Кәсіпорын кірістері


Жоспар

Кіріспе

1. бөлім .
Кәсіпорын қызметіндегі кірістердің мәні мен маңызы
1.1. Кірістердің мәні мен маңызы
1.2. №2 ҰҚЕС негізінде кірістерді қолдану негіздері
1.3. Кәсіпорын кірістерін бухгалтелік есепке алудың, талдаудың және аудиттік тексерілісінің мақсаты мен міндеттері

2 . бөлім.
«» материалдары негізінде кірістердің есебінің ұйымдастырылуы
2.1. Өнімдерді сатудан және қызметтерді көрсетуден алынатын кірістер есебі .
2.2. Активтердің шығуынан алынатын кірістер мен өзге де кірістердің синтетикалық және талдау есебі .
2.3. Кәсіпорынның кірістер мен шығыстар туралы есептілігін құру тәртіптері.

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қосымша құжаттар

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Жоспар

Кіріспе

1- бөлім .
Кәсіпорын қызметіндегі кірістердің мәні мен маңызы
1.1. Кірістердің мәні мен маңызы
1.2. №2 ҰҚЕС негізінде кірістерді қолдану негіздері
1.3. Кәсіпорын кірістерін бухгалтелік есепке алудың, талдаудың
және аудиттік тексерілісінің мақсаты мен міндеттері

2 - бөлім.
материалдары негізінде кірістердің есебінің ұйымдастырылуы
2.1. Өнімдерді сатудан және қызметтерді көрсетуден алынатын
кірістер есебі .
2.2. Активтердің шығуынан алынатын кірістер мен өзге де
кірістердің синтетикалық және талдау есебі .
2.3. Кәсіпорынның кірістер мен шығыстар туралы есептілігін құру
тәртіптері.

3 -бөлім.
Кәсіпорын кірістерінің талдауы және аудиті
3.1 Кірістердің аудиттік тексерісін жүргізу тәртіптері мен
нәтижесін қорытындылау
3.2 кірістерінің ішкі аудитінің нәтижесін бағалау.
3.3 Кәсіпорын кірістерінің талдауы

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қосымша құжаттар

Кіріспе

Еліміздің алдағы онжылдықтағы экономикалық ерлеуін
қамтамасыз етіп, жаңа мүмкіндіктерге жол ашу мақсатындағы елбасы
Н.Ә.Назарбаевтың Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу- Қазақстанның
жаңа мүмкіндіктері атты Жолдауы еліміздің жаңа деңгейдегі дамуына
жол салды. Экономикамыз өсіп, табысымыз күшейсе, онда халық тұрмысы
жақсарып, еліміздің әулеметі артары белгілі. Еліміз қуатты да табысты
мемлекетке айналып, өзінің бастамалары арқылы жоғарғы халықаралық
беделге ие болды. Алайда әрі қарай толағай табыстарымен ел экономикасын
дамытып, алдыңғы қатарларда бәсекеге қабілетті болу көп еңбекті қажет
етеді. Экономиканың тиімділігін арттыру мемлекеттің осы заманға
экономикалық стратегиясының басты міндеті болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайларындағы шарушылық субьектілердің
бүкіл қызметі кіріс алуға бағытталған, сондай-ақ түпкілікті мақсаты
болып табылады. Нарықтық экономикаға көшумен және де жеке меншіктің
дамуымен байланысты пайда табу қозғаушы күшке айналды.
Кәсіпорынның функционалдырылуының экономикалық мақсатқа сәйкестігі табысты
алу арқылы айқындалады. Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп беру
стандартына сәйкес табыс дегеніміз – есеп беру кезеңіндегі активтердің өсуі
немесе міндеттемелердің кемуі. Кәсіпорын табысы іскерлік белсенділіктің
дәрежесін және қаражаттың жетістігін сипаттайды.
Есептеу қағидасының әдістемесіне сәйкес, тауарға меншік құқығы сатып
алушыға көшетін есеп беру кезеңінде сатудан табыс түсті деп есептеледі.
Кіріс - кәсіпорынның нақты бір уақыт аралығындағы тауар мен
қызмет түрін құруының динамикалық процесі.
Кіріс - бұл активтерді ағылып келуі немесе активтердің өсуі
кезінде экономикалық ресурстардың көбеюі немесе кәсіпорынның
әдеттегі қызметі нәтижесіндегі міндеттемелерді азайту жолымен
экономикалық ресурстардың көбеюі. Кәсіпорын өз шаруашылық қызметінен
алған жалпы сомадағы кірістер жалпы жиынтық кірісті құрайды.
Өндірісті басқарудың жаңа жағдайындағы ішкі шаруашылықтың
күрделі қаржыны қаржыландырып, негізгі табыстарды құру және өзіндік
айналымы құраралдарды толықтыру ісінде бюджеттік қаржы емес,
кіспорынның өз табысы негізгі қаржылық көзге айналады.
Түсімдерді өлшеу - операция нәтижесінде толық алынуы тиіс ақшаға
берілген құқықтың дисконтталған ағымдағы құны немесе ақшалай баламасы.
Түсімдерді өлшеу мен есепке алудың негізгі көздері болып
- №18 Табыс халықаралық қаржылық есеп стандарты;
- №2 Ұлттық қаржылық есеп стандарттары табылады.
Осы дипломдық жұмысты жазудағы мақсатым – кәсіпорын қызметіндегі
кірістердің мәні мен маңызын ашып, оны бухгалтелік есепке алудың,
талдаудың және аудиттік тексерілісінің мақсат- міндеттері, аудиттік
тексерісін жүргізу тәртіптері мен нәтижесін қорытындылау туралы
түсінік беру .
Дипломдық жұмысымды зерттелу обьектісі болып отырған –
Жезқазған -Эйр АҚ –ның филиалы Балхаш әуежайы .

I. Кәсіпорын қызметіндегі кірістердің мәні мен маңызы
1.1. Кірістердің мәні мен маңызы

Кіріс – белгілі бір уақыт аралығы ішінде кәсіпорынның
тауарлар жасау мен қызмет көрсетуінің динамикалық процесі.
Кірістер ұйымның өмір сүру көзі болып саналады. Кіріссіз
пайда жоқ, пайдасыз кәсіпорын да жоқ. Сондықтан да әрбір кәсіпорынның
шаруашылық процесіндегі негізгі мақсаты – табыс табу болып табылды.
Табыс – төтенше таралған, кең түрде қабылданатын, сонымен қатар
түрліше маңызды қолданылатын көп мағыналы ұғым. Сөздің кең
мағынасында ақшалай құнына ие болуды кез келген ақша
қаражаттарының түсімі немесе материалдық құндылықты алуды
көрсетеді.Яғни, кірістер (табыс) – есептік кезең ішінде экономикалық
пайданың көбеюі немесе активтердің ұлғаюы , міндеттемелердің азаюы. Алайда
құрылтайшылардың салымдары кәсіпорынға табыс болып саналмайды.
Кәсіпорын табысының негізгі функциялары:
1. Ол мемлекеттік бюджеттің табыстарының көзі болып табылады;
2. Ол кәсіпорынның өндірістік және әлеуметтік дамуының көзі;
Табысқа тез қол жеткізу үшін кәсіпорын өз әрекетінің өрісінде
төменгі қағидаларды басшылыққа алу қажет:
1. Бір өнімге, не қызметке монополиясының болуы;
2. Экономикалық циклдың кезеңдеріне бизнестің өсуі тәуелсіз болуы қажет,
яғни өндірістің құлдырау уақытында фирманың айналымы өсуін тоқтатпайды;
3. Кәсіпорын өз кірісін өнімді өткізуден алса, коммерциялық табысқа
жету үшін сатылатын тауардан алынатын пайданың үлесі жоғары
болады;
4. Кәсіпорынның пайда мөлшері және тапсырманың өсу қарқыны әрқашан
жоғары болып, өнімге қайталап берілетін тапсырма мол болу қажет ;
5. Кәсіпорын баяндамалар мен биржаның оперативтік есептерінде аз жазылатын
бизнес өрісінде қызмет істеуі қажет;
6. Кәсіпорын өз шаруашылық әрекетіне, менеджерлердің қабілетіне тәуелді
өрісті таңдауы қажет;

Кәсіпорын табысын қалыптастыруды мына төмендегі кестеден көруге
болады.

═ +
-

═ +
+ +



═ + +

Кіріс:
• тауарлы материалды қорларды сатудан;
• қызметтер көрсетуден
• ұйымға жататын ,сыйақы, роялти мен дивиденттерден әкелетін
активтерді пайдалануға беруден алынады.
Алынған кірістерді есебі өз кезегінде әр түрлі әдістері :
жеткізу бойынша есеп әдісі, келісім шартты (контрактіні) пайдалану
кезеңдері бойынша есеп әдісі, өндіріс бойынша есеп әдісі, мерзімін
ұзарту әдісі қолданылады.
Табыстарды өлшеу – операция нәтижесінде толық алынуы тиіс ақшаға
берілген құқықтың дисконтталған ағымдағы құны немес ақшалай баламасы.
Көптеген жағдайларда ақша баламасы шартпен белгіленеді. Ережелер бойынша
қайтарып берулер, саудалық жеңілдіктер және басқа азаюлар шаруашылық
операциялармен құрылған табыстан шегерілуі тиіс.
Табыс – капиталды көбейтуге әкелетін жарғылық қызмет барысында
кәсіпорынның есеп беру кезеңіндегі экономикалық пайданың жалпы түсуі.
Капиталдың көбеюі деп құрылтайшылар жарнасынан басқа оның кез келген көбеюі
түсініледі.
Сатылған тауарлардың кірістері танылады, егер:
- кіріске алу ақылар мен тәуекелділіктерді кәсіпорын сатып алушыға
аударып тастаса;
- егер кәсіпорын сатылған тауарларға бақылау жасамаса;
- егер кірістер сенімді бағаланса;
- егер жасалған делдалдықтан пайда алуына сенімді болса;
- егер жасалған делдалдықтан алынатын табыс дұрыс бағаланса;
Тауарды сатқаннан түскен табыс келесі жағдайды сақтаған кезде
танылады:
Табыс сомасын үлкен деңгейдегі дәлдікпен бағалағанда, яғни екі
тарап та мәмлеге қатысқан кезде, сатушы қандай соманы сұрап отырғанын және
қандай соманы сатып алушы төлейтіндігін білген жағдайда; мәмлемен
байланысты экономикалық олжаны және соны субъектінің алу ықтималдығы бар
болуы мүмкін. Ал бұл сатушының сатқан тауары үшін келісім-шартта
көрсетілген соманы сатып алушының төлейтіндігі туралы сенімін білдіреді.
 Келісім шарт сатушыдан сатып алушыға өтетін меншік құқығы болып
табылады, бұл әдетте берілген кезден басталады, ал егер сатушы меншік иесі
ретінде құқығын және міндеттемесін сақтаған болса, онда ол сатылған болып
танылмайды және табыс танылмайды, мәміле бойынша күтілетін шығынүлкен
нольдік деңгейдегі бағалауды қажет етеді.
Көрсетілген қызметтен және орындалған жұмыстан алынған табыстар,
мына жағдайды қоспағанда, тауарды сатқаннан алынатын табыс ретінде
танылады:
- есеп беру күніне мәміленің аяқталу кезеңі үлкен деңгейдегі дәлдікпен
анықталса;
- мәмілені жүргізу кезінде жұмсалатын шығыстары да, мәмлені аяқтау үшін
қажет шығыстары да үлкен деңгейдегі дәлдікпен бағаланса;
Кәсіпорын барынша дәлдік деңгейде табысын анықтай алады, ол:
мәмілеге қатысушылармен төлем жағдайы мен тәсіліне, күтілетін
компенсациясына әрбір тараптың құқығына қатысты мәселелер бойынша мәмілеге
қатысушылармен ортақ шешімге келген жағдайда қол жеткізеді. Мәміленің
сипатына қарап, оның аяқталу кезеңін анықтаған кезде мына әдістердің бірін
пайдаланылады:
- белгілі бір күнге жалпы мәміле бойынша жасалған шығыстардың пайыздық
қатынасы;
белгілі бір күнге жалпы мәміле бойынша орындалған қызметтердің пайыздық
қатынасы;
- орындалған жұмысты талдау
Аралық негізде жасалатын төлемдер, яғни сатып алушылардын алынатын
аванстар, табыс болып танылмайды.
Қызмет көрсетудің, яғни мәміленің нәтижесінде үлкен деңгейдегі
дәлдікпен табысты анықтау мүмкін болмаған жағдайда, табыс жұмсалатын шығыс
мөлшерінде танылады, яғни ол сол шығыстың орнын жабады.

2. . №2 ҰҚЕС негізінде кірістерді қолдану негіздері
Қаржы есептілігін дайындау және таныстыру принциптерінде
акционерлердің салымдарымен қатысы жоқ капиталдың көбеюіне әкеліп соқтырған
есепті кезеңінің ішінде активтердің көбеюі немесе азаюы немесе
міндеттемелердің азаюы нысанында табыс экономикалық пайданың ұлғаюы ретінде
танылады. Табысты есепке алу кезіндегі басты мәселе оны тану кезеңін
анықтаудан тұрады. Табыс компанияның сенімді түрде өлшенетін болашақ
пайданы алу мүмкіндігі болған жағдайда танылады
№ 2 ҰҚЕС –ның 22 бөлімінде Кірістер ұғымы қарастырылған.Бұл
стандарт кірістерді тану және бағалау жағдайларын, сондай-ақ қаржылық
есеп беруде кірісті танудың маңызды аспектілерін ашуды айқындайды.
Стандарт негізінде кірістерді қолдану негіздерін қарастырар болсақ,
мынадай операциялар мен оқиғалардың:
1) өнімдерді (сату мақсатында субъектінің өзі шығарған, қайта сату
үшін сатып алынған) сату;
2) қызметтер көрсету; және
3) қаржыландырудан түсетін кіріс;
4) өзге де кірістер нәтижесінде алынатын кірісті есепке алу кезінде
қолданылады.
Кәсіпорын әдетте осы бөлімде ұсынылған кірісті тану өлшемдерін әрбір
операцияға бөлек қолданады. Алайда субъект операцияның мазмұнын көрсету
қажет болған кезде оның жеке анықталатын компоненттеріне тану өлшемдерін
қолдануға тиіс. Мысалы, субъект тауардың сату бағасы кейіннен қызмет
көрсетуге сәйкестендірілетін соманы қамтитын кезде операцияның жеке
анықталатын компоненттеріне тану өлшемдерін қолданады. Керісінше, субъект
коммерциялық әсері осындай операциялардың жиынтығына сілтеме болмаған кезде
түсінікті болмайтындай түрде осы операциялар байланысты болатын кезде тану
өлшемдерін бір уақытта екі немесе одан көп операцияларға қолданады.
Субъект, мысалы, ол тауарлар сататын кезде және сонымен бірге болашақта
бұрын сатылған тауарларды кері сатып алуға жеке шарт жасасатын бір уақытта
екі немесе одан көп операцияларға қолданады, бұл осы операцияның әсерінің
елеулі түрде күшін жояды.
Субъект тауарлар немесе қызметтер сипаты мен құны бойынша ұқсас
тауарларға немесе қызметтерге ауыстырылатын кезде түсімді тануға тиіс емес.
Алайда субъект ұқсас емес тауарларға немесе қызметтерге тауарлар сатылатын
немесе қызметтер көрсетілетін кездегі кірісті таниды. Осындай жағдайда
субъект:
1) алмасу операциясының коммерциялық мазмұны болмаса, немесе
2) алынған активтің де, берілген активтің де әділ құны сенімді түрде
өлшенетін алмайтын жағдайларды қоспағанда, осындай операцияларды әділ құн
бойынша өлшеуге тиіс. Егер операция әділ құн бойынша өлшене алмайтын болса,
онда оны берілген активтің баланстық құны бойынша өлшеу керек.
Ақшалай қаражаттың немесе олардың баламасының түсуі кейінге
қалдырылған кезде шарт іс жүзінде қаржылық операцияны білдіреді, ал өтемнің
әділ сомасы пайыздың ауыстырылған ставкасын пайдалана отырып, барлық
болашақ түсімдерді дисконттау жолымен айқындалады.
Кәсіпорын алынған немесе алынуға жататын өтемнің әділ құны бойынша
кірісті өлшеуге тиіс. Алынған немесе алынуға жататын өтемнің әділ құны
субъект ұсынатын кез келген сауда және жаппай жеңілдіктердің сомасын шегере
отырып алынуға тиіс.
Субъект кіріске субъектінің өзінің атынан алынған немесе алынуға
жататын экономикалық пайданың жалпы түсімдерін ғана кіріске енгізеді.
Кірістен үшінші тараптардың пайдасына алынған сатудан алынған сатуға
салынатын акциздер, қосылған құн салығы сияқты барлық сомалар алып
тасталады. Агенттік келісімдер бойынша жұмыс кезінде субъект кіріске
комиссиялық сыйақылар сомасын ғана кіріске қосуға тиіс. Принципалдың атынан
алынған сома субъектінің түсімі болып табылмайды.
Кәсіпорын келесі тану түрлерін жүргізе алады:
1) өнімдерді (сату мақсатында субъектінің өзі шығарған, қайта сату
үшін сатып алынған) сату;
2) қызметтер көрсету;
3) қаржыландырудан түсетін кіріс;
4) өзге де кірістер нәтижесінде алынатын кіріс.
Тауарлар сату .
Кәсіпорын төменде санамаланған барлық шарттар қанағаттандырылған
кезде тауарларды сатудан түсетін түсімді таниды:
1) субъект тауарға меншік құқығына байланысты елеулі тәуекелдер мен
пайдаларды сатып алушыға бергенде;
2) субъект меншік құқығымен әдетте сәйкес келетін дәрежеде басқаруға
енді қатыспайтын болса және сатылған тауарларға бақылауды сақтамағанда;
3) кіріс сомасы сенімді түрде өлшенуі мүмкін болғанда;
4) операцияға байланысты экономикалық пайданы субъектінің алу
ықтималдығы болғанда;
5) операцияға байланысты шеккен немесе күтілетін шығындар сенімді
түрде өлшенуі мүмкін болғанда.
Субъект меншік құқығына байланысты елеулі тәуекелдер мен пайданы қай
сәтте сатып алуға бергенін анықтау үшін операцияның шарттарын зерделеу
қажет. Көп жағдайда меншік құқығын беруге байланысты тәуекелдер мен пайданы
беру заңдық меншік құқықтарын берумен немесе иелік ету құқығының сатып
алушыға өтуімен сәйкес келеді. Бұл бөлшек сауданың көпшілігінде болады.
Қалған жағдайда меншік құқығын беруге байланысты тәуекелдер мен пайданы
беру заңдық меншік құқықтарын беру немесе иелік ету құқығының сатып алушыға
өтуі мерзімінен өзге мерзімде жүргізіледі.
Егер субъект меншік құқығына байланысты елеулі тәуекелдерді
сақтамайтын болса, ол кірісті танымайды. Субъектіде меншік құқығына
байланысты елеулі тәуекелдер мен пайда сақталуы мүмкін ахуалдарға мысал:
1) субъектіде кепілдіктің стандартты шарттарының шеңберінен шығатын
қанағаттанғысыз пайдалану сапасына жауапкершілік сақталғанда;
2) нақты сатудан түсетін түсім алу сатып алушының тауарларды сатуына
байланысты болғанда;
3) тиеп түсірілген тауарлар орнатылуға тиіс болып, ал орнату әлі
орындалмаған шарттың едәуір бөлігін құрағанда;
4) сатып алушының сату шартында анықталған себеп бойынша сатып алу
мәмілесін бұзуға құқығы бар болып, субъект қайтару ықтималдығын анықтауға
қабілетсіз болғанда.
Егер субъектіде меншік құқығына байланысты елеусіз тәуекел ғана
сақталатын болса, онда сату операция болып табылады және субъект кірісті
таниды. Мысалы, сатушы өзіне тауарларға заңдық меншік құқығын оған тиесілі
соманы алуды қамтамасыз ету үшін ғана қалдырған кезде кірісті таниды.
Осылайша субъект клиенттерге сатып алу қанағаттанғысыз болған кезде ақшаны
қайтару ұсынылатын жағдайда түсімді таниды. Осындай жағдайда субъект осы
Стандарттың 20-бөліміне сәйкес ықтимал қайтаруға бағалау міндеттемелерін
таниды.
Қызмет көрсету бойынша түсімді тану
Қызметтер көрсетуді болжайтын операцияның нәтижесі сенімді түрде
бағалануы мүмкін болғанда, субъект есепті кезеңнің соңында операцияның
аяқталу сатысын ескере отырып, операцияға байланысты түсімді таниды (осы
әдіс кейде орындалу пайызының әдісі деп аталады). Егер мынадай шарттардың
барлығы орындалса, операцияның нәтижесі сенімді түрде есептелуі мүмкін:
1) кіріс сомасы сенімді түрде өлшенетін болса;
2) операцияға байланысты экономикалық пайданы субъект ала алатындай
ықтималдық бар болса;
3) есепті кезеңнің соңындағы жағдай бойынша операцияның аяқталу сатысы
сенімді түрде бағаланатын болса; және
4) операцияны жүзеге асыру үшін шеккен шығындар және оны аяқтау үшін
қажетті шығындар сенімді түрде өлшенетін болса.
Қызметтер белгілі бір уақыт кезеңі ішінде іс-қимылдардың
белгіленбеген көлемін жасау жолымен көрсетілген кезде кіріс қандай да бір
басқа әдіс аяқталу сатысын жақсырақ көрсететініне дәлел бар жағдайларды
қоспағанда, осындай уақыт ішінде тікелей желілік негізде танылады. Нақты іс-
қимыл кез келген басқа іс-қимылға қарағанда анағұрлым елеулі болып шықса,
онда субъектінің кірісті тануы осы іс-қимылды жүзеге асырғанға дейін
кейінге қалдырылады.
Қызметтер көрсетуді болжайтын операцияның нәтижесі сенімді түрде
бағалана алмайтын кезде субъект кірісті танылған өтелетін шығыстардың
сомасы шегінде ғана тануға тиіс.
Пайыздар, дивиденттер, роялтилер
Басқа ұйымдардың пайыздар, лицензиялық төлемдер және дивидендтер
әкелетінактивтерін басқа тараптардың пайдалануынан туындайтын кірісті
мынадай жағдайларда тануға тиіс:
1) операцияға байланысты экономикалық пайданы субъект ала алатындай
ықтималдық бар болса;
2) кіріс сомасы сенімді түрде өлшенетін болса.
Субъект мынадай негіздерді пайдалана отырып, кірісті тануға тиіс:
1) пайыздың тиімді ставкасының әдісін пайдалана отырып, пайыздар
танылуға тиіс:
2) тиісті шарттың мазмұнына сәйкес есептеу әдісі бойынша роялтилер
танылуға тиіс;
3) төлемдер алуға акционерлердің құқығы белгіленген кезде дивидендтер
танылуға тиіс.
Құрылысқа арналған шарттар
Егер құрылысқа арналған шарттың нәтижесі шынайы есептелуі мүмкін
болса, онда субъект құрылысқа арналған шартқа байланысты шарт бойынша
кірісті және шығындарды тиісінше есепті күннің соңында шарт бойынша
жұмыстардың аяқталу сатысының кірісі мен шығыстары ретінде таниды (бұл
әдісті орындалу пайызының әдісі деп жиі атайды). Нәтижелерді сенімді түрде
бағалау үшін болашақ шығындардың аяқталу сатысын және ұсынылған есептер
бойынша соманың жинақталуын сенімді бағалау талап етіледі.
Бұл бөлімнің талаптары әдетте құрылысқа арналған әрбір шартқа жеке
қолданылады. Алайда белгілі бір жағдайларда осы бөлімді бірыңғай шарттың
жеке анықталатын компоненттеріне немесе шарттың немесе шарттар тобының
мәнін көрсету үшін шарттар тобына бірлесіп қолдану қажет.
Егер шарт бірқатар активтерді қамтитын болса, онда олардың
әрқайсысын салу құрылысқа арналған жеке шарт ретінде ескерілуге тиіс, егер:
1) әрбір активтің құрылысын жеке жобалар ұсынылған болса;
2) әрбір актив бойынша жеке келіссөздер жүргізіліп, ал мердігер мен
тапсырыс берушінің әрбір активке жататын шарттың бір бөлігін қабылдауға
немесе кейінге қалдыруға мүмкіндігі болса; және
3) әрбір актив бойынша түсім мен шығындар анықталуы мүмкін болса.
Бір немесе бірнеше тапсырыс берушімен жасалды ма, жоқ па, оған
қарамастан, шарттар тобы құрылысқа арналған бірыңғай шарт ретінде қаралуға
тиіс, егер:
1) шарттар тобы бірыңғай пакет ретінде жасалса;
2) шарттар іс жүзінде жалпы пайда нормасы бар бірыңғай жобаның бір
бөлігін білдіретіндей өзара тығыз байланысты болса; және
3) шарттар бір уақытта немесе үздіксіз дәйектілікпен орындалатын
болса.
Кәсіпорын қызметтер көрсету жөніндегі операцияны немесе құрылысқа
арналған шартты орындау шамасына қарай кіріс пен шығындардың есептік
бағалауын талдауға және қажет болған кезде қайта қарауға тиіс. Орындалған
жұмысты неғұрлым сенімді өлшеуді қамтамасыз ететін әдістің негізінде
операцияның немесе шарт бойынша жұмыстардың аяқталу сатысын анықтайды.
Төменде ықтимал әдістер келтірілген:
1) ағымдағы күнгі жағдай бойынша жұмыстарды орындау үшін шеккен
шығындардың жалпы шығындардың есептік шамасына қатынасы; ағымдағы күнгі
жағдай бойынша жұмыстарды орындау үшін шеккен шығындар материалдарға немесе
аванстарға жұмсалатын шығындар сияқты болашақ қызметке жататын шығындарды
қамтымауға тиіс;
2) орындалған жұмыстардың инспекциясы; немесе
3) қызметтер көрсету жөніндегі операцияның қандай да бір үлесін немесе
шарт бойынша жұмыстар көлемін аяқтау.
Тапсырыс берушілерден алынған кезең-кезеңді төлемдер мен аванстар
орындалған жұмысты жиі көрсетпейді.
Материалдарға немесе аванстарға жұмсалатын шығындар сияқты операцияға
немесе шартқа жататын шығындарды, егер шеккен шығындар өтеледі деген
ықтималдық болса ғана, актив ретінде тануға тиіс. Мұндай шығындар тапсырыс
берушіден алынатын соманы білдіреді және аяқталмаған жұмыстар ретінде
жіктеледі.
Кәсіпорын өтелу ықтималдығы нөлге тең шығындарды шығыс ретінде тез
арада тануға тиіс.
Егер құрылысқа арналған шарттың нәтижесі шынайы есептей алмайтын
болса, онда:
1) субъект кірісті өтелуі ықтимал шарт бойынша шығындардың сомасына
сәйкес қана таниды; және
2) субъект шығындарды олардың туындау кезеңінде шығыс ретінде тануға
тиіс.
Шарт бойынша жалпы шығындар құрылысқа арналған шарт бойынша жалпы
кірістен асып түсетіні мүмкін болса, күтілетін залал шығыс ретінде тез
арада танылады.
Алайда, егер шарт бойынша кіріс ретінде танылған сома жинау
ықтималдығы енді жоқ болса, онда алынуы мүмкін емес сома шарт бойынша кіріс
сомасын түзету емес, шығыс ретінде танылады.
Ақпаратты ашу
Кәсіпорын:
1) кірісті тану үшін қабылданған есеп саясатын, оның ішінде қызметтер
көрсетуді болжайтын операцияның аяқталу сатысын анықтау үшін қабылданған
әдістерді;
2) мыналардан:
тауарларды сатудан;
қызметтер көрсетуден;
пайыздардан;
роялтилерден;
дивидендтерден туындайтын кірісі қоса алғанда, кезеңнің ішінде
танылған кірістің әрбір санатының сомасын; және
3) кірістің әрбір санаты бойынша тауарлар немесе қызметтер алмасудан
туындайтын кіріс сомасын ашады.
Құрылысқа арналған шарттар бойынша кіріс туралы ақпаратты ашу
Мыналарды ашады:
1) кезең үшін кіріс ретінде танылған шарт бойынша кіріс сомасын;
2) кезең үшін танылған шарт бойынша кірісті анықтау үшін
пайдаланылатын әдістерді; және
3) орындалу үдерісіндегі шарттардың аяқталу сатысын анықтау үшін
пайдаланылатын әдістерді.
Есепті күні орындау үдерісіндегі шарттар үшін субъект мыналарды ашады:
1) осы күнгі жағдай бойынша шеккен шығындар мен танылған пайданың
(танылған залалды шегере отырып) жалпы сомасын;
2) алынған аванстардың сомасын; және
3) ұстау сомасын (яғни осындай төлемдер үшін шартта көзделген шарттар
орындалмайынша, немесе кемшіліктер жойылғанға дейін ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Мемлекет кірістері
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорын қызметінің кірістері және оларды талдау
Кәсіпорын кірістері: түрлері, есебі, талдау және аудиттік тексерілуі
Бюджет кірістері
Мемлекеттің кірістері
Мемлекеттік бюджет кірістері
«Банктердің шығыстары мен кірістері»
Екiншi деңгейдегi банктердiң кiрiстерi
Кәсіпорын
Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь