Ақшаның маңызы мен қызметі

ЖОСПАР.

Кіріспе
1 тарау. Ақшаның маңызы мен қызметі және ақша айналымы
1.1. Ақшаның маңызы мен қызметі
1.2. Ақша айналымы мен оның құрылымы
1.3. Аударым арқылы ақша айналымы: есеп айырысу формалары мен ұйымдастыру қағидалары

2 тарау. Ақша жүйесі және оның элементі
2.1. Ақша жүйесінің түсінігі. Ақша жүйесі элементтер сипаттамасы
2.2. Ақша жүйесінің түрлері



3 тарау. Халықаралық валюта қатынастарының негіздері
4.1. Валюта қатынастары мен және валюталық жүйе: түсініктер, элементтер
4.2. Халықаралық есеп айырысулардың баланстары. Төлем балансы

Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер.
        
        ЖОСПАР.
Кіріспе
1 тарау. Ақшаның маңызы мен қызметі және ақша айналымы
1.1. ... ... мен ... Ақша ... мен оның ... ... арқылы ақша айналымы: есеп айырысу ... ... ... ... Ақша ... және оның ... Ақша жүйесінің түсінігі. Ақша жүйесі элементтер сипаттамасы
2.2. Ақша жүйесінің түрлері
3 тарау. Халықаралық валюта қатынастарының негіздері
4.1. Валюта қатынастары мен және ... ... ... ... ... есеп айырысулардың баланстары. Төлем балансы
Қорытынды.
Қолданылған әдебиеттер.
КІРІСПЕ.
Ақшаның рөлін айқын түсінуден басқа нарықтың ... ... ... үшін одан маңызды ештеңе жоқ. Өйткені, ақша «нарықтың
тілі» деп жайдан-жай аталмаған.
Ақша жалпыға бірдей эквиваленттің ... ... ... тауар. Олар
тарихтың белгілі бір кезеңінде өз бетімен бөлініп шықты.
Ақшаның пайда болуының тікелей ... ... ... натуралды шаруашылықтан тауар өндіруге және тауар айырбастауға өту;
- тауар өндірушілерінің – жасалынатын өнімдерін меншік иелерін ...... ... ... ... ерекше тауар, басқа да
тауарлардың құынын білдіреді және тауар өндірушілер өнім еңбегінің арасында
делдалдық айырбас үздіксіз жүреді.
Жалпыға ... ... рөлі ... ... алтынмен бекітілген.
Экономикалық санат ақша маңызы ретінде тұтастық үш ақша ... ... ... ... ... ... құнның (меновая) дербес формалары;
- сыртқы заттың еңбек өлшемі.
Ақша айналымы ақша ... ... және ... ... ... процесін көрсетеді.
Ақша айналымы құрылым әр түрлі нысандар арқылы бөлуге болады. Ақшаның
тәуелді қызмет ету ... ақша ... ... ... кең ... ... Сондықтан, осы нысан бойынша ақша айналымы қолма қол және
аударым ақша болып бөлінеді.
Заңдылықтар тәртібінде ... және ... ... ақша ... ... ... салынғандығы туралы түсінік беріледі.
Әр мемлекетте өзінің ұлттық ақша жүйесі қалыптасқан. Басқа жүйелердей,
ақша ... ... ... ... ... ... ақша ... екі ішкі жүйе қосуы керек: қолма
қол есеп айырысу ... және ... ... есеп ... ... ... курстық жұмыстың маңызы нарық жағдайында өте жоғары деп
санаймын, өйткені ақша, несие және ... ... ... ... ... ... мақсаты ақша жүйесінің мәнін, өзіне тән элементтерін
қарастырып, ақша ... ... ... және ... кезеңдегі
ақша жүйесінің өзгеруін қарастыру.
1 тарау. АҚШАНЫҢ МАҢЫЗЫ МЕН ҚЫЗМЕТІ
ЖӘНЕ АҚША АЙНАЛЫМЫ.
1.1. ... ... мен ... рөлін айқын түсінуден басқа нарықтың экономика қызметінің
тетіктерін түсіну үшін одан маңызды ештеңе жоқ. ... ... ... деп ... аталмаған.
Ақша – жалпыға бірдей эквиваленттің рөлін орындаушы, айрықша тауар.
Олар тарихтың белгілі бір кезеңінде өз бетімен бөлініп ... ... ... ... ақшаның рөлін әр-түрлі тауарлар (аңдардың, астық, мал
түрлері) атқарады, ... ол ... ... (алтынға, күміске)
көшті.
Карл Маркс нақты материалды зерттеу негізінде, «ақша – ... тән ... ... - деп ... ... болуының тікелей алғы шарттары болып саналатындар:
- натуралды шаруашылықтан тауар өндіруге және тауарларды айырбастауға
өту;
- тауар ...... ... ... ... ... пайда болғанға дейін натуралды (заттай) айырбас орын ... ... ... ие ... ... ... ... ірі еңбек бөлінісі
негізінде бірте-бірте еңбек бөлінісі мен байланысты болды.
Қолөнер кәсібінің егіншіліктен бөліну нәтижесінде тауарлы ... ... ... ... арасында тұрақты айырбас қалыптасты. Тауар айырбасы
дамуының нәтижесінде барлық тауарлардың ішінен айрықша тауар – ақша ... ... ақша ... ... ... жалғастыруды көздеді, бірақ,
ол айрықша тауар, жалпыға бірдей тауар болып саналады.
Ақша – ... ... ... ... ... тауар, басқа да
тауарлардың құнын білдіреді және тауар өндірушілер өнім еңбегінің арасында
делдалдық ... ... ... ... ... рөлі ... ... алтынмен бекітілген.
Экономикалық санат ақша маңызы ретінде тұтастық үш ақша ... ... ... ... ... ... ... (меновая) дербес формалары;
- сыртқы заттың еңбек өлшемі.
Жалпыға бірдей делдалдық ... ... ... ... ... ... айырбас мүмкіндігін білдіреді. ... ... ... өнер ... және т.б. ... бұл ... тауарды
тікелей айырбастау мен салыстыру кезінде айрықша көрінеді. ... ... ... ... ... қажеттілік шеңберлерімен
және мұндай операциялардың баламалық талаптарының сақталуы мен ... ... ... ... тек қана ... ... ... құн (меновая) формасындағы ақшаны пайдалану тауарларды
өткізумен тікелей байланысты ... Бұл ... ... ... ... ... – несиелер беру, саудалық қарыздарды өтеу, мемлекеттік
бюджеттің кірістерін қалыптастыру, орталық ... ... ... ... сату.
Сыртқы заттай еңбек өлшемі тауарларды өндіруге жұмсалған еңбек, ақшаның
көмегімен өлшенуі мүмкін, олардың құнын құрайды.
Сонымен, ... ... ... ... ақша тек ... ... құралы ғана болып саналмайды, ... ... ... 5 ... ... құн ... айналым құралы; төлем құралы;
жинақтау құралы және қазынаны құру; әлемдік ақшалар.
Ақша - құн өлшемі ретінде. ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл қызмет барлық тауарлардың құндылығын
өлшеу ... ... ... ... ... ... шикізат, уақытша және
т.басқаларына шығындалғаны. Сондықтан, тауар формасы ақшаға ... ... ... ... ... ... қажет. Тауар құны ақшалай түрде
көрсетілген, оны-баға деп санайды. Ақшада құн болмайды, олар сатып алушының
қабілетін ... олар ... ... ... ... ... білдіреді.
Айналым ретінде ақшаның қызметі. Алынған тауарларды төлеу үшін, ақша
қызмет көрсетеді. Тауар сатып алушы және оны төлеу бірге ... ... ақша ... ... ... Ақша ... ... қысқа
мерзімдік төлем құралы болып қолданылады. Сол ақша ... әр ... көп ... ... және бір келісімге қатысушыдан екінші бір
қатысушыларға орын ауыстыру ретінде қолданылады. Бұл қызметте ... ... ... ... ... ... Кеңінен қолданылады, мысалы,
ақшалай түрде сауданың берілуі, қаржы мүшелерімен ақшалай ... ... ... ... ... мүшелерінен әдіс алуы), сондай-ақ, еңбек
ақы бойынша борыштарды және ... ... өтеу ... өтем ... ақшалар кең түрде пайдаланылады. Мұндай қызметте ақша қолма-
қол, сондай-ақ аударым арқылы қолданылады.
Айналу әдісінің ... екі ...... ... және ... әдісі
шетел авторларының жұмысында ақша бір қызметте ғана ... ...... айналымға қатысуды, оның ішінде айналу әдісінің
қызметі және ... ақша ... ... және ... ... ... Ақшалай жинақтардың құрамына ... ... қол ... ... есеп ... ... ... Ақшаның қаржы қызметін орындауы, соның көмегімен уақытша
бос ақша қаражаттарын пайдалану мүмкін болатын, оларды басқа ... ... мен ... ... беру үшін ... әр-түрлі
буындары мен халықта құралатын несие қатынастарын дамытудың маңызды алғы
шарты болып саналады.
Әлемдік ақша ... ... ... ... ... ... әлемдік нарықтың пайда болуы, әлемдік
ақша қызметінің пайда болуының алғы шарты ... ... ... ... ... ... ... қатынастарда немесе әртүрлі елдердегі заңды
және жеке ... ... ... ... ... Ақша айналымы мен оның құрылымы.
Ақша айналымы ақша белгілерінің ... және ... ... ... ... ... ... құрылымын әртүрлі нысандар арқылы бөлуге болады. Ақшаның
тәуелді қызмет ету түрлері, ақша айналымының жіктелуі неғұрлым кең ... ... ... осы нысан бойынша ақша айналымы ... ... ақша ... бөлінеді.
Аударымдар арқылы жасалатын айналым – бұл жинақтық төлем қол ақшалай
жүзеге асырылады.
Ақша айналымының екі бөлігі де ... ... ... және біреуі
екіншісіне ауыса береді.
Дегенмен, мұндай маңызды жіктелуге қарамастан, ол, ақша ... ... жеке ... ... Ақша ... ... ... бөліктер қызмет көрсететін қатынас сипаты – сондықтан, ақша
айналымының жіктелуінің белгілері осы ... ... ... ... осы ... ... екі ... бөлінеді:
- өнімдерді сатып өткізу мен өндіру процесі ақша ... ... ... есеп ... ... ... ақша айналымы тауар емес төлемдер сипатымен байланысты (жалақы,
сақтандыру төлемдері, ... және ... ... ... ақша ... есеп ... формалары
мен ұйымдастыру қағидалары
Аударымдар арқылы жасалатын ... ... мен ... ... ... қол ақша төлемдеріне ... ... ... ... ... ... жағдайда ақша белгілерін
жасау, жеткізу, сақтау және есебін жүргізу үшін ... ... ... маңызды түрде үнемдеуге қол жеткізіледі. Есеп
айырысушылардың ... ... ... ... ... ... есеп
айырысулар кезіндегі ақша қаражаттарының тез айналым жасауына ... ... ... ... және соңғы қорытындысында ақшаның
банктегі айналымының жеделдеуіне әкеледі.
Аударым жасау арқылы есеп айырулардың маңызы, бәрінен бұрын, шаруашылық
органдар қорларының ... ... ... ... ... ... ... жасау арқылы есеп айырысулар бұл банк айналымындағы ақшаның
қозғалысы, яғни, олардың ... ... ... ... есеп ... ... ... түріндегі ақшалай сомаларды
аударуы.
Аударымдар арқылы жасалатын төлем айналымы ақша ... ... ... ... ... Ол: өнімдерді, қызметтерді, жұмыстарды
жүзеге асыру; ұлттық табысты бөлу және қайта бөлу; банк ... алу ... ... ... табыстарын төлеу және пайдалану сияқты шаруашылық
қатынастарының ... ... ... ... және ... органдар, тұрғын халық
осы есеп ... ... ... ... Қатысушыларға
байланысты есеп айырысу операциялары екі топқа бөлінеді:
• қатысушылар ... мен ... ... ... ... емес
айырысу операциялары;
• тек қана банктер қатысатын, банк аралық есеп айырысулар.
Экономикадағы нарықтық қатынастардың дамуы аударымдар арқылы ... ... ... оның ... ... ұйымдастыру қағидаларының
негізін өзгертуді талап етті.
Аударымдар жасау ... есеп ... ... ... қаражаттарды
сақтау мен аудару үшін клиенттерге ашылатын, оларды банктің есеп шоттары
бойынша жүзеге асырудан тұрады.
Шаруашылық жүргізудің ... ... банк ... ... ... экономикалық жағынан дұрыс болушылық жағдайларымен
келісілуі, нарық субъектілерінің экономикалық дербестігімен және өзінің іс-
қимылдары үшін олардың ... ... ... ... тиіс.
Аударымдар жасау арқылы есеп айырысулардың осы қағидасы нарық
жағдайында ... ... сол ... жеке ... ... бар
екендігін атап көрсету маңызды болып саналады.
Аударымдар жасау арқылы есеп айырысудың ... ... ... есеп ... ... ... арқылы олардың иелерінің басқаруы
бойынша олар үшін белгіленген төлемдер ... ... ... және есеп
шоттағы ақша қалдықтары шегінде жүзеге асырылуы тиіс.
Үшінші қағида – аударымдар жасау арқылы есеп айырысу формаларын ... ... ... ... ... Бұл ... сондай-ақ, шарттық
және есеп айырысу қатынастарын ұйымдастырудағы нарық субъектілерінің
экономикалық дербестігін бекітуге және осы ... ... ... ... арттыруға мақсатталған. Банктерге
төлемдер жасау кезінде делдалдық рөл бөлінеді.
Біздің пікіріміз бойынша, тағы екі қағида қосу ... ... ... қамтамасыз етуі.
Төлемдердің жеделдік қағидасы-шаруашылық, ... ... ... ақы төлеуге, жұмысшылармен жасауға ұжымдық ... ... ... келісімдерінде, мердігерлік шарттарда және
басқаларда қаралған мерзімдерден шығара ... ... ... есеп
айырысуларды жүзеге асыруды білдіреді. ... ... ... ... ... ... ... іс-тәжірибелік тұрғыдан аса
үлкен маңыз алады. Кәсіпорындар және нарықтық ... ... ... ... ... ... ... ие бола
отырып, өзінің ақша айналымын тиімді түрде құрып, қарызға алатын ... ... ... дәл ... және өз балансының өтімдігін басқара
алады.
Жақтардың келісімдері бойынша төлемдер жедел (шұғыл), уақытынан бұрын
және (қалдыру) кешеуілдейтін төлемдер болуы мүмкін.
Жедел ... ... ... жүзеге асырылады:
а) аванстық төлем немесе тауарды жөнелтуге дейін;
б) тауардың тікелей акцептік жолымен немесе
тауарды жөнелткеннен кейін;
в) ірі ... ... ... ... және ... дейінгі төлемдер жақтардың қаржылық
ережелері үшін шығынсыз ... ... ... орын ... ... ... өндіруде үздіксіз тұтыну құралдары қарастырылып, бекітілген
шарттар, уақытында есеп шот төлемдерінің орнын ... ... ... ... мерзімдегі төлемдердің үзбеліліктері айналым әдістеріне
зиян келтіріп, ақыр соңында төлемақы дағдарысына ұшырайды.
Төлемнің қамтамасыз етілгендігі туралы қағида төмен ... ... ... ... байланысты, өйткені, төлемнің қамтамасыз
етілгендігі ақша қаржыларын алушылардың алдындағы міндеттемелерді өтеу үшін
пайдаланылуы мүмкін, оның ... ... ... ... төлеушінің
қолдағы төлемінің жеделдігінің сақталуын болжайды.
Барлық есеп айырысу мен өзара келісулер бір-бірімен тығыз байланысты.
Банктердің өз клиенттеріне ... ... ... ... және ... кездегі есепшоттарда аударым арқылы есеп айырысу
операцияларына шағылады.
Жеке тұлға, корреспондентциялық және заңдық есеп ... ... ... ... ... ... есепшоттарға бөлінеді.
Материалдық өндіру – экономика базалық аударым арқылы есеп айырысу
болып табылады.
Осының ақырында, есеп айырысу ... ... ... ақша
айналымына (3:4) әкеліп соғады. Қалған төлем ақы айналымының бөлігі – бұл
есеп айырысу ... емес ... ... және әлеументтік
сақтандыру, несие мекемелерімен, басқару органдарымен, сотпен, төрешілікпен
және т.б. ... ... ... ... ... ... ... қолданылады:
• төлемдік тапсырмалар;
• чек;
• вексель;
• төлемдік ұсыныс-тапсырмалар;
• инкассалық бұйрықтар, ... ... ... ... кеден іс органдары;
• Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің заң жүзінде ... ... да ... ... мен ... алушылар арасындағы есеп айырысу формалары өздерімен
келісілген шарттарда анықталады.
Екі жақтың өзара талаптарының есеп ... ... ... ... ... ... арбитражда, аралық сотта шешіледі.
Банктік операцияларға байланысты жіберілген жолсыздықтарды, банкке
байланысты ... ... ... ... ... ... аударым арқылы есеп айырысу,
есеп айырысу ... ... ... ... жүргізіледі.
Соммада бенефициардың пайдасына ... ... ... ... банк ... ... аударылғанын ұсыну ретінде
төлем тапсырмасы қызмет етеді.
Берілген жазылған күннен бастап 10 күнтізбелік ... ... ... ... тапсырмасы (өтініші) ақша аударымына алынады.
Чек – банк алушының чек берушілік жазбаша түрдегі бұйрығынан ... ... ... чек ... ақша ... ... ... олардың
арасындағы шартта негізделген төлем құжаты.
Вексель – ақшаның сөзсіз біржақты міндетінен тұратын, қатаң тәртіпте
бекітілген формадағы ... ... ... территориясында вексел мен чекті қолдану
сапасын жүзеге асыруда Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... және чекті қолдану сәйкестігін реттейді.
Төлем талап-тапсырма жеткізілген тауарлар, ... ... ... құжаттар негізінде білдірілетін ақшаны жөнелтушіге
ақысын төлеу туралы бенефициар талабын көрсетеді.
Төлем талап-тапсырма ақшаны жөнелтушінің акцепті ... ... ... ақша ... ... бар ... ... ғана ақша
жөнелтушінің банкісімен орындауға жатады.
Инкассалық бұйрық, сондай-ақ, салық қызметінің органдарымен кеден
органдарының ... ... заң ... қаралған жағдайларда ақша
жөнелтушінің келісімінсіз, жөнелтушінің пайдаланылатын төлем құжаты болып
саналады.
2-тарау. АҚША ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... Ақша ... ... Ақша ... ... ... тәртібінде тарихи және бекітілген еліміздегі ақша айналым
формаларын ұйымдастыру жөнге салынғандығы туралы түсінік беріледі.
Нобайдан көрініп тұрғандай - ... ... ... ... элементі оның ұйымдастыру қағидасы болып табылады.
Ақша жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... ақша жүйесі келесі элементтерді енгізеді:
Ақша бірліктерінің атауы. Бұл ақша жүйесінің ... ... ... ... ... ... жағдайларда ақша бірліктері
жаңа атау белгілеуі мүмкін. Ресейде 1922 – 1947 жылдар аралық ... ... ... және ... атаулары болған. Ақша
өзгерісінен кейін 1947 жылдан қазіргі кезге ... ... ... ... ... ақша ... болып «Теңге» саналады. Қазақстан
Республикасының Ұлттық ... ...... - 15 ... 1993 жылы
енгізілді.
Схема 1.
Ақша белгілерін қамтамасыз ету тәртібі. Қамтамасыз ету ... ... ... қызмет етеді (тауарлы-материалдық
құндылықтар, алтын және ... ... ... ... ... ... ... ақша белгілерінің қамтамасыз етілуі Ұлттық
банктің барлық активтері болып табылады.
Эмиссиондық механизм. Ол ... ақша ... ... және ... ... тартып алуды көздейді. ... ... ... ... айрықша түрде Ұлттық банк формасында ақша
банкоттары мен банк ... ... ... ... алу, олардың
айналуын ұйымдастыру және айналымнан алып тастау жүзеге асырылады.
Несие операцияларының іске ... ... ... ... ... шығарылады. Сауданы өтеу барысында айналымнан ақшаны
алып қою ... ... ақша ... құрылымы. Оны екі жақты қарастыруға болады.
Қолма-қол және аударым ақшаларының көлемі арасындағы ... ... ақша ... барлық ауқымда ақша белгілерінің әртүрлі қағаз
ақшалай арасындағы байланыс.
Ақша айналымын ... ... ... тәртібі. Ол өзіне айналымының
болжам жасау арқылы жасалатын жоспарларының ... ... ... ... ... осы ... ... анықталатын
көрсеткіштер жиынтығы; әрбір жоспардың көмегімен шешілетін ... ... ... Ол ... ... ... жинақтауды
көрсетеді (әдістері); ақша-несие реттеуді жүзеге асыру құқықтары мен орган
міндеттері; ақша-несие реттеу ... ... ... ... ... және ... ... Валюталық
курс – бұл бір ел ақша бірлігі ... ... бір ел ақша ... ... ... ... уақытта бірде-бір елде ақша бірліктерінің алтынмен
берілетін мазмұны белгіленбейді, ұлттық валютаны ... ... ... ... ... ... ... бір валютаның
сұранысы мен ұсынысын ескеруші катировка тәсілдері пайдаланылады. Ұлттық
валюта ... ... ... ... ... ... басқа
түрлерімен салыстырылатын жағдайдағы ... ... ... тәсілдері неғұрлым кең таралған болып саналады.
Шаруашылықтағы касса ... ... Ол ... ақша ... кезіндегі олардың кассалары арқылы өтетін меншіктің барлық
нысандарындағы кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... ... кассалық құжаттардың, есеп-қисаптарының
формаларын көрсетеді. Бұл тәртіптің сақталуына бақылау жасау коммерциялық
банктерге жүктеледі.
2.2 Ақша ... ... ... ... ақша айналымына байланысты, яғни ақшаның қандай
түрде жұмыс істеуінде: тауар ретінде – жалпы баламалық немесе белгі ... ... ақша ... ... ... ... осы ... ақшалай тауар тікелей айналым жасайтын және ақшаның
барлық қызметін ... ал ... ... ... ... ... жүйесі.
• осы жағдайда алтын айналымынан ұсақталмайтын банкноттармен ығыстырып
шығарылып және қазынаға айналған алтынға бөлшектелмейтін ... ... ... ... осы елде ... ... сапа мен ақша ... базасы, ақша жүйесінің екі түріне
ажыратылады: биметаллизм және монометаллизм.
Биметаллизм – осы жағдайда жалпы эквиваленттік ... екі ... және ... ... ... ... бекітетін ақша жүйесі, осы
металдардан монета еркін түрде жонылады және ... ... ... Биметаллизмнің үш әртүрлілігі қолданыста болды:
• нарықтық бағалы металдарға қарағанда, алтын мен күміс монеталар
арасындағы ... ... ... ... ... ... ... арқылы белгіленген қатынас бұл – қосарлы валюта жүйесі;
• осы жағдайда алтын және күміс монеталар заңды төлем құралдары болып
саналатын, ... ... ... ... өйткені, күміс монеталарды
жонып шығаруда алтын монеталарды ығыстырып шығарудан ... ... ... ... ... валюталардың жүйесі.
Мұндай жағдайда күміс монеталар алтын белгісіне айналады, ... ... ... ... міне бір ... ... төлем
құралы түрінде дамуы мен қалыптасуының не бергендігі.
Монометаллизм – бір металл жалпы (эквивалент) балама болып ... ... ... бір ... айналымға құнның (банкноттар,
қазынашылық билеттер, бөлшектенген ... ... ... ... ... ... ... үш әртүрлілігі болды: алтын ... ... ... стандарты және алтын ұран стандарты.
Алтын стандарты кезінде алтын ... ... ... ... алтын монета ретінде болады, сол сияқты, ... ... ... ... бар ... ... еркін түрде ығыстырып
шығару жүзеге асырылады, алтын монеталар бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... құймаларға
айырбасталатындығы, бірақ, олардың белгілі бір сомаларының анықталуы кезіне
ғана сипатты.
Банкноттардан шетел ... ... ... ... ... ... стандарттың ерекшелігі болып саналады.
аялардың артықталуларының айналымда ақша көлемінің ... ... ... ... тауарлар, алтын және шетел ... ... ... ... ... ... қатынасында тауар бағаларының ... ... - ... ... және көтерме түрінде – және ақшаның ... ... ... сәйкестенеді.
Тәуелсіз факторлардың басымдылығынан ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... – ақшалай және ақшалай емес деп бөлуге болады.
Ақшалай – ... ... ... ... ақша ... ... жасайтын аяның ақша қаражаттарының артық көлемімен асыра
толтырылып жіберілуі; ұлттық валюта бағаның ұстап тұруы ... ... оның ... шектелуі, ақша айналымы жылдамдығының көбеюі
және басқалар.
Ақшалай емес – қоғамдық ұдайы ... ... ... ... ... ... экономика саясаты, оның ішінде
салық саясаты, баға саясаты, сыртқы экономикалық ... және ... ... ... ... ... ... инфляциясында
бағытталған әлемдік құрылыстың дағдарыстары (шикізат, энергетикалық,
валюталық), алтынның заңсыз экспорты, ... және ... ... ... өсу ... ... инфляцияны 3-түрге
бөлу келісілген:
• 5-10%-тен жоғары емес бағаның орта жылдық өсу ... ... ... Ол оны ... факторлар ретінде қарайтын дамыған
елдер үшін тән болып саналады.
• 10-50%-ке дейін (кейін ... ... ... елдерде болатын бағаның
орта жылдық өсу қарқыны кезіндегі (галапирующий) секіріс жасаушылық.
• Жыл ішіндегі бағаның өсуі ... асып ... ... ... қоры гиперинфляция үшін айына бағаның 50%-тік
өсуіне қабылдайды).
Бағаның өсу қарқынына қатысты жекелеген көздерде: 5-10%; Баяу – ... 10-15%; ... ... – 15-50%; гиперинфляция – 50-100%.
Халықаралық валюта қорының өлшемдері бойынша инфляция баяу болып
саналады. ... ақша өсу ... бір ... мәнін құрайды, яғни
10%-ке дейін.
Инфляцияның келесі түрлері өмір ... ... және тең ... және ... – бұл ... ... баға ... өсетін инфляция, тең ұстамау –
бағаның өсуі тең емес.
Күтілетін – инфляция, мемлекет ... ... ...
жоспарланбаған. Ол күтпеген жағдайлардың нәтижесінде пайда болады (табиғат
апаттары, соғыста).
Инфляциямен күресудің басты әдістері болып саналатын: ақша ... ... ... ... реформалары – ақша айналымын нығайту және тәртіпке келтіру
мақсатымен мемлекет арқылы ... ақша ... ... және ... ... саясат – инфляциямен күресуге бағытталған экономиканы
мемлекеттік арқылы реттеудің шаралар кешендері.
Келесі әдістердің көмегімен ақша ... ... ... құру ең бір ... ... ... ... жоққа тәндік, жаңарту,
ревальвациялық, девальвациялық және деноминациялық.
Ақшаның жоққа ...... ... қағаз-ақша
бірліктерінің жарамсыздығын хабарлаумен жаңа валюталар ... ... ... ... ... алу ... күрт төмендеген кезде жүргізіледі.
Жаңарту – бұрыңғы алтын түріндегі ақша бірліктерінің мәнін қайта құру.
Ревальвация – басқа елдер валюталарына ... ... ... валюта
курсының көтерілуі.
Девальвация – экономикалық жүйедегі жиынтық ... ... ... ... ... ... ... қарастырылатын,
өз еліндегі валютаның бағытталған әрекеті.
Деноминация – ақша айналымын ретке келістіру, елдегі есеп айырысудың
тиімділігін ... ету, ... ... ... ... ... беру ... ақша белгілерінің белгіленген ара-қатынасы
бойынша айырбас жолымен елдегі (оған қайта атау ... ақша ... ... ... ... ... ... мен және валюталық жүйе:
түсініктер, элементтер.
Елдердегі шаруашылық байланыстарын интернационалдандыру шегі бойынша
тауарлардың, қызметтер мен капиталдардың және ... ... ... ... Әлемдік шаруашылықта ұлттық қоғамдық ұдайы өндіріс процесінде
қалыптасатын ақша ... ... бойы ... ... ... Оның
үстіне әрбір егеменді мемлекетте оның ұлттық ... ... ... ... саналады. Дегенмен, халықаралық айналымда негізінен шетелдік
валюталар қолданылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... танылған әлемдік несие ақшалары болмауы мен алдын-ала
келісілген.
Елдердің, оның ішінде Қазақстанның әлемдік шаруашылыққа ... ... ақша ... бір ... ... ... айналуын
және оған керісінше жағдайларды тұғызуда. Бұл ... ... ... және ... операциялар кезінде болады.
Осыған орай, халықаралық ... ...... қатынастар
жиынтығының тарихи түрінде қалыптасты. Олар валюталардың ... ... ... ... ... ... көрсетуші
әлемдік шаруашылықтағы қызмет жүргізуі кезінде пайда болды.
Валюталық қатынастар–халықаралық есеп айырысулар, несие және валюталық
операцияларын жүзеге асыру ... ... және ақша ... ... ... мен ... ... күнделікті байланыстарын
кіргізеді.
Вексельдік және айырбас жұмыстары ... ... ... ... ... ... Грецияда және Ежелгі Римде) пайда болды.
Халықаралық валюталық қатынастар мен ... ... ... анықталады: әлемдік және ұлттық экономиканың даму шегі, саяси
жағдай, елдер арасындағы байланыс күші.
Сыртқы экономикалық байланыстарды жүзеге асыру шарасы ... ... ... ... ... ... тарихи қалыптасқан валюталық
қатынастардың жиынтығын валюта жүйесі көрсетеді.
Ұйымдық-құқықтың көзқарас тұрғысынан алғандағы валюталық жүйе ... ... ... ... реттеуші валюталық
қатынастарды ұйымдастырудың ... ... ... ... ... тарихи келесі түрлері қалыптасқан: ұлттық, әлемдік,
аймақтық.
Ұлттық валюта жүйелері – оның ... ... ... ... ... қоғамдық ұдай өндіріс процесі үшін ... ... ... және пайдаланылатын экономика қатынастарының
жиынтығын білдіреді.
Халықаралық еңбек бөлінісі, тауар өндіру, сыртқы сауда, әлемдік ... ... ... жүйе болып табылады.
Әлемдік валюта жүйесі – валюта құралдарының ... ... ... ... несие-қаржылық институттарын және халықаралық-шарттық
және мемлекеттік-құқықтық нормаларының кешенін кіргізеді.
Әлемдік валюта жүйесінің шеңберінде, өнеркәсібі ... елде ... ... - ЕВЖ) ... валюта жүйесі құрылады.
Валюта саласындағы Еуропалық қауымдастықтың бірқатар ... ... ... ... ... ЕВЖ 1979 жылдың наурызында
құрылған.
Егер ұлттық валюта жүйесі ұлттық валютаға негізделсе онда ... ... – бір ... ... ... немесе халықаралық есеп
бірліктеріне негізделеді.
Әрбір валюта жүйесінің өз ... бар, оны ... ... ... ... ... ұлттық валюталар, олардың атаулары;
• ұлттық валюталардың айналу жағдайлары, яғни, шетел ... ... ... ... (ЕАВ), шетел валюталарына шектеусіз
айырбасталатындар «Еркін қолданылатын валюта» түсінігі 1978 жылдан ... ... фонд ... енгізілді. Оған жатқызылғандар:
Америкалық доллар, Неміс маркасы, Жапониялық иона, Француз фарнкі, Ағылшын
фунт стерлингі;
б) мысалы, Ресей ... ... ... ... ... ие ... ... емес айналыстағы (тұйықталған) валюталар, валюта айырбасына
тыйым салынған елдер.
... ... ... – бұл екі ... арасындағы
байланыс. 70-ші жылдар ортасынан бастап өлшемдестік валюта себептері
базасында қолданылады. Бұл әдіс ... бір ... ... бір ақша ... ... орта ... ... өлшем.
Мысалы, СДР валюта себеті жоғарыда ... бес ... ... ... оның ... ... ... үлесі шамамен 40%-ті, Неміс маркасы-21%, Жапондық иені-
17% құрайды.
• Ұлттық ... ... ... (белгілі бір шекте ... ... ... ... ... он екі валюта
курсының өзара шектелуі – 15% орталық курста белгіленген.
• Валюталық шектеулердің болуы және ... ... ... ... ... байланысты ... ... шек ... ... ... белгілі бір
операцияларға тыйым салулары белгіленген.
• Елдерде халықаралық валюталардың тез өтуін реттеу. ... ... жеке ... ... ... ақша ... ... реттелуімен, төлем қасиеттерін сипаттау, халықаралық
тез өтеу ... ... ... ... тез ... ... валютасы, алтын, МВФ дағы қор орындары, СДД дағы
есепшот және ЭКЮ енгізілген.
• Халықаралық есеп ... ... ... ... ... ... рыногы мен алтын рыногының тәртібі.
• Валюта қатынасын реттейтін ұлттық органдар мәртебесі.
Орталық банк, Қаржы Министрлігі, ... ... ... ... ... халықаралық валюталық-несиелік және есеп айырысу қатынасын
жүзеге асыру үшін мемлекет ... ... ... ... ... ... ... – бұл халықаралық валюталық қатынастардың
ұйымдастыру формасы, әлемдік рынок (шаруашылық) негізінде ... ... ... аралық келісімдермен бекітіліп, қалыптасқан. ... ... ... болып қалыптасқан, ұлттық валюта жүйесінің ... ... ... сонымен қатар, осы жүйеге кіретін әр ... ... ... ... ... ... ұлттық валюта жүйелерінің элементтерімен тығыз
байланыстағы белгілі бір ... ... ... ... есеп ... бірліктерінің атаулары (СДР, ЭКЮ, аударымда
жасалатын рубль);
• халықаралық ... ақша ...... пен ... белгілеу,
халықаралық талаптар мен міндеттерде ретінде ... ... ... ... ... ... ... қызмет
көрсету үшін қажетті әлемдік несие ақшаларының түп ... ... ... ... арнайы құқығы) және ЭКЮ (Еуропалық валюта бірлігі)
қатысады. Бұл халықаралық активтер арнайы елдер шотында жазылу есеп
айырысулар үшін қолданылады: СДР-Халықаралық ... ... ... ... валюталық ынтымақтастағы Еуропалық қорда.
Олардың шарты құны ... ... ... валюта курсын
салыстыру және орта есептік құн базасында есептеледі;
... ... және ... ... ... ... ... бір кезеңде валюта құндылықтарымен мүше елдерге операциялар
бойынша шектеуді алып тастауды және валюталық шектеуді (талапты) ХВР
мемлекетаралық ... ... ... айналым құралдары (векселдер, чектер және
басқалар) мен ... есеп ... ... ... ... ... әлемдік валюта рыноктары мен алтын рыноктарының тәртіптері;
• 1944 ... ... ... ... институтының, халықаралық
валюта қорының мәртебесі.
Әлемдік қаржы ... ... ... оның ... қағидаларының әлемдік шаруашылық құрылымдарын жасаудың қағидаларына,
әлемдік аренадағы ... ... және ... ... ... ... ... қатысты болады. Бұл қағидалардың сәйкес болмауы
жағдайында, оның құлауы мен және жаңа ... ... ... ... валюта жүйесінің дағдарысы туындайды.
4.2. Халықаралық есеп айырысулардың ... ... ... ... ... есеп ... ... халықаралық экономикалық, саяси және мәдени қатынастарға
қызмет ... есеп ... ... ... көрсеткіштер
жүйесінде маңызды орын алады, сондай-ақ, елдер арасындағы ұлттық табыстың
қайта бөлінуін көрсетеді.
Ішкі жалпы ... (ІЖӨ) ... ... ... ... ... таза сальдосы мен міндеттері ескеріледі.
Халықаралық есеп айырысу баланстары – бұл бір елдің екінші елге ... ақша ... мен ... және ... мен ... баланстардың негізгі түрлері болып саналатындар: есеп айырысу
және төлем баланстары.
Төлем ... ... Ол ... есеп айырысу
баланстарында орталық орынды алады. Ол ... және ... ... ... мен ... ... ... байланыс
сипатын көрсетеді.
Төлем балансы – аталған елге ... ... бір ... ... ... ... үшін ... төлемдердің нақты түсуінің ара-
қатынасы. К. ... баға ... ... бұл ... келген және тез арада
өтелуі тиісті баланс төлемдері», яғни, ... бір ... ... ... болып саналады.
Төлем балансының құрылымы.
Төлем балансының құрылымына екі негізгі бөлім енгізіледі:
1. Ағымдағы ... ... оған ... ... ... операциялары бойынша түсімдер түсуі мен төлемдері,
немесе сауда ... ... ... (халықаралық тасымалдау, сақтандыру және сол
сияқтылар);
• саудасыз операциялар ... ... ... құрамы, іс сапарға
жіберген мамандар, халықаралық туризм).
2. Капиталдардың қозғалыс баланстары: инвестициялар және несиелер.
Сауда балансы – экспорт және ... ... ... ... ол ... ... ... төленбейді, экспорт пен импорттың талаптары
мен міндеттерінің байланыстарын көрсететін, дербес сауда ... ... ... сыртқа шығару тауарларды әкелуден асып кететін болса,
сауда балансы активті ... егер ... ... экспорт тауарлардан асып
кететін болса (мысалы; бірқатар дамушы елдер мен ... ... ... ... асырады), онда сауда балансының пассивті балансы
туындайды.
Баланс қызметі мен коммерциялық емес төлемдер – ... ... ... мен ... әртүрлі форма бойынша ... ... ... ету мен коммерциялық емес ... Оған ... ... ... ... (пошта-
телеграфтық және телефондық), сақтандыру, коммиссиондық ... ... іс ... ... ... дипломатиялық және сауда
өкілдерінің мазмұны, лизингтік операциялар, қалам ақылар, ойлап табулар,
шет ... ... ... және ... ... әдіс ... етуге және несие бойынша пайыздар және шетел ... ... ... ... ... ... ... бойынша олар несиелер
мен мол ақша қозғалысына жатады.
Капитал және несиелер қозғалысының балансы – ... және ... ... ... ... және ... капиталды әкелуі және
жөнелтуі бойынша түсім мен төлемнің өзара қатынасы. Кәсіпкердің мол ақша
қозғалысы шетелдің ... ... ... ... ... орындарда) және
қоржындық ақша қаражатын бөлу (құнды қағаздарға) түрінде жүзеге асырылады.
Халықаралық ссудалық капитал ... ұзақ ... орта ... және қысқа
мерзім несиелерінің түрлерінде жүргізіледі.
Экономика мен ... ... ... балансында тереңдеу пайызы
бейнеленеді. Төлем балансының жағдайында мына факторлар әсерін тигізеді:
• ұлттық экономиканың әлемдікке қатысу ... ... ... жүргізуші субъектілерінің сыртқы экономикалық
қызметіне араласу дәрежесі;
• саяси күштерді қою;
• қаржы салушыға салық заңдылығын қабылдауы;
• капиталды шоғырландыру ... ... ... ... ... да ... және пассивті болуы
мүмкін. Егер валютаның түсуі ... онда ... ... ... ... ... көп болса, онда пассивті, яғни тапшы (дефицитный).
Төлем балансы мемлекеттік реттеудің объектілерінің бірі болып саналады.
Төлем балансының мемлекеттік ... – бұл ... ... ... ... ... экономикалық, соның ішінде, валюталық,
қаржылық, ақша-несие өлшемдігінің жиынтығы.
Елдердің ... есеп ... ... және ... байланысты сыртқы экономикалық операцияларды шектеуге немесе
ынталандыруға бағытталған төлем балансын ... ... ... ... ... ... ... өтеу үшін дәстүрлі (егер төлемдер ... ... ... ... және капиталдарды әкелу қолданылады. Бұл
төлем балансының тең ұстауының уақытша әдісі, ... ... ... ... мен ... ... алу сомасын, пайызын төлеу міндеті.
2. Шетел валютасына шетелге, шетел және ұлттық ... ... ... балансының пассивті сальдосын жабудың көмекші құралы болып ... ... ... ... ... орталық банктеріне
орналастырып, АҚШ-та төлем балансының пассивті сальдосын ... ... ... ... соңғы бір қалыптағы әдісі болып ресми алтын
валюталық резервтерін ... ... ... ... ... ... валюталарына қазіргі жағдайда сары металл әлемдік
рынокта алдын-ала жүзеге асырылады.
1970 жылдан бастап дефицит төлем ... жабу үшін осы ... ... ... (СДР) ... жолдарымен бір елдің есепшотынан екінші
бір ХВҚ ... ... ... айырбастау арқылы қолданылуда.
1979 жылдан бастап елдер ... ... ... жабу ... ... ... алуға ЕВЖ мүшелері – ЭКЮ-ді пайдаланады.
Сөйтіп, төлем байланысын реттеу маңызды түрде қиындай түсіп, ... ... ... да ... ... түрлеріне қарағанда, ол
жүйелік сипат алады.
Есеп ... ...... ... ... қарамастан шетел
мемлекеттеріне берілген елдер міндеттері мен талаптарының ... ... ... мен ... ... мен ... экспорт және импорт
нәтижесінде, несиелер мен қарыздарды алу және беру ... ... ... ... сол ... немесе оған қарыз болғандардың ... және ... ... ... ... және есеп ... баланстары бірдей құрылымдарға ие. Олардың
арасындағы айырмашылықтар, есеп ... ... ... ... ... оның ішінде өтелмеген қарыздардың кіруімен, ал төлем ... ... мен ... ... арқылы анықталады.
Сөйтіп, төлем және есеп айырысу баланыстары арасындағы айырмашылық
талап пен түсімдер ... ... ... ... ... ... қатынастарының даму дәрежесін көрсетеді.
ҚОРЫТЫНДЫ.
Тауар айналымының тарихи даму эволюциясы процесінде жалпы ... ... ... ... тауарлар: мал, тері, қол жуғыштар, металл
бұйымдары және ... ... ... ақшаның өмір сүруінің
объективті қажеттілігі ... ... және ... ... ... ... ... – оның болуы кезінде ... ... ... ... ... ... ... басқа тауарлардың құны
көрсетілетін жалпы баламалық, айрықша тауар.
Ақшаның мәні оның үш қасиетінің ... ... ... ... айырбас құнында, еңбектің сыртқы заттық өлшемінде.
Соңғы онжылдықта әлем экономикасында ... ... ... ... ... дамуында келесі тенденциялар көрінуде:
1. Алтын төлем құралы ... ақша ... ... ... ... да айналыстан шығарылуда. Көптеген мемлекеттерде ақша
айналымында несие ақшалар: чектер, ... ... ... ... т.б. ... рөлді атқаруды. Осыған байланысты ақша құрылысында ... ... ... (М0, М1, М2, М3).
3. Компьютеризация дамуына байланысты ақша айналымынан ұлттық ақшалар
шығарылып ақша айналысында коллективтік валюталар ... ... Ақша ... ... ... ... ... алуда. Осы ақшаларды
пайдалану біріншіден, ресурстарды ... ... ... (ақшаны басу,
оларды қорғау, транспорттау т.б.) қолданбау ... ... ... ... ... Б.А. «Ақша, несие, банктер»
2. СейіткасымовГ.С. «Ақша, несие, банктер» Алматы, Экономика, 1996ж.
3. Шеденов Ө.Қ., Сағындықов Е.Н., Жүнісов Б.А., ... У.С., ...... ... ... ... – 2004 ж.
4. Лаврушин О.И. «Деньги, кредит, банки» М: Финансы и ... ... ... «О ... чеками в Республике Казахстан»№22 от 15.11.1994г.
6. Правила использования платежных документов и ... ... и ... ... на ... ... Казахстан,
утвержденные Постановлением Правления Национального банка Республики
Казахстан от ...... и ... ... М.А., Александрова А. «Финансы, денежное обращение ... ... ... ... и ... Антонов Н.Г., Пессель М.А. «Денежное обращение, кредит, ... ... ... ... С.А. ... ... ... рынок и валютные операции»
Учебное пособие. Нуксус: Каракалпак, 1996г.
10. Бункин М.К. «Деньги. Банки. Валюта» Учебное пособие. М: Дис, ... ... ... ... ... ... КазНУ, серия
экономическая, 2003г., №2 с ... ... ... как ... ... ... Деловая неделя,
2004-16 января.
13. Жаңағұлов А.Ш., Сүйіндіков Ж.С. – ... ... ... ... ... ҚЭУ, ... Мауленова С.С., Бекмолдин С.Қ., Құдайбергенов Е.Қ. – ... ...... ... Қ.Қ., ... С. – «Қаржы»: Оқулық - Алматы: 2003.
-----------------------
Ақша жүйесінің үлгісі
(жалпы негіздері)
Ақша жүйесінің ұйымдастыру қағидалары
Ақша
жүйесі-
нің
атауы
Ақша белгілерін жабдықтау тәртібі
Эмис-
сиондық
механизм
Айналым-
да ақша көлемінің құрылы-мы
Болжам жасау ... ... ... ... ... курсын белгілеу тәртібі
Шаруашылықтағы касса реттілігінің тәртібі
Төлем балансы
Ағымдағы операция балансы
Несиелердің және капиталдардың қозғалыс балансы
Сауда
балансы:
- экспорт;
- импорт.
Қызмет пен коммерциялық емес ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақшаның маңызы мен қажеттілігі, шығуы34 бет
Ақшаның қажеттілігі, экономикалық мазмұны, ұдайы өндірістегі атқарымы мен маңызы. ақшаның даму кезеңдері26 бет
Нарықтық экономикада ақшаның экономикалық маңызы 41 бет
Ақша қызметі18 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы компанияның ақша қаражатының экономикалық маңызы, атқаратын қызметтері мен міндеттері және оларды басқару ерекшеліктері. «Аққайнар» АҚ - ның қаржылық жағдайын талдау22 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь