Экономиканы мемлекеттік реттеу

ЖОСПАР:

КІРІСПЕ

I. бөлім. ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ НАРЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙДАҒЫ МАҢЫЗЫ

1.1 Экономиканы мемлекеттік реттеудің мәні және субъектілері
1.2. Экономиканы мемлекеттік реттеу әдістері және құралдары

II.бөлім. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖЕҢІЛ ӨНЕРКӘСІПТІҢ ДАМУЫН ТАЛДАУ

III.бөлім. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БАСҚА ЕЛДЕРМЕН ҚАРЫМ.ҚАТЫНАСЫ

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
        
        Жоспар:
Кіріспе
I- бөлім. ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ НАРЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙДАҒЫ МАҢЫЗЫ
1.1 ... ... ... мәні және субъектілері
1.2. Экономиканы мемлекеттік реттеу әдістері және құралдары
II-бөлім. ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ДАМУЫН ТАЛДАУ
III-бөлім. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БАСҚА ЕЛДЕРМЕН ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСЫ
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер
I- бөлім. ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ НАРЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙДАҒЫ МАҢЫЗЫ
1.1 Экономиканы ... ... мәні және ... ... зор рөлі мен оның ... экономикалық процестерді
реттеу қабілеті экономика және саясат қатынастарымен байланысты. Мемлекет
қоғамдық жүйенің өзегі, ол билікті ... және ... ... мемлекеттік
емес институттарды реттейді. Мемлекет қоғамдық өмір ... және ... ... ... ... ... ... адам мінез-құлқының жаңа нысанын тудырады.
Сондықтан мемлекеттің пайда болуы және өмір ... ... ... ... сонымен бірге экономикалық дамудың қоғамдық прогрессивті ... ... ... ... пайда болуымен бірге оның экономикалық қызметі қалыптасады.
Мемлекеттің экономикалық саясаты нарықтық жүйенің ... және ... ... Үкіметтің "ұлы қолы", А. Смит жазғандай, бәсеке ... ... ... ... ... ... ... (ЭМР) нарықтық экономика жағдайында
- бұл бұрынғы әлеуметтік-экономикалық жүйенің өзгеру жағдайына бейімделу
және ... ... заң ... ... және ... ... ... реттеудің мемлекеттік саясаты кез келген үкімет үшін,
нарықтық ... ... ... ... қарамастан объективті
қажеттілік болып табылады.
Бөлу экономикасында мемлекет тауар мен қызметтің өндіру және ... ... мен ... ... ... Бұл ... ... реттейтін
еш нәрсе жоқ, мұндай жүйе өзінің тиімсіздігін және дәрменсіздігін
көрсетті.
Нарықтық шаруашылықта үкімет алдында тікелей тауар өндіруді ұйымдастыру
және ресурстарды бөлу ... ... ... ... ... капитал және өндірілген тауарларға ... ... ... ... жүйе - бұл ең ... ... мен ... қабылдаудағы айрықша құзыреті. Сонда да мемлекеттің ... ... ... болып қала береді.
Еркін бәсекелестік кезінде нарықтық механизм экономикалық өсудің барлық
проблемаларын шешуге дәрменсіздік таңытып, өндіргіш ... ... ... ... көшеді, мемлекет экономиканың үлен құрылымын өзі ... ... ... ... ... ... Еңбек бөлінісі негізінде
мемлекетаралық интеграцияның күшеюі, жалпы ... ... ... ... ... ... ... жұмыс күшін ұдайы өндіру, экологиямен байланысты және сол
сияқты жаңа әлеуметтік-экономикалық мәселелердің калыптасуына ... және ... ... ... механизміне араласу қажеттілігі
пайда болады.
Қазіргі жағдайдағы ЭМР ... ... ... ... ... ... экономикалық өсу, жұмыспен қамтуды реттеу, салалық және аймақтық
құрылымдағы ығысулар, экспортты қолдауды ... ... ... ... ЭМР механизмдері дүние жүзінің дамыған ... ... ... ... ... ... ... Англия, АҚШ, Канада, Австрия және басқа елдерде ЭМР әлсіздеу
дамыған.
ЭМР әсіресе дамушы елдер мен бұрынғы социалистік мемлекеттер ... ... үшін ... ... ... бұл ... ... жаңа
түрлерінің әлі өзіндік тәжірибесі жоқ. Сондықтан кемшіліктерді ... ... ... ... ... және ... пайдалану
тиімді.
Мемлекеттік экономикалық саясаттан басты (стратегиялық) және ... ... ... ... ... ... ... түрдегі
экономикалық және әлеуметтік теңгермешілікке жету, ... ... ... ... ... ... ... бейімделуін қамтамасыз ету болып табылады.
Нақты мақсаттар мемлекеттік реттеу объектілерімен бөлінеді, бірақ, әрдайым
экономиканың меншікті секторына сүйене отырып, қоғамдық және жеке ... ... мем ... ... бұл ... ... ... жергілікті органына тутас не ішінара жататын шаруашылық ... Оның ... ... ... ... меншіктеу;
-мемлекеттік бюджет есебінен мемлекеттік құрылыс;
-мемлекеттік бюджет қорлары есебінен шаруашылық субъектілерін ... ... ... ... ... ... муниципалды немесе
коммуналды басқару типіндегі органдар болып табылады:
-шаруашылықты басқарудағы мемлекеттік монополизм. Ол ... ... ... ... де кейбір посткоммунистік мемлекеттерде сақталады;
-нарықтық және мемлекеттік реттегіштердің үйлесім тапқан әртүрлі нұсқалары.
Олар "Жапондық", ... ... ФРГ, ... ... ... ... моделдері, дамудың "қытайлық" нұсқасы да іске
асырылуда;
- АҚШ-тағы сияқты ... ... ... ғана тиімді танылатын
либерализм.
Заң шығару, атқару және мемлекеттік сот ... ... ... ЭМР ... ... ... саясаты әсерінен кез келген үлттық нарықтык
экономика ... ... ... жүйе (ФЭЖ) ... ... Оларды
қолдау немесе сәйкестікке келтірумен белгілі қызмет ... ... ... ... ФЭЖ ... динамикалық түрде өздігінен
реттелуші жүйе (ӨРЖ), ұлттық нарықта ... ... ... ... ... элементтері құрылады. Ол ақпарат,
тауар, қызмет ... ... ... ... ... жұмыс күшімен т.б. айырбас
жасауға жағдайлар жасайды.
Мәселен, мемлекеттік бюджет тапшылығының ... ... ... аспауы
тиіс. Алтын валюта резервтерінің көлемі, ... ... ... үш ай ... ... ... болуы қажет; жұмыссыздықтың шекті
деңгейі еңбекке қабілетті халықтың жалпы санының 15-20% аспауы тиіс т.с.с.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... тұру ішкі нарықтағы тепе-теңдікті сақтайды және
экономикалық өсу ... мен ... ... ... тән ... ... жүйе ... айналымдағы ақша массасын
реттеу жүйесі; ішкі баға ... ... ... ... ... жүйесі, төлем балансын қолдау жүйесі т.б.
Функциялы экономикалық жүйелер (ФЭЖ) өзін-өзі реттеу және мемлекетті
саясат көмегімен бүкіл ... ... ... ... нарықтық
инфрақұрылымның әралуан элементтерін іріктеп біріктіреді.
Өнеркәсібі дамыған елдердегі өзін-өзі реттеу механизмі, сол елдерді
күйзелтетін экономикалық дағдарыстардың "тоқтатуына" ... ... ... жж. ... ... мен одан ... ... дағдарыстар, дамыған елдер экономикасында әлеуметтік
бағдарлы өзін-өзі реттеудің тиімді механизмдері ... ... кең ... ... мемлекет ұлттық экономиканың тиімді қызмет атқаруына кұқықтық
негіз бен әлеуметтік ортаны анықтайды. Ол үшін ... және ... ... ... мен ... ... ... ЭМР экономикалық
жүйені тұрақтандыру, оны өзгермелі жағдайға ... ... заң ... және ... ... ... ... болып табылды.
ЭМР классикалық, кейнисиандық және институционалды-әлеуметтік тарихи үш
жетекші метологиялық тұрғыда қалыптасады.
Классикалық үлгі (модель) экономикаға аз ... ... ... ... ... «түнгі күзетшісі» болып саналады деген
А.Смиттің тұжырымдамасына негізделген. Бұл ... ... ... және ... мемлекет жеке меншік құқығын қорғаумен айналысады
және нарық заңдарынан ... ... мен ... мен өндірушілердің «табиғи ойын ережелеріне» ақырын әсер етеді.
Бірақ ол жеке меншіктің «табиғи ... ... ... ... ... (құқық, сот, әскер, полиция т.с.с.) ... әсер ... үлгі ... ... ... жұмыссыздықты,
инфляцияны және нарықтың ... ... ... ... мүмкін болғанша азайту мақсатында ... ... және ... көп ... ... әлеуметтік үлгі (модель) құрылымы, экономикалық және
әлеуметтік факторлар (институттар) арқылы ... ... ... ортасына тарихи оңтайлы араласу жолымен мемлекеттің үш ... ... ... ... үлгі ... факторлар құрамы
жағынан ең күрделі болып табылады. Оны таза сан түрінде көрсету ... ... ... ... ... ықпал етуі сияқты арнайы
макроэкономикалық тұрғыдағы шектерін көрсетеді, сонымен бірге оған ... ... ... де ... саясат субъектілері шаруашылық мүдделерін орындаушылар,
иеленушілер және айқындаушылар болып табылады. Шаруашылық ... - бұл ... ... олар ... ... ... мүліктік, табыс, қызметі мен түрлері, ... ... ... ... Бұл жалдамалы ... ... ... ұақ және ірі кәсіпкерлер,
басқармалар, ... т.б. ... ... өз ... ... және қызметтері бар. Мемлекет қоғамның барлық
топтарының мүдделерін дұрыс үйлестіруі тиіс. Ол үшін ... ... ... ... ... ... (ЭМР ... үш
бөлікті тармақтан ... олар ... ... ... ... және ... ... ЭМР өз ... ... және ... ... ... және ... Кәсіпкерлерден, еңбекшілерден және үкімет ... ... үшін ... ... ... , және ... өкілдерінен органдары құрылады. Экономика ... ... ... : ... жеке ... ... және ... комитеттер, кеңестер ұйымдастырылады. Олар кеңесшілдік қызметті
жүзеге асырады және ... ... ... (МЭС) ... ... ... үкімет, экономика, қаржы, әлеуметтік қорғау
Министрліктері, Орталық банк сарапшыларының әралуан ... т.б. ... ... (МЭС) ... ... және ... ... жұмсау бағыттарына жатады.
ЭМР мен мүдделі иелер ... ... ... шаруашылық құрылымын ... ЭМР ... ... ... ... ... ... өсуімен;
- қалыпты төлемқабілетті баланспен;
- ... ... ... ... ... деңгейінің жоғарылауымен.
ЭМР жетістігі сондай-ақ кәсіподақ демонстрациялары мен азаюынан, барлық
ақпарат хабар әсерімен сайлауды реттеудің мемлекеттік шараларын ... Ол үшін ЭМР ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілері іс-қимылының болжамдарымен,
жедел ақпараттар болуы тиіс.
ЭМР тиімділігін зерттеудің сауалнамалық әдісінің кейбір ... ол ... ... ... елеулі рөл атқарады және
ғылыми әлемде, сондай-ақ мемлекеттік аппаратта ... ... ... зерттеулерде мемлекетке, оның экономикалық саясатының
жиынтық көрсеткіштеріне ықпал етуге зор көңіл бөлінеді. Мемлекет ұлттық
нарықта ... ... ... қолданатын "ойын
ережелерін" белгілейді, және үкімет нарықтық субъектілерінің бірі ... яғни ... ... мүддені қолдайтын белсенді ретінде әрекет
жасайды.
1.2. Экономиканы ... ... ... және ... ... белгілі құралдар арқылы ықпал етеді, бұл -
үкіметтің және ... ... ... ... жету ... ... ... және әдістерімен түсіндіріледі.
Қазіргі жағдайда мынадай құралдар елге ортақ болып табылады:
- ... ... ... ... ... ... төлемдер;
- мемлекеттік несиелер;
- дотациялар, ... ... ... ... ... және ... емес қорлар, кірістер,
шығындар);
- ... ... ... ... ... жетіспеушілігі;
- мемлекеттік берешек (ішкі және ... ... ... ... саясат;
- мемлекеттік кәсіпкерлік;
- ... ... ... объектілерін мемлекетке меншіктеу және жекешелендіру.
Реттеу құралдарының тізбесі ЭМР-ді құқықтық, әкімшілік, ... және ... ... ... мүмкіндіктер береді.
Құқықтық реттеу меншік нысаны мен құқығын, фирма қызметі мен келісім
жасау шарттарын, кәсіподақ пен ... ... т.б. ... қатынасы
саласындағы өзара міндеттерді анықтайтын заң нормалары және ережелерінің
жүйесінен тұрады.
ЭМР әкімшілік әдістері бұл-| мемлекетгік ... ... ... ... ... ... тетіктер. Әкімшілік реттеу (бекіту,
рұқсат беру, ... ... ... ... есеп ... ... ... ортаны қорғауға, әлеуметтік қорғауға т.б. мемлекеттік
бақылауды жүзеге асырады.
Баға- ... ... ... ... ... ... ... бөлшек және көтерме саудагерлер,
кәсіпкерлер одағы және кәсіподақтың топтық мүдделері бағада тоғысады. ... ... ... оның ... ... ... ... үкімет, мемлекеттер арасында күрес жүреді.
Баға арқылы ЭМР ауқымды мақсаттарға, саясаттын конъюнктуралық және
құрылымдық ... ... ... әлемдік нарықта ұлттық
бәсекелестік қабілеттілігі мен әлеуметтік шиеленісті ... ... ... жол, пошта, телеграф кызметіне тарифтер, тауарлар
акциздеріне ... ... егін ... ... жылдары азық-түлік
тауарларын мемлекеттік қорлардан тұрақты бағамен сату, кеден саясаты, ішкі
бағаға әсер етуші жанама ... бұл ... 100-150 ... ... ... шараларының толық емес тізімі.
Бағаны реттеудің мемлекеттік шаралары заң, әкімшілдік және ... ... ... ... ... шаруашылық субъектісі
мен мемлекет арасындағы баға ... ... ... ... ... баға ... болып табылады. Бұл құқық негізінде ... ... ... ... ... ал ... бұзғаны үшін айыптылар сот
жауаптылығына тартылады.
Экономикалық әдістер, жиынтық сұраныс, ... ... ... ... ... және әлеуметтік шарттарды құрылымдау,
экономикалық өсу факторларын пайдалануға әсер ету ... ... ... ... ... көздейді. Бұл мақсатта:
- бюджеттік және фискалдық саясат;
- ақша-несие саясаты;
- ... ... мен ... ... экономикалык әдістері болып мемлекеттік реттеудің негізгі әдістері
Саналады. ... ... ... тура ... реттеу әдісі;
- жанама мемлекеттік реттеу әдісі.
Үкіметтік сатып алу нарықтарында ... мен ... ... ... ... ... жиынтық сұраныстың
ұлғаюы есебінен өсуіне ықпал етеді. Бұл әдіс өз ... ... ... құю ... ... ... бұл
-экономикалық конъюнктураның өсуіне ... ... ... өз ... ... отырып, қоғамдық бақылаудан шыққан
кезде, ол өзінің ... ... ... ... және ... ... ... мен
қызметке сұраныстың немесе ұсыныстың ... және ... ... мемлекеттік ресурстар бөлігін қайта бөлу болып
табылады. Мемлекеттік ... таза ... ... ... иесі ... ... ... қатысушыларына
белгілі көлемде пайыз ... ... ... ... ... да ... ... шешуде ... ... ... ... ... екіұштылық
пайда болады. Мұндай екіұштылық мәнін былай тұжырымдауға болады: шектелген
мемлекеттік және ... емес ... ... ... ... ... экономикалық нәтижелердің жойылуына әкеледі.
II-бөлім. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖЕҢІЛ ӨНЕРКӘСІПТІҢ ДАМУЫН ТАЛДАУ
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының дамуының алғышарты ... ... ... Қазақстан экономикасындағы өндірістің құлдырауы жеңіл
өнеркәсіпте де ... ... ... ... ... ... жағынан мінезделеді. Негізгі салаларда
қолданылатын көптеген технологиалар әлемдік деңгейге ... ... бұл ... ... үшін ...... ... көңіл
бөлу керек.
Қалыптасқан тәжіребе бойынша жаңа құрал – жабдықтарды ... ... ... ... Негізінен бұл процесті тиімді түрде
жүргізу үшін кәсіпорындарға ... ...... ... ету ... Ал ... кезде жабдықталатын кәсіпорындардың санын
көбейту мақсатында құрал – жабдықтар аз мөлшерде бөлінуде.
Қазіргі уақытта ТМД елдерінің ... ... ... ... ... қатарына кәсіпорындар арасындағы қарым – қатынастың
жойылуын жатқызуға болады.
Дегенмен, интеграция бойынша әлемдік ... аса ... ...... елдерде өндірілетін өнімдермен салыстырғанда отандық
тауарлардың бәсекелестік қабілетінің ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың бәсекелестік
қабілеттілікті ... ... ... өнімнің жоғарғы
сапасымен байланысты, сондай – ақ ... ... ... және ... ... ... ... кезеңге сай ұйымдастырылуы мен
тиімді басқару әдісі кәсіпорынның бәсекелес тиімділігін арттырады.
Жеңіл өнеркәсіп саласындағы кәсіпорындардың қаржылық ... ... ... ... сапалы құрал – жабдықтарды толық көлемде ғана емес
сонымен қатар белгілі бір сан ... ... ... ... ... ... салалар техникалық жағынан артта ... ... ... сай ... шығаруға қабілетсіз.
Жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындарында 40мыңға жуық ... ... ... ... қолданылады, соның ішінде 40 – 45 % моральдік және табиғи
жағынан еcкіруде. ... ... ... ... ... деңгейі жылдан жылға құлауда. 1991 жылға дейін бұл сала ... 2,5-3 мың ... ...... ... отырған, ал норматив
бойынша 6-7 мың бірлікке жаңартылып отырылуға тиіс. 1991 ... ...... түсімі 700-800 данаға дейін, 1994 жылы 200 бірлікке
дейін қысқарды.
Дегенмен ... ... ... ... кәсіпорындарда
қаржылық жағдайдың күрделілігіне қарамастан өндірісті технологиалық жағынан
жаңартып, дамытуға байланысты мәселелерді өздігінен шешуге тура ... ... ... 1994 ж. технологиялық құрал-жабдықтың ... ... және 15 жаңа ... желілер енгізілді. Былғары-аяқ
киім саласында сәйкесінше 32 және 15, ... ... 17 ... енгізілді, құрал-жабдықтардың шамамен 50 бірлігі орнатылған.
Шетел инвестициясын тарту арқылы ... ... ... техника
жағынан қайта жабдықталған. Бұндай өндіріс орындарына АҚ ... ... ... ... ... ... мысал бола алады.
Бүгінгі таңда маңызды индустриалды сала ретіндегі ... ... ... ... ... ... ... саласындағы
кәсіпорындарда техникалық жаңартудың талдамы бойынша өткен жылда ... 12820 ... ... ... ... 85% ескі паркті
жаңартуға жұмсалған. Дегенмен, салада ... ... ... ... ... ... ... Орал былғары бірлестігінде негізгі
технологиялық құрал-жабдықтардың 50% 15 жылдан астам қолданылып ... ... ... бұл ... 40% 1960 - 1970 ... орай ... ойым бойынша, инновациялық саясаттың негізгі мақсаты
технологиялық деңгейді жақсартуға ... ... ал бұл ... ... ... ... тұрақты экономикалық
өсімге қол жеткізеді. Бұл мақсатқа жету үшін кейбір ... ... ... ... Сондықтан, ҚР-ң экономика және
сауда Министрлігімен отандық кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... жылдары жеңіл өнеркәсіп өнімінің негізгі түрлерінің өндірілуі
мен өткізу көлемінің едәуір өсуі байқалады (215% және 130,2%). ... ... осы ... оның ... ... деңгейін
сипаттайтын кейбір көрсеткіштердің өсімі байқалуда. Дегенмен, осы ... ... ... ... ... (өндіріс
қуаттылығының шамамен 50-70% қолданылуда).
2002 жылы екінші деңгейдегі банктер ... ... ... ... ... жеңіл өнеркәсіпке жұмылдырылған (30%).
Зерттеу жұмыстары көрсетіп отырғандай өнеркәсіп саласына отандық және
шетел ... ... ... ... ... егер 2001 жылы жеңіл өнеркәсіпке 22, ал 2002 жылы 29 ... ... ... ... 131,8% ... өнеркәсіпте (текстилді және тоқыма, былғары мен ... 27,6 мың адам ... ... ... ... ... етеді.
2004 жылдың 1 қаңтарына сәйкес экономика және сауда Министрлігінің
көрсеткіштері бойынша Қазақстанда 1205 ... ... ... 1994 және 1995 жылдары өзіндік балансы бар жеке өндірістік
бірлігін құру ... ... өсу ... байқалады. Дегенмен, бұл өндіріс
көлемінің артуына жағдай жасамады. ... 1990 жылы ... ... кв. м. ... ... - 36,464 млн. пар ... ал 2003 ... 14,1 млн. кв. м. ... 0,6 млн. пар ... ... ... ... саланың өндіріс көлемі және оның өнеркәсіп өніміндегі
жалпы көлеміндегі үлесі ... ... ... ең ... ... ... ... өнеркәсіп саласына жалпы сипаттама беріп
кетейік. Бұны келесі кестеден көруге болады.
Кесте1
Жеңіл өнеркәсіп ... ... |1990 |1995 |1998 |1999 |2002 |2004 | ... жүн, ... |75,2 |7,9 | |1,4 |4,7 |6,8 | ... ... |99,3 ... |66,7 |137,4 |131,9 | |жүн жібі |20,9 |2,1 |0,5 |1,4 ... | ... жібі |39,1 |4,2 |1,9 |1,8 |2,5 |3,7 | ... ... метр |325,5 |31,1 |12,7 |12,5 |19,2 |23,0 | ... ... |34,2 |3,5 |0,7 |0.12 |0.6 |0,4 | ... ... ... |10,3 |9,3 |14,2 |19,9 | ... жаймалары млн. дана |12.8
|0.8 |0.6 |0,6 |1,7 |1.6 | ... мың ... метр |2234 |198 ... |134 |98 | ... және ... ... аяқ киім, мың жұп |2900
|700 |742 |479 |528 |393 | |свитерлер, ... ... да ... дана |125,8 |8,5 |0,1 |0,1 |0,06 |0,06 | ... келтірілген
деректерденн мақта талшығынан басқа өнімдердің қаншалықты азайғаны көрініп-
ақ тұр. ... ... ... 1990 ... 2004 жылға дейінгі аралықта 11
есеге, жүннен иірген жіп — 52 ... ... жібі — 11 ... ... түрі - 14 ... ... жаймалары - 8 есеге, кілемдер 23 есеге ... ... ... ... ... жеңіл өнеркәсіп өнімдерінің
үштен бірі өндірілетін Семей қаласында ... ... ... аяқ киім, шұға, жүнді алғашқы өңдеуден өткізетін фабрикалар сияқты
ірі кәсіпорындар жабылды, тері - былғары, тон ... ... ... аз ... ... ... Алматыдағы былғары аяқ- киімін
шығаратын «Жетісу», мақта иіретін фабрикалар да жабылды, Алматы ... ... да аз ... ... ... ... жағдай барлық
қалаларда да орын алды. Сөйтіп, өз халқымызды қажетті мөлшерде ... ... бола тұра тым ... шұлықпен қамтамасыз етуден қалдық. Бүгінде 100
теңгеден қытайдың сапасыз шұлығынан бастап, 500 ... ... ... елден киюге «қол жетті».
Көптеген жылдар бойы ... ... ... ... құрылымындағы диспропорциялар қазіргі кезде одан да
әрі дағдарыстық құбылыстармен өндірістің тоқтап құлдыруымен терендей түсті.
Мұндай ... ... 2005 ... ... ... үшін
индустриальді саясаттың басты мақсаттарын анықтау керек:
- ... ... ... ... нарықгық жағдайларда халық шаруашылығы кешеніндегі дағдарыстық
құбылыстарды толығымен ... ... ... ... тұрақтандыру;
- жеңіл өнеркәсіп салаларының ... ... ... ... ... ... алмастырушы технологияларды
дамыту, өндірістік-экономикалық ... ... ... өнеркәсіп жуйесінде өзін-өзі ... ... ... ... ... ... достастық елдерінің ... ... ... ... интеграциялау;
- жеңіл өнеркәсіп кешендерін, салаларын, аймақтарды және бүкіл ... ... ... 5 жьш үшін ... ... ... құрылымдық концепциясын
төмендегідей өзара қарым-қатынастағы жүйелі іс-әрекеттердің блоктары арқылы
көрсетуге ... ... ... ... ... ... ... алу іс-шараларын дайындау. Мақсаттар: базалық ... ... ... ... ... ... ету
және мемлекетаралық қарым-қатынастар, материалдық өндіріс пен экономика,
кездейсоқ апаттар, ішкі республикалық ... ... ... ... ... жағдайларында дағдарыстық құбылыстарды жою.
Алға қойылған мақсаттарға жету үшін ... мен ... ... мен процестердің дамуын жобалау-сценариін дайындау,
осындай шарттарда жеңіл өнеркәсіптік өндірістің функциялық механизмін ... ... бар ... шикізаттық ресурстар, өндірістік-
техникалық өнімдер бойынша мемлекеттік мақсатты сақтандыру қорын құру;
- өмірлік маңызы бар техникалық өнімдер, шикізаттар, ... ... ... ... ету үшін ... ... ... қорын кұру;
- төтенше дағдарыстық жағдайларда барлық ... ... ... ... акттер ... ... ... ... ... бар ... ... материалдар және техникалық
өнімдер алуға кепілдік беретін ТМД-мен және шетелдермен келісімшарттар
жасау және ... ... ... ... және ... ... ... өнеркөсіптердің мәжбүрлі автономды ... ... және оны ... ... ... ... және ... экономикалық байланыстар
шарттарында елдегі жеңіл ... ... ... ... ... ... ... субъективті байқалмаған потенциалын
қолдану.
Алға қойылған мақсаттарға жету үшін ... мен ... ... ... бағдарламаларындағы ел
өнеркәсібін дамыту концепцияларына сын көзбенен талдау жасау және ... ... ... ... дайындау. Мұның негізінде
төмендегілердің болуы шарт:
- кушті салалардың артықшылықпен дамуы;
- экспорттық өнім өндірісінің дамуы;
- жай өнім ... жою және оның ... ... ұйымдастыру;
- жоғары сапалы өнім өндіру бойынша өндірістің радикалды дамуы;
- өнеркөсіптің құрылымдық қайта құрылуы.
3.Жеңіл өнеркәсіптің жұмыстарын тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... шығынды өндіріс бойынша ... ... және оны ... асыру. Мақсаттар: жеңіл өнеркәсіпті ... ... ... ... ... мен
тұрақсыздандыру кезеңінде бекітілген құлдырауды қолдана ... ... мен ... ... ... ... дамыту мен қайта
құрудың жаңа беологиясы үшін жағдай жасау.
Алға қойылған мақсаттарға жету үшін стратегиялар мен іс-эрекеттер:
... ... пен ... ... ... ... және талдау жасау, перспективасыз-шығынды кәсіпорындарға макро-,
микро деңгейлері бойынша топтастыру;
• банкрот-кәсіпорындардың ликвидациясы ... ... ... ... диверсификациясы, акционерлеу және шетелдік серіктестердің
қатысуымен кәсіпорындарды жекешелендіру ... ... ... ... кәсіпорындарды шығару механизмін дайындау;
• елдегі халық шаруашылығы үшін өте ... ... бар ... ... ... ... көрсету іс-шаралары мен шешімдерін
дайындау.
2.Ішкі ... ... ... ... ... жүйесін дайындау және оны жүзеге асыру.
Мақсаттар: өндірістік-шаруашылық, ... ... және ... ... ... ... ... жеңіл
өнеркәсіптік кешендерді және холдингтерді дамытуда ең жоғарғы ... ... ... ... жету үшін ... мен іс-әрекеттер:
шикізат, материалдар, өнім және ... ... ... ... ... ... және ... шаруашылық кешендердегі өзара
байланыстың деталді схемасын дайындау; өнеркәсіптік және халық ... ... ... ... ... ... механизмін дайыңдау және оны жүзеге асыру;
еддің инфрақұрылымы (энергетика, су және жер ... ... ... мен ... ... рационалды реттелген (балансталған) ... ... ... ... ... дайындау және оны жүзеге
асыру, жеңіл өнеркәсіп жұмыстарының рентабелділігін қамтамасыз ету.
3.Акционерлік және ... ... ... және ... ... баскару бойынша іс-
шаралар жүйесін ... және оны ... ... ... ... мен даму ... ... отырып, меншік формасын өзгерту
процесінің негізінде қалыптасатын жаңа өндірістік-шаруашылық құрылымдардың
потенциалын тиімді жүзеге ... ... ... ... мақсаттарға жету үшін стратегиялар мен іс-әрекеттер:
- құрылған акционерлік және холдингтік компаниялардың ішкі ... ... ... консолидациялық дорежесі,
ІІІІтсграцІІялық байланыстардың түрақтьшығы, біріккен ... ... ... тиімділігі үшін бағалау;
- кдзіргі кезде халық ... ... ... ... дамытудың басты стратегиялық бағыттарын ескере
отырып, акционерлік жөне ... ... ... және ... ... ету ... ... талдау
жасау;
- акционерлік және ... ... ... ... ... жасалған талдау мен бағалау негізінде дайывдау және оны ... ... және ... ... қызметін мемлекеттік реттеу
механизмін жетілдіру бойынша ... ... ... ... мен резервтер есебінен ... ... ... ... өте ... ... ... кешендердің кажеттіліктерін калыптасқан
бос ресурстардың консолидациясы, олардың шаруашьшық есеп ... ... ... ... ... есебінен қамтамасыз етуді
тұрақгандыру.
Алға қойылған мақсаттарға жету үшін стратегиялар мен іс-әрекеттер:
- ... ... ... түрлері туралы
ақпараттық мәліметтердің орталықтандырылған банкісін құру;
- ... ... ... ... ... ... және жүзеге асыру;
- қайтарылуы ... ... ... ... тыс ... ... құру туралы ұсыныс дайындау және жүзеге асыру.
5. Жеңіл ... ... ... үшін ... ... негізінде механизмдерді дайындау және жүзеге асыру.
Мақсаттар: шетелдік капиталды тарту есебінен ... ... ... ... ету ... ... ... қойылған максаттарға жету үшін стратегиялар мен іс-әрекеттер:
- капитал салымы ұшін ұсынылатын ... ... ... ... банкісін және ... ... мен ... ... ұсыныс банкісін құру;
- кәсіпорындар мен шетелдік серіктестердің тікелей ... ... ... схемасын ұйымдастыру;
- өнеркәсіпті тұрақтандыру үшін мемлекеттік деңгейде ... және ... ... мен ... ... ... ... жағдайлардан шығудың кейінге
калдыруға болмайтын ... ... ... ... және
жүзеге асыру. Мақсаттар: дағдарыстан шығару, жұмысты тұрақтандыру өмірлік
маңызды объектілердің даму ... ... ету, ... республикада
халық шаруашылығына арналған машина жасау.
Алға қойылған мақсаттарға жету бойынша стратегия және іс-әрекет:
• дағдарысты жағдай шегінде ірі ... ... ... детальді
талдау жасау және баға беру;
• дағдарыстан шығу бағдарламасын жасау және ... ... ... ... жасау:
• жеңілдетілген салықтар;
• баждар және салықтар ... және ... ... ... ... ең ... жағдай жасау режимдері.
7.Халықшаруашылығы үшін өте ... ... ... ... бойынша ұсыныстарды жасау және іске ... ... ... ... ... ... ету, оның
дамуы үшін сенімді келешекті база ... ... ... жету ... ... және ... 2005 жылға дейінгі кезеңге жеңіл өнеркәсіптік кешендер мен кәсіпорындар
үшін ... ... ... ... ... номиналды
өндіріс көлемін мемлекеттік деңгейде ұсыныс дайындау және бекіту;
- ... ... ... үшін өте ... ... ... ... деңгейде дайындау және бекіту;
- төмендегідей жағдайларды қамтитын өте ... ... ... ... ... ынталандыру жүйесін ... ... және ... ... ... өндіріс көлемінің кіріс салығынан босату;
- өте маңызды өнім ... ... ... ... ... салу;
- экспорттық салықтардан босатумен бірге номиналды құнынан ... ... ... негізгі лицензия беру.
8.Артықшылығы бар "Өнеркәсіп өзегін" қарқынды ... ... және оны ... асыру.
Мақсаттар: ел экономикасының "Валюталық локомативын", "өнеркәсіп өзегін"
тиімді тұрақтандыруға қол жеткізуді ... ... ... жету үшін ... мен ... ... өзегін" анықтау үшін ... ... ... ... және жағдайына ... ... ... ... өзегін" ... ... ... 1-2 жыл ішінде дайындау;
- ресурстық құралдардың концентрациясын ... ... ... ... ... ... ... дайындау және бекіту.
9.Жеңіл өнеркәсіпті оперативті ... ... және ... ... жүйесін дайындау және оны жүзеге асыру. ... ... ... ... және ... ... ... жеңіл
өнеркәсіптің нақты жағдайы туралы ақпараттармен камтамасыз ету; жеңіл
өнеркәсіптің өндіріс ... ... ... ... ... мен ... ... қарым-қатынасын ұйымдастыру және жеңіл
өнеркәсіпті ... ... ... шешімдерді қабылдау
мүмкіндігіне ие болу;
Алға қойылған мақсаттарға жету үшін стратегиялар мен ... ... ... ... ... ... құру, қаржы, шикізат балансы, материалдық ағымдардың қозғалысын
жүзеге асыру;
- ... ... ... ... ... ... ... болжамдарды дайындау жүйесін құру және оны ... ... ... барлық құрылымдарының қызметтерін ... ... құру және оны ... ... ұсынылған басқару шешімдерінің және нәтижелер талдаулық жүйесін құру
және оны ... ... ... ... БАСҚА ЕЛДЕРМЕН ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСЫ
Экономиканың сыртқы және ішкі ... ... ... тұрақты түрде өзгеріп отыруы заңды құбылыс. ... ... ... оның ... ... ... анықтау арқылы
экономиканың негізін қалау немесе қайта құру неғүрлым нақты жүргізілсе,
соғүрлым оның дамуы бірқалыпты жене ... ... ... ... ... ірі өзгерістер болмасын іргесі нық экономикалық жүйе күрделі
күйреуге ұшырай қоймайды.
Әлемдегі тауар, қаржы және валюта ... жиі ... ... тұтынушылық және инвестициялық белсенділіктің төмендеуі ұлттық
экономикалың өрлеуіне кесірін тигізіп ... ... ... ... ... ету үшін ... айқын мақсат пен міндеттер
анықтап алу ... ... ... ... қазіргі кездегі
ерекшелігіне макроэкономикалық тұрақтандыру меселелерінен гөрі ... ... ... ... ... ... ... үрдістері, ақпараттық сферадағы жоғары ... ... ... технологиялық бәсекелестік тенденциялары
экономикалық жүйені қайта қүруды талап ... ... ... ... ... үш ... бағытта дамиды: құрал-
жабдықтарды жаңарту негізінде халық ... ... ... ... ... ... мен мемлекеттерді біріктіру, жаңа ақпараттық
технологияларды еңгізу" - деп жазады.
Қазақстан бұл үрдістерге белсенді түрде қатысу үшін ... ... ... ... ... Биліктің барлық буындары мен
тармақтарында ... ... ... үшін жаңа ... ... экономиканың нақты секторын дамытуға басты назар аударылуы
қажет.
Жаңа технологиялар тек сырттан ... ... ... ... өрі ... өрі ... болатыны сөзсіз. Сондықтан
экономикалық жүйені нығайтудың бірден-бір жолы және оның ... ... ... ... ... ... ... - өркендеген қоғамды
құрудың базасы. Егер жеңіл өнеркәсіп жаңа ... ... ... тауар түрлерін шығара алмаса, ондай ел ... ... ... мемлекеттер қатарына қосыла алмайтыны ... ... ... ... ... қалған мемлекеттің экономикалық жүйесі
солқылдақ, әлсіз болары хақ. ... ... ... ... ... жеңіл өнеркөсіптік әлеует құру арқылы күшейтуге болады деп
тұжырым жасауға болады.
Ғылыми-өнеркөсіптік әлеуетті күшейту және ... ... ... ... заң әзірлейтін және атқару билік органдары кемектесіп отыруы
қажет. ... ... ... ... ... ырықтандыру, табиғи
монополиялар бағаларын тұрақтандыру, импорт алмастыру саясаты және т.б.
қазіргі кездегі экономикалық ... ... көшу ... ... ... отыр. Қазақстанда жүргізіле бастаған жеңіл
өнеркәсіптік саясат белгілі дәрежеде қолдау ... ... ... жеңіл
өнеркөсіп жоғары деңгейде дамып, ерекше ... ... деп айту ... ... ... ұлттық экономиканың "шикізаттық емес" салаларға
назар ... ... ... ... ... ... Бұның басты себебіне, көп
жағдайда, еліміздің экономикалық жағдайы әлемдік нарықтағы шикі мұнайдың,
табиғи газдың, қара және ... ... ... ... тәуелді болуы
жатады. Егер де оларға баға ... ... ... онда ... ... Ал, егер баға ... мемлекеттің бюджеті қысқарады, қаржы
қиыншылықтары пайда ... ... мен ... ... арасында қарама-қайшылықтар болуына байланысты экономиканың
әр түрлі салалары ... ... ... ... ... үшін ... ... өндеушілікке экономиканы әртараптандыру
жолымен жету керек болып отыр.
Қазақстанның болашаққа теңгермелі және тұрақты өрлеу ... ... ... ... бағыттан байқалады.
Отандық және шетелдік венчурлік капиталды тартуда, халықаралық
индустриялды-инновациялық қауымдастықты ... ... ... ... оған 2003 жылы ... 3 млрд. теңге бөлінбекші.
Сонымен, экономикалық жүйенің негізін құрайтын жеңіл өнеркөсіпті жаңаша,
дәлірек ... ... ... және оның ... ... алғышарттарын атап өтелік. Оларға мыналар жатады:
- бәсеке қабілеті жоғары, тұтынушылық қасиеті ерекше өнім ... және ... ие ... қамтамасыз ету;
- жеңіл өнеркәсіп өнімдерінің әлемдік нарыққа ... ... құны ... жаңа ... негізделген және ғылыми
жаңалығы бар өнімдерді көптеп ... ... ... ... сапалы түрде өзгеруі (табыс, жұмыспен
қамтамасыз ету, салық түрлерін ... ... ... ... және ... ... ... индустрияландырудың ұзақ мерзімдік
перспективаға ... ... ішкі ... ... ... ... бәсеке қабілеті
жоғары тауарлармен толық ... ... ... ... ... ... ... алатын
тауарлар өндіру мүмкіндігін көтеру;
- техникалық, ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп кешенін қалыптастыру жатады.
Аталған мақсаттарға жету үшін келесі міндеттерді шешу ... ... ... ... ... ... және жергілікті басқару
органдары тарапынан қолдау көрсету;
- ірі ... ... ... ... ... ... барынша кең пайдалану;
- жеңіл өнеркәсіптің өндірістік, ... ... және ... бойынша әлеуетін көтеру және жандандыру;
- жеңіл ... ... ... және ... және ... кәсіпорындардың мүмкіндіктерін молынан пайдалану;
- дайын соңғы өнім ... ... ... жан-жақты
жағдай жасау;
• кәсіпорындардың нарық талаптарына сәйкес жаңа ... яғни ... ... ... олардың
құрылымын жаңарту, қайта құру мәселелерін жан-жақты шешу;
- жеңіл өнеркәсіпті ... ... ... қоршаған
ортаны корғау жөне экологияны қорғауды кешенді түрде ұйымдастыру;
- жеңіл өнеркәсіпті ... ... ... және тиімді
нарықтық тетігін әзірлеу;
Қазақстанның сыртқы сауда айналымы кеден статистикасының ... ... ... ... 2004 ... 11547,7 млн. АҚШ долларын
кұрады және өткен жылмен ... 46 ... ... ... ... 7039,8 млн. АҚШ доллары болып, 42 пайызға ... ... ... АҚШ ... 52 пайызға өсті. Экспорттың жалпы көлеміндегі ТМД
елдерінің үлесі 23 пайызды құрады ... жылы — 21,5 ... Ал ... ... ... негізгі сатып алушылар болып табылатындар:
Швецария (17,4%), Ресей Федерациясы (15,4%), Қытай (12,2%), Италия ... (7,3%), Иран (4,3%), ... ... ... ... ... ... жеткізілімдердің 49,6% ТМД елдерінің
еншісінде (өткен жылы 46,6%). ... ... ... ... болып
табылатындар: Ресей Федерациясы (импорттың жалпы ... ... (8,5%), ... (6,0%), ... (5,9%), АҚШ (5,0%), ... ... Республикасы (2,8%), Италия (2,7%).
2004 жылдың ТМД елдерімен сыртқы ... ... 3858,0 ... ... және ... жылмен салыстырғанда 57% өсті, ... ... ... млн. ... 52% ... ... 2236,2 млн. ... 62%-ға өсті.
Жалпы тауар айналымындағы ТМД мемлекеттерінің үлесі 33% (өткен ... ... ... ... басқа елдерімен сыртқы сауда айналымы 7689,7 млн. АҚШ
долларын кұрап, өткен жылмен салыстырғанда 40% ... ... ... ... ... 39%-ға ... ... 2271,7 млн. доллар, 43%-ға өсті.
Біздің республикмыздың экспорттық потенциалы оның территориясы бойынша
бірқалыпты ... ... ... экспорттық потенциалын қайта
жаңғыртудың әр түрлі ... ... ... ... ... байланыстарын аймақтандыруда мұндай көзқарас тек қана ... ... ... қалыптастыру үрдісінде пайда болатын кез келген
мәселе аймақтық факторлар және шарттармен тығыз ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі
еліміздің экспорттық потенциалын оның территориясы бойынша бірқалыпсыз
бөлінуімен ғана емес, Қазақстанның мемлекеттік ... ... ... ... геосаяси, демографиялық ерекшеліктері,
әсіресе оның әлеуметтік-экономикалық дамуының ... ... ... басындағы бастау сәтінің әр түрлі деңгейі,
шаруашылықты мамандандыру мен ... ... ... ... ... ... ... жүру тереңдігі мен
шиеленістерінің, ... ... ... ... ... қарқынының бір
мазмұнды болмауы аймақтардың сыртқы нарыққа ... және ... ... ... шығуында әркелкі шарт қояды, бұл оларды
дифференциациялауды одан әрі ... ... ... ... жүйелі түрде қайта кұрудың
ауыртпашылығын еліміздің сыртқы ... ... ... және ... ... ... ең ... өзара әрекетін
қамтамасыз ететін аймақ деңгейіне ауыстыруда.
Қазіргі кезде Казақстан Республикасының сауда катынастары ... ... ... ... ... жабдықтау дүниежүзінің 120 астам елімен
жүргізіледі, импорттық тауарлар 120-ға жуық мемлекеттен келіп түседі.
1994-2003 жылдары ... ... ... ... ... ... ... 60,8 %-ға артты, осының ішінде ТМД ... тен 5147,7 ... ... 0,03 %-ға ... ал ... ... 3677,9-дан 9043,9 млн.долларға, немесе 2,46 есе көтерілді.
Сонымен, егер 1994 жылы ТМД ... ... ... ... ... 58,3 % , ... басқа елдерде-41,7% құраса, онда 2004 жылы осыған
сәйкес 36,3 % және 63,7 % ... ... ... ... ... ... 3542,5 ... млн.долларға немесе 2,58 есе, соның ішінде ТМД елдерімен 2075,5 тен
2390,4 ... ... 15,2 %-ға, ал ... сырт ... ... ... немесе 6,2 есеге артты. Сөйтіп, 1994 жылы ... ТМД ... үлес ... 58,6 % , ал ТМД-дан сырт ... ... %, ал 2004 жылы ... 26,2 және 73,8 % ... ... өнім
импорты 1994-2004 жылдары 5284,7-ден 5052,1 млн.долларға, немесе 4,4 % -ға
азайды, соның ішінде ТМД ... ... 2757,3 ... ... %-ға ... ал ... тыс елдерде 2210,9 млн.доллардан 2294,7
млн.долларға, яғни 3,8 %-ға ... ... ТМД ... өнім ... 1994 ... % ... ТМД-дан тыс елдерде - 41,8 % құрады, ал 2004 жылы - 54,5 %
және 45,5 % ... ... яғни ... ... ... ... экономикалық
байланысындағы басымдылықтар түбегейлі түрде өзгерді - оның ТМД ... ... ... ... ... бағдарынан 2004 жылғы ТМД-дан
тыс сыртқы экономикалық байланыста бағытталуы ... ... ... ... ... күрт ... ... себебі
белгілі. Сауда жеткізілімдерінің көп бөлігі олардың ... ... ... ... ... ... мамандану мен
еңбек бөлінісі тек объективті ғана емес, субъективті факторлардың ... ... ... ... басқа бөлігі ТМД елдерінің төлем қабілеті
төмен деңгейінен Қазақстан және ТМД ... оның ... ... ... және есептесу жүйесінің болмауынан қысқарды. Бірыңғай сомдық
аймақтың ыдырауы бұл ... тым ... ... ТМД және ... ... және ... ... өз территориясын әр түрлі кедендік және тағы басқа
шектеулермен ... ... ... ... ... ... Бірақ өзара сауданы азайтудың ең негізгі себебі -Қазақстанда және
баска ТМД елдерінде ... ... ... сипаты мен
карқынындағы қайшылықтардан туындаған шаруашылық механизміндегі пайда
болған айырмашылықтар болды. ... ... ... ... ... жаңаға өту көп қиындықтар туғызды. Ең негізгісі, егер де ТМД елдерінің
көпшілігі, ... ... ... Ресеймен энергоресурстар импортымен
байланысты болмағанда, сауданың кысқару қарқыны ... одан да көп ... ... ... ... ... көлемінде (ұйымдастырылмаған
сауданы есептемегенде) 2004 жылы жетекші орынды Ресей - 19,5 %, ... - 14,9 %, ... - 9,8 %, ... - 7,3%, ... - 5,3 % ... ... ... - 48,7 %, Германиядан - 6,6 %, АҚШ-
тан - 5.5%-ы, ... - 4,3 %, ... мен ... - 3 % ... өнімдер басым болды.
2004 жылдары республиканың экспорты және импортының тауарлық құрылымын
талдау экспорттың 97,4 %-зы, ... ... ... мен ... оны ... және тек 2,6 % ... мен құрал-
жабдықтарға келетінін көрсетті. Республика импортында 2004 жылы 41,3 %
машина мен ... 56 % - ... ... химия мен
металлургиялық өнімдер, азық-түлік тауарларына келеді екен. Республиканың
экспортты-импорттық ... ... ... ... ... ... потенциалының және жеңіл өнеркәсіптік даму
деңгейінің төмендегенін көрсетеді.
2004 жылы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... республиканың
сыртқы сауда айналымында ең негізгі орынды Атырау облысының ... ... 20,5 %, ... облысы- 14,7 %, Алматы каласы - 14,4 %, Шығыс Қазақстан
облысы — 7,6 %, ... ... — 6,5 %, ... ... — 6,3 %, Батыс
Қазақстан облысы - 6,2 % ... ... ... ... ... осы 7 ... ... сыртқы сауда айналымындағы үлес салмағы
76,2 % болды.
Республиканың ТМД елдерімен сыртқысауда айналымында 2004 жылы Алматы
қаласының ... ... — 15,4 %, ... ... — 12 %, Батыс Қазақстан
облысы — 10,9 %, ... ... ... - 10,1 %, ... ... - 8,7 %,
Қостанай және Ақтөбе облысы - 8,1 % ... ... 2004 жылы 7 ... ... ТМД елдерімен
сыртқысауда айналымындағы үлес салмағы- 73,3 % құрады.
2004 жылы республиканың дүниежүзінің басқа елдерімен ... ... ... ... ... тауар айналымы бойынша 28,6 %,
Қарағанды облысы - 18,1 %, Ал-маты қаласы — 13,8 %, ... ...... ... Қазақстан облысы — 6,2 % болғанын байқаймыз. Осы 5 аймақтың 2004
жылы ... ... ... ... сыртқысауда айналымындағы
үлес салмағы 75,1 % құрады.
2004 жылы жалпы республиканың сыртқысауда айналымында, соның ішінде ТМД
елдерімен және ... ... ... ең аз үлесі Қызылорда облысына
(сәйкес 0.9; 0,3; 1,3), Жамбыл облысына (сәйкес 0,8; 1,0; 0,6), ... 1,6; 1,4; 1,6) ... ... ... жылы нағыз экспортқа бағытталғандарға Атырау облысы - 25,7 %,
Қарағанды облысы -18,4 %, ... ... - 8,3 %, ... ... - 7,8 ... ... - 6,5 %. ... Қазақстан облысы - 6,4 %, Батыс Қазақстан
облысы - 5,6 % жатады екен.
Байқағанымыздай, осы 7 ... 2004 жылы ... ... салмағы 78,7 % болды.
ТМД елдеріне 2004 жылы ең көп экспортқа жіберген Батыс Қазақстан - 19,2
%, Павлодар-15,3%, Алматы қаласы-10 %, ... ... - 8,6 ... - 7,7 %, ... ... - 6,3 % ... яғни осы 7 аймаққа
ТМД елдеріне республиканың экспортының 76,4 % келді.
Дүниежүзінің баска ... 2004 жылы ең көп ... ... Атырау
- 33,9 %, Қарағанды - 22,2 %, Маңғыстау - 9,8 %, Алматы ... - 7,6 ... ... облысы-6,4 %, яғни алыс шетелдерге республикалық экспорттың
79,3%-ы осы 5 аймаққа келді.
Республика ... ... ... ... 2004 жылы ТМД ... ... елдерінде Жамбыл (сөйкес 0,3; 0,8; 0,2), Солтүстік
Қазақстан (сәйкес 0,9; 2,9; 0,2), ... ... 0,5; 1,3; ... ... аз болды.
2004 жылы республика импортында жетекші орынды Алматы қаласы - 25,5%,
Атырау -11,1%, Шығыс Қазақстан - 9,9%, ... - 7,9 %, ... ... ... ... - 5,9 %, Павлодар - 5,8 % облыстары иеленді, демек осы ... ... ... 73,4 % ... ... ... 2004 жылы республика импортында ең көп үлес Алматы
қаласына - 20,1 %, Шығыс ... - 13,4 %, ... - 9,5 %, ... ... %, ... - 8 %, ... -7,7 %, Ақтөбе-7,1 % облыстары, яғни ТМД
елдеріне Қазақстан ... 75 % осы 7 ... ... ... басқа елдерінен 2004 жылы ең көп импорттаушыларға Алматы
қаласы - 32,1 %, Атырау - 14,7 %, ... ... - 11,5 %, ... - 6
%, ... Қазақстан - 5,6 % облыстары мен Астана қаласы - 5,7%, яғни осы 6
аймаққа дүниежүзінің баска ... ... ... 76,1 % ... ... ... ... соның ішінде ТМД және
дүниежүзінің баска елдерінен ең аз үлес ... ... ... 1,5; ... ... (0,6: 0.4; 0,8), ... ... (2,3; 2,4; 2,0), Ақмола
(2,6; 3,8; 1,2) облыстарына келген.
Экономиканың ашықтығы әр ... ... ... ... пен ... ... дифференциациялауды және дүниежүзінін жеке елдері мен
зоналарын тарту арқылы қазақстан кеңістігін аймақтандыруды күшейте түсті.
Егер де экспорттың ... ... ... болсақ, онда ол
әр түрлі аймақтарда өзгеше. Мысалы, соңғы жылдары, яғни ... ... ... ... ... көп экспортталған - 70-80 %, Маңғыстау
облысында өнімнің 45-50 %-ы ... ... ... 20-23 ... ... ... мен Италияға, Қарағанды облысына — 18-25
%-ға дейін өнім Германия, Италия және Қытайға, Павлодар ... - 60-70 ... ... Федерациясына, Шығыс Қазақстан облысында 25-30 % өнім
Нидерландыға, 15-19 %, ... ... 8-10 % - ... ... — 27-30 % өнім ... 20-25 % ... Федерациясына, 12-15 %
- Қытайға, Оңтүстік Қазақстан облысында - 55-58 % Италияға ... 6-7 %-дан - ... мен ... ... ... - 40-45 % ... және 22-25 % - ... экспортқа жіберілген.
Аймақтар импортының географиялық құрылымы туралы тауарлар импортының
көп бөлігі Ресей Федерациясынан келетінін атап көрсетуге ... ... ... яғни ... ... ... облысында аймақтың барлық
импорт көлемінің 23-38 %-ы Ресейден, Ұлыбританиядан - 31-16 %, АҚШ-тан ... ... ... - ... жалпы көлемінде 53-55 % Ресейден,
Қарағанды облысында импорттың жалпы көлемінде 48-55 % ... ... ... ... жалпы көлемінде 57-60 %-ға ... ... ... ... - импорттың жалпы көлемінде 35-40 % Ресейге, 10-
11 % - ... 7-9 %-дан ... АҚШ, ... ... Оңтүстік
Қазақстан облысында - жалпы импорт көлемінде 40-44% Ресейге, 12-15 ... ... ... ... ... ... 20-25 % Ресейге,
13-18 % - Қытайға, 8-10 %- Германияға, 5-8 % ... ... ... ... ... ... ... алыс
шетелдерге (Атырау, Маңғыстау, Қараганды, Оңтүстік Қазақстан облыстарында)
экспорт көп болса, ал басқа аймақтарда алыс ... мен ... ... Алматы, Павлодар облысы, Алматы қаласы) экспорттың көп ... ... ... ... ... жыл бойы көптеген мемлекеттердің
индустрализациясының негізі ... ... ... сала ... саналады.
Әлемдік жеңіл өнеркәсіп негізінен текстильді, тоқыма және аяқ киім
салаларымен ... ... ... ... ... өндіретін
негізгі мемлекеттерге АҚШ (10 млрд. метр), екінші орында- Үндістан ... ... одан ... ... Жапония, Қытай, Корея Республикасы,
Тайвань мемлекеттері алады. ... ... 2 ... метрден кем
өндіреді.
Қазақстандағы жеңіл өнеркәсіп ... ... ... негізгі себебі олардың импортталатын тауарларға қарағанда
(көбінесе Қытай, Турция, ... ... ... ... ... төмендеуі. Импорттық маталар отандық маталарды
бағасы бойынша да, сапасы бойынша да ішкі нарықтан ығыстыруда.
Жеңіл өнекәсіп ... ... бұл ... ... ... байланысты. Қазақстан үшін салаға қажетті шикізатты өндірудің
үлкен алғышарты бар. Мәселен, қазіргі ... жүн ... ... ... ... ... ... (орта Азия мемлекеттері бойынша).
Жуылмаған ... 1 ... ... ... жылы 640-1960 АҚШ ... ал ... ... АҚШ доллары шамасында болған.
Натуралды отандық шикізаттар мен өзіндік өндірісті дамытуға ... ... ... бұл ... ... жағдайы қуантарлық емес.
Ішкі нарықтаңы сұранысты қанағаттандыратын тауарлардың көбі ... ... жуу ... 99% ... ... көлемі бойынша), аяқ
киім бойынша- 93,8%, сабын- 69,6%, жүн маталары- 64,7%, нәски бұйымдары-
56% ... ... ... мата мен ... ... ... ... алдыңғы қатарда (68,4%-85,6%). Жуу құралдары, аяқ киім
және нәски ... ... ... ... көбінесе ТМД елдерінен,
Қытай (43-76%), Италия (12,7%) және Турция (4,6-12%) ... ... ... ішінде аяқ ким тауарларының импорты
алдыңғы қатарда. Соның ішінде екіден үш бөлігін- Қытай, 12,4%- Ресей, ... пен ... ... ... Аяқ киім, мата және киім бойынша ішкі
нарықтың сыйымдылығы шамамен жылына 45 ... ... ... ал ... ... ... 4-5 млрд. теңгені немесе тек қана 10% құрайды. ... ... ... көлемінде импорттың үлесі 35% құраған болатын.
Қорытынды
Мемлекеттің орасан зор рөлі мен оның ... ... ... ... ... және саясат қатынастарымен байланысты. Мемлекет
қоғамдық жүйенің өзегі, ол билікті бақылайды және барлық басқа мемлекеттік
емес ... ... ... ... өмір ... және ... ... Мемлекет жалпы мүддені
жекеден ... адам ... жаңа ... ... ... пайда болуы және өмір сүруі тарихи қажеттілік
қана емес, сонымен бірге ... ... ... ... және
маңызды факторы болып табылады.
Мемлекеттің пайда болуымен бірге оның экономикалық қызметі қалыптасады.
Мемлекеттің ... ... ... ... ... және ... айналады. Үкіметтің "ұлы қолы", А. Смит ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу (ЭМР) нарықтық экономика ... бұл ... ... жүйенің өзгеру жағдайына бейімделу
және тұрақтандыру мақсатында заң шығару, атқару және бақылау сипатындағы
белгілі ... ... ... саясаты кез келген үкімет үшін,
нарықтық немесе әміршіл-бөлу экономикасы екендігіне қарамастан ... ... ... ... белгілі құралдар арқылы ықпал етеді, бұл -
үкіметтің және ... ... ... мақсаттарына жету үшін
экономикалық реттеу шаралары және әдістерімен түсіндіріледі.
Қазіргі жағдайда мынадай ... елге ... ... табылады:
- бағаны реттеу;
- ... ... ... ... ... ... несиелер;
- дотациялар, субсидиялар, субвенциялар;
- ... ... ... және ... емес ... ... федерация субъектілерінің қаржылары;
- мемлекеттік бюджеттің жетіспеушілігі;
- ... ... ... және сыртқы);
- жергілікті қаржылар;
- ... ... ... ... ... ... ... объектілерін мемлекетке меншіктеу және жекешелендіру.
Реттеу құралдарының тізбесі ЭМР-ді құқықтық, әкімшілік, экономикалық
төте және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының дамуының алғышарты болып жеңіл
өнеркәсіп саналады. Қазақстан ... ... ... ... де ... ... бойы ... қалыптасқан ... ... ... диспропорциялар қазіргі кезде одан да
әрі дағдарыстық құбылыстармен өндірістің тоқтап құлдыруымен терендей түсті.
Мұндай жағдайда, ... 2005 ... ... ... ... ... басты мақсаттарын анықтау керек.
Әлемдегі тауар, қаржы және валюта нарықтарында жиі кездесетін тұрақсыз
жағдай, тұтынушылық және ... ... ... ... ... кесірін тигізіп отырады. Экономикалық өрлеудің жоғары
қарқынын қамтамасыз ету үшін перспективаға ... ... пен ... алу ... ... Әлеуметтік-экономикалық дамудың қазіргі кездегі
ерекшелігіне макроэкономикалық ... ... гөрі ... ... мәселелеріне ерекше назар аудару жатады.
Қазақстанның сыртқы сауда айналымы кеден статистикасының ұйымдаспаған
сауданың есебінсіз деректері бойынша 2004 ... 11547,7 млн. АҚШ ... және ... ... ... 46 пайызға өсті, соның ішінде
экспорт- 7039,8 млн. АҚШ доллары болып, 42 ... ... ... ... АҚШ ... 52 ... өсті. Экспорттың жалпы көлеміндегі ТМД
елдерінің үлесі 23 пайызды құрады ... жылы — 21,5 ... Ал ... ... ... негізгі сатып алушылар болып табылатындар:
Швецария (17,4%), Ресей Федерациясы (15,4%), Қытай (12,2%), ... ... (7,3%), Иран (4,3%), ... ... (4,1%).
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. 14. 1997 жылғы 19 маусымдағы «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау
туралы» Қазақстан Республикасының Заңы
2. Алимбаев А. ... Б., ... А. ... ... ... дамуы // Транзитная экономика, №1,
1998.
3. Арыстанов А.К. Микронесиелендіру жеңіл кәсіпкерлікті ... ... // ... МГУ, №2, ... ... М. ... кредитование – необходимое условие развития
легкой промышленности в РК // ... ... №4, ... ... Б. ... ... ... предпринимаельства в
Казахстане // Аль-Пари, №6, 2000.
6. Барсуков ... ... ... ... // ... №6, 2002.
7. Башамкулов А., Исенов М., Коянов А. Темпы и приоритеты малого и
среднего ... // ... №3, ... ... Т. О ... ... предпринимательства в Карагандинской
области// Экономика и статистика, №4, 2000.
9. Бекназарова А.Т. ҚР кәсіпкерлік дамуының ... ... ... ... // ... жаршысы, №5, 2001.
10. Дауранов И., Рудецких А. Бизнес-инкубатор – основной ... ... ... // ... ... №12, ... Дауранов И., ... А. ... ... ... // ... Казахстана, №11, 2002.
12. Дауранов И., Рудецких А. Сегодня и ... ... ... ... №6, 2002.
13. Дауранов И., Рудецких А. Поддержка малого ... ... ... №4, ... ... С. ... спектора не регистрированной предпринимательской
деятельности // Вестник МГД, №7, 2000.
15. Имашев Б. В рамках свободной конкуренций// Вестник КазНУ, №1, ... ... Р.С. ... ... экономики
Алматы. «Білім» 1999. – 245 стр.
17. Каренов Р.С. Государственное и ... ... ... 198 ... Каренов Р.С., Шаекина Ж.М. Региональная экономика Издательство-
КарГУ.
19. Имашев Б. ... ... ... // ... №4, ... Кадыргалина Б.М. Организация малого предпринимательства в
Казахстане: ... ... и ... ... // ... ... ... Кубаев Е., Кырбасов Е. Состояние и направления развития ... и ... в ... // Экономика и статистика, №4,
2000.
22. Кулеев П., Кантарбаева А. Институциональные структуры поддержки
малого и ... ... в ... // Аль-Пари, №6, 2001.
23. Матаев Т.М. Аймақта жеңіл кәсіпкерлікті ... ... ... №10, ... Нургалиева Б. Льготы для субъектов легкого предпринимательства ... и ... №7, ... ... А.С. Экономические механизмы регулирования
предпринимательской деятельности // Транзитная ... №5, ... ... А.С. ... ...... развития // Вестник
предпринимателя, №7, 2002.
27. ... В.И., ... В.Л. ... ... ... в Республике Казахстан // Аль-Пари, №7, 2001.
28. Рымкулов И.И. Механизмы поддержки предпринимательства // Аль-Пари,
№2, 2001.
29. Рыстамбаев А.Д. ... ... ... ... опыт ... // Алматы, 2001.
30. Сайден О., Тургенбаева А. Много критериальная оценка ... ... в ... ... // Транзитная экономика, №4-5,
2001.
31. Ткачук С.А. Малое предпринимательство: реальность и иллюзий ... ... №4, ... ... Кәсіпкерлекке – ерекше назар // ... ... ... ... Токсанова А.Н. Развитие систем управления малым бизнесом в РК ... ... ... экономическая, №1, 2002.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет
Алматы қаласындағы экономиканы мемлекеттік реттеу24 бет
Алматы қаласындағы экономиканы мемлекеттік реттеу ерекшеліктері56 бет
Дамыған және дамушы елдердің экономиканы мемлекеттік реттеуі18 бет
Мемлекеттің экономиканы реттеу11 бет
Мемлекеттің қаржы жүйесі және оның экономиканы реттеудегі рөлі25 бет
Нарықты экономиканы мемлекеттік реттеу9 бет
Нарықтық экономиканы мемлекеттік реттеу13 бет
Нарықтық экономиканы мемлекеттік реттеу.33 бет
Нарықтық экономиканы реттеу жүйесіндегі мемлекеттік бюджеттің маңызы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь