Калькуляция баптары бойынша өндіріс шығындарының жіктелуі

ЖОСПАР:


КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3

1. Калькуляциялау түсінігі мен қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4
2. Шығындарды есепке алу мен калькуляциялау әдістерінің түрлері ... ... ... ... .. 7
3. Калькуляциялаудың процесстік әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 8
4. Калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 12
5. Толық және толық емес өзіндік құнды калькуляциялау ... ... ... ... ... ... ... 16
6. Айнымалы шығын бойынша өзіндік құнды калькуляциялау мен есепке
алу «директ.костинг» жүйесінің ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
7. Шығындарды есепке алу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың
нақты және нормативтік әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 21
8. «Стандарт.кост» жүйесі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау ... ... . 25



ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
        
        ЖОСПАР:
КІРІСПЕ…………………………………………………………………..………… 3
1. Калькуляциялау түсінігі мен қағидалары……………………………………... 4
2. Шығындарды есепке алу мен калькуляциялау әдістерінің
түрлері.................. 7
3. Калькуляциялаудың процесстік ... 8
4. ... ... ... ... ... және толық емес өзіндік құнды калькуляциялау……………………… 16
6. Айнымалы шығын бойынша өзіндік құнды калькуляциялау мен есепке
алу «директ-костинг» жүйесінің ерекшелігі……………………………….... ... ... ... алу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың
нақты және нормативтік әдістері…………………………………………...… ... ... ... мен ... ... құнын калькуляциялау……… 25
ҚОРЫТЫНДЫ………………………………………………....………………… 28
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР………………………………………………. 29
КІРІСПЕ
Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау – ... ... ... ... кәсіпорын шығындарын дұрыс бөлу және іске ... ... ... ... ... ... табылады. Яғни әрбір ұйымды дұрыс
басқару үшін ең ... ... ... ... Сол ақпаратты өндіріс
саларынан алады, содықтанда әрбір өнімге кеткен шығындарын азайту ... ... ең ... ... бірі болып табылады.
Шығындарды тарату және азайту жолдарын табу үшін ... ... ... ... Осы ... ... жасау арқылы
кәсіпорын өзіннің өндірісіне лайықты ... ... да ең ... бірі ... ... ... құн бухгалтерлік есепте шығын мен
табыс туралы есеп, салықтар бойынша есеп беру, қаржылық есеп беру ... ... ... жасайды.
Осы жұмыстың негізгі мақсаты кәсіпорынның, ұйымның өндірген өнімнің
өзіндік құнын калькуляциялау әдісін ... ... ... ... талдау
жүргізу тиімді әдісті анықтау және де халықаралық ... ... ... ... яғни өнім деңгейін жоғарғы ... ... ... ... табу ... ... шығындарын есепке алу әдістері мен өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау – ... ... ... мен ... ... ... өнімнің өзіндік құнын анықтайды. Шығындарды ... ... мен ... ... қалауынша таңдалады, оған кейбір
факторлардың әсеріне: бұйым ... ... ... өнім ... т.б. ... ... жазу ... Қазақстан Республикасы халықаралық
есеп стандарттарына ... ... және де ана ... аз ... ... қиыншылықтар кездесті.
1. Калькуляциялау түсінігі мен қағидалары.
Калькуляциялау – бұл ... ... ... бірлігінің өзіндік құнын
есептеу. Ол кәсіпорын ... ... ... өте ... ... ... өзіндік құнын азайту және бәсекелестігін арттыру үшін ... ... ... ... ... ... ... құнын жоспарлау мен олардың нарықтағы сұранысын есепке ала отырып,
өнім, жұмыс және қызмет бағасын бекіту үшін қолданылады.
Калькуляциялауда ... өнім ... ... мен ... сондықтан жұмыс
және қызмет бірлігін орындау (жүктерді тасу, жөндеу ... және ... ... түрдегі шығындары біріктіріледі.
Қазіргі кездегі экономикалық әдебиеттерде калькуляциялау кейбір
өнім(жұмыс, қызмет) түрлері ... ... ... ... ... ... ... Калькуляциялау барысында шығарылған өнім санымен
өндіріске кеткен шығындар ... және өнім ... ... ... ... – олар ... бір ... яғни сатылатын
өнім (жұмыс, қызмет) бірлігіне кеткен шығындарды анықтау.
Калькуляциялаудың ... ... ... алдында болған
өндірістік шығындар ... ... ... Өндірістік есеп
жүйесінде белгілі бір түрде дайындалған ақпарат негізінде ғана өндірістік
басқарудағы қажетті болып ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Өзіндік өндірісте ертеден қолданған калькуляциялау ... ... ... ... мен ... ... құнын білуі мақсат
етілді, себебі ішкі өндірістің және сыртқы есеп беру ... ... үшін ... болды. Мәселенің маңыздылығына қарамастан ... ... ... есеп ... ... қабылдауына
қажетті ақпаратпен қамтамасыздандыра алмаған, ... ... ... ... ... құрамындағы ақпарат дәстүрлі
есептеулерді шығаруға ғана ... ... ... ... ... ... береді, мына жағдайларда:
• Өнімді өндірудің келекшектегі мақсаттылығы;
• Өнімге тиімді баға бекіту;
• Өнімнің тиімді ассортиментін өндірі;
• Технологиялар мен станок паркін ... ... ... ... ... сапасын бағалау;
Қазіргі калькуляциялаудың негізі кәсіпорынның шешімдерінің орындалуын
немесе жоспарға ... ... ... жатыр. Берілген
калькуляциялау қолданулар өзіндік құнның жоспарлы міндеттерінің ауытқуын
талдау, ... ... ... құнды және экономикада эфективті
технологияны ендіру мен технологиялық процесстерді ... ... ... ... баға ... ... болып табылады.
Трансфетті баға бір кәсіпорынның ... ... ... ... асыруға қолданылады.Көбінесе трансферттік бағаның
актуальді қалыптасуынан ... ... ... ... ... ... арқылы шығуы мүмкін. Осы жағдайда трансферттік бағаны дұрыс
қалыптастыруы ұйымның ... ... ... ... Егер ... өнімді
толығынан кәсәпорынның ішінде тұтынса, онда ... ... ... және ол ... ... ... әсер етпейді.
Осыдан өндірістік есеп беру мен калькуляциялау басқарушылық жүйеде ... ... ... ... ғана емес, сенымен қатар өндіріс саласында
негізгі элемент болып ... ... ... ... мен ... ... роль атқарады. Калькуляциялау өндірілген өнімнің
түрлері бойынша ... ... ... ... ... жұмыс
пен қызмет бойынша бекітіледі(бірақта шығындарды есептеу өнімнің түрлері
бойынша ғана ... ... ... да есеп беру ... ... ... маңызды шешімі өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау
болып табылады.
Өзіндік құнын калькуляциялау - ... ... ... ... ... ... ... есептен шығарылады. Шығындарды есепке
алғаннан кейін айлық есеп беру ... есеп ... ай ... ... ... ... және
детализацияланған көрсеткіштердің құнның анықтау. Мысалы, өнім түрлері
бойынша өткізілген өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... құнын калькуляциялау №7 „Тауарлы-
материалдар қорын есепке алу“ ... есеп беру ... ... ... ... ... ... сонымен қатар №2
„Қорлар“ ХҚЕС-ты бойынша ... ... ... калькуляциялау
кезінде өндіріске өткізілген тауарлы-материалдар қор базасы, шығындарды
тарату тәсілдері мен ... да ... есеп беру ... ... есеп беру ... қолдануы қажет.
Қазіргі жедел өзгеретін нарық жағдайларына байланысты кәсіпорынның
басқармасына дұрыс ... ... ... ... ... ... қажет, сондықтанда берілген көрсеткіштері, оның ішінде
өзіндік құн жайлы ақпарат, ... ... әсер ... ... құны - ... ... мен нарыққа шығаруға кеткен
шығындардың ақшалай көрінісі. Өнімнің ... ... ... ... қалыптасады, олар өнімнің (жұмыс,қызмет)өндіру
процессінде табиғи ресурстарды, шикізат пен материалдар, отын қуат, негізгі
құралдар, еңбек ... ... ... ... ... кіреді:
• Еңбек шығыны, кәсіпорындағы өндірілген өнім,өндірістегі құрал мен
заттар еңбек ... ... мен ... ... шығындар;
өндірістегі ... ... ... ... ... мен даярлау шығындары; салықтар, өндірісті
басқаруға жұмсалған шығындар т.б.);
... ... ... шығыстары: орамы, тасмалдау мен тасу, дельдал
қызметіне сыйақы, сыйақы мен комиссиондық жиындар, жарнама шығындары;
• Кәсіпорын өнімін ... ... ... өндіріске қатысы жоқ
шығындарды өзіндік құнға енгізу арқылы оларды ... ... алу, ... камуналдық шығындар);
Сонымен қатар өнімнің (жұмыс,қызмет) өзіндік құнына өнімнің бұзылуы
мен сынуы кіреді. Ол ... ішкі ... ... ... ... ... ... қабілетінен уақытша айырылып
қалуынан төлемдерді төлеу шығындары пайда ... есеп беру ... ... ... құн ... оңша регламенттелмеген. Осы өзіндік құнның ... ... ... ол ... кәсіпорынның толық шығындар жайлы мәлімет
алу үшін ... ... ... есеп беру ... өзіндік құнды
есептеу үшін әртүрлі әдістер қолдануы мүмкін. Кәсіпорынға өзінің ... ... ... келеді, ол өнімнің өзіндік қалыптастыруға ... яғни оған ... құн ... ... ақпарат қажет. Басқарушылық
бухгалтерлік есеп жүйесінде оындай ақпарат қалыптасады.
Толық өзін құнын қалыптасу процессі №1 ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... құн ... ... ... еңбек шығын+материалдар+үстеме шығыстар =өндірістік өзіндік
құн+өткізу шығыстары+әкімшілік шығыстар = ... ... ... = ... ... ... ... алу мен калькуляциялау әдістерінің түрлері.
Өндіріс шығындарды есепке алу әдістері мен ... ... ...... ... ... мен өндірісте анықталған
шығындар бойынша өнімнің өзіндік құнын анықтайды. Шығындарды ... ... мен ... ... қалауынша таңдалады, оған кейбір
факторлардың әсеріне: бұйым саласы,технологияны ... өнім ... т.б. ... ... ... құнын калькуляциялау әртүрлі әдістер
арқылы жүзеге асырылады. Калькуляциялау ... ... ... ... ... ... ... қалдығына өндіріс іс әрекет циклына
өндірілген өнімнің номеклатурасына байланысты болады.
Шығындарды ... алу мен ... ... 3 ... ... ... ... алу объектісі бойынша:
• Процесстік әдіс;
• Қайта бөлісу әдісі;
• Тапсырыстық әдіс;
2. Шығындарды есепке алу ... ... ... ... ... калькуляциялау;
• Толық емес өзіндік құнды калькуляциялау;
3. Шығындарды тексеру мен ... есеп беру ... ... ... құнды есепке алу;
• Нормативтік шығындарды есепке алу;
3. Калькуляциялаудың процесстік әдісі.
Өзіндік құнды калькуляциялаудың процесстік жүйесі біртекті ... ... ... немесе массалы өндіретін немесе үздіксіз өндірістік
цикл қолданатын өндірістерде ... ... ... ... әр ... бөлімшенің жеке өндірістік
кезеңдерін орындайтын кәсіпорындарда да қолданады.
Кәсіпорындарда шығындарды есептеу калькуляциялаудың процесстік ... ... ... ... ... егер ... ... тұрақты операцияларды бөлу мүмкіндігі ... ... әдіс ... және ... салаларында қолданылады.
Осы салалар өндіретін массалық түрі, дамытушы емес цикл, өнімді өткізу
номенклатуралық шектеулер, ... ... ... мен ... ... ... ... аса маңызды емес мөлшерін
мінездейді.
Процесстік ... ... ... ... ... ... өнім бірлігін шығындармен байланыстыру мүмкіндігі
жасалмайды, керісінше бір ... ... ... есептеуге болады, оны
белгілі кезең бойынша өндірістік өзіндік құнды осы кезең аралығында өнім
санына бөлу ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құн тапсырысы барлық өнімнің орташа түзу өзіндік құнына
алынады.
№2 суретте шығындарды ... ... әдіс ... ал ... ... ... ... жүйедегі
өзіндік құнын өзгеруі №3 суретте бейнеленген.
№2 сурет
Аяқталмаған өндірістін қоры
Процесс А ... В ... ... ... ... өнім ... сурет
Процесс А
Дебет
Кредит
Материалдар 300 000 В ... ... 18 ... ... 20 000
Жиыны 438 ... ... ... ... ... 111 000 С ... ... 40 ... ... 135 ... 937 ... ... ... ... 937 ... ... 300 000 ... өнім қорына
тапсырылған
-Еңбекақы ... 24 ... ... 21 000
Жиыны 1 413 ... ... ... өнім
Дебет
Кредит
С процессінен
қабылданған 1 413 ... ... ... ... калькуляциялау процесстік
әдіс қолданылады, ондағы сериалы және ... бір ... ... ... ... ... ... өндіру. Шығындарды калькуляциялаудың
объектісі процесстік әдісте қолданбайды, бөлек ... ... ... топтары мен өнімнің бір операциядан екінші операцияға өнімделуі
бойынша ауысуын технологияның жүзеге асырулар қарастырылады. Соңғы ... ... және ... өнімді складына өнімді тапсырады. Белгілі
уақыт кезеңінде өндіріс бөлімшелері өнімнің есеп беру ... ... ... уақыт қажеттілігі емес, ал шығындарды жалпылау бойынша
анықталады. Әрбір бөлім бойынша ... шот 1340 ... ... ... ... Кезең аяғында не басында өнімнің ... ... ... ... ... өнім мен ... өзіндік құны
есепті мерзім соңында технологиялық процесстердің ерекшелігіне байланысты
екі әдісі есептеледі:
a. Орташа бағалау әдісі;
b. ФИФО ... ... ... ... ... ... әдісі бойынша мысал:
Компания өнім өндіреді. Материалдар процесс басында еңгізіледі, ал ... ... ... ... ақысы плюс үстеме шығыстар) процесс
барысында таратылады.
Ай басындағы аяқталмаған өндіріс қалдығы 6 000 бірлік,
материалдарға қатысы бойынша 100% ... ... ... бойынша 60%-
ға дайын, материалдардың құны – 24 000 тг., қосылған шығыстар – 15 300
тг.
Ай ішінде ... 16 000 ... ... 18 000 ... ... ... аяқталмаған өндіріс – 4 000 бірлік.
Ай ішіндегі шығындар – 139 000 тг., оның ішінде:
- материалдар – 64 000 ... ... ... – 75 000 тг.
Ай аяғындағы аяқталмаған өндіріс материалдарға ... ... ... ... ... бойынша – 75% .
|Шығындар |Бастапқы|Ай |Барлық |Б.б. |Б.б. ... ... |А.Ө. ... ... ... |А.Ө. |б.б. |Өзінд|
| | ... | ... | |. |
| | | | | ... |Құны |
|Материалда|24 000 |64 000 |88 000 |18 000 |4 000 |22 000 |4 ... | | | | | | | ... |15 300 |75 000 |90 300 |18 000 |3 000 |21 000 |4,3 ... | | | | | | | ... |39 300 |139 000 |178 300 |- |- |- |8,3 ... ... ... құны:
• Материалдар = 18 000 × 4 = 72 000 а.б.
• Қ.Ш. = 18 000 × 4,3 = 77 400 ... ... 149 400 ... ... 18 000 × 8,3 = 149 400 ... ... аяқталмаған өндірістің өзіндік құны:
• Материалдар = 4 000 × 4 = 16 000 ... Қ.Ш. = 3 000 × 4,3 = 12 900 ... ... 28 900 ... әдісі бойынша мына мысалды қарастырайық:
|Шығындар |Ай ішіндегі |Б.б. Д.Ө. |Б.б. ... |Бір б.б. ... ... ... | |б.б. ... |
| | |б.б. А.Ө. | | ... |
| | ... | | | ... | | | | ... |64 000 |12 000 |4 000 |16 000 |4,0 |
| | | | | | ... |75 000 |14 400 |3 000 |17 400 |4,3103 |
| | | | | | ... |139 000 |- |- |- |8,3103 ... ... ... ... Ай басындағы А.Ө. өзіндік құны – 39 300
- Материалдар – 12 000 × 4 = 48 ... Қ.Ш. – 14 400 × 4,3103 = 62 ... 149 369 ... ... ... ... – 4 000 × 4 = 16 000
- Қ.Ш. – 3 000 × 4,3103 = 12 ... 28 931 ... ... ... ... ... емес балама
немесе эквиваленті өнімге жатқызылады. Осы мақсатпен есепте дайын және
аяқталмаған өнім ... ... ... Калькуляциялаудың тапсырыстық әдісі.
Тапсырыстық әдіс өзінің атауын өндірістегі калькуляциялау ... ... ... ... мен ... тапсырысына
байланысты болды. Ережеге сәйкес әрбір тапсырыс бөлек ... ... ... болу ... Әдіс тек қана арнайы ... ... ... ... ... өндіріс жұмысшылардың еңбекақысы
мен одан аударымдар және басқа да шығыстардың белгілі бір ... ... ... көп не аз ... ... ... ... табылады.
Тапсырыстық әдіс қолданылады:
• Бірлік немесе кішігірім сериалы ... ... ... ... ең маңыздысы өндірістегі өнім түрінің ерекше болуы не
басқа тапсырыстардың мәнді болуы талап етілсе;
• Қиын ... ірі ... ... ... ұзақ ... ... циклде;
• Үлкен көлемде әр түрлі өнім өндіруге, оның көп ... және ... ... ... ... ... Технологиялық маманданған жұмыс орындары мен белгілі операциялардың
тұрақты бекітілуін қамтамасыздандыра ... мен ... ... Ережеге сәйкес әмбебап құрал-жабдықтар мен биінулерді қолдануда;
• Жинақталған және ... ... ... ... ... ... ... арасында жан жақты жоғарғы маманданған жұмысшылардың бар
болуында;
• Ұзақ мерзімді өнімді өндіру;
Калькуляциялау ... ... әдіс ... ... ... ... мен белгілі өнімнің, жұмыстын, қызменттін саны болып
табылады. Тапсырыстарды бір арнайы өнімге және бірнеше ... ... ... ... ... осы ... ... бір өнім түрін дайындау
келісім шартына ... ... ... ... бланктерінде ашады (оның
орындалуында қатысушы цех саны), осыдан кейін ... ... ... ... ... ... барлық алғашқы ... ... ... ... жинақтағанда шығындарды ... ... ... ... және ... сәйкес толтырылады.Осыдан жартылай фабрикатсыз өзіндік құнын
калькуляциялау нұсқасы қолданылады,яғни ... ... ... шығындары
жартылай фабрикаттарды бір цехтан екінші цехқа ауысуын есепке алмауын
көрсетеді. Тапсырыс ... ... ... әдіс ... нақты
өзіндік құны анықталады, осыған шейін бүкіл шығындар аяқталмаған өндірісті
құрайды.
Тапсырыстық әдістін кемшілігі қиын өнімді өндіру, ... ... ... ... материалдардың мөлшері, еңбекақы
шығындарын ұйымдастыру қиындылығы, ... ... ... ала ... және ... ... бекітуге қиыншылық туғызады. Осы
кемшіліктерді жою мақсатында ұзақ мерзімді өндіріс циклде ... ... ... ... ... көлемдегі өнімдерді өндіру ... ... сала ... ... ... ... ашуға
ұсыныс жасалады, олар аяқталмаған құрылымды ұсынуы қажет. Кішігірім сериялы
өндірісте тапсырысқа сондай өнімнің саны кіреді, қандай ағымдағы ай ... ... ... ... және бөлшектерді есепке ... ... ... ... ... өндіруге қолдануы бойынша топтарға
бөлу қажет. Бөлшектер мен ... ... ... алуды бірнеше
түр бойынша тапсырыстық әдіс қолдануы; екіншіден түр ... ... яғни ... ... немесе массалық ретті ... осы ... ... өнімнің құны, дара ретті бойынша өндіру және ... ... ... ... және ... ... ... құны нормативтік әдіс арқылы ... құн ... ... ... ... Кәсіпорынның экономикалық салада жұмыс істейтін
қызметкерлер өндірісте шығындарды есепке алу нормативтік әдіс ... жеке ... және ... ... өндірісте қолдануы
ынталандырылуы қажет. Тапсырыс бойынша шығындарды топтастыру және әрбір
тапсырысын ... ... алу ... ... ... ... ... құнын калькуляциялау тапсырыстық әдісінің мәні барлық
тура негізгі шығындардың (шикізат ... ... ... ... ... бекітілген калькуляциялау баптарына сәйкес бөлек
өндіріс тапсырысы бойынша есепке ... ... ... ... ... ... ... салаға арналуы (немесе мазмұны бойынша
шығындарды ... және ... мен ...... тозуы бойынша),
тапсырыс баптарын жүзеге асырылуы бойынша есептеледі.
Өнімнің немесе жұмыстын нақты өзіндік құнын калькуляциялау бірлігі
шығындар ... ... ... ... ... ... санынның
қатынасына тең.
Бірлік немесе кішігірім сериялы өндірісте ... ... ... ... ... ... ... алу әрбір бөлімге арнайы субшот ашылуы
қажет. Егер тапсырыстын саны көп ... онда ... ... ... ... ... ... таратылады. Тапсырыс коды ... ... ... ... ... ... есеп беру ... еңбекақысын есептеуінде және т.б. жағдайларда көрсетіледі.
Содан соң ... ... ... ... ... коды бар ... оның орындалғанына байланысты анықтайды. Бөлек тапсырысқа арналған
аналитикалық шот кең болуы тиіс, яғни ... ... ... ... алу, ... сату ... есепке алу үшін. Осындай әдіспен тапсырыстық әдісті есепке
алу процессін аяқталуы, белгілі тапсырыстын өткізілу ... ... ... ... табылады.
Жалпы осы әдістін схемасы №7 суретте көрсетілген.
Тапсырыстық әдісті ... Өнім ... ... ... ... ретінде жинақталған бірлікті аламыз, ... 3 ... 3. ... ... ... үшін ... ... екі технологиялық операцияларды жинақтау және сынау қажет.
Тапсырыстың өзіндік құны құралады:
• Тапсырыстықа кіретін бөлшектер ... ... Екі ... ... ... асыру шығыны;
• Берілген тапсырысқа жанама үстеме шығындарды есептеу;
Кәсіпорынның ... алу ... ... ... ... шығындар
өнімнің өзіндік құнына кірістірілмейтіндігі анықталады.
Схема түрінде тапсырыстын өзіндік құны ... ... ... өзіндік құнын калькуляциялау.
|Тапсырыс калькуляциялау ведомості ... ... ... ... |Өзіндік құн |Бірлік саны ... |
| ... | | ... 1 | | | ... 2 | | | ... 3 | | | ... ... ... бабы ... көлемі |Барлығы ... 1 | | | ... 2 | | | ... ... ... ... ... көлемі |
| | | | ... ... ... ... ... схемасы келісіде:
• Шығынды тарату объектісін таңдайды;
• Тартылған ... ... ...... ... оны ... ... жүргізуге болады;
• Трату коэффициенті таратылған жанама шығыннның көлемін таңдалған
тарату базасының көлеміне шегергені ... ... ... ... жанама шығынның көлемін таратылған шығынның
көлеміне тарату базасына сәйкес ... ... ... ... ... болады;
Осы схеманы мысалда қарастырайық:
Мысалы, жалпы ... ... ... ... ... ... ... қажет, яғни жанама шығындар ... ... ... ... ... ... қажет. Тарату базасы – негізгі
өндіріс жұмысшыларының еңбекақының шығындары ... ... ... ... ... 39 250 теңге. Негізгі өндіріс
жұмысшыларының еңбекақы – 40 000теңге. Трату ставкасын табу қажет.
Тарату ставка = Жалпы өндірістік ... / ... ... ... ... ... ставкасы негізінде өнімнің белгілі
түріне есептеулер жүргізіледі.
Тура шығынның бірлігі:
• Негізгі шикізат пен материалдар ... ... ... ... еңбекақы -800теңге
Онда өнімге үстеме шығындарды тарату:
Негізгі өндіріс жұмысшылардың еңбекақысын * жұмыс ... ... ... А ... (тура және үстеме шығын соммасы) өндірістік
өзіндік құны ... ... ... бір ... ... ... және ... емес өзіндік құнды калькуляциялау.
Егер өнімнің өзіндік құнына шығындарды толығымен кіретін өндірістегі
шығынды есепке алу ... ... ... онда ... өзіндік құнына
барлық шығындарды кірістіру жүйесі мен өзіндік құн шығындарын шектеулігін
толық емес өзіндік құн жүйесінде ... ... емес ... ... қалыптасу әдісі «директ-костинг», ал толық
өзіндік құн – ... деп ... ... ... тура және жанама шығындар деп бөлінеді. Тура
шығындар – ол шығыстар, яғни олардың пайда болуын анықтау, қандай және ... ... ... оның ... ... ... Мысалы, ондай
шығыстарға шикізат пен материалдар, ... ... ... ... ... өте маңыздысы талдау есебін ұйымдастыру, яғни өнімнің
өндіру ... ... тура ... ... Ол екі ... ... ... және қайта бөлісу жүзеге асырылады. Өнімді негізгі өндірісте,
сонымен көмекші өндірісте шығарылуы мүмкін. Сондықтан тура ... ... ... ғана емес. Сонымен көмекші өндірісте де жинақталады,
яғни олар 8010 ... ... ... және 8030 ... ... апарылады. Бірақта олаға бірдей есепке алу әдісін қатал ... ... ... ... ... ... ... әдісін
қолдануға, ал көмекші өндірісте тапсырыстық әдісін қолдануға болады ... ... ... ... және ... өндірістер әртүрлі салаларға
жатуы мүмкін, сондықтанда өндірісте қандай есеп беру ыңғайлы сол салада оны
қолдану болып табылады.
Толық ... ... ... ... есеп беруде дәстүрлі болып
саналады. Толық өзіндік құнды ... алу ... ... ... ... олар ... ... мен өндіруіне байланысты болады,
яғни тұрақты не айнымалы, тура не ... ... ... ... ... ... ... апаруға ешқандай мүмкіндігі жоқ
шығыстар, олар біріншіден орталық жауапкершіліктерге, содан өнімнің өзіндік
құнын пропорционалды таңдалған база ... ... ... ... ... ... тура шығыстарға жатады:
1. Тура материалдар шығыны;
2. Тура еңбекақы шығындары;
3. ... ... ... ... ... ... тура материалдық шығындар
кіреді. Өнімнің толық өзіндік ... ... оған ... ... осы ... ... ... мен кезең шығындары кіреді. Есеп
беру кезеңі шығындар бөлек шотында жинақталады, ал есеп беру ... бір өнім ... ... құны ... белгілі база бойынша
таратылады. Тарату базасы: ... ... ... еңбекақысы,
негізгі шығындар соммасы бола алады. Шығындардың ... ... ... есепке
алу жүйесінің шарттары өнімнің өндірілуі, жұмыстын істелгеніне, көрсетілген
қызметімен байланыста болады. ... ... ... ... ... басқару мен негізгі өндірісте қызмет көрсетуі, және оның бұзылып
кетуі 8010 «Негізгі өндіріс» шотында ... Тура ... ... ... ... ... апарылады, ал Кт-не 8011 «Материалдар»,
8012 «Өндірістік жұмысшылардың ... ... ... 8014 «Үстеме шығыстар». Көмекші ... ... ... 8030 ... ... ... ал ... 8031
«Материалдар», 8032 «Өндірістік жұмысшылардың еңбекақысы»,8033 «Еңбекақы
қорынан аударымдар», 8034 «Үстеме шығыстар». 8011 ... ... ... ... «Еңбекақы қорынан аударымдар»,
8014 «Үстеме шығыстар». Көмекші өндіріс шығынларына корресподенциясы Дт-не
8030 ... ... ... ал ... 8031 «Материалдар», 8032
«Өндірістік жұмысшылардың еңбекақысы»,8033 «Еңбекақы қорынан аударымдар»,
8034 ... ... ... осы ... дайын өнімнің өзіндік құн
шығындар кезеңіне 7110,7210 шоттар кіреді. Өндірілген ... ... ... ... 8010 ... өндіріс» шотынын Кт-нен 1320
«Дайын өнім» шотына немесе 7010«Өткізілген енімнің және ... ... ... Дт-не апарылады.
Толық өзіндік құнына есепке алу жүйесінің ... ... ие ... біздің көзіміз жетті.
Артықшылықтары келесіде болуы мүмкін:
• Қ.Р.-ң нормативтік акт бойынша ... ... мен ... есепке алу;
• Аяқталған және дайын өнімнің қордың нақты бағасының құны;
Кемшіліктері:
• Өндіріске қатысы жоқ өнімнің шығындарын өзіндік құнда кірістіру;
• Жанама ... ... ... ... калькуляциялау
негізінде тарату;
• Тауар сұранысы төменге қорда бар дайын өнімнің қоры тұрақты ... ... ... ... ... жоспарлағанда жоспарлы табыс алдын ала
болжанады, шығын тәуекелін жою қажет;
• Талдау жасау ... ... ... тексеру мен жоспарлау,
өндіріс шығының іс-әрекетін мінездеуіне назар етілуіне әкеп соқтырады;
6. Айнымалы ... ... ... ... ... мен ... ... жүйесінің ерекшелігі.
Өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік құнына толық шығындарды толық өзіндік
құн жүйесі шығындарды басқаруға қажетті ақпаратпен қамтамасыздандыр- ... ... ... ... ... ... құн
есебі жиі қолдана бастады.
Бұл жүйе дәстүрлі отандық калькуляциялауға альтернативті әдісінің бірі
болып, және жоспарланған шығын объектісі мен ... емес ... ... бойынша қарастырылады. Бұл жағдайда айнымалы шығындарда ғана өзіндік
құн есептеледі және ... ... ... ... ... ... кірмейді, ал есеп беру кезеңдегі қаржылық
қортындысынан ... ... ... ... қалдығы мен аяқталмаған
өндіріс бағалауы ... ... ... ... ... әдісті
қолдануы бірінші этапта өзіндік құнына тек негізгі шығындарды кірістірген,
ал жанамашығынның түрлерінің ... ... ... ... бұл жүйе «директ-костинг» атына ие болды. Кейінен «директ-
костинг» ... ... алу ... ... онда тек ... ... емес, сонымен жанама шығындарды кірістіру арқылы өзіндік құнды
есептеген.
Шектеулі өзіндік құнды ... ... ... ... ... пен
жалпы шаруашылық шығындар есеп ... ... ... шығындар
толығымен өткізілген өнімнің жалпы соммасы өзіндік ... ... ... ... және есеп беру ... өнімді өткізуден алынған
пайданың төмендеуіне жазылып апарылады.
Басты қағида , «директ-костинг» ... ...... және тұрақты
шығындарын бөлек есебі мен есеп беру кезеңінің тұрақты шығындарды зиян деп
анықтау болып ... ... бұл жүйе ... ... ие. ... және ... шығынның есебі»немесе жабу соммасы термині қолданылады; Ұлы
Британияда- «маржиналды шығынның ... ... ... ... ... ауыспалы», «Жартылай тұрақты» түрлері
өндіріс қызметінің көлемі ауыспалы шығынның ісін ... ... ... ... мен ... шығыннның арасындағы айырмашылықты
анықтағанда, олардың уақыт кезеңінде барлық ... ... ... ... мерзім уақыт кезеңіндегі шығындар тұрақты немесе өндірістін
өзгеруіне байланысты айнымалы болып табылады.
Айнымалы шығындар сомманың өзгеруі өндіріс көлемінің ... ... ... ... ... өнімді есептеуге тұрақты (келісім
еңбекақы, материалдар, отын, қуат) болып табылады.
Тұрақты ... ... ... ... өзгеруде өзгермейді, бірақ
бірлік өнімге кеткен шығын есептеуі өндіріс деңгейінің өзгеруіне ... ... ... ... ... ... кіреді.
Біреулері үлкен деңгейде, басқалары өндіріс көлемінен тәуелді болады.
Айнымалы:
• Негізгі материалдар;
• Негізгі еңбек;
• Технологиялық мақсаттарға жұмсалған электр қуаты;
Тұрақты:
• Негізгі ... ... ... ... ... ақысы;
• Шығындарды басқару бойынша басқа да көптеген баптар;
Аралас:
• Материалды-технологиялық қызмет;
• Байланыс шығындары;
• Жылу шығындары;
«Директ-костинг» технологиялық басқарушылықтын мәні ... және ... ... ... шығындары мен табыстар
байланыста болуы калькуляциялау әдісінің базасында жатыр. Осыған ... ... ... ... айқындайтын айнымалы шығындарға
немесе жанама шығындарды айқын тұрақты шығынды бөледі.
Өзіндік құнын калькуляциялау технологиясы ... ... ... ... ... ... ... өзгермеуін алдын ала
айқындайды.
«Директ-костинг» жүйесі бірнеше ерекшеліктерге ие:
• өндіріс шығынның тұрақты және айнымалы шығындарына бөлінуі;
• шектеулі шығындарбойынша ... ... ... калькуляциялау;
• табыс туралы есеп беру;
Бұл жүйе өнімді өткізуге ... ... ... ... көп ... сайын
кәсіпорнның одан көп табыс алу мүмкіндігі туындайды.Тек айнымалы ... ... ... және ... ... құнын анқтайды, сондықтан
өткізу көлемі көбейту кәсіпорынды ынталандырады.
«Директ-костинг» жүйенің шартына сәйкес операция ретті ... ... ... ... ... ... шығындар 8010 «Негізгі
өндіріс» және 8030 «Қосымша ... ... ... ...... ... ... 8040«Үстеме шығындар» шотына
ауысады. Шартты-тұрақты шығындар көбінесе басқарушылық және шаруашылық
шығындар 7210 ... ... ... ал ... ... ... өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік құны» шотына
апарылады.
Өнімнің нақты ... құн ... ... ... және складқа
тапсырылған 8010 «Негізгі өндіріс» шотынан 1320 «Дайын өнім» немесе 7010
«Өткізілген өнімнің және көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... шығындар 7010,7210 шоттарының ... Есеп беру ... ... 5410 ... ... ... шотына жинақталады.
Табыс жайлы есеп беру «директ-костинг» жүйесінің схемасы көп сатылы
болады. (таблица 2). Онда екі ... ... ... ... ... анықталады.
Таблица 2
Табыстын құрылымы
|№ р/б |Көрсеткіштер атауы ... ... | ... |
|1 ... ... ... ... |П=500 |
|2 ... ... (АШ) ... |
|3 ... ... (М) ... =200 |
|4 ... ... (ТШ) ... |
|5 ... (Т) ... = 100 ... табыс – бұл өнімнің сатудан түскен пайда мен айнымалы
шығындар есебі ... оның ... емес ... құн ... ... табысқа кәсіпорынның табысымен ... ... ... маржиналды табыстан есептелгеннен кейін операциялық ... ... ... ... ... пен ... ... есеп беру
нұсқауы №3 таблицада көрсетілген.
Таблица 3
Маржиналды ... ... ... ... пен ... ... есеп ... р/б |Көрсеткіштер атауы ... ... |
|1 ... ... ... пайда |2850 |
|2 ... ... |1650 |
|3 ... табыс (1к-2к) |1200 |
|4 ... ... |685 |
|5 ... ... ... |515 ... есеп беруге екі саты бар: жоғарыда-маржиналды ... таза ... ... ... ... есеп ... ... шығындар бойынша өзіндік ... ... ... баға
деңгейіне мәнді әсер етеді. Әртүрлі өндіріс сегменттері кәсіпорын бизнесін
ынталандырады.
Стандарт директ-костинг – бұл кәсіпорынның ... ... ... ... жүйесі болып табылады.
7. Шығындарды есепке алу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау-
дың нақты және нормативтік әдістері.
Шығындарды ... алу ... көп ... ... оны екі
әдіс арқылы – нақты және нормативтік әдістерін ... ... ... ... ... ... нормативтік әдіс өндіріс процесінің
барысында өзіндік құнын калькуляциялау, ал нақты – есеп беру ... ... Осы ... бөлінуі маңыдысы өндіріс процесіндегі
мезгіл ұзындығы есеп беру кезеңнің мерзім ұзақтығынан аспауында.
Ұзақ мерзімді өндіріс процессін ... ... ... ... ... ... ... мағынасы жоқ, өйткеніесепке алу кезінде
нормативтік әдісті қолданаған ... ... ... ... ... ... не түзету мүмкіндігін ақтамайды. Тәжірибе ... ... ... ... себептерге сүйене таңдалады. Себебі өндірістін
мерзім ұзақтығы бірігей немесе кішігірім ... ... ... ал ... ... әдіс ... ... болып келеді. Ол үлкен
сериялы және көп ... ... ... ... және өнім
бірлігін өндіруге қажетті операциялардың әртүрлілігі қолданылады.
Өзідік құнды калькуляциялау мен шығындар ... ... ... ... ... ол онда шаруашылық субъектілерінің әрбір
бұйымы ... ... ала ... ... ... яғни еңбек
шығындары мен материалдар шығындарын ай басына әрекет етуші нормалары
бойынша ... ... ... калькуляциясы.
Бұл жерде есеп барлық ағымдағы шығындарды: шығындардың нормасы мен
нормадан бөліп көрсетеді. Анықталған ауытқулар ... ... ... құнын басқаруға және сонымен бірге, әрбір баптар ... ... ... ... ... ... ... қосу
(немесе шегеру) арқылы ... ... ... ... ... ... өзіндік құнын калькуляциялау мен шығындар есебінің
нормативтік ... ... ... ... – ақ ... ... ... құнына ие
болуға (нормадан ауытқулар және олардың өзгерісі, нормативтік өзіндік
құнның ... ... ... ... – ақ ... ... талдауға (10 күнде 1 рет) және ... ... ... ... ... ... ... арқасында олардың пайда
болған ауытқуларының себептерін дер кезінде ... ... ... ... ... ... ... себебіне кінәлілер өзіндік
құнның калькуляциялауын жасағаннан кейін ғана анықталады.
Бухгалтер бұл әдісті қолдана отырып, нормативтік өзіндік құн мен ... ... ... ... әдісінің негізгі
принциптері мыналар:
1. Кәсіпорын ... ... мен ... негізінде әр бұйым
бойынша өзіндік ... ... ... алдын ала
жасау;
Бұл принцип бастапқы технологиялық, конструкторлық, ... ... ... негізінде есептелетін нормативтік, сметалық
көрсеткіштерін қамтитын ... ... бар ... ғана ... және басқарудың әр түрлі қажеттіліктеріне пайдаланылуы ... және ... ... ... ... ... сомасын
анықтау, өндірістегі және шаруашылық мақсаттарына материалдық, отын ... ... ... ... ... есеп ... ... басқару аппаратының шығын сметасын, бағаны босату
жобаларын шектеу.
2. Нормативтік өзіндік құнды түзетуге арналған бір ай ішіндегі ... ... ... ... ... бұл ... ... құнына және шаралардың тиімділігіне әсерін
анықтау;
3. Норма және нормадан ауытқу бойынша ... ... бір ... ... ... ... ... пайда болған орны бойынша нормадан ауытқу себептерін
талдау;
5. Нормадан ауытқуды және ... ... ... өзіндік
құнның сомасы ретінде шығарылған өнімнің нақты өзіндік құнын
анықтау.
Нормативті есеп ... ...... ... ... құны оны ... басталғанға шейін есептелінеді. Нақты
өзіндік құн - өндіру аяқталғанда есептеледі. Нақты өзіндік құн есебінің екі
алгоритімі болуы ... ... жолы – ... ... ... ... және ... өзгерісіне қарай түзелетін нормативтік өзіндік құн
ретінде санау. Норманың ... мен ... бір ... яғни ... кезеңнің
ішінде оперативті (жылдам) анықталатындықтан идеалда нақты ... ... ... процесінің аяқталуынан кейін қалағаныңызша дереу алуыңыз
мүмкін. Екінші жолы – ... ... ... ... әдіспен есептеу, содан
соң нақты өзіндік құнды оның нормативті ... ... ... ... жағдайда есеп айырысу есептік кезең біткеннен кейін ... ... ... ... есебі оның одан кейін болатын есебімен ауыстырылуы
мүмкін, демек, нормативтік әдіс ... ... ... ... ... алу техникалық жағынан негізделген нормаларға
сүйенеді. Нормалар мен нормативтер шығындарға ... ... ... - ... ... арттырудың бірден бір шарты. Нормативтік
шығын – бұл алдын ала мұқият анықталған нақты іс ... ... ... есептеудің екі әдісі бар:
1. Өткен мерзімнің нақты мәліметтері бойынша;
2. Технологиялық талдау негізінде.
Шығындар ... ... ... болады:
• Негізгі нормалар – бұл тұрақты нормалар, олар мерзім ... ... ... ... ... бұл ... ... өзгерген сайын қайта қарастыру керек.
• Мінсіз нормалар – бұл ... ... ... мінсіз
ұйымдастырылған жағдайда қолданылады, алайда ... ... ... ... Қол ... ...... қызмет жағдайда қол жеткізетін
шығындар нормасы.
• Ағымдағы нормалар – бұл қысқа мерзімге есептелген шығындар.
Нормативтік шығын ... ... мен ... ... ... жазудың схемасында 1320 «Дайын өнім» шоты
қолданысқа енеді. Шот дебеті ... ... ... және көрсетілген
қызметтің, өндірістен шығарылған өнімнің нақты ... ... 8010 ... ... ... көрініс табады.
Кредит бойынша өткізіліп тапсырылған жұмыс, қызметтің, өндірілген өнімнің
нормативтік өзіндік құны (7010 ... ... ... ... ... ... ... табады.
Өндіріс шығындарын есепке алудың нормативтік ... мен ... ... ... ... ... ... келесілерден тұрады:
а) өндіріс шығындарының есебі материалдар шығысының техникалық жағынан
негізделген нормаларға, жасалатын өнімдердің әрбір түрін ... ... ... ... уақыттық және келісімді бағалар
нормаларына негізделеді;
б) сол сәтте қолданылатын ... ... ... өнім шығару
нормалары мен келісімді бағалар, өндіріс пен ... ... ... ... ... қол жеткізген деңгейін көрсететін өнімдердің
өзіндік құнын ... ... ... ... ... ... нормалары, өнім шығару нормалары және
келісімді бағалар жүйелі түрде қайта ... ... және ... ... нормативтерге өзгерістер енгізіледі, сонымен бір
мезгілде осылар арқылы аяқталмаған өндіріс ... ... ... ... ... пен ... одан ... шығындардың есебін
жүргізуде нормалардың біртұтас деңгейіне қол жеткізіледі;
г) өндірістің тікелей ... ... ... ... ... ... және есеп ... нормалар бойынша шығындарды
көрсетеді;
д) белгіленген нормалардан артық материалдар шығыстары (мысалы,
материалдарды ... ... ... бөлшектердің ақауы болғанда),
сондай – ақ технологиялық процесте қаралмаған жұмыстарға ақы төлеу ... ... ... ... ... ауытқу» өзгеше белгісімен
жеке құжаттар арқылы ресімделеді, нормалардан ауытқыған шығыстар құжатын
есепке алу үшін ... ... ... рұқсат бұрыштама қолы
талап етіледі,соның арқасында ... емес ... ... ... ... жабдықтарды ұстап тұру және пайдалану шығыстары, қосымша ... ... ... ... ... ... ... бойынша және
нормалардан ауытқулар бойынша шығыстар сомасын бөлу арқылы);
ж) өндіріс шығындарының талдау есебі нормалар бойынша, ... ... және ... ... ... шығындарды бөліп
көрсетумен әрбір объекті бойынша (тапсырыстар, қайта бөлулер, өнім түрлері
немесе өнім ... ... ... ... ... ... ... құны нормалар бойынша, нормалардың
өзгеруі бойынша және нормалардан ауытқулар бойыша шығындарды бөліп көрсету
арқылы есептеледі, ... ... ... ... ... ... алу кезінде нақты өзіндік құнын есептеп шығару аталмыш ... ... ... ... ... ... калькуляциялау әдісі нақты өнімнің өзіндік құнын,
өндірістегі ақауды бағалау және ... ... ... анықтау үшін
қолданылады. Қолданыстағы жүрген нормалардың барлық өзгерістері ... ... ... ескеріледі. Өндірісті игерудің
барысында және маиериалдық пен ... ... ... жақсартудың
нәтижесінде нормалар өзгеріске ұшырауы мүмкін.
8. «Стандарт-кост» жүйесі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау.
Бұл жүйе XX ғасырдың 20-шы жылдарында АҚШ-та пайда ... Бұл ... ... ... құнын анықтау, баға белгілеу, жедел басқару және
шығындарды есептеу үшін ... және ... ... ... ... ... ... тарихы отандық нормативтік
есепке алу жүйесі ... ... ... бұл ... ... Д.Т. Гаррисон ғалымының
ойларымен 1933 жылы «Стандарт-кост» кітабының аудармасы жарияланған кезде
танысқан болатын.
Техникалық басқару ... бұл ... ... және ... ... ... таба ... М.Х. Жебрак профессоры осы шешімге үлкен
үлесін ... ол ... ... алу ... әдіс ... жүйені
ұсынған.
Бұл жүйе өзінің алдына қойған негізгі мақсаты кәсіпорынның табысының
ауытқуы мен ... ... алу ... ... Оның ... нақты
материалдық шығының нормасы, қуатын, қосымша уақытын, ... және ... ... өндірістегі өнімді және жартылай фабрикаттарды өндіруге кеткен
шығынды анықтау болып саналады. Жәнеде ... ... ... ... 80%-н ... да ... үлес болып табылады. Норманың асып кетуі,
оның дұрыс бекітілмегенің көрсетеді.
Шығындарды есепке ... ... ... ... ... ... шешімдерге тіріледі:
• Екі әдісте де шығынды норма шегінде есепке алады;
• Екі әдісте де толық шығынның есебін болжайды;
• «Стандарт-кост» ... ... ... алуы ... тыс ... ... тұлғаға немесе қаржылық-шаруашылық қызметтер мен
кәсіпорынның шығына ... ол әдіс ... ... де
қолданылады. «Стандарт-кост» жүйенің шартында ағымдағы есепте ... ... ... ... ол ... ... шығындарды есепке алудын екі бапты ажыратады:
• өткен шығындарды ... ... ... ... есепке алу мен олардан ауытқулар.
Стандарттардың нормасын анықтау үшін өндірістін басталуынан бұрын
стандатты калькуляциялауды ... және ... ... ... ... есепке алу қажет, осыдан «стандарт-кост» жүйенің аталуы
жиынтықтын жүйеленгендіктен ... ... ... өнімді өндіру үшін қажетті материалдар менеңбек
шығындары немесе одан ... ... ... мен еңбек шығынның
өнімге, жұмысқа, қызметке жұмсалатын өндіріс бірлігі.
Кост – бір бірлік өнімді ... ... ... ... ... – бұл ... өндіріс шығынын реттеуге арналған құрал.
Стандартты нормалар мен нормаларды өндіру кәсіпорынның ... ... ... ... ... бекітілген стандарттар
бухгалтерлік өзіндік құн стандарт картасында ... Өнім ... осы ... ... орындауға қатысатын бөлімдер
бойынша карта ... жүйе ... ... ... ... ... ... есепке алу жүйесінің мінездемесін қолданады:
- Стандарттардың ауытқуы негізгікөрсеткіштер бухгалтерлік жазулардың
синтетикалық шоттарында ... ... ... ... ал ... ... Негізгі мақсаты ауытқуларды құжаттау емес, ал оның
болдырмауына жағдай туғызу;
- ... ... ... ол тек ... стандартарда қолданады;
- Калькуляциялау бабы мен ауытқу факторы арқылыауытқуларды есепке алу
үшін арнайы синтетикалық шоттар ашылуы мүмкін;
Осы ерекшеліктер ... ... ... ... мәнін есептеуге
қажет; қандай шешімдерді қабылдау үшін осы ... ... ... ... ... ... ... анықтаудын маңыздылығы бағалау
мүмкіндігін тұғызады.
Бекітілген барлық кезеңде нормалар өзгермайді, ал тек ... ғана ... ... ол ... ... шаруашылық өзгеруі
немесе қолданағн техникалық процесстер себеп болуы мүмкін.
«Стандарт-кост» - бұл жүйе өндірістік ... және ... ... басқаруға, норманың нақты көрсеткіштен ауытқуын мен олардың уақытта
өзгерісі ... ... ... ... немесе
нормаларды түзетулерін жүзеге асыру мүмкіндік жасайды.
Есепке алу саясаты ... ... ... ... қажет. Мысалы,
егер кәсіпорындағы бекітілген нормаларын есепке алу және нормалық өзіндік
құны бойынша дайын ... ... алу ... емес және де ... емес
болса, онда ол нақты өзіндік құн есебімен ауысады.
«Стандарт-кост» жүйесін қолданғанда нақты шығындарды есепке алу ... ... ... ... ... ... есепке алады.
«Стандарт-кост» жүйесінің шарты бойынша шығындарды ... ... ... 8010 ... ... ... 8011 ... «Өндірістік жұмысшылардың еңбекақысы»,8013 «Еңбекақы қорынан
аударымдар», 8014 ... ... ... ... ... Дт-не 8030 «Көмекшк өндіріс» шотында, ал Кт-де 8031
«Материалдар», 8032 ... ... ... ... ... 8034 «Үстеме шығыстар». 8011 ... ... ... ... ... ... аударымдар»,
8014 «Үстеме шығыстар». Көмекші өндіріс шығынларына корресподенциясы ... ... ... шотында, ал Кт-де 8031 «Материалдар», 8032
«Өндірістік жұмысшылардың еңбекақысы»,8033 ... ... ... ... ... ... нақты өндірілген және өткізілген қордағы дайын өнім
есептеледі, нормативтік өзіндік құн ... ... Ай ... ... ... өнімнің, орындалған жұмыс, қызмет көрсетудің өндірістік
өзіндік құны ... ... және ... ... құн арасында
салыстыру өткізілді. Осындай салыстыру үнемдеу қортындысы болуы мүмкін,
яғни нормативтік өзіндік ... ... асып ... ... ... ... дайын өнімнің нормативттік құны анықталады, яғни нормативті
құн нақты ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құн
соммасы 8010«Негізгі өндіріс» Кт-нен 1320«Дайын өнім» шотының Дт-не немесе
7010 «Өткізілген енімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік ... ... ... артықшылығы мнада:
• кәсіпорынның табысын төмендететін,жоюға болатын шығындарды анықтау;
• келешекте шығындарды болжау мүмкіндігі;
• калькуляциялаумен байланысты жұмыстын есебін минималдау;
• белгілі ... ... ... ... ... ... анықталған өзіндік құнды алдын ала ... ... ... пен ... ... есеп беруді жасау мүмкіндігі;
• менеджерлердің нақты ақпаратпен қамтамасыздандыру, өткізу бөлімін
тауарды сатудан бағаны жоғарлату шешімдерін қабылдау ... ... ... ... ... осы шешімдерді
қабылдауға үлкен қызмет атқарады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта айтқанда, калькуляциялау –бұл өнім, жұмыс, қызмет ... ... ... Ол ... ... жедел басқаруда өте маңызды,
себебі ол өнімнің өзіндік құнын азайту және ... ... ... резервтерді уақытында қолдануға мүмкіндік береді. ... ... ... жоспарлау мен олардың нарықтағы сұранысын есепке ала
отырып, өнім, жұмыс және қызмет ... ... үшін ... (жұмыс, қызмет) өзіндік құнын ... №7 ... ... есепке алу“ бухгалтерлік есеп беру стандартында және
әдістемелік ұсынулар арқылы ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... Өзіндік құнын калькуляциялау
кезінде өндіріске өткізілген тауарлы-материалдар қор базасы, шығындарды
тарату тәсілдері мен ... да ... есеп беру ... ... есеп беру ... қолдануы қажетекендігі көзіміз жетті. Яғни
осыдан өнімнің өзіндік ... ... ... өте ... ... ой ... ие болдым. Себебі олсыз шығындарды тарату ... ... жою ... табу қиын ... бірі ... ... ... есепте біз нақты өзіндік құнына, яғни баға белгілеуге
жол таптық. Әр бір ... ... ... ... бөліп қарастыру
маңызды болды. Өйткені әрбір өндіріс саласына өндірген ... ... ... ... ... табу үшін ... үнемдеу қажет, яғни
дұрыс әдісті таңдау. Ол әрине басшының өзінің өндірілген өнімі туралы нақты
және жедел ақпарат ... ... әр ... ... ... мен ... бар.
Бухгалтерлік басқарушылық есебін ұйымдастырудың өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау әдістерін әрбір сала ... ... алуы ... ... қортындыға келдім.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Назарова В.Л. – «Калькулирование себестоимости»,-Алматы: ИД
«БИКО»,2004
2. №7 «ТМҚ есебі» ... есеп ... және №2 ... қаржылық
есептіліктің халықаралық стандарты.
3. Басқару есебі. Оқулық/Разливаева Л.В.- Қарағанды:КЭУ,2003
4. Өндірістік есеп – ... Қ.С.- ... ... В.Л., ... ... С.Д. ... ... Оқулық-
Алматы:Экономика,2005
6. Аврова И.А. Управленченский учет. – М.:Бератор-Пресс,2003
7. Тасмағамбетов Т.Басқарушылық ... ... ... және ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аяқталмаған өндірісті бағалау,есептеу және шығындардың аналитикалық есебі16 бет
Құрылыс өндірісінің ұйымдастырушылық-техникалық ерекшеліктері, құрлыстағы өндіріс шығындарының қалыптасуы3 бет
Аудит кезіндегі есеп беру3 бет
Cот шығындары7 бет
Ауыл шаруашылығының өндірісіндегі бухгалтерлік есеп3 бет
Бюджет шығыстарын жіктеу3 бет
Мақта өндірісіндегі негізгі өндіріс шығындарының есебі29 бет
Мемлекет шығындары8 бет
Мемлекеттік мекемелердегі шығындар туралы жалпы түсінік12 бет
Мемлекеттік шығын12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь