Халық педагогикасы – этнопедагогиканың зерттеу объектісі

Адам баласы әу бастан өз ұрпағын өмiрге, еңбекке икемдеп, тәрбиелеп келгенi көпке аян. Бүгiнгi қалыптасқан белгiлi ғылыми-теориялық заңдары бар педагогика ғылымы өмiрге келгенше де адамзат тәрбие iсiмен айналысып бақты. Оның қағазға жазылып түспеген, бiрақ халық жадында мәңгi сақталып, ұрпақтан-ұрпаққа ғасырлар бойы ауызша нақыл-ақыл, өсиет-өнеге, қағида болып тарап келген бiлiм-бiлiк, тәлiм-тәрбие беру тағлымдары бар. Ол халықтық педагогика деп аталады. Халықтық педагогика салт-дәстүр, жол-жора, ырымдар, тағам дайындау, қонақ күту рәсiмдерi мен ауыз әдебиетi үлгiлерi, ұлттық ою-өрнек, өнер түрлерi, спорт ойындары арқылы отбасылық тәрбиеден басталып, ауыл-аймақ, ел-жұрт, ру-тайпа, қала бердi бүкiл халықтық қарым-қатынастан берiк орын алған тәлiм-тәрбиенiң түрi, адам мiнезiн, iс-әрекетiн қалыптастырудың белгiлi нормасы болып табылады. Олай болса, халық педагогикасы қоғам дамуының (алғашқы қауымдық қоғамнан бастап) белгiлi сатыларынан өтiп, ғылыми педагогикалық дәрежеге жеткенше ұрпақ тәрбиесiнiң бастау бұлағы, педагогикалық құралы болып, тәрбие жүйесiнiң қызметiн атқарып келгенiн байқаймыз. Яғни, осыдан келiп ғылыми педагогика мен халықтық педагогиканың тәрбие тәсiлдерiндегi сабақтастығы, принциптiк-идеялық үндестiгi туындайды. Бүгiнгi әлемдiк аренаға жеткен ғылыми-педагогика халықтық педагогикадан бастау алып, оны ғылыми теориялар мен қағидалар тұрғысынан жан-жақты зерттеп, қарастырып, байытты. Сөйтiп, өз қажетiне жаратты. Осы қажеттiлiктен келiп, халықтың эмпирикалық тәжiрибесiне негiзделген ұрпақ тәрбиелеу тағылымдары — халықтық педагогиканы ой елегiнен өткiзiп зерттеп, тәрбие мен оқу iсiнiң өзектi құралы етудiң жолдарын және оның шығу, даму кезеңдерiн өзiндiк ерекшелiктерiн, басқа ғылымдармен байланысын зерттейтiн педагогиканың ғылыми бiр саласы этнопедагогика пайда болды.
Академик Г.Н.Волковтың пiкiрiнше, халықтық педагогиканың ерекшелiгi: оның адам баласының дүниеге келген күнiнен бастап бiрге жасасып келуiнде,
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1."Ұлттық банктің статистикалық бюллетені"-1999-2004жж-Ақиқат,1999,N5.
2.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.
3."Коммерциялық банктер операциялары", Мақыш С.Б., Алматы-2004ж.
4."Банки Казахстана", 2005-ж., N6.
5.Банковское дело / Под ред. Лаврушина О.И. — М., 1992.
6.Банки и банковские операции в России / Под ред. Лапидуса М.Х. - М., 1996.
7.Банковское дело / Под ред. Колесникова В.И. — М., 1995.
8.Банковское дело: стратегическое руководство / Под ред.
Платонова В., Хиггниса М. — М.: Консалтбанкир, 1998.
9.Банки и банковские операции / Под ред. Жукова Е.Ф. — М.,1999
10.Екінші деңгейдегі банктердің несиелік саясаты.-Аль-Пари,2004,N6.
11.«ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.30.03. 1995.
12.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының № 213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциялық нормативтер туралы» ереже.
13..«ҚР ұлттық банкі туралы» ҚР заңы. 30.03. 1995.
14.«ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.30.03. 1995.
15.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының № 213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арналған лруденциялық нормативтер туралы» ереже.
16.Қазақстандағы депозиттер нарығы –Қаржы-Қаражат,2001,N

17.Активтер мен шартты міндеттемелерді жіктеу және оларды күмәнді
және үмітзідер қатарына жатқыза отырып, провизия (резерв) құру
ережесі. ҚР Ұлттықбанк Басқармасының № 465 қаулысы. 16.11.2002.
18.Ақша, несие, банктер. Ғ.С. Сейітқасымовтың редакциялы-
ғымен. — Алматы: Экономика, 2001.
19.Деньги, кредит, банки / Под ред. Лаврушина О.И. — М.:
Финансы и статистика, 1999.
20. Финансы. Денежное обращение. Кредит / Под ред. Дробозиной Л.А. - М.: Финансы, ЮНИТИ, 1997.
        
        Халық педагогикасы – этнопедагогиканың зерттеу объектісі
Адам баласы әу бастан өз ұрпағын өмiрге, еңбекке икемдеп, тәрбиелеп
келгенi ... аян. ... ... ... ... ... бар
педагогика ғылымы өмiрге келгенше де адамзат тәрбие iсiмен ... ... ... ... ... бiрақ халық жадында мәңгi сақталып, ұрпақтан-
ұрпаққа ғасырлар бойы ауызша нақыл-ақыл, өсиет-өнеге, ... ... ... ... тәлiм-тәрбие беру тағлымдары бар. Ол ... деп ... ... ... ... жол-жора, ырымдар,
тағам дайындау, қонақ күту рәсiмдерi мен ауыз ... ... ... ... өнер ... ... ... арқылы отбасылық тәрбиеден басталып,
ауыл-аймақ, ... ... қала ... ... халықтық қарым-қатынастан
берiк орын алған тәлiм-тәрбиенiң түрi, адам ... ... ... ... ... ... Олай болса, халық
педагогикасы ... ... ... ... қоғамнан бастап) белгiлi
сатыларынан өтiп, ғылыми педагогикалық дәрежеге жеткенше ... ... ... ... ... ... ... жүйесiнiң қызметiн
атқарып келгенiн байқаймыз. Яғни, ... ... ... ... мен
халықтық педагогиканың тәрбие тәсiлдерiндегi сабақтастығы, принциптiк-
идеялық үндестiгi туындайды. Бүгiнгi ... ... ... ғылыми-
педагогика халықтық педагогикадан бастау алып, оны ... ... ... ... ... ... ... байытты. Сөйтiп, өз
қажетiне жаратты. Осы ... ... ... ... ... ұрпақ тәрбиелеу тағылымдары — ... ой ... ... ... ... мен оқу iсiнiң өзектi
құралы етудiң жолдарын және оның ... даму ... ... ... ... ... ... педагогиканың
ғылыми бiр саласы этнопедагогика пайда болды.
Академик Г.Н.Волковтың пiкiрiнше, халықтық педагогиканың ... адам ... ... келген күнiнен бастап бiрге жасасып келуiнде,
адамдардың қоғамды ... ... ... — табиғатты өзiне икемдеп
игеруiнде, еңбек ... ... ... ... басты рөл атқарғаны,
тәрбиенiң басқа ... ... ... ... ... ... өмiрлiк тәжiрибеге негiздеген эмпирикалық бiлiм болып ... ... мен ... жазу ... ... ... ... пайда
болып, халық арасында ауызша тарауы, сондықтан да оны шығарушы авторларының
аты-жөнi халық ... ... ... ... ... айналып кетуi,
халықтың ұрпақ тәрбиелеудегi озық тәжiрибелерi мен ой ... ... ... арманымен ұштасып келгендiктен, озық үлгiлерiнiң
мәңгi сақталып, ал тозығының бiртiндеп өмiрде қолданудан шығып ... ... ... ... негiзделгендiктен, үнемi жетiлдiру, ұшталу
үстiнде болуы, сондай-ақ халық педагогикасының ғылыми жүйеге, теорияларға
құрылмай, жеке ... ... озық ... және оның ... ... ... ғасырлар бойы жалғасып келуi
(преемственность), алғашқы тәрбие түрлерiнiң ... ... ... түрiнде берiлуi (мысалы, қол, би, музыка өнерлерiнде ой еңбегi мен
дене еңбегi, ... ... мен ... ... ... ұштасып
келуiнде)”, деп саралай көрсете келдi де, “халық педагогикасы ру, тайпа,
ұлттар мен ұлыстардың ... ... ... ... халықтың
тәрбие құралдары (салт-дәстүр, әдет-ғұрып, ойын түрлерi, ауыз әдебиетi
үлгiлерi) ... iске ... ... ал ... ... ... ... Ол халықтың этнографиялық салт-дәстүрiн, тұрмыс-
тiршiлiгiн педагогикалық, логикалық ... жүйе ... ... ... халық педагогикасы ғылымға шикi материал даярлаушы
мәлiметтер көзi болып табылса, сөйтiп педагогика ғылымына қызмет ... ... ал ... ... бала ... ... ... зерттеп, оның прогрессивтiк үлгiлерiн бүгiнгi оқу-
тәрбие iсiне жаратудың жолдарын ғылыми тұрғыда қарастырады” (16, 7), ... ... КСРО ... ... ... ... И.Т.Огородников, Г.Н.Волковтың “Этнопедагогика” атты еңбегiне
жазған кiрiспесiнде: “Егер халық ... мен ... ... ... ... болса, оның бiрiншiсiне бала ... ... ... ... мен ... салт-дәстүрлерiне арналған
этнографиялық тәлiмдiк жазбалары енгiзiлген болар едi де, ал ... ... мен ... ... ... ... арналған
педагог-ғалымдардың еңбектерi енген болар едi” (16, 6), - деп, ... таза ... ... ... ... ... және оның этнопедагогиканың ғылыми зерттеу ... ... ашып ... ... тәрбие мәселесi бiрiншi орынға қойылып келдi. Ол
заңды да едi. Себебi, халық педагогикасы ғылым мен ... ... ... ... ... ... пен ... оның iшiнде қол
өнерiне негiздей жүргiзудi уағыздады. Бертiн келе, оқу-бiлiм дамып, ... ... ... ... ... XVII ғасырдағы ұлы чех педагогы
Я.А.Коменскийдiң атымен байланысты ғылыми педагогика пайда болды. ... ... ... ... ... келдi. Я.А.Коменский
өзiнiң атақты ... ... ... ... ... ... тұңғыш бiлiм беру iсi мен тәрбие iсiн бiртұтас процесс деп
қарау ... ... ... мен бiлiм ... ... ... оқу-
тәрбие iсiнiң тұтастығынан туындады. Тәрбие-әлеуметтiк процесс, ал адамның
жеке басының өсiп ... ... ... — ол әрi ... ... процесс. Осы ерекшелiктен келiп, ... ... ... ... ... ... ... болады. Оның себебi педагогика адам тәрбиесiнiң қажетiн ... ... iске ... ... атқарушы болып отыр. ... жеке ... ... ... ... iс-әрекетi
оқу-тәрбие орындары арқылы iске асырылады. Адам тәрбиесiнде бiлiмнiң
теориялық ... ... рөл ... оны ... жеке ... ... жетiлдiруге пайдалану үшiн тәжiрибеде қолданудың әдiс-тәсiлдерi
керек. Мiне, ... ... ... мен ... ... ... оны iске асырудың жолдарын қарастыратын ... бiр ...... мен ... ... ... Бiлiм ... тәрбие iсiнiң теориялары мен өмiр тәжiрибесi тығыз ұштасқанда ғана адам
қажетiн толық өтей алады. Ғылыми ... ... ... ол
тиянақты ғылым болмайтыны сөзсiз.
Ол жөнiнде XVII—XVIII ғасырларда өмiр сүрген батыстың, орыстың педагог
ғалымдары жақсы ой-пiкiрлер айтқан ... ... ... ... ... халықтық дәстүрдiң жақсы нәтижелерiне сүйене
отырып, ... ... ... және жақсы мiнез-құлыққа тәрбиелеудiң
жолдарын ... ... Ал ... ... педагогы
И.Г.Песталоцци тәрбиенi ана тiлiнде оқытатын халықтық мектептердiң ... ... ... ... ... Ол ... ақыл ... дұрыс дамуы ұлт тiлiндегi оқудың мазмұны мен оқыту әдiсiн ... ... деп ... атап ... ... “Бала
тәрбиесi оның дүниеге келген күнiнен басталуы ... ... ... ... ... мектепте әрi қарай жалғастырылуы шарт” (48,
72),— ... ... ... ... ұлы ... ... да ... көзi еңбекте, сондықтан баланы жан-жақты жетiлген азамат етiп
тәрбиелеудi жанұяда еңбекке үйретуден бастау керек деп ... Ал ... ... ... халықтық тәрбиенiң мақсаты мен мазмұнына және
тәрбие мен оқыту ... ... ... ... халқының бала тәрбиесi сол
халықтың сан ғасырлық тарихымен тығыз байланысты, тәрбиенiң ... ... ... iздестiру керек” (82, 482), — дедi.
К.Д.Ушинский бала тәрбиелеудегi ауыз әдебиетiнiң рөлiне де ерекше ... ... ... педагогиканың алғашқы және тамаша үлгiлерi.
Ертегiлердегiдей халықтың асқан даналық тәрбиесiмен ... ... ... тәрбие құралы жоқ” (82, 161),—деген едi. Кешегi Кеңестiк дәуiрдегi ұлы
педагогтар А.С.Макаренко адамды тәрбиелеп ... ... ... ... ... ерекше мән берген болса, ал В.А.Сухомлинский
“Баланы iзгi жүректi ... етiп ... ойын ... ... және баланы жазасыз тәрбиелеудi, ертек айтуға, ... сол ... ... ... ... баса ... бөлдi.
“Табиғат тамаша тәрбиешi, тек оны түсiне бiлуге үйрету керек” деп қарады.
Өткен ғасырлардағы ... ... көз ... ... тәрбиенiң мәнi мен маңызына, халықтық ... ... ой ... ... Ибин-Сина, Фердауси, Омар Хаям,
Я.А.Коменский, ... ... ... ... ... ... ... сияқты
ойшыл-оқымысты ғалымдардың бiрде-бiрi көңiл бөлмей өткен емес. ... бала ... ... ... ойларының
прогрессивтiк жақтарына ерекше мән берiп, халықтық ... ... ... ... ... ... ... кейiнгi Кеңестiк
дәуiрде халық ... ... оны ... қолдану iсiне
керенаулық көрсету, қала ... ... ... ескi ... ... деп ... өрiс алды. Ол идея коммунизм кезiнде бiр ... ... ... деп ... ... жаңа ... ... жалған ұраннан туындаған едi. Көне мәдениеттiң шедеврi
шiркеулер мен храмдарды, мешiт-медреселердi қирату, халықты ... ... ... ... ... ... мән бермеу, жер-су,
ауыл-село, қала аттарын кеңестiк саясатқа негiздеп өзгерту т.б. ... ... ... ... әрекеттер болатын.
Кеңестiк дәуiрдiң 1970—1990 жылдарында ғана халықтық педагогиканың
прогрессивтiк мәнiн ғылыми тұрғыда қарастырып зерттеу iсi ... ... ... ... ... ... дәуiрде ғылыми-теориялық,
методологиялық жағынан жан-жақты тұңғыш зерттеушi академик ... ... ... ... ... зерттеудiң
қажеттiлiгi туралы пiкiрлер (1970—1990ж.ж. ... ... ... ... ... ... ... т.б. еңбектерiнде де айтылған болатын.
Этнопедагогикалық зерттеулердiң Кеңестiк дәуiрдегi ... мен ... мен ... ... және оны ... педагогиканың
құрамдас бөлiгi деп ... ... ... ... ... ... ... да кезiнде келелi
пiкiрлер айтқан едi. Этнопедагогика ғылымы орыс, батыс елдерiнде XVII-XVIII
ғасырлардан бастап қолға алынған болса, қазақ этнопедагогикасының ... ... ... ... ... сөз еткенде оны үш кезеңге ... - XIX ... ... ... өмiр ... ... ... ой-пiкiрлерi мен салт-дәстүрлерi ... ... ... ... ... ... Абай сияқты демократ ағартушылар мен орыс,
батыс ... ... ... ... ... ... В.Радлов, А.Янушкевич, Н.Г.Потанин, Н.Л.Зеланд. т.б.)
қолжазбалары десек, екiншi - XX ғасырдың алғашқы 20-30-жылдарында бұл ... ... ... ... сөз еткен Ә.Диваев, А.Байтұрсынов,
М.Жұмабаев, Ж.Аймауытов, ... ... ... ... т.б. болды. Яғни, бұл ... ... ... ... туып, қалыптасу кезеңi деп қараймыз.
Үшiншi кезең - 35-40 жылдық ... ... ... ж.ж.) ... ... ... даму дәуiрi деп аламыз. ... ... ... ... қарап, көз тiккен және мұхитқа шығар
қақпа деп есептеген орыс, батыс мемлекеттерi ... ... ... бұрын
саяхатшы, елшiлер жiберiп, жер-суы мен шаруашылық кәсi бiн, қазба байлығын,
салт-дәстүрiн, әдет-ғұрпын зерттеудi көздеген.
Орта Азия мен ... ... ... ... ... өмiрi
батыс оқымысты ойшылдарының назарына ерте-ақ ... ... ... ... тұңғыш әскери экспедициялар ... ... ... ... және ... ғалым И.К.Кирилов 1730-35
ж.ж. Башкирия, Қазақстан далаларында саяхатта болып, ... ... ... мен салт-дәстүрiн зерттедi. Қазақстан және Орта Азия
елдерiнiң ... ... Ал ... ... ... әкелi-балалы
Рычковтар (П.Н.Рычков, Н.П.Рычков) қазақ ауылының өмiрiнен очерктер жазып,
қазақтардың ер жүрек, ... ... ... суреттейдi. Олар қазақ
әйелдерiнiң еңбек сүйгiш, табиғи қарапайым, жылы ... ... ... ... ... арғымақ атты ұрлауды үлкен өнер санайтынын баяндап,
мәдениетi жағынан “тағы” деген тұжырым ... ... ол ... бiржақты баға берушi ұлы орысшылдық көзқарастың салдары едi.
Қазақ этнопедагогикасының ... ... ... қалыптасып, даму
кезеңдері
|Қазақ ... ... ... ... ... ... кезеңi (1970-1995) |
|ның туу кезеңi ... ... ... оның ... ... 2-жартысы), |(1920-1930жж.) және ол | ... ... ... ... | ... | | ... |Қазақтың зиялы оқымыс ... ... ... ... |
|А.Құнанбаев ... ... ... ... |Ш.Ахметов ... ... ... ... ... ... |М.Дулатов ... ... ... ... ... ... ... |
|А.Янушкевич ... ... ... |Н.Құлжанова ... ... ... |З.Ахметова ... т.б. ... ... |
| | ... |
| | ... |
| | ... ... ғалымдарының iшiнде бұдан жетi ғасыр бұрын қазақтар туралы ең
алғаш қалам тартып, жылы лебiз бiлдiргендердiң бiрi ... әрi ... ... Марко Поло (1245-1324) болды. Ол өзiнiң “0 разнообразии мира”
деген кiтабында дүние жүзiндегi әр ... ... ... ... ... ... бие сүтiнен қымыз ашытатынын,
ұзақ жолға жарақты ат ... жол азық ... ет асып ... ... ... ... ... “Ер азығы мен бөрi азығы жолда” деген тәуекелмен жүре
беретiнiн, атына және өзiне қажеттi азықты жол-жөнекей ... ... ен, ... ... жоғалса немесе ұрланса, сол белгiлер арқылы
тауып алып, ұрлаған ... жетi ... үш жұз ... ... дүре соғу
айыбын кесетiнiн сөз етедi.
Ол “қазақтардың қарулары садақ, ... және ... олар ... ... болғандықтан оны жиiрек қолданады. Өте тамаша және ... ... ... ... ... бара ... ... бас сауғалады
деп, жаңсақ ұққан жаудың қатары сирегенде қайтып оралып, ... ... ... (44, 220), – деп, ... ... қайтпас
жауынгерлiгiн сүйсiне сөз етедi.
Ол өзiнiң Жетiсу ... ... ... ... ... ... шығу ... ой жiберiп, бұл ойын Қазақстан территориясындағы
тайпалардың ... ... ... яғни таптық қатынаспен бiрге ... ... Ұлт ... шығу ... ... көңiл бөлген
ағылшын ғалымы Э.Маккей де осы ... ... ... ... ... ... асық, садақ ату, қарағие т.б. ұлт ойындары Азия елдерiнде
тайпалық одақтардың арасында шамамен 5 мың жыл бұрын ... ... ... Ол ... ... ... ... көшпелi тайпалардың
негiзгi кәсiбi аңшылық болған. Тайпалар аңға шығар алдында дайындық ... ... ... Олар сол арқылы мергендiктi меңгерсе, ал
жаумен жекпе-жекте найзаласқанда оңайлықпен берiлмейтiн болған. ... ... ... ... ... ... берiп отырғандығын, қарсы
тайпасының Кир (558-529 ... ... 1 (5-18 ... ... басы сақ тайпалары батырларының қанжығасында кеткенiн
тарихтан ... ... Ұлт ... қоғамның өзгеруiмен байланысты
әлеуметтiк-экономикалық жағдайдың негiзiнде дамып, Қазақстан ... ... ... аң ... таяқ жүгiрту, садақ ату, қақпатас,
қарагие ойындары пайда болса, бертiнгi дәуiрде қайталау-жаттығу ... ... аң ... ... ... ... ... жамбы ату, қарагие-найза
лақтыру, қақпан-тұзақ құру т.б. аттары ... ... байи ... Қазақстан жерiндегi рулардың қалыптасу ... ... ... би, қол өнер ... ... ... ... ғ.ғ. Орта Азия мен Қазақстан жерiнде болған Европа саяхатшыларының
алғашқылары Плано Карпини, Вильгельм ... ... ... XIII ... ... ... ... саяхатшысы Плано Карпини
Хорезм, Жетiсу, ... ... ... ... ... ... ... “Монғолия тарихы” атты еңбек жазды. Бұл еңбектi
кезiнде шыгыс ... ... ... ... ... ... ... еңбектерiнде пайдаланды.
Немiс ғалымы Александр Гумбольд 1829 жылы орыс өкiметiнен арнайы рұқсат
алып Каспий теңiзiнiң бойына, Орал мен Алтай және ... ... ... ... ... Ол ... ... ауылдарының өмiрiмен танысып,
“Центральная Азия исследования о цепях гор и по ... ... ... ... Осы ... ... ... келген беттегi қонаққа
көрсетiлетiн сый-құрметiне, олардың ойын-сауықтарына, әсiресе ... мен ат ... ... және осы ... ойын-сауықтары
жөнiнде жазбаған шетел ғалымдары мен саяхатшылары кемде-кем” ... ... ... ... ... ... өмiрi ... ойға
түйгенiн Канкрин мен Шеллерге жазган хатында: “Мен қазақ аулында болған
кезiмдi өмiрiмнiң аса ... ... деп ... Мен ... ... ... iшiнде мұндай үлкен тарихтан осыншама мол материал ... ... едiм. ... бұл кең ... ... ... да ... болуы
керек”- дейдi .
Француздың атақты жазушысы А.Дюма “Из ... в ... ... ... ... ... ... ұлым, сенiң хатың менi Астраханьда
қуып жеттi. Менiң саяхаттағы өмiрiмнен мағлұмат алғың келсе, ... ... ... ал, ... қаласын тап. Бiздер мұнда келгеннен кейiн
Каспий теңiзiнiң жағасында аң ауладық, құс салдық. Бұл күндерi мен ... ... ... ... ... ... сый ... мұндай
ойындар өткiзу әзiрше мен көрген елде, жүрген жерде кездестiрмедiм. Мұндай
ойын-сауықтың өтуiне себепшi болғандықтан, маған қаракүлден ... ...... Ал ұлты ... өзi ... Ғылым академиясының мүшесi
П.С.Палластың “Ресей империясының түрлi аймақтарына ... (СПб, ... ... ... ... ... көз ... оның iшiнде бақсы
балгерлердi әр жiкке бөле қарастырса, венгер ... ... ... ... (М., 1868), ... Азияға саяхат” (СПб., 1865) деген еңбектерiнде
Бұхар хандығындағы қазақтарға байланысты ой ... “Ел ... – деп ... ...... ... халқының сан мөлшерi туралы сауалыма ... ... ... ... соң ғана ... ... – деп күле жауап бередi. Сол сияқты,
олардың шекараларын дәл ... да ... ... ... ... – олар
Сiбiр, Қытай, Түркiстан және Каспий теңiзi ... ... ... ... ... аса бiр таң ... – олардың музыка мен
поэзияға ерекше бейiмдiлiгi, екiншi жағынан байқағанымыз – ... ... ... ... ... алғашқы сұрауы: “Жетi атаң кiм?” – деп
келедi, тiптi сегiз ... бала ... да, ... ... олай ... жетесiздiгiн көрсетедi” (44, 224), – дейдi. Немiс саяхатшысы ... ... ... Татария туралы” деген мақалсында Сiбiр ... ... ... ... ... тiршiлiгiн сөз ете келе,
қазақтардың киiз үйде ... ... ... ... ... ... хан ... оған арғымақ ат, алтын қылыш сыйлау рәсiмдерiн
баяндайды. “Қазақтардың ... ұлы ... ... ... ... iшiндегi ең ержүрек ел екенiн айрықша айту қажет” (44, 220), ... ... ... Элизе Рекло (1830-1905) “Арал – Каспий көлбеуiн
мекендеушi халықтар” (1880) атты ... ... ... ... ... ... ... ол: “...бүкiл Ресейдiң көлемiндей
жердi, Едiл жағалауынан ... ... ... ... ... ... алып жатқан екi миллиондай адамы бар (халық саны ол кезде ... ... ... – С.Қ.) ... ұлты ... көшпелi нәсiлiнiң
iшiндегi ең өсiп-өнген ел, бiрақ бөлшектенуi де шексiз: қазақтар өздерiн
қанша жел ... да ... ... теңiз құмына теңейдi. Бұл ... тiптi ... пен ... ... да ... болады.
Бұлардың тiлiнде мұсылман дiнi арқылы енген аздаған араб, ... ... ... тiлiнiң аз-маз әсерiнiң барлығы байқалғаны болмаса, бөгде әсерге
ұшырамаған, ең таза тiлдi ... ... ... ... (44, 223), ... ... ... ғалым Г.Клапорт 1825 жылы желтоқсанда Париждегi
“Азия журналы” бетiнде француз тiлiнде жарық көрген ... тiлi ... ... ... ... ... жатқызуға байланысты жаңсақ
пiкiрге ғылыми тойтарыс беру мақсатын көздесе, Р.Карутцтың “Маңғышлақ
түркiмендерi мен ... ... атты ... сол ... қазақ
тұрмысын бiршама байыпты қарастырған.
Ал Э.С.Вульфсон деген дат ғалымы өзiнiң “Қазақтар” атты очеркiнде (М.,
1901) ... қыз қуу, ат ... жаяу ... т.б. ұлт ... ... “тап қазақтардай бүкiл өмiрде әндi қастерлеп өтетiн халықты табудың
өзi неғайбыл...” деп, олардың өнердi қастерлеуiн кең ... ... ... ... Қазақтың балаларды ... ... ... сүйсiнген ғалым, қазақ өз
баласына “Егер қарттарды ... ... сенi ... деген нақылды
титтейтiнен миына құйып өсiредi. Егер үйге ақсақал кiрiп келсе, барлық жас
түрегелiп, бас иедi және ... кiлт ... – деп ... ... халықта қарттар – үлкен ұстаз” (44, 225), – деп, дұрыс қорытынды
жасайды.
Осы пiкiр ХIХ ... ... ... ... ... болып, салт-
дәстүрi мен әдет-ғұрпын терең зерттеп, өзiнiң “Из ... атты ... ... ... академик В.В.Радловтың (1837-1918) еңбегiнен де
байқалады: “... менiң, – деп жазды ол, – ... ... ұзақ ... ... ... ... көзiм жеткен ақиқат,
бұлардың ... ... ... бар ... ... ... ... олар тiптi де ... ... ... ... ... ... халық емес. Олардың ... ... ... ... ... көзқараспен қарау керек... Олардың
өмiрге көзқарасы, салт-дәстүрлерi, әдет-ғұрпы, бiр сөзбен ... ... мен ... малмен тiкелей байланысты болғандықтан, жыл бойы көшiп-
қонуға негiзделген...” (44, 237), – деп, ... ... аса ... ... ... ... ... Ресейде алғаш монографиялық еңбек жазған
адам Алексей ... ... ... ... Оның “Қырғыз-қайсақ
ордалары мен даласының сипаттамасы” (1832) атты еңбегiнiң бiрiншi бөлiмiнде
Қазақстанның ... ... ... ... екiншi бөлiмi
қазақтардың тарихына, ал үшiншi бөлiмi ... ...... ... атқа тұңғыш рет ғылыми тұрғыдан анықтама
беруге тырысқан ғалым. (Осы ... ... ... ... ... ... ... қазақтарды “киргиз-қайсақ” деп келген. – ... ... ... ... ... болуынан бастап ХIХ ғасырға дейiнгi Орынбор
әкiмшiлiгi және орыс өкiметiмен ... ... ... және ... ... ... ... бередi. А.И.Левшин қазақтардың табиғат
қаталдығына төзiмдiлiгiн, күнкөрiс кәсiбiн төрт түлiк малмен байланыстыра
былайша сөз ... ... ... өмiр ... ... тамақ iшiп,
жайбарақаттықта, таза ауамен тыныстаған қырғыздардың денсаулығы мықты, ... ... де ... ... ... ... ... Күннiң
ыстығы қаперлерiне де кiрмейдi. Айналасын көргiштiгi таңдануға тұрарлық.
Тегiс жерде тұрып кiшкентай заттарды он не одан да көп ... ... ... аса ... ... ... ... бұлдыр көрiп әзер
байқайтын жерден, олар заттың сұлбасы мен ... ... ... ... ... ... Бала ... ат құлағында ойнау қазақтың тұңғыш
гимнастикалық жаттығуындай, былайша айтқанда, олар ат ... ... ең ... өзiн батыл да шебер ауыздықтайды. Әйелдерi бұл ... ... асып та ... ... ... қонақ келсе, бәрi жиналып соны
тыңдайды, берген тамағына ... ... ... ақы ... ... ... ... заң” (44, 230), – деп, қазақтың қонақжайлық салт-
дәстүрiн мадақтаса, ... ... ... ... ... аяу, ... ... құрмет көрсету
олардың ең жақсы қасиетi, халықтың даңқын ... ... ... деп ... өлсе де ... үлгi тұтады. қырғыздар туған жерiн, атамекенiн қатты
қастерлейдi. Кiр жуып, кiндiк кескен жерiн тастап, ешкiм ешқайда кетпейдi”,
– деп, елiн, ... ... олар үшiн ... ... ең ... ... айтып, биiк адамгершiлiк қасиеттерiн ерекше атап ... ... ... ... ... iске шебер, ерiне адал болатынын да
дұрыс көрсеткен. “қырғыз ... – деп ... ... – түйе ... ... та жасы ... ерлерге iзеттiлiк көрсетудi ұмытпайды. Олар ... ... ... ... киiм ... ерi үшiн бәрiн жасап, оны
кетерде атына мiнгiзiп, аттандырып салады. Қазақта балаға ... гөрi ... ... қыздарын үй-iшiндегi өнердiң бәрiне үйретедi” (44, 231), –
дейдi. Осы ... ХII ... ... балаға ат қою, сүндетке
отырғызу, үйлену, өлген адамды жерлеу мен еске алу ... ... ... ... ... ... сөз ... А.И.Левшиннiң бұдан
басқа “Орал қазақтарының тарихы және статистикалық сипаттамасы” (1823),
“Кiшi жүз ханымен (Шерғазымен. – С.Қ.) ... (1820), ... ... Сарайшық туралы хабар” (1824), “қазақ халқының аты-жөнi және нағыз
немесе жабайы қырғыздардан ... ... (1826) ... де ... ... ұлттық ерекшелiктерiн шынайы да, әдiл
бағалаушылығы байқалады.
Өткен ғасырдың бiрiншi жартысында саяси ... үшiн ... ... ... бiр топ орыс зиялылары Батыс Сiбiр өлкесiнде ... ... ... ...... ... ... еңбек жазған.
Солардың бiрi декабристер қозғалысының Польшадағы көрнектi қайраткерi, ақын
Адам Мицкевичтiң досы, Вильно ... ... ... Янушкевич (1803-
1857) едi. Оның ... ... ... мен ... ... атақты Костюшко болатын. А.Янушкевич университетте оқып ... ... ... ... ... ... қатынасып, патша
самодержавиясына қарсы үгiт жұргiзiп, 1832 жылғы бiр шайқаста жараланып,
қолға түседi, 1832 жылы 4 ... ... ... ... ... ... кеседi. Бiрақ кейiннен кешiрiм жасалып, Сiбiрге 25 жылға жер
аударады. Ол 1832-1849 ... ... Есiл ... Омбыда айдауда
жүрiп, қазақтардың өмiрi туралы естелiк еңбектер ... 1846 ... ... ... ... Жетiсу өлкелерiнде мал, адам санағын
өткiзуге ... ... ... ... ... ... экспедиция
құрамында болып, қазақтардың ауылдарын аралап, көрген-бiлгенiнен ... ... ... атты ... ... ... 1861 жылы Парижде
поляк тiлiнде басылып шығады. А.Янушкевич осы ... ... ... ... ... жөнiнде сол кезде қалыптасқан ... ... ... ... ... дала ... өзiндiк
мәдениетi, салт-дәстүрi бар, шешендiк, ақындық өнерге келгенде “ақыл-ой
тапқырлығы” жағынан Еуропаның ең ... ... ... ... ... ... келтiре отырып баяндайды... Бұл жөнiнде
ғалым: “...мереке кезiнде мен ең ... рет ... ... мүмкiндiк
алдым. Бұлар қазақтың трубадурлары, даланың бардтары – ұлы ... өлең ... мен ... ... осы ... ... ... айқындайды. “Бұдан бiрнеше күн бұрын өзара жауласқан екi партияның
арасындағы қақтығыстың куәсi болған едiм. Сонда ... мен ... ... ... ... сөз ... таң ... қол соққанмын. Ал
бүгiн оқи да, жаза да ... ... ... ... ... ... Олардың жыры жаныма жылы тиiп, жүрегiмнiң қылын қозғады. Сонымен
өзiмдi тәнтi ... (44, 232), – ... ... қазақтың ас пен тойын,
ат баптауын, қымыз ашытуын, ақындар айтысын, ... ... ұлға еншi ... ... ... ... әдет-ғұрыптарын да терең сипаттап, сүйсiне
сөз етедi. Сонымен бiрге патша шенеунiктерiнiң осы ... ... ... ... ... ... жазалау әдетiне ренiш бiлдiре, кейбiр
содыр-сойқан шенеунiктердi әдiлетсiздiгi үшiн қарапайым халықтың “қамшы
майор” атағынан ... ХIХ ... ... ... ... ... iшiнде С.Гросс, Б.Заленскийлер де болды. Адвокат ... ... ... ... ... үшiн ... жер аударылып, Семейде
сегiз жылдай тұрып “материалы для ... ... ... ... ... жазған. Ол сол жылдары Семейде құрылған статистикалық
комитеттi ... ... да ... ... құрылуына еңбiген
сiңiредi. Абаймен достасады. Бiр айта кететiн жай поляк халқының алдынғы
қатарлы ... ... бiрi ... (ХIХ ... ... ... әкесi Құнанбаймен кездесiп, ол туралы жақсы лебiз
бiлдiрсе, ал Гросс 80 ... ... ... ... Американ жазушысы
Джордж Кеннен де осы Семейде болған кезiнде С.Гросты, оның досы ... ... ... ... ... халқының тарихын, этнографиясын,
географиясын зерттеуде қандай еңбектер жазып, ... ... ... и ... атты ... ашып жазады.
Қазақ халқының этнографиялық материалдарын жинауда еңбек ... ... ... ... ... ... ... экспедициялары ғана
емес, сонымен қоса көршi отырған екi ел арасында ... ... ... қолына түскен орыс тұтқындарының да қосқан ... ... ... бiрi орыс ... Ф.С.Ефремов көшпелi
халықтың өмiрi жайында көптеген материалдар жинаған. Ол ... ... ... ... ... ... еңбек жазып, соның “Чем
киргизская ... ... ... ... и ... атты бiр ... ... аңшылығы мен ойын-сауықтарының қалай өтетiндiгi, оған өзiнiң бас
кейiпкер болып қатысқандығы жайлы баяндайды. Орыс ... ... ... да ... еңбектерi жарық көрмей, бүгiнде архив қазынасы болып
жатқан ... ... ... ... ... да бар. Қазақ
халқының ... ... ... ... бiрi орыс ... ... едi. Оның ... средней орды киргиз-кайсаков”
атты еңбегi алты тараудан тұрады. Соның “обряды” деп аталатын ... ... ... ... ... мен нәрестенi тәрбиелеп күту
мәселесi сөз болады, ал сол тараудың бесiншi бөлiмiнде үйлену тойындағы
ойын-сауықтар туралы ... ... ... ... ... ... ... қалаларында
болып, қазақтар туралы құнды еңбек ... ... ... ... ... болды. Ол 1885 жылы “қазақтар” (44, 234) ... ... ... Омбы ... ... шығарды. Зеланд адамның
табиғи қасиеттерi, оның iшiнде темпераментiн сол халықтың психологиялық
ерекшелiгi деп ... Ол ... ... ... темпераментiне
жатқызады. Олардың адамгершiлiк қасиеттерiнiң iшiнен ... ... ... пен ... ... ... т.б. қасиеттерiн ерекше атап көрсетедi. Аталмыш еңбекте қыр
қазақтарының дене бiтiмi жайында қызықты деректер бере ... ... ... ... ... ат қою, ... отырғызу, қонақжайлылық, салт-
дәстүрлерi туралы да сөз қозғайды.
Ғалым қазақ халқына психологиялық ... бере ... ... ... қанды жан. Оның рухына жайсаңдық пен iзгiлiк тән, ол ылғи да жайдары
жүредi, жалпы сергек, әрi ... ... ... ... көнбiстi,
ашушаңдыққа бара бермейдi. Олардың қызу қанды болуының ... ... өмiр ... да ... ... ... та шапшаң дене
қозғалысы, үнемi ат үстiнде жүруi қан айналымы мен зат ... ... тиiс, ... ... дала тұрғындарының дене қызуының жиi алмасуы,
олар жұтатын таза ауа да, шөлейтте жол ... ... көп iшуi, ... ... ... таңдауы, асқазан және iшек жолы қызметiн
жақсартуға көмектеседi. Бұл ... рух ... ... ... зор: ақыр ... ... ... және темекiмен жүйкесiн
жұқартуға әдеттенбеудiң де бiраз пайдасы бар”, – деп қазақтардың ... ... ... ... ... ... жасалған. Н.Зеланд
қазақтардың ойлаудағы алғырлығына да шек келтiрмейдi. “Жалпы, қазақтар
математикаға басқалардан гөрi ... ... ... ... ... күштi”, – дейдi. Ғалым өз еңбегiнiң қорытындысында қазақ ерлерi
мен әйелдерiнiң ... ... сөз ете ... “әйелдер иман
жүздi, олар ақылдылығымен көзге түседi, бұл қазақ қыздарының тәрбиесiне от
басында ерекше ... ... ... (44, 235), – деп ... ... тiлi, дiнi, ... ... жөнiнде келелi
пiкiр айтқан публицист-ғалым, белгiлi қоғам ... ... ... (1842-1849). Ол Томск гимназиясын бiтiргеннен кейiн Петербург
университетiне түседi. Осында оқып ... ... досы ... 1862 жылы ... ... толқуына қатынасқаны үшiн
университеттен шығарылады. 1865 жылы Омбы қаласында саяси насихат жұмысын
жүргiзгенi үшiн ... ... 9 жыл ... ... Н.М.Ядринцев Сiбiрдi
зерттеу экспедициясына қатысып, Сiбiр халықтарының ауыз әдебиетi мен ... ... ... ... шұғылданады. Ол аты аңызға ... ... ... мен ... ... жазуы атанған көне
түркi жазу-ескерткiшiн ашады. Н.М.Ядринцев өзiнiң “Ұлт ... ... ... және ... ... ... iсi” ... еңбегiнде
Ш.Уәлиханов, Д.Банзаров сияқты қазақ, бурят халықтарынан ... ... осы ... ... көркеюi үшiн оқу-ағарту
iсiне ерекше мән беру керектiгiн айта келiп, ... ... ... ... бiр ... – деп айыптайды. Н.Ядринцев “кез келген
ұлт өзiнiң ... ... дiни ... ... тым ... ... шынайы бiлiм алуы оның өз халқымен ... қол ... (44, ...... ... ... ... Григорий Николаевич Потанин
(1835-1920) көп жылдар бойында Орталық Азия мен ... ... ... ... мен ... ... Тибет аймағын
зерттеп, көптеген этнографиялық еңбектер жазды. Ол ... ... ... Семей, Қарқаралы, Кереку өлкелерiнде болып, қазақтың
фольклорлық шығармаларын жинастырды, салт-дәстүрлерiн зерттеп, ... ... киiз ... (1870), ... таң ... пен ... Банзаров” (1890) атты еңбектерiнде “Аз халықтардың”
еркiн мәдени даму қажеттiгi туралы ойды ... ... ... ... татарлардың дiни оқуды уағыздануына қарсылық бiлдiредi. Дiни
оқудың орнына дүнияуи ғылымдарды үйретудi құптайды. “Қазақтар етi ... ... ... ... халық. Олар өмiрде мереке, той-думандарды
ұнатады. Өлгендердi еске алу бұл халықта ... ат ... ... ... ән ... ұлан-асыр салтанатпен ... ... мен ... ... ... Олар өлең ... ... Ол шығармасына әуендi де, ырғақты да өзi шығарады. ... ... – қолы бос ... еркектердiң қолында, бейнелеу ... ... ... ... ... әйелдер шұғылданады. Қазақтар
арасында ақындық творчество аса дамыған. Ақын деген сахараға ... ...... ... екi жүз ... ... бодан болған дала халқының дәм-
тұзын татқан, оларға шын тiлеулес болып, жылы жүзбен қараған ... ... ... (И.Ганвей, М.Готовицкий, А.Брем, В.Аничков, А.Васильев,
С.Рыбаков, А.Седельников, Л.Мейер, ... ... ... ... ... т.б.) кең-байтақ өлкенi тек тамашалап қана
қоймай, мұны мекендеген ... ... мен ... ... ... ... мен ем-домы жайлы бағалы ... ... ... ... ... ... ... бiлдi. Мәселен, И.Кастанье
дала тұрғындары туралы былай дейдi: ... өте ... өзi аш ... ... етiн ... ... (44, 247), ал И.Ганвей: “...қырғыз (қазақ. ... ... де ... халық. Олар танымайтын адамдарға да ... ... ... ... деп ...... ... “...қазақ
керемет өсiмдiк танығыш, ол әр түрлi өсiмдiктiң жылдың әр ... ... ... ... ... ... бiледi”, – дейдi. Қазақ халқының
эстетикалық, сұлулық түсiнiк-талғамдары ... ... ... ғылыми әдiл
сипаттамалар аз емес. Мәселен, П.Пашино: “Өлең, жыр – ... ... ... ... ... ... айтуға бейiм тұрады” ... ... ... ... ... тұрғысынан, тiлiнiң анықтығы,
ойларының бейнелiлiгi, лирикалық қасиетi ... ... ... түседi.
Ал оның музыкасы қазақтың ... ... ... ... жөнiнде
қанша айтуымызға мүмкiндiк бередi”, – дейдi.
Орыс зиялыларының қазақ халқының тiл байлығы, оның ... мен ... ... ... ... айтқандарына қалайша сүйсiнбеуге
болады? Мәселен, атақты түрiктанушы С.Малов: “түркi халықтарының iшiндегi
ең суретшiл, бейнелi тiл – ... тiлi. ... ... ... ... ... де ... – десе, шығыстанушы П.Меллиоранский: “қазақ...
тiлi түркi тiлдерiнiң iшiндегi ең ... бай ... ... ... ... әдемi сөйлеудiң шеберi... қазақтардың халық әдебиетi аса бай, ...... ... тағы бiр ... А.Брем: “шешендiк тiл ... ... ... ... негiзгi психологиялық ерекшелiгi”, – дейдi.
“Қазақтар, – деп жазды ол, – сөз ... аса ... ... Бұл ... оқыған адамдарға да, әлiптi таяқ деп бiлмейтiндерге де, байға да,
жарлыға да тән ... (44, ... бiр ... екi жағы ... сияқты орыс, батыс саяхатшы
ғалымдарының бәрi бiрдей қазақ халқына жанашырлық бiлдiрдi ... ... ... ... партияның ұлт саясатында үздiксiз
марапатталып келген ұлы орысшылдық пен ... ... ... қалыптасқан, бiрiншi сортты “ұлы халық”, екiншi сортты
“кiшi халық деген ... ... ... ... 270 жыл бұрын қазақ
даласына орнай бастаған орыс патшасынң отаршылдық ... ... ... ... даласына жат пиғылмен келген миссионерлердiң де
болғанын, олардың ұлт ... ... ... ... ... ... ... сөйтiп, зорлап орыстандыру саясатын
жүргiзiп баққаны да шындық.
Олар қазақтарды “үйренерi жоқ, тағы халық” – деп үнемi ... ... ... ... үкiметi қолдаған осындай жексұрын саясаттың мәнiн
бұлтартпай ... ... ... ... мәртебелi бiр
шенеунiктiң орыс патшасына жазған ... ... ... ... қырғыздарға
(қазақтарға – С.Қ.), жағдай туғызып, көзiн ашып, оларды Еуропа ... ... ... ... ... кейбiр филантроптардың ниетiнен
аулақпын. Менiң барынша тiлейтiнiм қырғыздардың ... – С.Қ.), ... ... ... ... болып қалуы, олардың ешуақытта егiн ... ғана ... ... де ... шын ... ... ... – дейдi.
Қазақ даласында патша үкiметiнiң орыстандыру саясатын iске асырушы
миссионерлiк әрекетiмен айналысқан ... ... ... ... ... ... көшбасшысы Қазан университетiнiң профессоры
Н.И.Ильминский орыс графикасын ... ... ... ендiрдi.
Ильминский орыс алфавитiн орыс-қазақ мектептерiне Ы.Алтынсариннiң
атымен ұсынуды жөн көрдi. Себебi, бiрiншiден, ғасырлар бойы ... дiнi ... ... ... сол ... ... оқыған азаматының атымен ұсынуды
жөн санады. Екiншiден, орыстандыру ... ... ... қазақ
ағартушыларының атымен жүргiзу арқылы қазақ оқығандары мен қожа-молдалар
арасына жiк салуды ойлады. 1870-80 ж.ж. ... Уфа ... ... ... ... ... орыс-татар мектептерiнiң
оқулықтары орыс графикасымен басылып шықты.
Ильминский ұсынған оқу құралдарында оқудың бiлiмдiлiк мәнiнен ... ... жағы ... ... Н.Ильминский өзiнiң миссионерлiк пиғылын
жақтас-шәкiртерi арқылы жасырын насихаттап отырды. Оған бiр ... ... ... ... ... ... ... үстiнен Ы.Алтынсариннiң 1889 ж. 20 ақпанда Орынбор ... ... ... ... ... ... ... делiнген:
“Сiзге өте бiр қайғылы хабар бiлдiруiме тура келiп отыр. Бақсам, ол
оқытушылар ... 3-iншi және 4-iншi ... ... қарамастан, бiр ай бойы iнжiл мен оның ... ... ... ... бiр ... ол ... ... қатал қарай
бастапты да, екiншi жағынан оқушылар оқудан бастартыпты. Тiптi ... ... деу ... ... ... ... ... желкелеп
шығуға дейiн барыпты. Мұндай iспен орыс-қазақ мектептерiнiң келешегiн мүлде
бүлдiрiп алуымыз мүмкiн ғой.
А.Г.Бессонвты масқара ... ... ... ... басқа жерге
аударуды, орнына басқа бiреудi тағайындаудың жәйiн ... ... ... ... мұралары. А; “Рауан 1991)
деп өзiнiң қазақ оқушыларын зорлап шоқындыру ... ... С. ... ... ... ... ... – Алматы: “Бiлiм” 2004 ж.
2.Жарықбаев К.Б., Қалиев С. Қазақ тәлiмiнiң тарихы. – Алматы: ... ... Ә. ... ...... ... 2001 ... С., Молдабеков Ж., Иманбекова Б. “Этнопедагогика” - Астана.
2005 ж.
5.Қалиев С., Оразаев М., ... М. ... ... ...
Алматы: “Рауан” 1995 ж.
6.Жұмабаев.М. “Педагогика” – Алматы: “Ана тiлi” 1992 ж.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқушылардың дене шынықтыру дайындығын анықтау бойыншажүргізілген жұмыстардың нәтижесі70 бет
Этнопедагогикалық зерттеу өдістері5 бет
Қазақ ұлттық педагогикасының даму кезеңдері36 бет
"педагогикалық психология ғылым ретінде"18 бет
Жоғары мектеп оқытушысының тұлғасы4 бет
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Тарихи-педагогикалық білім беруді жетілдіру71 бет
Тәрбие әдістері. Тәрбие әдістерінің түрлері . Әдістердің анықтамасы10 бет
"этнопедагогиканың зерттеу әдістері"5 бет
Этнопедагогика пәні.5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь