Сыртқы экономикалық іс-әрекетте мемлекеттік реттеу

“Сыртқы экономикалық іс.әрекетте мемлекеттік реттеу”
Жоспар
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
Халықаралық экономикалық қатынастардың негізгі сипаты және даму ерекшеліктері
1.1.ХЭҚ дүниежүзілік шаруашылық негізінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

2.Негізгі бөлім
Мемлекеттің сыртқы экономикалық қызметі
2.1.Халықаралық жұмысшы күшінің миграциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
2.2.Төлем балансы мен мемлекеттің сыртқы экономикалық іс.әрекеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
2.3.Халықаралық валюта.қаржы қатынастары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

3.Қазақстан Республикасының сыртқы сауда саясаты
3.1.ҚР.ның сыртқы қатынастардың кейбір аспектілері ... ... ... ... ... ... .24

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
        
        Қазтұтынуодағы Қарағанды Экономикалық Университеті
Экономикалық теория және
халықаралық экономика кафедрасы
Пән: “Экономикалық теория”
Тақырыбы: «Сыртқы экономикалық іс-әрекетте мемлекеттік реттеу»
Орындаған:
Тексерген:
Қарағанды-2010 ... ... ... ... ... ... ... негізгі сипаты және ... ... ... бөлім
Мемлекеттің сыртқы экономикалық қызметі
2.1.Халықаралық ... ... ... мен ... ... ... іс-
әрекеті.....................................................................
.....................................9
2.3.Халықаралық ... ... ... сауда саясаты
3.1.ҚР-ның ... ... ... ... өмірде экономика, халықаралық экономикалық ... ... ... жиi ... ... болып
көрінгенімен, халықаралық экономикалық қатынастар мәнін түсіну жеңіл.
Халықаралық экономикалық қатынастар - ... ... ... әр ... ... ... ... арасындағы шаруашылық
байланыстарының жүйесі.
«Халықаралық экономикалық қатынастар», «Дүниежүзілік шаруашылық
байланыстары», ... ... ... ... және ... мәні бір-халықаралық экономикалық қатынастардың болуы, ұлттық
мемлекеттердің ... ... ... ... дүниежүзілік шаруашылық байланыста болғанды
қалайды.Бұл елдің экономикасының әлемдік деңгейде болуына, оның ... ... ... теориясы ұлттық экономикалар
арасындағы ... ... ... ... ... болып табылады.
Әлемдік экономика дегеніміз – ұлттық ... ... ... ету үшін ... ... ... айырбасты қажет ететін
экономикалық жүйе.
Сыртқы экономика болмысы әр түрлі.Қазіргі таңда сыртқы сауда саясаты
шетелдік тауарлар мен қызметтерді ҚР ... және ... ... ... ... ... жылжыту арасындағы байланысты
қамтамасыз ету көзделіп ... ... ҚР ... ... ... ... дамыту,
дәстүрлі тауарларды дамыту жаңа нарыққа қарай жылжыту есебімен өнім ... ... ... ... ... ... мен
құрылымын жақсартуды арттыру, әлемдік және ішкі ... ... ... ... көтеру, сыртқы сауданың қаржылық,
көліктік және ақпараттық инфрақұрылымдарын дамыту.
Менің осы курстық жұмысымның мақсаты ... ... ... ... ... ... мен ... мемлекеттің сыртқы экономикалық қызметі, жұмысшы ... ... ... балансы мен мемлекеттің сыртқы экономикалық
іс ... ... ... ... ... сыртқы сауда саясаты, оның Халықаралық Экономикалық
Қатынастар жүйесіндегі рөлі, сыртқы ... іс ... ... мәні мен ... ... ... жазу.
1.1Халықаралық экономикалық қатынастар дүниежүзілік шаруашылық негізінде
Әлемдік экономика ... ... ... дегеніміз - ұлттық
шаруашылықтьң жинытығы. Ол үздіксіз қозғалыста және өсу ... ... ... ... ... ... ... бірақ та
біртұтас әлемдік экономикалық жүйе қалыптастырады.
Халықаралық экономикалық байланыстарды ... А. ... Д. ... К. ... Ф. ... В. ... ... айналысты..Дүниежүзілік шаруашылық өзара, байланысты екі жүйеден -
ұлттық шаруашылықтың жинытығы және халықаралық экономикалық байланыстардан
тұрады.Оның дүниежүзілік шаруашылықты байланыстыратын ... ... егер бұл ... ... ... ... дүниежүзілік шаруашылықтың дамуы және де аймақтық дамуы жалпы бір
заңдылыққа бағынады. Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... даму деңгейінің, қандай болсын, оның
материалдық-техникалық ... ... ... ... ... ... сипаты мен жекелеген елдердің ұлттық шаруашылығы, әр
мемлекеттің ішкі және сыртқы саясаты - оның басқа ... ... ... ... ... ... сипатын көрсетеді.
Қазіргі жағдайда кез келген мемлекеттің экономикасьшың дамуы дүниежүзілік
шаруашылық байланыс арқылы ғана толық деңгейде ... дами ... ... ... ... ... ... тәуелсіз, экономикалық
еркін субъектілерді қамтиды. Әр ел өзінің ... ... ... ... ... ерекшеленеді. Ұлттық
экономикалық жүйелердің әлемдік шаруашылыққа ... ... ... ... ... оған XX ғасырдьщ соңындағы ғаламдық
зандылықтардың бірі деп қарау кажет. Бұл заңдылықтар көптеген елдерде ... ... және ... ... әр елдің ішкі ... ... сол ... ... ... еңбек
бөлінісіне итермелейді. Социалистік елдердің экономикасы жалпы ... ... ... ... ... принципті уағыздады, соған
байланысты ұзақ жылдар бойы ... ... ... және бір ... ... ... өзі кәсіпорындардың ғылыми-техникалық өзгерісті
қабылдауын, сондай-ақ бәсекелесу механизмін төмендетті, ал ол ... ... ... ... ғасырдың соңында әлемдік экономиканың негізгі бағыты оның ғаламдық
сипат ... және бұл ... ... ... ... жаңа кезеңі болып табылады.
Сонымен, әлемдік экономика - экономикадағы жалпы заңдылықтармен бірге,
нақтылы болып жатқан құбылыстарды да зерттейді. Бұл ... ... даму ... (ұлтгық экономиканы, аймақтық экономикалық
кеңістікті) қарастырады.
Дүниежүзілік шаруашлықтың пайда болуы ұзақка созылатын ... ... пен ауыл ... ... ... және ... калыптасуының толық нәтижесі. Дүниежүзілік шаруашылық жүйесі
болса, дүниежүзілік сауда-экономикалық, қаржылық және ғылыми-техникалық
байланыстарды біртүтас мақсатқа біріктіреді.
Ұлттық экономиканың ... ... ... ... бар. Кез келген мемлекеттің (мейлі, ол үлкен немесе кіші
болсын) сыртқы ... ... ... ең ... тұсы - ... ... яғни халықаралық байланыстар жүйесінде атқарып
отырған қызметінде. ... ... ішкі ... оның ... және ... ... ... байлығы жан-жақты көрінеді.
Қазіргі кезде кез келген мемлекеттің сыртқы экономикалық байланысы, оның
көлемі, құрылымы, ол байланыстардың бейнесі барлығы - ұлттық шаруашылықтың
дүниежүзілік ... ... ... ... шаруашылықтың әр
жүйесінде мемлекет арасында күрделі ... және ... ... өндірістің классикалық капиталистік әдісі өзінің даму
зандылықтарында үлттық шекарадан шығып халықаралық деңгейге ... ... ... ... машина иңдустриясының пайда болуына
байланысты болды. XIX ғасырдың ... ... ... ... ... өндірістің дамуының жеделдеуіне ықпал етті. 1917жылдарда
дүниежүзілік шаруашылық екі жүйе ауқымында ... Бұл, бір ... ... жеке ... ... түрі болса, екінші ... ... ... ... ... байланыс жасауы еді.
Әрине, дүниежүзілік шаруашылыктың, бүл екі түрі ... ... ... ... ... ... ... геосаяси
кеңістікте үлкен өзгерістер болды. Солтүстік пен ... ... ... ... Ол ... ... болуын болашақ
көрсетеді. Белгілі бір нәрсе шаруашылықтың дұрыс деңгейде ... ... бар: ... ... экономикалық байланыстардың
объективті қажеттілігі; екіншіден, даму барысында екі жақтың да ... ... ... элементтерсіз халыкдралық қарым-қатынас пен
ынтымақтастықтың болуы ... ... ... баға ... ... пен
сұраныстың түйісу заңы, уақытты үнемдеу және соған ... ... ... ... ... заңдар ұлттық шаруашылықты дүниежүзілік шаруашылыққа, ХЭБ-ға кіруге
итермелейді. Шаруашылық өмірді интернациализациялау мәселесі бірнеше рет
көтерілді. Оньщ негізгі күші ... ... еді. ... ... 10жылда ғаламдық проблемалардың көбеюі дүниежүзілік қоғамдасуды қажет
етті. Әрине, интернациализациялау барысында елдер арасындағы байланыстар
жылдамдайды. Сыртқы ... ... ... ... да жаңа экономикалық
байланыс түрлерімен толықтырылады. Бұлар ... ... ... ... ... саяси іс-қимылмен кедергілерді жоймаса, бірте-бірте
ұлтгық шаруашылықта хаос туындайды.
Әрине, әр ... ... ... ... ... ... ... ұмтылуы
керек. Бұндай байланыстарды ұйымдастыруда мемлекет өзіне ... ... ... Ал бұл тек ... өнім ... ғана ... асуы
мүмкін. Сондықтан өндіріске ең ... ... ... ... ... ... ... Тек сонда ғана әр ... ... ... ... ... деген тең ... ... даму ... күшеюі: экономикалық, саяси,
мәдени, әскери, экономикалық т.б. барлық сферада халықаралық байланыстың
негізін терендете ... ... бұл ... ... ... бұл байланыстардың
сапа жағынан болуы қажет. Мысалы, егер бір жағы шикізат және ... жағы ... өнім ... бұл жағдайда екі ел тепе-теңдікте дами
алмайды. Себебі ... тең ... ... жоқ. ... қарама-қайшылықтар
бірте-бірте экономикалық, содан соң саяси түсінбеушілікке ... ... ... ... "екі ... бірлестікте көрінеді. Бұл,
бір жағынан, жалпы саяси, глобалды,екінші жағынан,ұлттық, ... ... ... шаруашылық және оның бір бөлігі болып саналатын ХЭҚ-тың дамуы 80-
жылдармен салыстырғанда, 90-жылдары жаңа жағдайда дами бастады. Біріншіден,
әлемнің ... ... ... ... ... ... ... әлемнің бір бөлігі болып саналатындықтан, бүкіл әлемнің біртұтас
зандылықтары мен ... ... ... ... тұрғыдан
толық шектеу мүмкін емес. ... ... ... ... ... ... ... Ал бұл жағдайда экономикасы жоғары деңгейде
дамыған елдер ғана алға шыға алады.
Қазіргі кездегі ... ... ... тән қасиет оның сан
және сапа жағынан өсуінің көрінуі.
2.1.ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖҰМЫС КҮШІНІҢ МИГРАЦИЯСЫ
Халықтың жалпы миграциясы XX ғасырдың екінші ... ... тән ... ... ... ... ... тұрақты
тұрған орнын ауыстырып белгілі бір аумақтың шекарасынан өтіп,орын ауыстыруы
немесе кері қайтып келуі болып табылады.
Халықаралық миграцияның ... ... бар: ... ... және т.б. Біз ... ... халықаралық жұмыс
күші нарығын қарастырамыз.
Халықаралық жұмыс күші нарығы ұлттық шекарадан әр түрлі бағыттарға ететін
еңбек ресурстары ағынын қамтиды. ... ... ... ... ... ... күші ... біріктіреді. Халықаралық еңбек нарығы еңбек
миграциясы түрінде болады. 1995 жылдың басында әлемде 35 млн. ... ... ... ал 1960 жылы 3,2 млн. ... еді. Егер ... ... ... 3 адамнан болса, онда ... ... ... саны 100 млн. ... асып ... күші ... себептері болып экономикалық және экономикалық
емес факторлар табылады. Экономикалық емес ... ... ... ұлттық, діни, нәсілдік, жанұялық және т.б.
Экономикалық сипаттағы себептердің ... жеке ... ... ... ... күші тұрмыс деңгейі төмен елдерден деңгейі
жоғары елдерге орын ауыстырады. Миграция мүмкіндігі объективті түрде еңбек
ақы жағдайындағы ұлттық ... ... ... болады. Жұмыс күші
миграциясын анықтаушы маңызды экономикалық фактор ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың барлығы саналады.
Еңбек миграциясының артықшылықтарына мыналар жатады:жұмыссыздық
жағдайын жеңілдетеді; ... ... ... ... ... ... және тәжірибе жинақтайды.
Елден келгеннен кейін эмигрант - ... ... ... ... ... ... табыстарын жеке істер ашуға салып, қосымша
жұмыс орнының пайда болуына жағдай жасайды.
Еңбек миграциясының ... ... ... ... ... үрдісінің артуы, табыстарын жасыруға ұмтылу, «ақылмандардың
жылыстауы», кейде жұмыс істейтін ... ... ... ресурстарының импортшы - елдерінің иммиграциялык саясаты. Жұмыс күшін
тартуға қажеттілігі бар еңбек ресурстарының импортшы - ... ... ... елге ... ... ... саны мен ... реттейтін шараларға негіздейді.
Жұмысшылар санын реттейтін құрал ретінде иммиграциялық ... ... Ол ... елде жыл ... ... ... отырады. Квотаны
анықтағанда елдің шетелдік жұмысшыға тұрғындардың жеке ... ... және ... ... ... және т.б.) ... ... Сонымен бірге импортшы - елдегі ... ... ... саяси және әлеуметтік ахуал назарға алынуға тиісті. Иммиграциялық
квота ... ... ... әр ... ... ... мүмкін. Мысалы, АҚШ-нда 1995 жылы ... ... бөлу ... ... азаматта-рының туыстары, 20%-АҚШ
қажетсінетін мамандар және 9%-басқа иммигранттар тобы. АҚШ-нда 1996 жылы
қабылданған жаңа иммиграция ... зан, ... үшін ... ... ... бірақ олардың сапалық сипаттарына талапты күшейтті.
Еңбек ресурстарының экспортшы-елдерінің ... ... ... ... ... ... эмиграциялық саясатының мақсатын ... ... ... қысқартуға, еңбекші
эмигрантгардан валюталық қаржының түсуіне жағдай ... Ол ... ... ... ... ... үшін қолданылады;
-эмигранттардың еліне қайту талабы олардың шетелде білім және ... ... ... ... Осы ... ... ... жұмыс күші
экспортшысы -елдердің белсенділігінің және әсерінің артуымен ... ... ... жету үшін әр ... ... мен тәсілдер қолданады:
-шетелге шығатын эмигранттардың көлемі мен сапалық құрамын реттеу жолымен
еңбек ресурстары ... - ... ... ... әдістері мен
құралдары;
-екі жақты келісімдермен ... ... ... алудың контрактілік түрін
пайдалану жолымен еңбекші-эмигранттар құқын қорғау әдістері мен тәсілдері.
Бұған белгілі бір ... және ... ... ... (еңбек ақы, жалақысын төлеу, азық-түлікпен қамтамасыз ету және
дәрігерлік қызмет көрсету және т.б.) ... ... ... ... ... де ... ... қажет
етеді. Олардың міндеттерімен еңбекші - мигрантгардың және олардың жанұя
мүшелерінің құқықтарының сақталуын ... ... ... ... ... ... көмек көрсету, тұрмыстық құрылыс, мектептер жүйесін
кеңіту және т.б. мақсаттар үшін қажетті қаржылар жинақтау ... ... мен ... - ... ... ... ... шаралар. Бұны іске асыру құралы болып шетелде
жұмыс ... үшін ... ... ... ... ... мемлекеттік
лицензия беру тәртібін енгізу саналады. ... ... ... ... құқын жеткілікті білімі, жұмыс тәжірибесі бар,
сенімді халықаралық байланастарға ие, өз ... ... ... ала алатын ұйымдарға беру болып табылады.
2.1.ТӨЛЕМ БАЛАНСЫ МЕН ... ... ... ... балансының концептуалды негізі.Халықаралық валюта қорының (ХВҚ)
анықтамасы бойынша, ... ... ... белгілі бір уақыт мерзімінде
бір ... ... ... ... арасында болған сыртқы экономикалык
операциялар бойынша жүйеленген жалпы мәліметтері көрсетілетін статистикалық
тізімдемесі. ... ... ... ... ... ... ... олардан келген түсімдерді де тіркейді.
Төлем балансының құрылуы мен ... ... ... ... ... ... құру бойынша нұсқау, ХВҚ 5-басылымы 1993 ж.)
негізінде стандартталған есептеу ережелері мен анықтауларына сәйкес ... ... ... ... құрастыруда ағымдарды тіркеу уақытын
білу өте маңызды. Тәжірибеде көбінесе ... ... ... ... ... мен дайындау мерзімі бір жыл болып
белгіленеді. ... ... ... ... ... ... бағалық мәліметтері жылдық негізде ғана ... ... та, бұл ... ... тоқсан сайынғы ұлттық
есептер сметасына сәйкес келетін тоқсандық төлем ... үшін ... ... шығармайды. Ол кейбір мәліметтердің (мысалға, экспорт пен
импорт) көбінесе үш ай, тіпті ай сайын келіп түсу ... ... ... ... ... ... ... табыс, өндірістік емес және қаржылық емес
активтер) және қаржылық ресурстарымен жүргізілетін операция-
ларға бөлінеді. Ұлттық есептер ... ... ... түрлерге бөлінеді: -
а) нақты ресурсты (бартер) немесе қаржылык,ресурсқа ... бір ... ... ... ... өндіріс факторларын пайдаланудан түскен табыстар мен төлемдер;
г) қайтарымсыз трансферттер - бір жақтың ... ... ... ... ... ... ... ешқандай міндеттемелерді тудырмай бағалықтарды
қабылдауы.
Бағаларды есепке алу. Барлық қаржылык,, сауда және тағы ... ... ... жүзеге асырылатыны белгілі. Сондықтан төлем
балансының операцияларының бағалары ... мен ... ... ... ... кезінде қалыптасатын нарықтық бағалармен бағалануы тиіс. Бұл
жерде нарықтық баға ... әлем ... ... да тауарға қалыптасатын
баға болып табылатын жалпылама ... ... ... ... пен ... ... сауда операцияларының тіркелуі
Инкотермс талаптарына сәйкес есепке ... ... ... ... елдің кедендік ... тыс ... ... ... ... ФОБ ... ... Импорт
тауарлары кеденде халықаралық сақтандыру мен тасымалдау шығындары ... ... ... Бірақ телем балансындағы есептеріне импорт та ФОБ
негізінде тіркеліп, сақтандыру мен жүк ... ... ... ... ... кез келген валюта, оның ішінде ұлттық валютаны
пайдалану мүмкін болғандықтан, соңғысының уақыт аралығында валюта бағамының
ауытқуы нәтижесінде талдаулық мәні ... ... ... Осы ... балансының есептерінің жүргізілуі көбінесе бір тұрақты ... ... АҚШ ... ... ... ... құқығымен)
есептелініп, елдер арасында салыстыру жүргізуді жеңілдетеді
Алдында айтылып кеткендей, әр түрлі қателер мен бұрмалауларды ... ... ... ... ... мен ... енгізілген. Төлем балансы әрқашан формальды тепе-теңдікте болу ... ... ... осы ... ... ... жағдайларда
төлем балансы баптарының бар топтастырылуына қандай да бір ... ... ... ... жасыру мақсаттарында көрсеткіштер осы
бапқа енгізіледі. Осы баптың көрсеткіштері әдістемелік қателіктерді ғана
көрсетпей, есепке ... оның ... ... ... ... ... инвестиция бойынша баланс концепциясы. ... ... таза ... ... ... ... мен
сыртқы міндеттемелер арасындағы ... ... ... ... ... мерзім соңындағы өткен кезеңде (көбінесе 1 жыл)
жүргізілген қаржы ... ... ... ... ... ... мен ... өзгерісінен туындаған) және актив пен
міндеттемелер деңгейіне әсер ететін басқа өзгерістерін көрсетеді.
№ 1 ... ... ... ... ... 1995
жылдың соңына дейінгі халықаралық инвестициядағы орнының қысқаша
сипаттамасын берілген. Одан біз, ... 9 жыл ... ... ... ... ... ... жағдайының жақсарып, оның
көлемі 14,3 млрд.$ жеткенін көреміз. ... ... ... таза орны 1986ж. ... ... көрінеді.
Мысалға,1986 жылы халықаралық таза инвестициялардағы орны теріс болып, 32,5
млрд.$ болса, 1995 жылы 18,5 млрд. $ құрады. Осы кезең ... ... ... ... орнын азайтты. Кореяның қарыздану балансының
жағдайында, біз ... ... ... болады: кореялық
қарыздану балансы 5,09 млрд.$ болып, ағымдағы операциялар есебінің ... 1994 жылы ... ... ... ... мәні шектеулі
болған-9,14 млрд.$ жетті.
1 кесте
Корея Республикасының 1986-1995 жж. ... ... ... |Шетелдік ... |
| ... ... ... |
| | | ... |
|1986 |12008 |44510 |-32502 ... |13156 |35568 |-22412 ... |23874 |31150 |-7276 ... |26361 |29372 |-3015 ... |25329 |31699 |-6370 ... |27186 |39135 |-11949 ... |31723 |42819 |-11096 ... |35997 |43870 |-7873 ... |46542 |56850 |-10308 ... |60790 |78983 |-18193 ... ... дефициті төмендегідей көздерден жабылуы ... ... ... жинақтардан; б) жеке меншік активтерді шетелдіктерге сату; в)
ресми резервтерді сату; сонымен қатар иілмелі ... ... және ... тарапынан интервенция жоқтығы жағдайында мемлекеттік бюджет дефицитін
қаржыландырудың нақты мүмкіндіктері жоқ болатынын айту қажет.
Төменде көрсетілген мысалдар осы ... ... ... ... және 1980 жылғы мұнай бағасының күрт өсуінен кейін Алмания ... ... ... ... ... ... оң сальдосын)
мемлекеттік жинақты жоғарылату мен инвестицияларды төмендету ... ... ... ... ... ... ақша-несие саясатын пайдаланып,
инвестицияға мемлекеттік шығындарды азайтты. Франция болса, ... ... ... әлсіз ақша-несие саясатының негізінде пайыздық
қойылымның азаюына әсер етіп, елге инвестициялар келуін қамтамасыз етті.
Бүл өз ... ... есеп ... ... ... ... ұлғаюына әкелді. Осы жағдайлардың бәрі Франция үкіметін өз
макроэкономикалық саясатын қайта қарастыруына ... ... ... ... ... ... ... шетел
жиналымдарын ішкі жиналымдарынан асыратын ішкі капитал қорларын толықтыру
үшін пайдалана алады және пайдалануы тиіс. Оған ... ... және ... ... ... ХВҚ ... ... түтынуды
тұрақтандыруға өз үлесін қосады. Бүл болжам, өз ... ... ... балансы-ның "қалыпты" жағдайы - ағымдағы ... ... ... ... мен «.ызмет көрсетулердің шетелден таза ағымын
қамтуы тиіс. Басқа сөзбен ... ... бар ... ... ... алулары келешекте елге рези-дент еместерге телемдерді
қайтаруға көмектесуі тиіс. Бұл езара байланыстылықтүрақтылық ... ... ... ... 6үл ... мен ... ... таза
экспортының ұлғаю деңгейі, шетел жиналымдарын пайдаланғаны үшін төлем-дерді
жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... ... потенциалын барынша
пайдалануға к.ажетті импорт ағымына теріс әсерін бермеуі қажет*.
Сөйтіп, мемлекет шетел жиналымдарынан (тауарлар мен ... ... ... ... ... елге ... пайдалану мерзімінде
сәйкес пайда нормасын төлеуге мүмкіндігі ... ... ... алады. Ал
сәйкес пайда нормасын төлеудің негізі, көбінесе, өнімнің шығару ... ... Ол өз ... қорланған таза шетел жиналымдар
көмегімен нақты капиталға қосылу есебінен мүмкін ... ... ... алу ... оның қол жетерлігі-мен
шектелетінін атап өту қажет. Бүл жағдай бір ... ... ... ... ... елдердің осы мемлекеттің эконо-микалық дамуын бағалауы болып
табылады. Сондықтан экспорттық модельді ішкі нарықты кенейтусіз және ... ... ... ... ... ... ... сүйенусіз табысты жүзеге асыру мүмкін емес.
Мемлекет шетел жиналымдарын мемлекеттік бюджет дефициті мен ағымдағы есеп
дефицитін қаржыландыру үшін ... ... "Бұл ... ... ... - деген сүрак. қою қажет.
Ел ішінде инвестиция өнімділігі шетелге қарағанда жоғары деп ... ... ... орны толу коэффициенті ел ішінде жоғары ... ... елге ... ... ... ұлғаюын кұтуге болады,
басқаша айтқанда капиталдың есеп балансы нольден жоғары болады. Қорлар
есебі ... ... тең ... жағдайда, ағымдағы есеп ... ... бұл ... ... ... ... ... ақша
пайыз мөлшерімен қайтарылу мүмкіндігі жоғары жағдайында кері әсерлі құбылыс
деп ... ... мен ... ... ... елдер, керісінше, тұтынудан гөрі көп
өндіргендіктен капитал шығаруға барлық мүмкіндіктері бар.
Ағымдағы есеп дефициті ... үшін ... ... ... ... толықтай бағалау үшін: ағымдағы есеп езгерісінің ЖҰӨ (САВ\6ЫР)
қатынасы және инвестицияға ... ... ЖҰӨ ... ... ... ... ... Төменде Норвегия, Бельгия
мен Голландия елдерінің осы көрсеткіштер бойынша талдауы берілген:
|Мемлекет ... \ СЫР) | ... ... |-6,6 ... |+5,5 ... ... Бельгия |-2;3 пайыз |-0,2 пайыз ... ... |+0,1 ... |-3,4 пайыз ... ... ... ... ... ... есеп
бойынша үлкен дефициті болғанын көреміз. ... ... 6үл ... ... ... саласына) оң керсеткіші байқалып, Норвегияның
шетел инвесторлары үшін ете ... ... ... ... ... ... ағымдағы есептің дефицитін ұлғайтты. Сондықтан бұл коэффициент
мемлекет үшін игілік болып ... Ал ... ... ... ... аз ... ағымдағы есеп дефициті мемлекет шығындарының өсуі
негізінен болды да, бұл САВ бойынша дефицит ел ... үшін ... ... ... ... оның ... күрт төмендегенін
көріп отырмыз. Осы жағдайдың түсіндірілуі, мемлекет шығындарының өсуі
көлемі жеке ... ... ... ... ... ... ... есеп дефицитін болдырмағанымен, оның өсуі тым ... ... ... мен ... бағамына түзету енгізу.Қандай ... ... ... ... ... мақсаты - бағалар
түрақтылығын, экономикалық өсу мен толық жұмыстылықты қамтамасыз ету. Бүл
жағдайда айырбас ... ... мен оның ... ... ... ақша
мөлшерінің және баға деңгейінің түрақтылығын қамтамасыз етумен ... ... ... ... ... болып табылады. Бірақ валюта
бағамы өзгерісі экономиканың барлық салалары мен секторына біркелкі әсер
етпейді. ... ... ... ... ... істеп жатқан салалардың
импортөнімдерімен бәсекелесу ... ... ... ... ... ... ... кері әсерлерімен шектелмейді, өйткені одан импорттық
шикізатпен жүмыс істейтін өндіріс салалары ұтады. Ал ұлттық валюта қүнының
азаюы ... ... мен ... орны ... ... ... мен ... өз экономикалық іс-әрекетін жоспарлаудың
тұрақты негіздерін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... үмтылады.
Валюта бағамдарының өзгерісінің экономика секторына әсерінен басқа,
валютаның төмендеуі немесе ... ... ... маңызды
әсерлерді тудырады. Экспорттық операциялар мемлекеттің жалпы шығындар
деңгейін жоғарылатады. Таза ... ... бір ... ... әзгерісі мультипликативті әсер арқылы үлттық табыстың ... Бұл өз ... ... ... ... ... жұмыстылық пен бағаның нақты көлемінің деңгейіне әсер етеді. Таза
экспорт ұлғаюы салдарынан валюта құнының құнсыздануы ел ... ... ... Ал ... ... ... ... іс-әрекеттің төмендеуіне әкеледі. Одан басқа валюта бағамының
өзгерісі ... ... ... ... ... ... бағамдары
импортталатын өндіріс факторларының деңгейіне к,атты әсер ... ... ... әсер ... ... ... валюта бағамынын
өзгерісі ішкі нарықта ... ... ... ... ... ... ... әсер береді.
есепті ұлғайту ... жету ... ... ... ішкі ... ... г
шетелдегі г* сәйкес ұлғайтуды қажет етеді. Сөйтіп ішкі салымдардың жоғары
табыстылығы ағымдағы операциялар есебінің дефицитін ... ... өз ... валюталық қорларын пайдалану қажеттілігі болмай қалады.
Иілмелі валюта бағамы жағдайындағы реттеу. Иілмелі валюта бағамы кезінде
орталық банк ... ... ... жүзеге асырмайды. Көбінесе
шетел валютасына сұраныстың өзгеруі валюта бағамының ауытқуына байланысты
болып, ол өз ... ... және ... ... әсер ... ... жүзуі төмендегідей нәтижелерге әкеледі деп есептеледі:
0 = АРҒХ = САВ (5Р* /(Р, Ү, Ү*) + КА (г, г*, ... ... ... ... және капиталды есептер
теңсіздігінің валюта бағамына қалай әсер ететін түсінуге көмектеседі.
АҚШ ... есеп ... 100 млн. АҚШ ... ... ... болып,
бірақ орталық банк оны валюта нарығындағы интервенция арқылы жабуды
қаламайды деп ... ... Бұл ... ... есепте артық мөлшер болуы
мүмкін және оны осы дефицитті жабуға пайдаланылады. Енді 100 млн.доллар АҚШ
резиденттерінен шет ел азаматтарына ... ... АҚШ ... жасап, 100 млн. доллар шетелдіктердің банк ... ... Егер ... ... ... ... дәстүрлі төлем
балансының тұрғысынан АҚШ долларының бағасы төмендеуі керек.
1997 жылы Ұлыбритания Гонконгты бақылауды Қытайға берді. Осы ... ... ... ... инвестор-ларын көбісі өз
қаражаттарын Канадаға салуға ынталы ... ... ... оң ... ... ол ... ... капиталды есебінінің артық мөлшеріне
әкеледі. Канадада ... ... ... ... бұл ... ... қорлардың ұлғаюына әкелер еді. Ал иілмелі ... ... бұл ... ... ... долларының қымбаттануына әкелер еді.
Төлем балансының теориясына сәйкес ... ... және ... ... валюта бағамына әсер етеді. Одан мынандай қорытынды жасауға
болады. - ішкі ... ... өсуі ... ... ол өз ... ұлттық валютаға сүраныстың азаюы, оның
құнсыздануына әкеледі.
- ұлттық табыстың өсуі ... ... ... ... деген
сұраныс ұлғаюына байланысты, шетел валютасына сүраныстың өсуіне әсер ... ... ... өсуі ішкі активтерге сүраныстың үлғаюына әкеліп,
шетел активтеріне деген сұранысты төмендет-кендіктен, ол үлттық валютаның
қымбаттануына әсер ... ... ... ... ... басты себебі
ырықтандыру кезеңінде барлық өтпелі экономика елдері кезіккен, ішкі ... күрт ... ... ... ... ... ... үлттық валютаның девальвациясы бәсекелестік қабілетті
қалпына келуіне ықпал ет ... ... ... ... ... бағалау негізінде, орта
мерзімдегі келешегіне сай қарастыру қажет. Көп жағдайда бұл ... ... ... ... ... ... ... Бұл керсеткіш көбінесе валюта
б.ағамын түзету қажеттігін бағалау үшін қолданылады. Егер валюта ... ... ... ... елдің әлемдік нарықтағы орны тепе-теңдік
жағдайында деп ... ... ... ... ... ... бұл мемлекеттің сыртқы ... ... ... ... ... ... бағамының нақты тиімді
индексі екі жақты сауда ағымдарының ... ... ... ... ... ... үшін үшінші елдер нарығында бәсекелес-
экспортерлер ... ... ... ... ... еді. Шығындар
көрсеткішін ең толық анықтайтын көрсеткіш болып өнім бірлігіндегі еңбек
күші шығындары ... ... да, ... ... елдер бойынша бұл
ақпараттың жоқтығы валюта бағамының нақты индексін есептеу үшін түтыну
бағалар ... ... ... егер ... ... ... қүрамына
сыртқы сауда потенциалы бар тауарлардың ... ... ... ... ... өсуі тек ... ... валютаның, табысты түзетуін
жүргізілгенін ғана көрсетіп, елдің бәсекелестік қабілетінің жоғалтуын
анықтамай, ... ... тағы ... ... қажеттігін көрсетпейді.
Сондықтан валюта бағамы индексінін мәнінің өзгерту себептерін білу маңызды.
Пәраллельді ... ... ... ... ... валюта бағамының
дүрыстығын бағалауды ... ... ... ... тағы да ... болып табылады. Мысалға параллельді нарықтағы айырбас бағамының
ресми бағамына қарағандағы төлем денгейі, ұлттық валютаның ... ... ... көрсетуі мүмкін. Сонымен қатар параллельді нарықтағы
бағамды қарастыру кезінде, оның көлемін және ресми іс-әрекет ету рұқсаты
барын есепке алу ... ... ... емес ... ... көп ... ... мемлекетте айырбас бағамының нақты тиімді индексін есептеудін ... ... бар. ... ... ... үшін ... Жалпы алғанда, әр түрлі елдердің әдістемелері ... ... жоқ, ... тек ... мен ... ... ВАЛЮТА-ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІ.
Валюта нарыктары. “Валюта” деген терминді екі мағынада қолдануға болады.
Біріншіден, елдің ақша бірлігі - оның ақша ... ... ... Екіншіден, шетел мемлекеттерінің ақша белгісі ретінде мұнда ... және ... ... ... алады.
Ал жалпы түсінікке келсек, валюта ... ... ... ұлттық акшаны пайдаланудың ерекше әдісі болып табылады.
Валюта қатынастары деп ... ақша ... ... ... ... ... ... қатынастардың жиынтықтары.
Қандай ел болмасын, ол басқа елдермен есептескенде, шетел валютасын
қолданады. ... ... ... мен ... өтеу кажетгігі валюта
айырбасы мәселесін тудырады. Валюталар сырткы ... ... ... ... ... ... ... елеулі бөлігін құрайды. Мемлекет
валюта қатынастарын Орталық (Ұлтгык) банк арқылы ... ... ... ... - ... (бір ... бағынбайтын) нарық
болып табылады. Қаржы ... аса ірі ... ... Нью-
Йорк,Франкфурт, Токио, Мәскеу қалалары. Валюта нарығында сұраныс пен ұсыныс
орналасады, тауар нарығында әрекет ететін ... осы ... да ... ... есеп ... қолма-қол ақша арқылы жүргізіледі.
Біріншіде валюта, немесе, жол шегі ... ... ақша ... операцияларының өте аз шамасын ... Жол шегі ... бір түрі ... ... Демек, «Американ Экспресс»
компаниясының кең тараған жол шегін, ... бір ... ... ... ... қолма-қол валютаға айырбастап алуға болады немесе ірі
қонақ үйлерде, ресторанда, ... ... ... ... ... ... ақшасыз төлемдерді коммерциялык банктер телеграф арқылы немесе
аударылатын вексель арқылы орындайды. Осы вексельдер ... ... ... ... және ел ... ... ... қарапайым
вексель түрінде айналуы мүмкін.
Экспортерлер мен импортерлердің шығындары ... ... ... ... өз ... ... ... кажет. Бұны алу үшін ол ... өз ... ... ... Ұлттық акша түрінде түскен түсімнің
көлемі осы екі ... ... пен ... ... ... курсына тәуелді болады. Әдетте, валюта курсы — бұл басқа елдің акша
бірлігі түрінде белгіленген, ... акша ... ... ... ... ... мен ұсынысының көлемі оның бағасына — валюта ... ... ... ... ... әр ... бір валютаның
өзінің курсы әр түрлі болып калыптасуы мүмкін. Валюта дилерлері бір жерде
валютаны сатып ... оны ... ... сатып, біртүтас халықаралық валюта
нарығының щеңберінде валюта курсының бір ... ... ... ... ... нарығында тепе-тендіктің орнауы туралы мәселелерді
жете білу үшін, ... ... ... мен ... барлық
көздеріне (сүраныс-үсыныс факторларына) талдау жүргізу қажет. ... ... ... ... ... ... елге ... валюта түсімі мен мемлекеттің белгілі бір
мезгілде шетелде жүргізетін төлемдері ... ... ... ... үш ... ... ағымды операциялардың балансы (есеп-
шоты), капиталдардың қозғалуының балансы, алтын-валюта ... ... Осы ... ... нарығына ақша қаражаттарын әкелетін
сыртқы нарықта жасалатын ... ... ... алады, керісінше
жағдайда олар “-”(алу) белгісін алады. Осы үш бөлімнің қорытынды нәтижесі
нөл ... ... ... ... ... ... ... сол
жұмсалатын шығындардың белгілі бір көзі сәйкес келуі керек.
Ағымды ... ... ... және ... ... ... ... өткен мерзімдегі қозғалыспен, алдымен экспорт
және импортпен байланысты ... ... ... қозғалысын
көрсетеді. Импорт экспорттан артық болғанда, сауда балансы дефициттік болып
табылады.
Ағымдағы есепшот операцияларының ... ... ... ... төлем балансын береді. Оның дефициттік болғаны, ағымдағы есепшот
бойынша жасалған импортгық операциялардың, экономиканың ... ... ... ... ... ... артық сұраныс
тудырғанын көрсетеді.
Капиталдар қозгалысының есепшоты қаржы активтерін сатып алу - ... ... мен ... ... ... қаржы операцияларын көрсетеді.
Ресми резервтердің ... ... ... ... және ... шетел валютасымен, алтын және баска активтермен жүргізетін
сатып алу-сату операциялары көрсетіледі. Осы операциялардың ... ... ... ... баланстарының келісімде еместіктерін жою, белгілі
валюталар курсын ... және т.б. ... ... арқылы төлем балансының
алдыңғы екі бабының пассивтік сальдолары — ағымдағы операциялар мен капитал
қозғалысыньщ есепшоттары өтеледі. Бұл ... банк ... ... ... ... және мемлекеттің басқа банктерден валюта
несиесінің алуы арқылы жүзеге асырылады. Орталық банк резервтерінің ... ... ... ... ... және бұл ... ... операциялар мен капиталдар қозғалысы есеп- шоттарының
активтік сальдосы ресми валюта резервтерін өсіреді және бұл ... ... ... ... ... ... ... позициясы
нөл береді.
Валюта багамы: жүйелері, ... ... ... ... ... өзгерістер түбінде келіп валюта курсына ықпал жасайды.
Валюта нарығы өз жағынан пассивтік білдірмей, ... ... ... әсер ... ... ... нарығын реттеу саясаты оның
экономика процестеріне қатынасуының әр түрлі дәрежесімен ... ... ... нарығын және курсын ұйымдастырудың қарама-карсы
екі ... ... ... ... курсы сұраныс және ұсыныспен ... ... ... ... ... ... жүзу ... Шұғыл
өзгерістер болып қалғанда, мемлекет курсты жанама ... ... ... ... ... ... ... жүйесі. Осы жағдайда сұраныс және
ұсыныс өзгерістерінің нәтижесінде курстың ауытқуы болмайды. Бұл ... және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Валюта курсының осы екі карама қарсы жүйелерінен ... ... ... болады. Демек, экономистердің көбінің ... ... ... ... ... ... ... курстар жоқ, ... ... ... ... Осы жүйе ... маңайында басқа
валюталардьщ жүзуіне, егер осы «жүзу» АҚІП ... ... ... жол
береді.
Валюта курсы ұзақ мерзімде паритетпен белгіленуге тиісті. ... ... ... ... ... ... экономикалық өсудің
қарқыны және ... ... ... және ... ... тартылуына тәуелді болады.
Валюта курсы қысқа және орта ... ... ... сұраныс және
ұсыныспен белгіленеді. Осы процестер төлем ... ... ... ... ... ... ... қатар, айырбас
курсына әсер етеді. Валюта нарығындағы тепе-тендік экспорт және ... ... ... және шығысымен байланысты болады. Валюта кур-
сын белгілейтін ... ... ... өзгеруі тауарлар мен қызметгердің
экспортын немесе импортын өсіреді. Шетел тауарларының ... ... және т.б. ... ... болады. Импорттық
тауарлардың ұнамдылығының өсуі олардың тұтынуын өсіреді.
Экспорт көлемі ... ... ... ... ... өседі. Жергілікті сұраныс валютага өзгермесе, ... да ... ... Осы ... ықпал ету нәтижесінде, ұлттык
валюта құнсызданады.Егер тұтынушылардың ... ... ... ... керісінше процестер жүреді.
2.Белсенді сауда саясаты да ... мен ... ... ... және ... ... ... ұсыныс көлемін өзгерте
алады. Баж салығы және импорт квотасы еңгізілгенде, тауардың сапасына ... ... ... ... стандартына «күтпеген» жаңалықтар
еңгізілгенде,импорт төмендейді. Бұндай шаралар әкімшілдік болғандықтан ... ... ... ... жеке ... ... ... валюта нарығын тұрақтандыру мақсатымен осындай саясатты
колдану негативтік нәтижелер тудырады.
3.Импорттық тауарларға сұраныстыц икемділігі. Импорттық тауарларға икемді
сұраныс, ... ... ... санын көбейтеді. Импорттық тауарларға
икемді емес сұраныс сатылған тауарлар айырбасынан нарыққа түсетін доллардың
санын азайтады.
4.Табыстардағы салыстырмалы өзгерістер. Бұрыннан ... ... ... ... ... ... тікелей тәуелді болады. Табыс өскен сайын
осы елдегі тауарлардың да, ... ... да ... ... мен қызметтердің импорты өндірілген ... ... ... Егер бір ... ұлттық табыстың өсуі келесі елдегі
осы көрсеткіштен артық болса, онда ... ... ... өсуі,
экспорттан тез жүріп отырғаны болып табылады. Осы жағдай валюта нарығында
ұлттык валюта ... ... ... ... ... ... өсіретін барлық факторлар валюта курсының төмендеуіне ықпал етеді
және керісінше.
5.Инфляция (бағаның ... ... Егер бір ... өсу ... ... ... осы ... артық болса,онда
импорттык тауарлар (курс өзгермегенше) арзандау болады.Бұл осы тауарларға
сұранысты өсіреді, бұның нәтижесінде шетел валютасына ... ... ... ... ... валютасын қымбаттататын тағы бір жағдай — ол
инфляция ... ... ... ... нақты табыстарын сақтап қалуға
тырысуы. Жинақтарын сақтап қалу мақсатымен адамдар «мықты»
валютаға сұранысын өсіреді. Ал валютасының ұсынысы өзгермейді,
сондықтан айналымдағы ... ... мен ... ... ... ... ... ставканың жанама көлемі.Ағымдағы есепшоттың дисбалансы
нәтижесінде ... ... ... ... мен ... сәйкес келмеуін
капиталдың келуі мен кетуі ғана жояды. Сондықтан елге капиталдың ... ... ... ... ... курсын өсіре алады және керісінше,
нақты ... ... ... ... ... өсу ... ... көлемі, инвестор үшін капиталды ... ... ... көрсеткіш болып табылады. Ұлттық ... ... өсуі ... ... ұсынысында көрінеді және ол ұлттық
ақшаның курсының ... әсер ... ... ... ... Шаруашылық агенттерінде ... өсу ... ... ... ... ... ставка
көлемі,макроэкономикалық саясаттың ... ... ... ... ... ... олар күтілетін айырбас курсы
туралы шешімдер болжамдайды. Басқа шарттар бірдей ... ... ... ... ... ... ... валюта түрінде сақтаған
пайдалы болады. Сонымен қатар, халықаралық нарықта болашақта курсы төмендеп
кететін валюта ... ... ... ... ... ... ... нашар
валюта ұстаушылар оны күшті валютаға айырбастауға тырысады ... ... Осы ... ... валюта айырбасы, валютаның болашақта
құнсыздану немесе қымбаттау қаупін күшейте түседі. Шешуші
рөлді саяси тұрақтылық атқарады.
8.Экономиканы ... ... ... ... ресми валюта
резервін пайдалану, сауда саясаты, ... ... ... ... ... нарығын рационалдау, қаржылық және ... ... ... ... ... отырып, шетел валютасының ұсынысын өсіру үшін валюта
нарығында белгілі валюта курсын ұстап тұруға болады. Бірақ резервтің көлемі
шектелген, сондықтан осы ... ... ... тұру қысқа мерзімде ғана
мүмкін.
Бүкіләлемдік зандылық бар: экономикалық ... ... ... ... ... ... ... ішкі бағалар әлемдік дәрежеге
жақындай түседі, бұл автоматты түрде ұлттық валютаның нақты курсын өсіреді.
Валюта курсы ұзақ мерзімдік тепе-тендік болмысынан ... ... ... ... көрсеткіштер аз емес.
Біріншіден, экспорт жөне импорттың өсу қарқындары. Егер экспорттың өсу
қарқыны импортпен салыстырғанда артық болса, онда ... ... ... ... ... ... төмен болғаны айқындалады. Егер импорт
экспорттан жылдам өскен болса, онда ... курс ... ... ... белгісі және сауда балансының өсу карқыны. Егер
сауда балансы оң ... ... ... ... онда бұл ... валюта курсының
төмен екенін ақиқат етеді және керісінше.
Үшіншіден, ... ... ... және ... Егер ... резервтері өскен болса, онда басқа шарттар бірдей болғанда, осы
жағдай курсты төмендету ... бар ... ... Егер резервтер
азайған болса, онда курсты қолдау көзделіп отырғанды көрінеді.
Тортіншіден, орташа жалақыны және жалпы ақшалай табыстарды ... ... Егер ... арқылы есептелген табыстар өскен болса, онда ... ... ... ... ... ... ... болып табылады,
төмендесе - нашарлағаны болғаны.
Нарықтың барлық үшеуіндегі — тауарлық, ... және ... ... ... ... Сыртқы нарықта жүріп отыратын
процестер елдің төлем балансында ... ... ... ... қозғалыстары есепшоттарының сальдосы нолге тең болғанда, осы
нарық тепе-тендікте болады. Басқаша ... ... ... ... ... ... есепшотының балансына тең
болуы керек.
Импорт - экспорт = Капитал экспорты — Капипкіл импорты.
Тауарлар мен қызметгер экспортынын ... ... ... ... ... ... нарықтағы бағалардың дәрежесімен байланысты болады (басқа
шартгар тең болганда).
Осы айтылғандарды ... ... үш ... ... ... деп тұжырымдауға болады.
Бірлескен тепе-теңдік үлгісінде тауар нарығының параметрі ретінде ұлттық
өндіріс көлемі және ... ... ... ... ... ... көлемі және ұлттық табыстың дәрежесі тәуедді болады.
Валюталык, шектеудің көп тараған формалары:
1. Валюта курстарының көп ... ... ... ... ... ... ұлттық ақша бірлігінің әр ... ... ... ... ... ... сауда көбінесе белгіленген
курс аркылы жүргізіледі, ал капиталдың ... ...... ... курс
арқьлы жүргізіледі. Осындай саясаттың ... - ... ... ... тұтыну тауарларының ішкі бағасын өсірмеу, өз экономикасын ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы еркін ... ... Ішкі ... — бұл ... ақша ... ... мен қызметтерге ішкі
нарықта еркін алмасу қабілеггілігі болып табылады және резиденттер ... ... ... қабілеттілігі.
Сыртқы еркін айналатандық (резиденттер емес шетел кесіпорындары және
азаматтары) тұлғалар үшін осы үлттык, валю-таны шетел валютасының қандайына
болмасын ... ... ... ... етеді.
Халықаралық валюта жүйесі.Халықаралық валюта жүйесі стихиялы қалыптаскан
және халықаралық келісімдермен ... ... есеп ... ... және әдістерінің жүйесі болып табылады. Ол ... ... ... төлем және есеп құралдарын белгілеу.
2.Валюталық паритеттер мен валюталык курстардың тәртіптері.
3.Валютаның конвертациялану ... ... ... ... ... ... мемлекетаралық институтгар.
Халықаралық валюта жүйелерін зерттеуді алтын стандартынан бастаған жөн.
Алтын ... ... XIX ғ. ... ... болған, ал 70-ші жылдары ол
халыкаралық ақша жүйесіне айналды. Алтын ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын атын монеталар
айналымда болады, ақшаның барлық басқа формалары номиналына сәйкес алтынға
айырбасталады;
-елдегі ақша ұсынысы әлемдік ақшаның және халыкаралық
төлем ... бас ... ... ... ... ... объектісімен тікелей байланысты болады;
-алтынның экспорты мен импорты еркін жүріп отырады.
Алтын стандарты болғанда валюта ... ... ... ... алтын паритеті негізінде ... ... ... ... ... ... 0,25 унцияға тең, ал доллардікі0,05
унцияға. Сонда валюта курсының дәрежесі былай ... ... = ... ... ... ... ... стандартының шектелген
формалары - құйма алтын стандарты және алтын девизді ... ... ... ... монетарлар айналымда болмайды және орталык,
банктер банкиоттарды тек стандартты салмағы бар (12,5 кг) ... ... ... ... орталық банктер өздерінің банкноттарын
алтынға емес, алтынға айырбасталатын шетел валютасына айырбастайды.
Алтын стандартының осы екі түрінің мәні мынада: ішкі ... ... ... ол ... ақша ... ... ... жинақталады.
3.1. Қазақстан Республикасының сыртқы сауда саясатының кейбір
аспектілері
Тәуелсіздікті жарияланғаннан ... ... ... ... іс-
әрекетін ырықтандыру жолына түсті. 1992 жылдың 25 қаңтарында Қазақстан
Республикасы Президентінің заң күші бар ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
сыртқы экономикалық іс-әрекетін ұйымдастыру туралы" жарлығы қабылданды.
Сонымен қатар әр түрлі өнімдердің бағаларын ... ... ... ... ... ... ырықтандыруда алғашқы маңызды қадам 1993
жылы жасалды. Онда квоталар саны 34-ке дейін, ал лицензиялар - 61-ге ... ... ... ... ... мен қамтылуы
60 % төмендеді. ... ... ... ... ... ... бағалар жүйесі алмастырды. 145 өнімге орташа мөлшері 15% болатын
экспорттық салықтар енгізілді. Импорттық лицензиялар 5 өнім ... ... ... ... 0,5 -21 % ... ... жылы ... (34 өнімге дейін) мен квоталауға жататын тауарлар
санының (7 өнімге дейін) азайтылуы жүргізілді.
1994. жылы 15 шілдеде ҚР ... ... ... ... шығу және ... тереңдету бойынша
Үкімет іс-әрекетінің бағдарламасы қабылданды.
1995. жылы ҚР сыртқы саудасын ырықтандыруда мынандай
қадамдар жасалды: ұлттық және жеке қауіпсіздік, ... ... ... ... ... ... ... экспорттық және импорттық квоталар алынып тасталынды;
стратегиялық тауарлардың ... ... ... ... валюталық табысының міндетті сатылуы тоқтатыл-
ды; биржалық және ... ... ... ... ... Ресей, Қазақстан, Беларусь Кедендік Одағы ... қол ... ... ... ... мен ... ... Оның
басты мақсаты - кедендік кедергілерді жою, адамдар, тауарлар, капитал мен
қызмет көрсетудің еркін ауысуы үшін ... ... ... ... ... ... 11 қаңтарында Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... ... ... ... қабылданды.
1995. жылы 23 наурызда Президент Жарлығымен "ҚР шетелдік
инвестициялар туралы" заң қабылданып, ол ... ... ... шетелдік инвестициялардың экономикалық және
құқықтық негіздерін анықтап, инвестицияларды қорғауға берілетін
мемлекеттік кепілдікті тіркеді.
1996. жылы ... ... ... ... ... ... ... тасталынды, инвестициялық тауарларға импорт-
тық тарифтер төмендетілді.
1997. жылы ... ... ... ... импор-
тындағы шетелдік инвесторларына берілетін жеңілдіктер алынып
тасталынды. Тек ... ... ... арналған өнімге жеңілдіктер сақталынды.
1997 жылдың 20 шілдесінде ҚР Кеден Комитеті мен Ұлттық банк "ҚР экспорт-
импорттың ... ... ... ... Ереже қабылдады. Ол
экспорт-импорттық валюталық бақылау тәртібін орнатып, экспорттан түскен
валюталық табыстың дер уақытында ... мен ... ... ... ... ... мен негізделгенін бақылау ... ... 28 ... ҚР ... "ҚР ... ... қолдау туралы" заңын қабылдады.
Сөйтіп, көріп отырғанымыздай, сыртқы ... ... ... ... ынталандырды.
Қазақстан Европа Одағы, АҚШ, Канада, Скандинав елдерінің рыноктарында ең
тиімді жағдайлы мәртебеге ие болды.
1993 - Европа Одағы, 1992 ж. - ... 1994 ж. - АҚШ, ... ... жүйесіне қабылдаған.
Алдыңғы жылдардағыдай,1998 жылы да елдің сауда балансы теріс болды. Оның
құрылымындағы алыс шет ... ... ... ... оң, ал оны ... ... экспорттан импорттың асып ТУСҮІ ауқымды болды. Бірақ
бұрынғы одақтас республикаларға арналған ... ... алыс шет ... ... ... өте ... 1998 ... экспорттың төмендеуі, ТМД
елдеріндегі валюта құнсыздануы, Қазақстан үшін сауда жағдайын қиындатты.
Әлемдік қаржы ... ... ... ... ... ... 1998 жылы 6588,6 млн.$ ... ол 1997жылдың92% құрады.
Негізгі экспорттауарларына бағаның төмендеуі алыс шет елдерге экспорттын
8,8%-ке төмендеуіне әкелді, әсіресе ... ... ... ... және ... ... тұтынуы күрт төмендеді. 1997 жылы ... ... ... 1998 жылы да байқалды.
Кейінірек, Қырғызстан мен Өзбекстаннан әкелетін тауарларға 200% кедендік
тариф енгізілді.
Бұл шаралар - Қазақстанның сыртқы ... ... ... ... Ол екі ... ... Бір жағынан - жергілікті
өндірушілерді өндірісті көтеруге ынталандырып, ... ішкі ... ... мүмкіндік беру және ТМД елдерінің сапасыз, арзан
тауарларына тосқауыл қою; ... ... - ... ... көлемі күрт
өсіп, мемле-кеттік бюджетке төлемдер темендеп, ... ... ... ... және ... ... ез енім ... талаптарының
төмендеуі болды.
1999 жылдың 5 көкек айында ҚР үкіметі мен Ұлттық банк ... ... ... ... ... бірлескен шешім қабылдады.
Осы шешімді қабылдауға әлемдік қаржы дағдарысы, ТМД ... ... ... ... бойынша импортың өсуі,
экспорт бағаларының төмендеуі, әсер етті. Одан ... ... ... ... ... ... түрде үстанып, ол ... ҚР ... ... ... ... бүл шара ... ... салаларды қолдау, импортты шектеу,
нақты айырбас бағамын орнату, жергілікті өндірушілерді қорғау мақсатында
жүзеге асырылды.
БҮГІНГІ күні Қазақстанның 120 астам елдермен ... ... бар. ... ... Ресей, ТМД елдері, Голлан-дия, Швейцария, Германия,
АҚШ, Канада, Түркия, Корея және т.б. елдер кіреді.
Экспорт пен импорт құрылымын бағалауда оның ... ... қала ... ... ... ... ... рыноққа әлі де ... ... ... ... ... ... ... орай,
бәсекелестігі төмен, оны қайта жарақтандыру үшін көп қаржы мен уақыт керек.
Әлемдік қауымдастықта лайықты орын ... ... осы ... тартып, ендірісін үлғайтуымыз қажет. ҚР импорттық
қүрылымның басым белігі ... ... ... ... ... ... тұрады,
Қазіргі уақытта ҚР сыртқы саудасының даму бағыттарына:
-импорт қүрылымын рационализациялау;
-жергілікті өндірушілерді ынталандыру үшін протекционистік
саясат жүргізу;
-өндірісті жаңарту үшін ... ... ... мен ... ... ынталандыру.
1. Кесте. ҚР сауда байланысы (жинақталған) млн. АҚШ долларымен
| |1995ж. |1996 ж. |1997 ж. |1998 ж. ... |-222,4 |-326,3 |-385,4 |-807,7 ... | | | | ... |5164,3 |6291,7 |6768,5 |5780,9 ... |-5386,7 |-6617,9 |-7153,9 |-6588,6 ... сауда байланысы (ТМД елдерімен) млн. АҚШ долларымен
| |1995ж. |1996ж. |1997ж. |1998ж. ... |-227,1 |-484,8 |-192,5 |-897,9 ... | | | | ... |2989,9 |3533,5 |3246,1 |2532,7 ... |-3216,0 |-4018,3 |-3438,7 |-3430,6 ... сауда байланысы (басқа едцерімен) млн. АҚШ долларымен
|1995ж. |1996ж. |1997ж. |1998ж. | ... |4,7 |-158,5 |-192,8 |90,2 ... | | | | ... |2175,4 |2758,1 |3522,4 |3248,2 ... |-2170,7 |-2599,6 |-3715,2 |-3158,0 ... ... ... жартысынан бастап Қазақстандары экономикалық
жағдайдың жақсаруы жүзеге ... ... өсу ... Бұл ... ... ... ... сауатты әрекеті, тенгенін еркін
жұзуге жіберілуі, шикізатқа ... ... өсуі мен ... ... ... ... байланысты болды.
1999 жылы Қазақстанның сауда ... ... ... ... 1999 жылдың 1 шілдесінде ҚР Үкіметінің "1999 -2000 жылдарда ҚР
тікелей инвестицияларды тарту бағдарламасы туралы" ... 1999 ... ... ... ... шаралар туралы", 1999 жылдың 11 ақпанындағы
"Өсімдіктер карантині туралы" ҚР ... 1999 ... ... туралы"
ҚР заңы,1999 жылдың 16 шілдесіндегі "Сертификация туралы" ҚР заңы; 1999
жылдың 16 ... ... ... іс ... ҚР ... Осы ... де республиканың құқықтық-нормативті базасын әлемдік қауымдастыққа
қабылдаған заңцылықтар мен нормаларға жақындата ... бұл ... ... оң ... ... жыл Қазақстан үшін барлық жағдайда ұтымды болды да, көптеген
макроэкономикалық көрсеткіштер ... ... ... 2000 ... ... ... 1960 млн. АҚШ ... жетіп, ол 1999 жылдың I
тоқсанының 190,7% және 4 ... 97,5% ... ... ... 1550 ... доллары болып, 1999жылдыңітоқсанынын 112% және IV ... ... біз ... отырғанымыздай, он жылдан аса мерзімде экономика мен
сыртқы сауда нормативті-құқықтың негіздерді халықаралық ... ... ... сауда ұйымына кіргенде төмендегідей міндеттемелерін
қабылдауы тиіс:
-Кедендік тарифтерді кұрт төмендетіп, тарифтік емес
шараларды бүтіндей тарифке айырбастау;
-Ауыл шаруашылық өніміне ... мен ... ... процедуралары ДСУ талаптарына сәйкес келтіру;
-Өзінің тауар, қызмет ... мен ... ... ашу;
-ДСУ барлық міндетті нормалар мен тәртібін үстану;
-ДСУ-ға кіргеннен кейін ... ... ие бола ... ... жоқ ... ... тәртібінің ырықтануы
мен ашықтығын жалғастыру;
-Қазақстанға қатысты барлық сауда бөгеттері алынып
тасталатындықтан, ... ... шығу мен ... ... ... асады;
-Республикалық әр түрлі елдердің экономика мен сауда
тәртіптері, қаржыландыру жағдайлары туралы мәліметтер бар зор
ак.параттық базаға шығу ... ... мен ... ... ... ашық және
тең құқылы ортада жасақтау мүмкіндігі мен қажеттілігі;
-Қайшылықтарды халықаралық нормалар мен тәртіптер
негізінде реттеу;
-Қүқықтық-нормативтік базаны к.абылданған ... ... ... ... ... болашақта қандай бағытты: ырықтандыру немесе
протекционизмді ұстануы бойынша анықтауы тиіс.
Біздің көзқарасымыз бойынша, ырықтандыру - ... ... ... ... және ... ... ... Өйткені минералды
ресурстарды өндірудегі салыстырмалы басымдылығымызды қорғау ... ... ... он ... кезеңінде әлемдік сауданың ырықтандырылуы халықаралық
сауда көлемінің өсу қарқыны әлемдік өндіріс даму ... ... ... болып отырды. Мысалға ӘСҰ Секретариаты мәліметі ... ... ... ... ... ... өсу қарқынының орта ... 6 % ... ... өндіріс -3,7% ғана болды. Осы мерзімде сауда
көлемі 17% есе өссе, өндіріс - 6% есе ғана өсті. ... ... ... ... экономикалық өсудің өндіріс өсуіне қарағанда жылдам
және маңызды болғанын көрсетеді. Осы ... ... ... ... мен ... есепке ала отыру қажет.
Қорытынды.
Халықаралық Экономикалық Қатынастар-әлем елдері арасында шаруашылық
байланыстар жүйесі.лемдік шаруашылық-бұл халықаралық еңбекті бөлу негізінде
халықаралық ... ... ... ... ұлттық
шаруашылықтың тұтастығы.
Халықарлық Эконимикалық Қатынастардың формалары:
-халықаралық сауда
-капиталдың экспорты
-жұмысшы күшінің миграциясы.
Әлемдік + экономика – ... және ... ... ... азды-көпті құрылып, интеграцияланатын ... ... мен ... ... жер ... экономикалық іс-
әрекетінің жиынтығы. Әлемдік экономика ... да ... ... жүйе ... ... Әлемнің шынайы жағдайы күрделі, сондықтан
әлемдегі ... ... мен ... ... дұрыс бағалуаға
тырысып,дұрыс шешім қабылдауымыз керек.
Қазақстан ... ... ... бұл ... бір ... мен резидент еместер ... ... ... жүйелендірілген көрінісі.Бұл жағдайдағы кезең әр-түрлі
болады: ай, ... ... ... ... және аналитикалық болып
бөлінеді.
Халықаралық ... ... ... ақша бірлігін халықаралық есептесуде қолдағанда пайда
болатын экономикалық қатынастардың ... ... Орта Азия ... ... ... ... ... дәрежесі бірыңғайлы ... ... ... ... жағдай тудырылуына,
инвестициялық бағдарламаларды жүзеге асыруға байланысты ... ... ... ... ... ... отыруының астарында
үлкен мән бар. Бүкіләлемдік ... ... кіру ... ... өз
тұтынушыларына жоғары,халықаралық сдандартқа сай тауарды ұсыну, экспорт ... ... ... ... ... есеп стандартарын халықаралық есеп стандарттарына көшуді көздей
отырып,экомикасын жоғары деңгейге қоюды көздейді.
Қорыта келгенде,халықаралық экономикалық дүниежүзілік ... ... мен даму ... ... ... ... ... миграциясы,төлем балансы мен
мемлекеттің сыртқы экономикалық іс-әрекеті,халықаралық валюталық-қаржылық
қатынастар,ҚР-ның сыртқы ... ... ... экономикалық
қатынастар жүйесіндегі рөлі,сыртқы экономикалық іс-әрекетті ... ... ... ... ... экономикалық қатынастар” Алматы “Қазақ
университеті”2002
2. Н.Қ.Мамыров,Д.М.Мадиярова,А.Е.Қалдыбаева “Халықаралық экономикалық
қатынастар ” Алматы,Экономика 1998
3. С.Әкімбеков,А.С.Баймұхаметова,У.А.Жанайдарова“Экономикалық ... ... ... ... теория”
5. З.Ш.шүмеков,Ж.С.Сүйіндіков,А.Ш.Жаңағұлов “Экономикалық теория” оқу-
тәжірибелік құрал,Қарағанды,2005
6. Ө.Қ.Шеденов,Ү.С.Байжомартов,Б.А.Жүнісов,Б.И.Колыгин“Жалпы экономикалық
теория”Алматы-Ақтөбе,2002
7. ... ... ... оқу
құралы.Астана,Фолионт,2001
8. Б.К.Спанова “Әлемдік ... ... ... ... ... оқулық, Алматы,
Дәнекер,2003
10. ... ... ... ... ... С.С.Мәуленов,С.Қ.Бекмолдин,Е.Қ.Құдайбергенов “Экономикалық теория”
Алматы,2003
12. Я.Ә.Әубәкіров,Б.Б.Байжұмаев,Ф.Н.Жақыпова,Т.П.Табеев“Экономикалық
теория” Алматы,1999
13. ... ... ... негіздері” Алматы,1998

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кедендік-тарифтік саясат40 бет
Статистика пәнінен оқу-әдістемелік жиынтық200 бет
Сыртқы экономикалық қатынастардың валюталы – қаржылық механизмі43 бет
Сұрыптау есептері. қою арқылы сұраптау8 бет
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2008 жылғы 1 тоқсандағы қорытындылары94 бет
Құқықтық реттеу механизмі (тетігі)6 бет
12 жылдық білім беруге көшудегі эксперименттік іс әрекеттерді ұйымдастыру5 бет
«Арзан» оптомаркетіндегі маркетингтік іс-әрекеттерді жетілдіру жолдары37 бет
ААҚ «LG Elektronics Almaty Kazakstan» компаниясының өндірістік және маркетингтік іс-әрекеттері13 бет
Азаматтық қорғаныс мәселелерінің шешілу деңгейлері . Халықтың Азаматтық қорғаныс пен төтенше жағдайлардағы іс-әрекеттері мен міндеттері15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь