... гигиенасы кафедрасы студенттерді санитария, гигиена, эпидемиология саласынан екі тілде оқыта бастады. Оның ұйымдастырушысы, әрі меңгерушісі Ұлттық ғылым академиясының корреспондент ... ... ... ... ... ... Қазақстан тәуелсіздігін жариялаған кезеңге тура келді және өткен Кеңестер одағы кезіндегі осы саладағы заңдылық, ... ... ... ... ... Неменко Б.А. басшылығымен, Республикамыздағы осы саладағы басты мамандардың қатысуымен елімізде қабылданған жаңа ... ... ... ... ... ... шықты.
Аталған пән бойынша өте қысқа мерзім ішінде оқу бағдарламасы өңделіп, екі ... ... ... ... ... кезде коммуналды гигиена және балалар мен жасөспірімдер гигиенасы ... ... ... ... ... ... отырған, шығармашылық әлеуеті кеңінен дамып келе жатқан, болашағы зор ұжымдардың бірі болып отыр.
--------------------------------------------------------------------------------
Балалар мен жасөспірімдердің денсаулығы
Қазіргі күнге дейін ... ... ... ... алынған дәлелді анықтамасы болмағандықтан, адамдардың денсаулығына дұрыс баға беру біршама қиындық туғызады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (1958) жарғысы бойынша, ... деп ... пен дене ... ... бар не жоғы ғана ... ... ... адамдардың толық физикалық, әлеуметтік және рухани қолайлы жағдайларын" ... Бұл ... ... белгісі болуға келе бермейтін, өте кеңінен алынған бағалау көрсеткіштерінің ... де ... ... ... ... қолайлы жағдайлардың ішінде, кірістің мөлшері, коммуналдық қолайлылық, жеке автокөліктердің болуы т.с.с жа-тады. Халықтың денсаулығы, олардың тұрмыс жағдайларының жақсы ... ... ... ... жоғарыда айтылған факторлар ешуақытта денсаулықтың көрсеткіші бола алмайды.
Сонымен қатар, денсаулық дегеніміздің өзі тек қана биологиялық емес, әлеуметтік категория, сондықтан оны ... ... ... ... ... ... ... деп те түсінуіміз қажет. Бірақ, дені сау адамдардың да, науқас адамдардың да әлеуметтік қызмет ... ... өте кең ... ... ... ... ұйымының "денсаулық" деген түсінікке берген анықтамасы оның дәрежелерін сандық жағынан анықтауға мүмкіндік бермейді.
Адамдардың денсаулығы дегеніміз - оның ... ... және ... ... ... дамып, ұзақ уақыт сақталуының динамикалық жағдайы, әлеуметтік белсенділігі мен қызмет қабілеті жоғары ... ... ... ... ұзақ ... өмір сүруі. Бұл анықтамаға денсаулықтың жаңадан алынған көрсеткіштері - жоғары деңгейдегі қызмет қабілеті, ғұмыр жастың ұзақ ... да ... ... осы ... әлі ... дейін анықталған шекарасы болмағандықтан, оны денсаулықтың нақты ... ... ... ... ... Мысалы, қызмет қабілетінің жоғары деңгейі, өте шартты түрде алынған және ол ... ... деп ... ... ... де өте кең ... ... отырады. Ғұмыр жастың ұзақтығына дұрыс шекара қою қиын ... ... бір ... И.И.Мечниковтың көзқарасына қосылып, ғұмыр жастың ұзақтығына биологиялық шекара қоюды қолдамайтындықтан осы ... ... әлі ... ... ортақ көзқарас жоқ. Денсаулықтың белгісі ретінде ақыл-ой, қызмет қабілеті, репродукция қызметі және т.б. анықтамалары бар, бірақ осы түсініктің әлі ... ... ... негізделген сипаттамасы жоқ. Саны жағынан тұрақты түрде өсіп жатқан көптеген факторлар ... ... әсер ... ... ... ойымызша бұл туындап отырған пікірталаста ең алдымен "денсаулық" деген түсініктің өзін анықтап, оған сай келетін, барабар көрсеткіштерді тауып, сандық жағынан баға беру ... ... шек қою ... белгілеріне демографиялық көрсеткіштерді, аурушаңдықты, дене бітімінің дамуын жатқызады. Халықтың денсаулығына берілген осы ... ... ... демографиялық көрсеткіштер (туып-көбею, өлім, ғұмыр жастың орташа ... ... ... ... ... ... реттеуге болатындықтан және оған этникалық ерекшіліктер әсер ететіндіктен ... ... ... ... ... ... ... елдерде туып-көбеюді жасанды түрде азайту, денсаулықтың басқа ... ... ... ... ... Және ... ... этникалық топтардағы туып-көбеюдің жоғары болуы, денсаулық көрсеткіштерінің төмендеуіне әкеледі. Сондықтан, денсаулыққа баға беру үшін ... жеке алып ... ... ... ... ... түрде қараған дұрыс.
Халықтардың денсаулығына сипаттама беруде кейбір авторлар өлім көрсеткішін пайдалану мүмкіндігін қолдамайды. Бұл пікірде негізгі аргумент ретінде аурушаңдық пен өлім саны ... ... ... ... ... өлім ... ... келмейді. Бұл көрсеткіштердің арасында қатал түрде пропорция болмаса да бір ... ... ... Жас ... ... ер ... ... өлім көрсеткіші жоғары болатындығы олардың өмір сүру мүмкіндіктерінің төмен екендігін көрсеткенімен, денсаулықтың көрсеткіші ретінде ... ... ... ... да өлім саны ... биологиясына ғана емес, көптеген жағдайларда әлеуметтік факторларға да байланысты болғандықтан денсаулықтың белгісі ретінде алуға келмейтіндігін ... ... ... "халықтың (жеке адамның) денсаулығы медициналық (биологиялық) - әлеуметтік түсінік" екенін мойындайды. Ю.П.Лисициннің ... ... ... тек қана ... және биологиялық қатынас тұрғысынан қарау керек, сондай жағдайда эндогендік және ... ... ... өлім саны биологиялық факторларды да сипаттайды. Олай болса, өлім көрсеткішін халықтардың денсаулығының белгісі ретінде ... ... ... бұл ... ... ... ерекше орын алады.
--------------------------------------------------------------------------------
Балалар мен жасөспірімдер организмінің өсу және даму заңдылықтары, ... ... ... ... ... ер ... ... келгенге дейін ұзақ өсіп, күрделі даму жолынан өтеді. Осыған байланысты адам ... 4 ... ... ... ... даму, балалық шақ, ер жету және қартаю. Бұл түсінік бойынша өсу дегеніміз, тіндер мен органдардың сан ... ... ал, даму ... олардың сапалы түрде дифференциациялануы мен қызмет қаблетінің жетілуі болып табылады. ... даму мен ... ... ... бір ... біріктіріп, ер жету кезеңі десе де болады, өйткені осы уақытта адамның жыныстық жетілуі, репродукцияға қаблеттілігі және әлеуметтік қызметтерді орындай алу ... ... ... ... ... әлеуметтік қызметке жарауынан ертерек қалыптасады яғни біріншісі-13-15, ал ... жас ... ... ... ... қыз ... ... пайда болуының орташа мерзімі 12 жас 7 ай деп алуға болады. Толық ер жету 20-21 ... деп ... ... ... ... ер ... дейінгі өсу және даму процессінде байқалатын заңдылықтар:
Өсу мен даму ... ... ... Өсу мен даму ... ... жүрмейтіндігіне байланысты "баланың жасы" деген сөздің өзін дәлелдеу қажеттігі туады. Осыған байланысты төмендегідей жастарды айыруға болады:
Хронологиялық жас (немесе күнтізбе жасы) - ... ... ... ... ... жүргізіп отырған күнге дейінгі аралық. Жастың мұндай түрін айыру ... ... ... ... қиындық туғызбайды.
Биологиялық жас. Әрбір сәбидің жеке өсу және даму ... ... ... ... ... ... ... Биологиялық жасты анықтау - бой ұзындығы көрсеткішіне, бой ұзындығының жылдық қоспасына, тұрақты тістердің санына, екінші жыныстық ... және menarche ... ... ... түрлі органдар мен жүйелердің өсуі мен дамуының бір мезгілде орындалмауы; Организмнің бір бүтін жүйе екеніне қарамастан, онтогенез процессінде жеке органдар мен ... өсуі мен ... бір ... ... ... Жеке органдар мен жүйелердің өсуі мен дамуының гетерохрондылығы қоршаған орта ... ... мен ... ... жеке нормалаудың ғылыми негізі болып табылады.
Өсу мен даму процессінің жыныстық айырмашылығы (жыныстық ди-морфизм); Жыныстық диморфизм - өсу және жеке функционалдық ... мен ... ... даму қарқынының зат алмасу процессінің ерекшелігіне байланысты болады. Мысалы, жыныстық ер жетуге дейін, ер балалардың негізгі антропометриялық көрсеткіштері қыз ... ... ... ... ... Ал керісінше, пубертатты кезеңде қыз балалардың бойының өсу ... ... ... ... ер ... ... жоғары болады.
Яғни, осы көрсеткіштер балалардың жас-жыныс ерекшелігіне сәйкес бірінші қиылысуы болады. Ал 15 ... ер ... өсу ... үдей ... де, ... антропометрлік көрсеткіштері қайтадан қыз балаларға қарағанда жоғары болады. Сөйтіп, екінші қиылысуды анықтауға болады. ... ... осы екі ... - дене ... дамуының қалыпты жағдайдағы дамуына тән. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ет, ... алу және ... қан-тамыры жүйелерінің даму қарқынының бірдей жүрмейтіндігі байқалады.
Органдар мен жүйелердің биологиялық сенімділігі; Организмнің әрбір қызмет етуші ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктердің генетикалық қоры берілген. Бұған өкпе, бүйрек, көз, құлақ сияқты бірқатар ... ... ... етуі ... ... яғни тірі ... негізгі жүйелердің көбі бірінің қызметін бірі қайталай ... және ... ... ... қоры ... деп есептеуге болады. Жүйелердің осындай биологиялық сенімділігі және тіршілік мүмкіндігінің молдығы болмаса, өмірге тұрақты түрде төнетін қауіптен организмнің өсіп, дамуы ... ... ... және ... орта ... маңызы; Балалардың дамуына әсер ететін барлық факторлардың жиынтығын екі үлкен негізгі топқа бөлуге болады: Биологиялық (генетикалық) және қоршаған орта(қоршаған ... және ... ... ... ... тұқым қуалау заңдылықтарын анықтайтын генетикалық белгілердің барлық ... ... ... орта ... деп, ... әсердің нәтижесінде пайда болған өзгерістерді айтады. Олардың ... ... ... орта) және биотикалық (әлеуметтік орта) факторларды бөлуге болады.
Биологиялық және қоршаған орта ... өсіп келе ... ... дамуына тигізетін әсерін зерттеуге көптеген іздену жұмыстары арналған. Бірақ, қандай да бір топты бөліп, басқалардан артығырақ етіп ... ... ... ... ... ... ролін артығырақ бағалау даму процессінің артығырақ екенін мойындауға мәжбүр етеді. Олай болса, сәбиге ата-анасының барлық жаман, жақсы қасиеттерінің бәрі ... ... ... да) ... түрде берілуі керек. Солай десек те, тұқым қуалағыштықтың бағыт беруші роль атқаратынын ешкім жоққа ... ... орта және ... ... ... ... ... екінші бір қиыншылыққа әкеліп соғуы мүмкін. Егер осындай болжамдарға сенетін болсақ, организмнің мүмкіншіліктері шексіз бола отырып, қоршаған ортаның әсері ... кез ... ... ... ... ... ... Сондықтан екі фактордың да әсерін естен шығармау керек.
Акселерация; латынша (accelarae) - жылдамдық ... ... ... ... қазіргі замандағы адамдардың биологиясындағы жалпы қарқындылықты көрсетеді, табиғаты көп ... ... ... Көптеген гигиенистердің пікірлері бойынша балалар мен жасөспірімдердің қызмет функцияларының үйлесімді дамуын бұзатын болғандықтан және қызмет қаблетін азайта-тындықтан акселерация ... ... үшін ... болып табылады. Сондықтан, өсіп келе жатқан балалардың дене бітімінің дамуын бақылауға ерекше көңіл бөлінуі керек.
Организмнің өсіп, даму ... ... мен ... ... ... ... ... қоршаған орта факторларын гигиеналық нормаландырудың теориялық негізі ... ... Бұл ... білу, балалар мен жасөспірімдер гигиенасы бөлімінің дәрігеріне жеке органдар мен жүйелердің баланың әртүрлі жас кезеңдерінде бүтін организм ретінде қызмет етуін, оның ... ... ... ... және осы ... мәнін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.
Балалар мен жасөспірімдердің денсаулығын, даму жағдайын бақылау кезінде жиналған мәліметтерге, санитарлық дәрігер, өсіп келе ... ... жас ... терең ескеру негізінде ғана дұрыс анықтама бере алады.
Яғни, осы заңдылықтарды терең түсініп алмайынша ... күн ... ... тәрбиелеу, оқыту процесстеріне, тамақтану жағдайына ғылыми негізделген талаптар қою және санитарлық-эпидемиологиялық бақылау жүргізу мүмкін емес.
--------------------------------------------------------------------------------
Балалар мен ... ... баға ... ... ... ... және мүмкіндігінше сандық жағынан бағалау керек. Ең бастысы, денсаулыққа баға беру кешенді түрде жүргізілуі керек. Осы ... ... ... ... ... ... анықтама бере алатын негізгі 4 белгіні есепке ала отырып баға беріледі. Олар:
* Тексеру ... ... ... бар, ... ... тексеруі арқылы анықталады.
* Организмнің негізгі жүйелерінің қызмет жағдайы. Клиникалық ... ... ... болған жағдайда функционалдық сынамаларды пайдалану арқылы анықталады.
* Организмнің сыртқы ортаның қолайсыз әсерлеріне ... ... ... ... ... аурулардың санына байланысты анықталады.
* Физикалық даму деңгейі және оның ... ... даму ... ... даму ... ... ... стандарттар және бағалау таблицаларын қолдану арқылы анықталады. Психикалық даму деңгейін психоневрологиялық тексеру кезінде ... ... - ... ... төрт ... есепке ала отырып, баланың немесе жасөспірімнің денсаулығына кешенді баға берілген соң, төменде көрсетілген 5 ... ... ... ... ... топ - дені сау, дене бітімінің дамуы дұрыс, негізгі органдар мен жүйелердің қызметі қалыпты жағдайдағы ... мен ... ... бұл топқа жататын балалардың созылмалы аурулары жоқ, ешқашан ауырмаған, немесе бақылау мерзімінде жеңіл аурулармен науқастанып, ... ... дене ... мен ... ... өзінің жасына сәйкес үйлесімді жағдайдағы балалар.
* Екінші топ - дені сау, бірақ, функционалдық немесе кейбір морфологиялық ... бар, ... ... ... және ... ауруларға қарсыласу мүмкіндігі азайған балалар. Яғни, созылмалы аурулары жоқ, ... жиі ... 4 ... көп) және ұзақ (бір ... 25 ... көп) ауырған балалар.
* Үшінші топ - созылмалы аурулары ... ... ... ... ... ... ... мен жасөспірімдер. Яғни, созылмалы аурулары немесе туа пайда ... ... ... ... ... болатын және жеңіл өтетін, жалпы денсаулық жағдайы ... ... ... ... топ - ... ... субкомпенсация жағдайындағы, организмдерінің қызмет мүмкіндіктері азайған балалар мен ... ... ... ... мен туа ... ... дамудағы ақаулары субкомпенсация жағдайындағы, олардың қабыну, асқынулары жиі болып тұратындықтан денсаулық жағдайы ... ... ... ... уақыты (реконволесценция) ұзақ болатын балалар.
* Бесінші топ - ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері едәуір төмендеген балалар мен жасөспірімдер. Бұл топтағы балалар негізінен жалпы профильдегі балалар мекемелеріне бармайды және жалпы бақылауға алынбайды.
Мұндай топтастыру, ... ... ... түрде болғанымен, қандайда бір факторлардың әсер етуін зерттеуге ғана емес, сонымен қатар, салауаттандыру шараларының ... ... да, ... ... жағдайын сипаттауға да мүмкіндік береді.
Дені сау балалар мен ... ... ... ... болып саналатын, денсаулықтың 2-ші тобын бөліп көрсетудің іс-тәжірбиелік үлкен ... бар. Бұл ... ... балаларға емдеу-салауаттандыру шараларын жүргізбесе, аздаған функционалдық ауытқулары аурушылдыққа айналып кетуі ... ... бұл ... ... "қауыптілік" тобы деп те атайды.
Бұдан гөрі әділірек топтастыру үшін, және әртүрлі мекемелердің мәліметтерін үйлестіру үшін ... ... ... тексеруден өткізген кезде, денсаулықтарындағы таралған кейбір ауытқулардың дәрежесі мен сипатына қарай денсаулық топтарын анықтау кестесі" өңдеп шығарылды. Бұл анықтау кестесі ... әлі ... ... ... функционалдық ауытқуларды анықтауға болады, яғни денсаулықтың екінші және үшінші топтарын ... ... ... ... ... маман, өз саласынан денсаулық тобын анықтап, қортынды жазады. Осы қортындылар бойынша дәрігер педиатр денсаулықтың ең соңғы ... ... ... жалпы қай топқа жататынын анықтайды. Мұнда, кейбір ерекшеліктерге көңіл аудару қажет:
* ... ... ... ... ауру бар ... онда ... қорытынды ең күшті ауруға байланысты қойылады.
* Егер, баланың үшінші топқа жататын бірнеше ауруы болса, онда науқас баланы төртінші топқа ... ... ... факторлар
Қолайсыз факторларға халықтың барлық топтарының ішінде, қолайсыз факторларға, ... ... мен ... ... өте ... ... ... денсаулығын қалыптастыратын негізгі факторлар мыналар:
* Ата-аналардың денсаулығы мен конституциясына әсер етуші (әсіресе аналарға жүкті болғанға дейін әсер ететін) факторлар;
* ... ... ... әсер етуші) факторлар;
* Ауаның, судың, топырақтың санитарлық-гигиеналық сипаты;
* Тамақтану жағдайы;
* Жанұя тұрмыстық факторлар: жанұяның құрамы, тұратын мекен жайдың сипаттамасы, орташа ... ... ... ... және сәбидің күтімі, жанұяның психологиялық климаты, зиянды әдеттердің (шылым шегу, арақ құмарлық т.с.с.) болуы;
* Сәбидің ... ... ... болу ... ... ... топтастыру Әлеуметтік гигиенаның ғылыми зерттеу институтында және Денсаулық сақтау ... ... ... ... ... ... ... жүктілік пен босанудың нәтижесінде, жаңа туған нәрестенің денсаулығына және сәбидің алғашқы жылғы өміріне әсер ... ... ... ... балалардың дене салмағының аз (2500гр төмен) болып туатыны көбінесе жас (18 жасқа дейінгі) және кәрі (35 жастан ... ... ... ... ... перинаталдық өлім саны мен жүктіліктің асқынуларының көрсеткіштері де жоғары болып келеді. Балалардың дене салмағына, ... ... ... және іс -жүзіндегі өлім санының көбеюіне аналардың жүктілікке ... және ... ... ... ... да әсер ... ... шегуі, әртүрлі дәрі-дәрмектерді бақылаусыз пайдалануы, ішімдікке әуес болуы нәрестенің құрсақта жатқандағы өсуіне ғана емес, одан ... ... да ... ... тигізеді. Аналардың жұмасына екі рет 100 гр. артығырақ арақ ішуі, салмағы азайған балалар туу қаупін ... ... ... ... ... және ... ... сәбилердің денсаулығына әсер ететін маңызды фактор болып табылады. Кейінгі жылдары ... ... ... ... дене ... ... ... (200% жоғары) мектеп оқушыларының саны көбейіп келеді. Бұл құбылыстың себептері, басқа да қауыптілік ... ... ... зерттеуді қажет етеді.
Ата-анасының білім деңгейі мен әлеуметтік-экономикалық статусының балаларының денсаулығына тигізетін әсері ... ... ... ... ... ... ... ерте жастағы балаларддың, жанұя жағдайына байланысты. Толық емес жанұялардағы балалардың аурушаңдығы толық ... ... ... ... ... және оларда жиі ауыратын балалар саны да басым келеді. Мұндай айырмашылық жас өскен сайын тереңдей ... ... ... ... балаларының денсаулығы нашарлау келеді, олар көбінесе айы-күні жетпей шала туады, аяқтануы, сөйлеуі уақытынан кешірек қалыптасады, ... ... ... ... және созылмалы аурулардың жиірек болатынын байқауға болады. Үйлесімсіз тұратын жанұялардағы балалардың созылмалы ауруларының асқынулары жиі ... және олар ауыр ... ұзақ ... ... ... мен күн ... де ... айқын корреляциялық байланыс бар екені анықталған. Ұйқысы қанбаған оқушылар арасында денсаулық көрсеткіші төмен екендігі, таза ауада күніне 1-ақ сағат ... одан да аз ... ... көз ... ... ревматизммен, зат алмасу бұзылыстарымен,басқа мұндай тәртіпті сақтаған балаларға қарағанда жиірек зардап шегеді. Жедел респираторлық аурулардың балалар арасында таралуы, ... ... ... ... ... желдетілуіне және сонымен қатар, ғимараттың жоспарлануына тікелей байланысты болып келеді.
Академик Г.Н.Сердюковскаяның басшылығымен көп өлшемді "бала-қоршаған орта" ... ... ... жасалып, мұнда мектеп оқушыларында аурушылдық қалыптасуына әсер ететін 80-ге жуық көрсеткіштердің әсері анықталған.
Мұнда оқушылардың денсаулығына ... әсер ... ... ... ... жергілікті жердің климаттық ерекшеліктері; атмосфералық ауаның ластануы; қанағаттанғысыз ... ... ... ... ... ... екі сменде сабақ оқу, оқу бөлмелерінің ауданының жеткіліксіздігі т.с.с.); жанұяның ... ... ... анасының жұмыс бастылығы; мектепке дейінгі жаста бала бақшаның сәбилер ... ... ... ... ... күн ... болуы; әкесінің маскүнемдігі; мектептегі оқу жүктемесінің жоғары ... күн ... ... ... ұйқы ... ... өсіп келе ... организмдердің денсаулық жағдайы мен өсіп, дамуына ең ... әсер ... ... ... практикалық мақсатқа арнап шартты түрде жасалған жіктемесін (А.Г.Сухарев) қолдануға болады:
* Қолайлы факторлар:
+ а) ең жақсы қимыл-қозғалыс тәртібі;
+ б) шынығу;
+ в) ... ... ... г) ... күн ... д) қоршаған орта әсерінің гигиеналық нормаларға сәйкес болуы;
+ е) гигиеналық дағдылар және дұрыс тұрмыс-қалыпта өмір ... ... ... ... факторлары):
+ а) қимыл-қозғалыс қажеттілігінің жеткіліксіздігі, немесе шамадан тыс жоғары болуы;
+ б) оқу-тәрбие процесстерінің және күн тәртібінің бұзылуы;
+ в) ... оқу және ... ... ... ... талаптардың орындалмауы;
+ г) тамақтануды ұйымдастырудағы кемшіліктер;
+ д) гигиеналық дағдылардың болмауы, зиянды әдеттермен айналысу;
+ е) жанұядағы және балалар ұжымдарындағы ... ... ... ... дамуын зерттеу және бағалау тәсілдері
Сонымен қатар, дене бітімінің дамуының көрсеткіштері, балалар организміне қоршаған ортаның тигізетін әсерінің деңгейін ... ... ... ... ... ... ... айтуға да мүмкіндік береді. Жеке баланың, немесе ұжымның дене бітімінің даму дәрежесі, бағалы гигиеналық көрсеткіш болғандықтан, ... мен ... ... ішкі факторлардың да, сыртықы факторлардың да әсерін көрсетеді. Сондықтан да, және қолданылып жүрген тәсілдердің қарапайымдылығы мен арзандығына байланысты, балалар мен ... ... ... ... ... ... ер жету кезеңіне дейін антропометриялық байқауларды міндетті түрде жүргізу керек.
Сондықтан, дене бітімінің дамуын бағалағанда бой ... дене ... және ... ... ... ... ... керек. Арнаулы, терең жүргізілетін зерттеулерде дененің әртүрлі бөліктерінің ұзындық диаметрі, сан, иық, жіліншіктерінің шеңбері т.б. қосымша ... ... дене ... ... жеке жас ... топтарының негізгі антропометриялық белгілерінің және олардың өзгерістерінің орташа арифметикалық өлшемдерін есептеп шығару арқылы бағалайды.
Балалардың дене бітімінің ... жеке баға беру ... ... жүргізіледі:
Ең басында осы мақсат үшін көп уақыттар бойы жеке антропометриялық параметрлердің қатынастары - индекстер ... ... ... индекстердің саны бірнеше ондықтарға дейін жетті. Әртүрлі индекстер әртүрлі көрсеткіштердің ... ... ең ... ... - екі ... ... (дене салмағы - бой ұзындығы және кеуде шеңбері - бой ... ... ... ... қарапайым болып келетіндіктен, бұрынғы кезде кеңінен қолданылған болатын. Әсіресе, ең кең таралғандары Брок, Пинье, Кетле, Гульда және ... ... ... ... ... ... ... және т.б. болды.
Осы уақытқа дейін жеткен Брок индексі бойынша, дене салмағы (кг), бой ұзындығынан (см) 100 см алғанға тең. ... бой ... 170 см ... дене ... 70 кг тең болуы керек. Пинье индексі, немесе "сандық көрсеткіш", бой ұзындығынан дене салмағын және ... ... ... алғанға тең. Индекс аз болған сайын, организм әлсіз ... деп ... ... ... ... да қанағаттанарлық нәтиже бермейтіндігінен болды. ХІХ ғасырдың аяқ кезінің өзінде олардың қолданылуы күдік туғыза бастады. Индекстердің балалар организмдерінің бой ... ... ... есепке алмайтындығы, олардың негізгі кемшілігі болып саналады. Қазіргі кезде дене бітімінің дамуын бағалауға индекстер тәсілі ... ... ... ... ... (дене бітімі дамуының профилі) келеді. Оны 1925 жылы ... ... ... ... ... ... еді. Ол, жеке адамдардың дене бітімі дамуының параметрлерін, осы ... ... ... ... ... арқылы жүргізіледі. Алынған айырмашы-лық санды, сәйкес белгілердің орташа квадраттық ауытқуына бөледі де, сигмадан ауытқуды табады. Дене бітімінің дамуы сигмадан ауытқу ... ... ... Әрбір баланың профилі ретінде графиктік көрсеткіш сызылады. Бұл ... ... және ... ... бірақ дене бітімі дамуының барлық көрсеткіштері бір-бірінен бөлек және жеке бағаланатындықтан Кеңестер одағында бұл тәсіл кеңінен қолданылмады.
Сол сияқты ... және ... (Centum -жүз) ... де ... және ... Бұл ... ең алғаш медицинаға енгізгендердің бірі, Американың зерттеуші ғалымдары Стюруа мен Мередит. ХХ ғасырдың бірінші жартысында олар, дене салмағы мен бой ... ... ... және ... шеңбері үшін, май қабатының қалыңдығын бағалау үшін графиктік процентильдік шкалалар жасады. Центильдік анализдің ... ... ... да бір ... ... ... кішісінен бастап үлкеніне қарай, бір қатарға орналастырады. Одан соң барлық қатарды 100 бөлікке - процентильге бөледі, олардың тең ... Р50 - ... деп ... ... ... ... ... проценттік қатынасын сипаттайды. Көбінесе Р3, Р10, Р25, Р50, Р75, Р90, Р97 процентильдері қолданылады. Белгілердің Р25 - Р75 ... ... ... жатады. Бір өлшемді процентильді графиктер пайдалануға өте қолайлы және оны антропологтар және педиатрлар өте ... ... жүр. ... ... ауытқу тәсілі сияқты бұл тәсіл де дене бітімі дамуының көрсеткіштерін бір-бірінен жеке дара, корреляциялық байланыссыз қарастырады.
Регрессиялық ... ... ... бой ... 1 см ... дене ... мен ... шеңберінің қандай көлемге өзгеретінін көрсететін регрессиялық шкала құруға ... Бұл ... жеке ... ... параметрлерін сигмалық регрессия көлемі бойынша, бір-біріне байланысты алып, дене бітімінің дамуы туралы жалпы қортынды жасауға болатын, бағалау таблицасы ... ... мен ... ... ... ... дене ... дамуын регрессия шкаласы бойынша сандық жағынан бағалау үшін, арнаулы үлгі құрастырды. Үлгіде бой ... 5 ... ... 1 - ... 2 - ... ... 3 - ... 4 - орташадан биік, 5 - биік. Және ... дене ... ... бағалаудың 5 дәрежесі бөлініп көрсетілген:
Бүгінгі күнге дейін, жоғарыда көрсетілген дене бітімінің дамуын бағалау тәсілдерінің ... ... ... ... айта кету ... ... ... кемшіліксіз емес. Сигмадан ауытқу тәсілі сияқты центильдік тәсілдер де дене бітімі дамуының параметрлерін, ... ... ... ... жеке дара ... ... тәсілде дене бітімі дамуының негізі ретінде бой ұзындығы алынады, ал, оған бағынышты белгілерге (дене ... мен ... ... ... ... ... ... оқушыларында мөлшерлеген дұрыстыққа сәйкес келмейтін, жиіліктің бір жақты ассимметриясы тән. Осы ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан, бағалау таблицасындағы бағынышты белгілердің мектеп оқушылары үшін ... - ... ... М +2 -ға ... ... "Норманың" шекарасын кеңейту, "дене салмағы артық" деген бағасы бар оқушылардың меншікті үлесін азайтады. ... -1 және +2 ... ... ... артық" деген оқушы, семіздікке жата бермейді. Өсіп, даму жағдайындағы мектеп оқушыларының организімінің артық салмағы ... ғана ... ... қатар, белгілі дәрежеге дейін бұлшық еттер дамуының да көрсеткіші болып саналады. Нағыз семіру олар үшін М +2G шегінен едәуір ... ... ... ... ... бірге клиницистер де растайды (7,8,9 суреттер).
Стандарттар жасау үшін, екі негізгі зерттеу тәсілдері қолданылады: жалпылама ... ... ... - ... аз ғана уақыттың ішінде қажетті топтарды жалпы ... және ... ... ... ... ұзынынан алу) - ұзақ уақыт бо-йы белгілі бір баланы, немесе белгілі бір ғана топтың балаларын бақылап отыру.
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Балалар мен ... ... ... - даму мен ... факторы. Баланы тәрбиелеу (еңбекке баулу, ой- өріс, әдет- ... жан- ... ... ... жас ... байланысты мұндай тәрбиелеу аспектілерінің арасындағы қатынас олардың түрлеріне байланысты болып келеді. Баланың іс-әрекеті оның ... өсуі мен ... ... өмір ... ең ... фактордың бірі болып саналады.
Қимыл-қозғалыс өмір сүрудің маңызды шарты болғандықтан, өсіп келе ... ... ... ... ... сезінеді. Әсіресе үдемелі өсіп-даму кезеңінде қимыл-қозғалыс қажетігінің маңызы арта түседі. Өйткені, ... ... ... ... жақсартуға ғана емес, сонымен қатар, дағдылану механизмдерін де қалыптастырушы ... ... ... ... ... жүйке-жүйесінің, бұлшық еттердің, дамуын жақсартады, зат алмасуын жоғарылатуға қатысады, сөйлеу қаблетінің дұрыс қалыптасуына әсер етеді. Балалар ... ... ... оның ... де ... ... ... жасына дейінгі кезеңде іс-әрекет қимылдары жақсы қалыптаса бастаса, одан былайғы еңбек дағдылары да ... ... ... қимыл-қозғалыстағы биологиялық қажеттілік, балаларды дұрыс тәрбиелемегендіктен болатын гиподинамияның ... ... ... ... ... көбінесе, қимыл-қозғалыстағы табиғи қажеттілік ата-анасының тәрбиесіне байланысты (жаяу жүргізудің орнына балаларға арбашаларды қолдану, ... көп ... ... ... ... ... дейінгі балаларда кездеседі.
Іс-әрекеттің кез келген түрінің, организмнің функционалдық мүмкіндіктерін уақытша азайтуға, яғни, қажуға әкеліп соғуы, оның заңды нәтижесі болып ... Бұл ... ... және ... тоқтату, жоғалған қызмет қаблетін қайтадан қалпына келтіреді.
Қызмет қаблетінің үш фазасын айыруға болады: еңбекке дағдылану, ең өнімді жұмыс уақыты және қажу. ... ... ... ... ... ... ең өнімді жұмыс уақыты фазасына дейін көтеріле бастауымен сипатталады, одан соң қажу фазасы дами ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерінің барлығы мөлшерленуі керек. Гигиеналық нормаландыру баланың жас мөлшеріне және организмдерінің қызмет мүмкіндіктеріне байланысты ... ... ... байланысында, үнемі ішкі және сыртқы ритмдер бір-бірімен әсерлесіп отырады, олардың қосындысы ... ... ... ... ... ... - ... әртүрлі жағдайларының және физиологиялық қызметтерінің белсенділігінің мезгіл ... ... ... ... ... ... қуалағыштық заңы бойынша жасалаған және онтогенез процессінде үзіліссіз құрылып тұрады. Бірақ, әрбір биологиялық циклдың құрылуына, белгілі-бір алдыңғы себептер ... ... ... ... балалар организмдерінің қоршаған ортаға дағдылануының негізгі механизмдерінің бірі болып есептелінеді. Егер, баланың іс-әрекеттерінің (оқу, дене ... ... бір ... оның ... ... ... жүрсе, онда ол қызмет қаблетінің жоғарлауымен көрінеді.
Организмнің физиологиялық функциясының ... ... ... ерекше, бірақ белгілі бір аралықта болады. Адамдарда ең төмен физиологиялық көрсеткіштер (тыныс алу, тамыр соғысының жиілігі, артериялық қан ... ... ет ... ... ... уақытта байқалады. Күндіз бұл көсеткіштер жоғарылайды, бірақ бірқалыпта тұрмайды. Ересек адамдардың көпшілігінде таңертеңгі және кешкі биоритмиялық ең қолайлы функционалдық жағдайларын ... ... ... ... ... ... болатын белсенділік онша білінбейді. Бірақ, олардың функционалдық көрсет-кіштері тәулік ішіндегі ... бір ... ... таңертеңгі уақыттарда жоғарылайтыны анықталды. Сондықтан, кейбір авторлар балалар арасында акрофазаның (белсенділік циклдары) үш түрін бөліп қарауды ұсынады: таңертеңгі, кешкі және ... ... ... ... ... ... арасында, ең жақсы үйлесімділік болу үшін, оқу, еңбек, тұрмыс, демалыс нормаларын өңдеп жасау хронобиологияның алдына қойған мақсаты болып табылады.
Гигиеналық тұрғыдан ... ... ... ... ... мен ... өмірінде тұрақты түрде орын алатындары ғана (оқу жағдайларын ұйымдастыру, қажу, ауыспалы еңбек және күн тәртібі сияқтылар) ерекше көңіл бөлуді ... ... ... ... ... принциптердің сақталмауы организмдегі биологиялық процесстерді бұзады және сонымен бірге, әр түрлі патологиялық дамуларға әкеліп соғады.
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Мектеп оқушыларын ... ... ... ... ... беру - ... ... тілегін, денсаулық жағдайын, жеке басының ерекшеліктерін, сонымен қатар, қоғамға қажеттілігін ескере отырып, оқушыларға мамандық таңдауға ... ... үшін ... ... көп ... ... қоғамда жасөспірімдерге мамандық таңдауға еркіндік берілген, бірақ, сол мамандықтардың қазіргі тізімі 50 мыңнан астам атаулардан тұрады. Мұнда, ... ... ... ... ... немесе организмінің жеке ерекшеліктеріне байланысты тізімде көрсетілген бірқатар мамандықтарға жарамсыз болады. Сондықтан, мамандық таңдау ерікті болып қана қоймай, сонымен ... ... ... негізделген болуы керек.
Мектеп оқушылары өздерінің жас ерекшеліктеріне (күші мен мүмкіндігін артық бағалау, әртүрлі мамандықтардың организмге қоятын ... ... ... ... ... жағдайларындағы ауытқуларды елеп-ескермеу т.с.с.) байланысты мамандық таңдау үшін медициналық қызметкерлердің бағыт ... ... ... ... сұрақтарға көмекті мектеп педиатрларынан, балалар емханасының дәрігерінен, ересектер емханасының жасөспірімдер кабинетінен, сонымен қатар, балалар мен жасөспірімдер ... ... ... ... алады.
Егер таңдап алынған мамандық, оқушылардың жеке бас ерекшеліктеріне сәйкес ... онда ол ... ... ... соматикалық ауруларға ұшыратуы мүмкін. Мамандыққа жарамсыздық өндірістердегі апаттардың және жарақаттанулардың себептерінің бірі ... ... ... ... ... ... кадрлардың тұрақтамауы, соның салдарынан қоғамға материалдық зиян келтіру сияқты кемшіліктер дұрыс таңдалмаған мамандықтың заңды нәтижесі болып ... ... ... ... ... ... ... аспектілерді бөліп қарауға болады:
* Психофизиологиялық аспект - жасөспірімдердің жеке басының ерекшеліктері, оның қаблеті, жеке психофизиологиялық ерекшеліктері ескеріледі;
* Медициналық аспект - ... ... ... ... Әлеуметтік экономикалық аспект - қоғамға әр саладағы мамандар қажеттілігі ескеріледі.
Сонымен қатар, бұл аспекті жасөспірімдердің ... ... және ... ... ... ... ... оқып-үйренуін анықтайды. Елді мекендерге жұмысшы кәсіпкерлер қажеттігіне және оларды өндірісте оқытып, даярлау үшін база ... ... ... ... ... құрылады.
Жасөспірімдерге мамандыққа бағыт беру жүйесі біздің елімізде 1960 жылдан бастап құрылды, бірақ, қазіргі уақытқа дейін бұл сұрақта ... ... өте көп. ... біреуі - мектеп оқушыларының жас мөлшері, яғни, мамандыққа бағыттау жұмыстарын қандай жастан бастау керектігі.
Жалпы алғанда, 15-18 жастағы ... ... ... ... ... үш кезеңнен тұрады:
* Жасөспірімдердің мамандыққа жарамдылығын анықтау үшін, арнаулы мақсатпен жүргізілетін медициналық тексеру.
* Медициналық көрсеткіш бойынша, ... ... ... Дәрігерлік мамандық консультация - жасөспірімдердің тілегіне, денсаулығына және психофизиологиялық көрсеткіштеріне байланысты мамандық таңдауға көмек көрсетуге арналған.
Мамандыққа маңызды немесе "кілттік" функциялар ... ... ... ... 4 ... ... Қимыл-қозғалыс - бұлшық ет күштері, төзімділік, координация;
* Сенсорлық - ... ... иіс ... дәм ... вестибулярлық тұрақтылық;
* Жүйке қызметінің жеке типологиялық ерекшеліктері - оның күші, жылдамдылығы, біркелкілігі;
* ... - ... ... есте ... ... мамандыққа бағыт берудегі санитарлық дәрігердің міндеті
Санитарлық дәрігер, басқа мамандармен бірлесе отырып, мектеп оқушыларының денсаулық жағдайына, жеке бас ... ... ... ... беру ... ... ... керек. Бұл саладағы санитарлық дәрігердің негізгі міндеттері:
* Мектеп оқушыларын еңбекке дайындайтын мамандықтардың санитарлық сипаттамасын ... ... ... ... өсіп келе ... ... тигізетін әсерін алдын-ала болжау;
* Еңбекті қорғау туралы заңдардың сақталуын бақылау;
* Мектепте дәрігерлік-мамандық консультацияның толық және уақытында ... ... ... Мектеп оқушылары, олардың ата-аналары және педагогтардың арасында мамандыққа ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргізу болып табылады.
Дәрігер жасөспірімдердің жас ерекшеліктері және функционалдық мүмкіндіктері туралы мәліметтермен қатар, ... ... ... ... тигізетін әсері және мамандықтың түрлеріне байланысты жұмысшылардың функционалдық жағдайына қойылатын ... ... ... ... ... Ол ... өсіп келе ... организмге өндіріс орындарының тигізетін әсерін болжап, білуге ... ... ... ... ... (профессиограмма) жасалады.
Мамандықтарға санитарлық сипаттама беру үлгісі мөлшермен алғанда төмендегідей сұрақтардан тұрады:
* Өндірістің және жеке мамандықтың аталуы;
* Жұмыс процессін және жеке ... ... ... ... ... ... сипаттамасы;
* Жұмыс кезіндегі жұмысшының дене тұлғасының сипаттамасы (отырып, түрегеп тұрып, амалсыздан біржақты ұстау ...) статикалық жүктеме және бірыңғай монотондылық бар ма ... ... Ауыр ... ... және орнынан тасымалдау жұмыстары (массасы, қашықтығы); Мұндай жұмыстардың ұзақтығы;
* Жеке ... ... ... иіс ... және ... жүйке-жүйесіне (ынта, ықылас, есте сақтау, қимыл-қозғалыс координациясы) жоғары талаптар қойылуы;
* Өндірістік жарақаттану қауіптілігі;
* Өндірістік зиянды заттардың әсері:
+ а) ... ... ... ... ... және сапалық сипаттама);
+ б) өндірістік шуыл (оның ... ... в) ... (жалпы, жеке, ұзақтығы);
+ г) электромагниттік өріс (жиілігі, күші);
+ д) ... ... ... (температура, ылғалдылық) және оның бір ауысымдағы ұзақтығы;
* Медициналық куәландыру кезінде, қандай органдар мен функцияларға ерекше көңіл аударылуы керек;
* Жұмысқа жарамсыздық ... ... пен ... ауытқулар.
Едәуір тәжірибе жинақтай отырып, балалар мен жасөспірімдер бөлімінің санитарлық дәрігері еңбек гигиенасы ... ... ... ... ... ... орындарына жалпы типтік санитарлық сипаттама жасауына болады. Бірақ, әрбір нақты ... ... ... сол ... ... ерекшеліктерді ескеру қажет.
Организмге тигізетін әсеріне байланысты барлық мамандықтарды шартты түрде 4 топқа бөлуге ... 1 топ - (ең көп ... ауыр ... ... ... ... жоқ мамандықтар. Оларға: кеңсе жұмыстары, халыққа қызмет ету саласы, прибор (аспаптар) құрастыру объектілері, электрлі-есептегіш машиналармен жұмыс, ... ... т.б. Бұл ... ... ... қарсы көрсеткіштер қойылмайтындықтан, оларды денсаулығында және дене бітімінде, психикалық дамуында ... бар ... ... ... 2 топ - ... өндіріс факторлары орташа және уақытша әсер ететін мамандықтар. Мысалы, ... ... ... ... мен ... ылғалдылықтың әсер етуіне байланысты болады. Мұнда, көп мөлшерде тер ... ... қан ... төмендеуі, тамыр соғуының жиілеуі (кейбір жағдайларда 1 мин. 140 ретке ... ... ... ... алу, жүрек, қан-тамыр жүйелеріне жоғары талаптар қойылады. ... ... ... ... ... ... бар ... мұндай мамандықты ұсынуға болмайды.
* 3 топ - әртүрлі өндірістік қолайсыз факторлар тұрақты ... әсер ... ... Мысалы, тоқыма цехтарында жұмысшыларға жоғары температура, шаң-тозаң, шуыл тұрақты түрде әсер етеді.Бұл жұмыста дене тұлғаның амалсыздан ... ... да орын ... ... ... ... алу, жүрек, қан-тамыр жүйелерінде, есту органдарында, тірек қозғалыс аппараттарында аурулары бар жасөспірімдерге ... ... 4 топ - ауыр және ... ... бар ... (300-ге жуық мамандықтар мен жұмыстар). Жасөспірімдердің денсаулығына қойылатын талаптардан басқа, мұндай жұмыстарға орналасу үшін 18-ге толмаған жастарды ... тиым ... және ... ... ... ... ... 3 сағаттан артық болмауы тиіс.
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Денешынықтыру тәрбиесінің физиологиялық-гигиеналық негіздері
Еліміздегі балалар мен жасөспірімдер гигиенасында, денешынықтыру ... ... - ... да бір ... ... жету емес, жоғары деңгейдегі денсаулық көрсеткішіне жету. болып табылады. Бұл мақсат жеке адамдармен қатар, жалпы ... ... де ... ... ... ... баланың чемпион титулына талаптануына тиым сала алмайды, бірақ оны денсаулығына әсер ететін қауіптен қорғауға міндетті.
Көрсетілген мақсатқа жету ... ... ... ... оның ... ... біршама өзгертілді және әлі де өзгертілуде. Жастардың әлеуметтік іс-әрекеттерге жарамдылығы негізінде жүргізілген есептеулер ... бұл ... ... өте ... ... ... тәрбиесінің негізгі міндеттеріне: денсаулықты нығайту, функционалдық мүмкіндіктер мен дене бітімі дамуының үйлесімділігін жетілдіру; қимыл-қозғалыс дағдыларын, бұлшық ет ... ... ... төзімділік, ептіліктің негіздерін құрып, жетілдіру; еркіндік пен тәртіп саласын дамыту; гигиеналық дағдыларға тәрбиелеу; т.с.с. жатады.
Денешынықтыру тәрбиесін салауттандырудың тиімділігін төмендегі жағдайлардан ... ... ... ... ... ... төзімділігі артады; өсу мен даму процесстерінің жақсаруына жағдай жасайды; жылуреттеуші механизмдер жетіледі; организмнің салқын тигеннен пайда ... ... ... ... ... т.б.;
Адам эволюциясы қимыл-қозғалыс белсенділігімен үзбей байланыста болады. Қимыл-қозғалыс тіршіліктің белгісі және организмнің биологиялық қажеттілігін қамтамасыз етудің, әлемді танып, ... ... ... ... ... - ... уақыт аралығындағы дене қозғалыстарының жиынтығы.
Қимыл-қозғалысқа биологиялық қажеттілік, баланың өмірге алғаш келген күнінен бастап пайда болады, бірақ, ол ... ... ... өзгеріп отырады. Тіршілік жағдайы мен тәрбие жүйесі тәуліктік қимыл-қозғалыс белсенділігін ... ... не ... ... жіберуі мүмкін. Ол ерте жаста биологиялық (генетикалық) механизммен ал одан кейінірек, ересек жастарда әлеуметтік механизм бойынша реттеледі.
Бірақ ... ... ... ... өсіп келе ... ... ... мен мүмкіндіктерін ескеретін, көптеген жаңа түрлері пайда болып жатыр. Бұлар, спорт-тық ... ... ... "аэробика", қытай гимнастикасы "ушу" және т.б. Олардың көбі, өзінің жаңалығымен, қолайлылығымен арнаулы ... мен ... ... ... ... ... ... тәрбиесінің қосымша түріне қатал регламентация сақталмаса да болатын сияқты. Олардың негізі еркін таңдау, қолайлылық және формалды ... ... ... мен жасөспірімдердің денешынықтыру тәрбиесінде оқытудың үш тәсілі кеңінен қолданылып жүр: қатал регламентация тәсілі, ойындар және жарыстар өткізу.
Балалар мен жасөспірімдердің денешынықтыру ... ... жас ... және ... ... қарай бөлінген мемлекеттік бағдарламасы бар. Бағдарламалар балалар мен жасөспірімдер мекемелерінің төменде көрсетілген типтеріне ... ... ... ... ... ... беретін мектеп; кәсіпттік - техникалық білім беретін мекеме; балалар мен жасөспірімдердің спорттық мектебі.
Санитарлық дәрігер мектеп жасына дейінгі балалардың денешынықтыру ... баға беру үшін ... үлгі ... тексеру жүргізеді:
* Балалардың жасына, денсаулығына және дайындығына байланысты ... ... ... мен ... Денешынықтыру сабағының бүтіндей және жеке бөлімдерінің ұзақтығы, моторлы тығыздығы, сабақ жүргізу жағдайы, құралдары);
* Таңертеңгілік гимнастика ... ... ... ... Қимыл-қозғалыс ойындары мен көңіл көтеру уақыттары (күн тәртібіндегі уақыты, ойынның сипаты, жабдықтары, құралдары);
* ... мен ... ... (ара ... ... ... орны, киімдері);
* Балалардың денсаулық жағдайының мәліметі (аурушаңдығы, дене бітімінің ... ... ... ... ... ... төменде көрсетілген үлгі бойынша гигиеналық баға береді:
* Медициналық тексерудің қорытынды жинағы (дұрыс, уақытында өткізілгендігі, денсаулық топтары, оның динамикасы);
* Денешынықтыру сабағының ... ... ... сабақ босатудың себептері, сабақтың ұзақтығы, құрылысы, моторлы тығыздығы);
* Денешы-нықтыру салауаттандыру шаралары (толықтығы, дұрыстығы, реттілігі, сабақ жүргізу жағдайы);
* Сыныптан тыс спорттық-қоғамдық ... ... және ... ... саны, экскурссиялар мен жорықтар, денсаулық және спорт күндерінің реттілігі);
* Денешынықтыру сабағы ... ... ... жағдайы;
* Сабақтың жабдықталуы;
* Денешынықтыру тәрбиесінің ұйымдастырылуына талдау ... ... ... ... туралы қорытынды және орындау уақыты көрсетілген нақты ұсыныстар беру.
Кәсіптік-техникалық ... беру ... ... ... тәрбиесінің өз ерекшеліктері бар. Мұндағы денешынықтыру тәрбиесінің бағдарламасы мектептегіге ұқсас келеді, ерекшелігі - денешынықтыру сабағының кешенді және арнайыландырылған деп ... ... ... ... мектептеріндегі денешынықтыру тәрбиесінің мақсаты - кәсіпкер спорт шеберлерін даярлау болып саналады. Спорттық мектеп - интернаттар, спорттың жеке ... ... ... ... ... ... және салауатты өмір салтын қалыптастырудың гигиеналық негіздері
Салауатты өмір салты - белгілі популяцияның денсаулығын сақтап, нығайтуға, ... ... ... тәрбиесі. Салауатты өмір салты - тек медициналық емес, ... ... ... пен ... ... дамуына байланысты болып келетін әлеуметтік-экономикалық категория. Салауатты өмір салты жеке адамның тіршілік жағдайын денсаулығына ... ... яғни жеке ... топтар мен жалпы қоғамның жоғары гигиеналық мәдениеті.
Организмнің қорғаныш қабілетін ... ... ... ... және ... ... тигізетін әдеттерге қарсы тәртіптер - гигиеналық дұрыс тәртіп болып саналады. Организмнің ... ... ... әр түрлі іс-әрекеттер мен демалысты дұрыс пайдалану, рационалды тамақтану, жақсы қимыл-қозғалыс белсенділігі, денешынықтыру, шынығу, жеке бас гигиенасын сақтау, өзінің денсаулық ... ... ... ... ... ... ... т.с.с. әсер етеді.
Бұл жағдайда балалардың өзіне қажетті тіршілік ортасын қалыптастыра алмайтындығын ескеру керек. Сондықтан бұндай жағдайларды қалыптастыру ... ... ... ... ... ... байланыстыі. Яғни, баланың болашақтағы мінез-құлқы оның сәби кезінен бастап тіршілік ортасына байланысты болады.
Салауатты өмір зиянды әдеттермен үйлеспейді. ... және ... ... әкелетін заттар, анаша, шылым шегу салауатты өмір салтын қалыптастыруға жан-жақты ... ... ... ... ... ... қауіптілік факторы болып саналады және балалар мен жасөспірімдердің денсаулық жағдайына кері әсер ... ... ... ... ... жүргізілген эпидемиологиялық тексерулер шылым шегу, шарап ішу, анаша ... ... ... ... ... бара ... көрсетеді. Әсіресе маскүнемдік бірінші орынға шығады екен.
Маскүнемдікке бейім келетін ең қиын ... - ... ... Бұл ... ... ... ... маңызды өзгерістер болып жатады. Біріншіден, организмнің психо-эндокриндік қайта құрылуы қалыптасады, екіншіден жаңа көзқарас, қажеттіліктер қалыптаса бастайды. Психологиялық қайта құрылу ... ... ... ... ... қиын ... ... мінез-құлқы тұрақсыздықпен, жылдам жәбірленгіш, өкпешілдікпен сипатталады. Осы кезеңде жолдастар тауып, топ ... жүру ... ... болады. Сонымен қатар, жасөспірімдер тобында өздерінің бағалайтын бағыт, пікірлері, демалыс ... ... ... қиын ... шешу ... ... Сондықтан бұл кезеңде топтармен бірге арақ-шарапқа үйрену қауіпі артып, ата-аналары мен ... ... оның ... ... ... көрсету сияқты қабылданып, көбінесе олардың мінез-құлқына кері әсер етуі мүмкін. Сондықтан, оларды бір ... ... ... ету олардың қарсылығын туғызып, өз бетімен кетуіне әкеліп соғады.
Бұл жағдайлардың бәрі алкогольдік ішімдіктерді оңай табуға болатындықтан және алкогольдік әдет-ғұрыптар мен ... кең ... ... ... ... жаңа ... ... өте араласқыш, әзілқой, әрнәрсенің түйінін жылдам шеше білетін, өжет бастығы бар алкогольдік топтарға, жылдам үйір болады.
Шынайы өмірдің қиыншылығынан қашу да ... ... ... ... ... Яғни, негізгі іс-әрекеттеріне (оқу-жұмыс) қанағаттанбау, істеген жұмыстардың нәтижесінің шықпауы т.с.с. Осындай жағдайлардан өте маңызды психологиялық механизм ... ... ... ... ... ... ... жете алмаған жасөспірімдер алкогольдік топтарға

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жетім балалардың тұлғалық әлеуметтенуінің педагогикалық шарттары22 бет
12 жылдық жалпы орта мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері55 бет
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары. Тұқым қуалаушылық және ортаның ролі22 бет
Жасөспірімдердің ой еңбегімен физикалық жүктемеге бейімделу ерекшеліктері70 бет
Жаңа типті мектептерде оқу үрдісінің оқушылар ағзасының физикалық дамуына және жұмыс қабілеттілігіне әсері.14 бет
Нашақорлық пен есірткі4 бет
Қимыл – қозғалыстарға үйретудің физиологиялық заңдылықтары8 бет
Тәрбиенің негізгі бағыттары4 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
«Гидродинамикалық соққы толқыны пайда болған кезде алғашқы медициналық көмекті ұйымдастыру»10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь