Өндірістік шығындар есебі мен өнімдердің өзіндік құнын калькуляциялаудың нормативтік әдісі

Жоспар:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. Өндіріс шығындары мен өнімнің өзіндік құнын есептеудің нормативтік әдісінің жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
2. Тікелей шығындар бойынша нормалы шығындар және ауытқуларды есепке алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
3. Нормативтік калькуляция жүйесінде бухгалтерлік жазбалардың тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
4. «Стандарт . кост» жүйесі және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
        
        Қазтұтынуодағы
Қарағанды экономикалық университеті
Бухгалтерлік есеп және
адит кафедрасы
Курстық жұмыс
Тақырыбы: «Өндірістік шығындар есебі мен өнімдердің өзіндік құнын
калькуляциялаудың нормативтік әдісі»
Карағанды ... ... ... мен ... ... құнын есептеудің
нормативтік ... ... ... ... ... ... ... және ауытқуларды есепке
алу................................................................
......12
3. Нормативтік калькуляция ... ... ... ...... ... және ... өзіндік құнын
калькуляциялау.....................................................
................................26
Қорытынды
............................................................................
.............................29
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
.................31
Кіріспе
Шаруашылық субъектісінің өндірістік қызметін басқарудың жүйесін қайта
ұйымдастыру отандық өндірістік есебіне, яғни ... ... ... мен ... кеткен шығындар есебіне» ұғымдық жағынан
принципиалды жаңа талаптар қояды.
Басқарушы есеп жүйесінің ... жағы ... ол ... ... және ... ... өнімді шығарумен байланысты екенін
ескеретін біртұтас ... ... ... қарастырылады. Бұл кезде
шығындар есебінің объектісін таңдау ішкі есеп беру ... ... әр ... ... үшін ... есеп ... ... құнды басқару – бұл кез келген ... ... ... ... күрделі және ең маңызды бөлігі, өйткені ол
өтіп жатқан өндірістік процестерінің барлық ... ... ... ... ... ... жүйесін қайта ұйымдастыру, ол
өндіріс шығындарының трансформациялануына ... және ... ... жаңа және ... ... ... ... құнын калькуляциялауда меншік түрінің барлық ұйымдары
7 ...... ... ... ... есеп ... және
оған әдістемелік ұсыныстарды, сонымен қатар «Қорлар» ҚЕХС – ын ... ... ... ... ... ... ... - өндірістік қорларды бағалау тәсілдері, қосымша шығыстарды
бөлу әдістері және ... есеп ... ... ... ... есебі жүйесінде өзіндік құнды жасау, қалыптастыру тәртібі тым
реттелмеген. Бұл өзіндік құн салық салу мақсаты үшін ... ... ... толық түсінігі болуы үшін есептеледі. ... бұл ... ... құн ... әр түрлі тәсілдері (қандай басқару міндеті
шешілуіне байланысты) ... ... ... ... ... мен ... ... есебінің
әдістері деп өнімнің нақты өзіндік ... ... – ақ өнім ... ... ... қамтамасыз ететін өндірістік шығындарды
көрсету мен құжаттау тәсілдерінің жиынтығы түсіндіріледі.
Шығындар есебінің нормативті ... ... ... ... ... ... ... нормалар мен шығыстар сметасын дайындау
мен үнемі түзету жөніндегі ұйымның ... ... ... ... ... ұйымдық құрылымда негізгі нормамен ... ... ... ... ... талдауды, іс
жүзіндегі норманы түзету мен өнімді емес шығындарды жою туралы ұсыныстар
әзірлеуді, өнімнің ... ... ... ... ... асыратын арнайы
бөлімшенің бар болуы қарастырылған. Мұндай жағдайсыз есептің нормативті
тәсілін ... ... ... ... ... ... ... калькуляциялаудың негізі – ... ... ... ... қабылданған жоспарлардың орындалуын
бағалауда ... Ол ... құн ... ... ... ... ... үшін қажет. Нақты калькуляциялаудың
мәліметтері негізінен өзіндік құнды келесі ... ... ... ... ... ... ... негіздеу, қазіргі кездегі
технологиялық прцестерді таңдау, өнімнің сапасын арттырудың ... ... ... және ... ... ... ... нәтижесі бойынша жөндеу жұмыстарын дербес
жүргізу немесе басқа да ... ... ... ... ... болады.
Калькуляциялау мақсаты – оның иеленушілерінің бірлігіне, яғни ... ... ... ... сондай – ақ ішкі тұтыну үшін
өнімнің бірлігіне тура келетін шығындарды анықтау.
Шын мәнінде калькуляциялау ... ... ... ... ... ... ... мен өнімнің (жұмыс, ... ... ... ... ... және ажырамайтындығын айтуға
болады.
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты болып - ... ... ... ... ... есептеудің нормативтік әдісінің жалпы ... ... ... ... ... және ... ... алу,
нормативтік калькуляция жүйесінде бухгалтерлік жазбалардың тәртібі,
«Стандарт – кост» жүйесі және ... ... ... ... ... ... мен ... өзіндік құнын есептеудің
нормативтік әдісінің жалпы сипаттамасы.
Өзідік құнды калькуляциялау мен шығындар есебінің нормативтік ... ... ... ол онда ... ... әрбір
бұйымы бойынша алдын ала жасалған нормативтік ... яғни ... мен ... ... ай басына әрекет етуші ... ... ... құнның калькуляциясы.
Норма – бұл нақты еңбек пәні шығынының және технологиялық ... ... ... ... жұмыс уақыты шығынының немесе өнім
дайындаумен байланысты ... ... ... ... ... бір ... болатын абсолютті шамасы.
Нормативтік калькуляциялау әдісі нақты өнімнің өзіндік құнын,
өндірістегі ақауды бағалау және ... ... ... ... ... ... ... нормалардың барлық өзгерістері ай
бойындағы нормативтік калькуляциялауда ... ... ... және маиериалдық пен еңбек ресурстарын пайдалануды жақсартудың
нәтижесінде нормалар өзгеріске ұшырауы мүмкін.
Бұл жерде есеп барлық ағымдағы ... ... ... ... бөліп көрсетеді. Анықталған ауытқулар туралы мәліметтер бұйымның
өзіндік құнын ... және ... ... ... ... бойынша
нормалардан ауытқудың үлесін тиісінше нормативтік өзіндік ... ... ... ... ... ... ... калькуляциялауға мүмкіндік
береді. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау мен ... ... ... ... аяғын күтпей – ақ нақты өнімнің өзіндік құнына ие
болуға (нормадан ... және ... ... нормативтік өзіндік
құнның алгебралық сомасы ретінде), ... – ақ ... ... ... (10 ... 1 рет) және ... анықтауға мүмкіндік
береді. Нормадан ауытқулардың жүйелі құжатталуының арқасында олардың пайда
болған ауытқуларының себептерін дер кезінде белгілеу ... ... ... калькуляциялау тәсілінде ауытқулардың себебіне кінәлілер өзіндік
құнның ... ... ... ғана анықталады.
Өндіріс шығындарын есепке алудың нормативтік әдісі мен өнімдердің
өзіндік құнын есептеп шығарудың негізгі ... ... ... ... ... ... материалдар шығысының техникалық
жағынан ... ... ... ... әрбір түрін өндірудің
жеке технологиялық операциялары бойынша уақыттық және ... ... ... сол сәтте қолданылатын материалдар шығыстары нормалары, өнім
шығару нормалары мен келісімді ... ... пен ... ... ... сметасы өндірістің қол жеткізген деңгейін көрсететін
өнімдердің өзіндік құнын нормативтік есептеп шығаруды ... ... ... ... өнім ... нормалары және
келісімді бағалар жүйелі түрде ... ... ... және есептеліп
шығарылған қолданыстағы нормативтерге өзгерістер енгізіледі, сонымен бір
мезгілде осылар арқылы аяқталмаған ... ... ... ... ... өндіріс пен өндірістегі одан кейінгі шығындардың есебін
жүргізуде нормалардың біртұтас деңгейіне қол жеткізіледі;
г) ... ... ... бастапқы құжаттары тиісті
нормаларға ... ... және есеп ... ... ... ... ... нормалардан артық материалдар шығыстары (мысалы,
материалдарды үнемдеп пішпегенде немесе бөлшектердің ақауы ... – ақ ... ... ... ... ақы ... ... бөліп көрсетіледі немесе «нормалардан ауытқу» өзгеше ... ... ... ... ... ... шығыстар құжатын
есепке алу үшін кәсіпорынның жетекші қызметкерлерінің рұқсат бұрыштама қолы
талап етіледі,соның арқасында ... емес ... ... ... ... ... ұстап тұру және пайдалану шығыстары, қосымша шығыстар
өнімдердің түрлері бойынша кешенді түрде бөлінеді (нормалар ... ... ... бойынша шығыстар сомасын бөлу арқылы);
ж) өндіріс шығындарының талдау есебі нормалар бойынша, ... ... және ... ... ... ... бөліп
көрсетумен әрбір объекті бойынша (тапсырыстар, қайта бөлулер, өнім ... өнім ... ... ... өнімдер бірлігінің нақты өзіндік құны ... ... ... ... және ... ... бойыша шығындарды
бөліп көрсету ... ... ... ... ... жұмсалатын
шығындарды топтық есепке алу кезінде нақты өзіндік ... ... ... ... алу ... әрбір өнімі бойынша жасалады.
Бұдан көзделетіндей, өндіріс шығындары есебінің нормативтік әдісі
жедел бақылау және ... ... ... ... өндірістік емес
шығындарды анықтау үшін қажетті жағдай туғызады, маңызды экономикалық
көрсеткіштер есебінде өндіріс ... ... ... ... ... ... ... топтағы өнімдердің әрбір түрінің
өзіндік құнын есептеп шығару мүмкіндігін сақтай ... ... ... ... ... өндіріс шығындарының есепке алу техникасын
ықшамдайды.
Нормативтік әдісті өңдеу өнеркәсіптері әр ... және ... ... және ... ... ... ... әдістің міндеттеріне мыналар жатады:
• Шаруашылықтағы материал, еңбек қаржы ресурстарының ... ... ... өндірістегі резервтер мен нәтижелерді анықтауға жәрдемдесу.
Бухгалтер бұл әдісті қолдана отырып, нормативтік өзіндік құн мен ... ... ... ... ... негізгі
принциптері мыналар:
1. Кәсіпорын қолданыстағы норма мен ... ... әр ... өзіндік құнның нормативтік калькуляциясын алдын ала
жасау;
Бұл принцип ... ... ... ... ... құжаттары негізінде есептелетін нормативтік, ... ... ... ... бар ... ғана ... және ... әр түрлі қажеттіліктеріне пайдаланылуы мүмкін:
өндірістік және коммерциялық процеске кететін шығынның нормативтік ... ... және ... ... материалдық, отын –
энергия ресурстарын босатуды, ... ... есеп ... ... ... аппаратының шығын сметасын, бағаны босату
жобаларын шектеу.
2. ... ... ... ... ... бір ай ішіндегі норма
есебі, норманың өзгеруіне ... ... бұл ... ... ... және шаралардың тиімділігіне әсерін
анықтау;
3. Норма және ... ... ... ... ... бір ... нақты шығын есебі;
4. Олардың пайда болған орны бойынша нормадан ауытқу себептерін
талдау;
5. ... ... және ... ... ... ... ... ретінде шығарылған өнімнің нақты өзіндік ... ... ... ... ... ... сондықтан ол әр
түрлі мақсаттардың ... ... ... ... ... деректермен
қамтамасыз етеді. Нормативтік шығындар есебі жүйесінің негізгі мақсаттары
мыналар:
... ... және ... ... бағалауду көмектесу;
• Жоспармен үйлеспейтін операцияларды анықтауға бағытталған бақылау
сызбасын, яғни сметасын жасау. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ахаулардың пайда болғаны туралы ескертуі
қажет;
• Шешім қабылдауға пайдаланатын ... ... ... болжау;
• Тауарлы – материалдық құндылықтар қорын бағалау мақсатында түпкілікті
өнімге шығынды көшіру міндетін оңайлату;
• Қол ... аса ... ... ... есеп ... ... – оперативтілігінде. Өнімнің
нормативтік өзіндік құны оны өндіру басталғанға шейін ... ... құн - ... аяқталғанда есептеледі. Нақты өзіндік құн есебінің екі
алгоритімі болуы мүмкін. Бірінші жолы – ... ... ... ... және ... ... ... түзелетін нормативтік өзіндік құн
ретінде санау. Норманың ауытқуы мен өзгеруі бір айда, яғни есептік кезеңнің
ішінде оперативті ... ... ... ... ... ... дайындау процесінің аяқталуынан кейін қалағаныңызша дереу алуыңыз
мүмкін. Екінші жолы – нақты өзіндік ... ... ... ... ... ... ... құнды оның нормативті шамасымен салыстыру арқылы анықтау.
Бұл жағдайда есеп айырысу есептік ... ... ... ... ... ... шығын есебі оның одан кейін болатын есебімен ауыстырылуы
мүмкін, ... ... әдіс ... ... ... мағынасынан
айырылады.
Шығындарды есепке алу ... ... ... ... ... мен ... ... қарсы механизмнің маңызды
элементі - өндіріс тиімділігін арттырудың бірден бір ... ... – бұл ... ала мұқият анықталған нақты іс жүзіндегі шығын.
Нормативтік шығындарды есептеудің екі әдісі бар:
1. Өткен ... ... ... ... ... ... ... нормалары мынандай түрде болады:
• Негізгі нормалар – бұл тұрақты нормалар, олар ... ... ... ... қалады, бірақ бұл нормаларда өндіріс технологиясы өзгерген
сайын қайта қарастыру керек.
• Мінсіз нормалар – бұл ... ... ... ... ... ... алайда тәжірибеде бұл нормалар сирек қолданылады.
• Қол жеткізетін нормалар – тиімді қызмет жағдайда қол ... ... ... ... – бұл ... мерзімге есептелген шығындар.
Нормативтік шығын есебінің әдісі мен калькуляциясын пайдалану
барысындағы ... ... ... 1320 ... ... ... ... Шот дебеті бойынша өткізілген жұмыстың және көрсетілген
қызметтің, ... ... ... ... ... ... 8010 ... өндіріс» шотымен) көрініс табады.
Кредит бойынша өткізіліп тапсырылған ... ... ... ... ... құны (7010 ... ... өнімдердің
корреспонденциясында өзіндік құны» шотымен) ... ... ... ... нормалы шығындар және ауытқуларды есепке
алу.
Шығын есебі айдың басындағы қолданыстағы ... және осы ... жеке ... ... мен ... ... қолданыстағы
нормадан ауытқудың пайда болу сәтін ескеруге мүмкіндік береді, бұл ... код ... ... нақты шығынның ауытқуы өнім түрлері мен
шығын баптары бойынша ескеріледі, ал ... ... ... ... ... ... баптары бойынша нормативтік шығындарға жекелеген
өнім түрлерінің өзіндік ... ... ... ... ... ... бойынша ауытқуларды талдау мен есептеу
әдістемесін көрсетілетін нақты мысалға жүгінейік. Мысалы:
Алдағы жоспарлы кезеңде бұйымның бір ... ... ... ... ... келесі кестеде көрсетілген.
|Шығындар баптары ... мың а. б. ... ... | ... (20 мың кг * 1 мың аб 1 кг) |20 000 ... (10 мың кг * 3 мың аб 1 кг) |30 000 ... |50 000 ... ... ... ... | ... мың сағ * 3 мың аб 1 сағ ... |90 000 ... ... | ... ... ... |60 000 ... ... ... 2 мың аб | ... | ... ... ... жұмысшыларының|120 000 ... ... 4 мың аб ... | ... |320 000 ... ... ... үшін материалдың екі түрін – А және Б өнімдерін
пайдаланады дейік. Смета арқылы өндірудің ... ... – 10 мың ... ... ... ... басқарушылық есеп жүйесінде сметаны
орындаудың жиынтығы шығарылған. Нәтижесінде 10 мың бірлікте жоспарланған
шығару көлемінің орнына нақты 9 мың өнім ... ... ... ... мың ... ... ... жауапкершілік орталықтарының нақты шығындар
туралы мәліметтері келтірілген.
|Шығындар баптары ... мың а. б. ... ... | ... (19 мың кг * 1,1 мың аб 1 кг) |20 900 ... (10,1 мың кг * 2,8 мың аб 1 кг) |28 280 ... |49 180 ... ... жұмысшыларының еңбегі | ... ... 3,2 мың аб) |91 200 ... мың сағ * 3,2 мың аб) | ... шығындар: | ... |52 000 ... |116 000 ... |308 380 ... ... ... отырып, келесі шығындардан нақты ... ... және осы ... ... бағытта болатындығын
көреміз:
• материалдарды пайдалану;
• негізгі өндірістік жұмысшыларының еңбек ақыларын ... ... ... ... ... анықтайық. Материалдық шығындар екі
факторға тәуелді болады:
1. баға бойынша ауытқу (баға ... ... ... ... және баға ... ... материалдық шығындар азаяды). Осы
ауытқудың есептеу формуласы (Бм) мынадай түрде болуы мүмкін:
Бм = ... ... ... нақты баға - өнім бірлігіне шаққандағы
нормалы баға) * сатып алынған материал саны
2. өндірісте пайдалану ... ... Осы ... ... формуласы
(Пм) мынадай түрде болуы мүмкін:
Пм = (нақты пайдаланған материал саны – норма бойынша ... ... * ... нормалық бағасы
Ең алдымен А және Б материалдарына арналған бағалар бойынша ... ... ... Бма = (1,1 – 1,0) * 1900 = 1900 мың аб – ... ... бағыттағы мәліметті алдағы шығындармен салыстырсақ, онда қаржының артық
жұмсалуына жол берілгендігін көреміз.
Б материалы: Бмб = (2,8 – 3,0) * 10100 = - 2020 мың аб – ... ... ... Б ... ... алу ... біршама қаражаттар
үнемделген, себебі, ол сатып алынған материалдың сол кездегі ... А ... ... ... ... ... ... өндірістік
цехтың қызметімен байланысты бола ... ... ... ... ... ... ... алу барысындағы жабдықтау бөлімінің
жіберілген кемшіліктерінен болуы мүмкін, яғни аталған ... ... ... А материалын сатып алуды дұрыс жоспарламаған.
Мысалы, өте ... ... ... аз көлемдегі партиясын сатып алған немесе
нарықты зерттеуге деген қажетті ... ... ... ... ... ... өте қымбат бағаға сатып алынған. Бұл аталған
жағымсыз ... ... ... ... бақылауынан болады, сондықтан
олар өзі жіберген ... ... ... ... бөлімінде орын
алған артық жұмсалған қаржы себептері ... ... А ... деген
бағаның объективті өсуіне, яғни инфляцияның күшейуіне әкеледі.
Материалдық шығындар көлеміне әсер ететін екінші ... ... ... ... салмағы болып табылады, яғни оларды өнім
бірлігіне шаққандағы шығындары.
А материалының шығысын нақтымен салыстырайық: шығыс ... ... ... стандарттық шығысы 2 кг (20000 кг / 1000 ... ... ... ... үлестік шығысы 2,11 кг құрады (19000 кг / 900 ... ... Б ... ... да ... ... ... бойынша мынаны аламыз:
А материалы: Пма = (19000 – 18000) * 1000 аб = + 1000 аб – ... ... Пмб = (10100 – 9000) * 3000 аб = + 3300 аб – ... ... барлық түрлері бойынша жағымсыз ... ... және олар мына ... ... +1000 аб (А), +3300 аб (Б). ... ... ... – жабдықтарды жөндеу барысында жоспарлы жұмыстың графигін
сақтамаудың, өндірістік процестерінің ... ... ... орын ... Егер де ... артық шығысы оның төмен сапасымен
байланысты болса, онла жауапкершілік жабдықтау бөліміне, не қойма бастығына
жүктеледі. Соңғы ... ... ... ылғалдылық нормасының артық
болғанын қарастыруға болады, яғни соның салдарынан өндірістегі ... ... ... көп ... ... ... ... артық
жұмсалуына әкеледі.
Болған екі жағдайды ескере отырып, А ... ... ... ... ... жиынтық ауытқу – бұл материалдардың нақты
жұмсалған шығындар мен нормалық шығындардың арасындағы айырмасы, бұл арада
соңғысының ... ... өнім ... мен ... сақталған.
А материалдарының үлестік шығындары – 2 мың аб ... (20000 ... / 10000 ... тең. ... өнім көлемін ескере отырып (9000 бірл.), А
материалы бойынша шығындардың жалпы сомасы мынаны құрады:
2 мың ... * 9000 = 18000 мың ... ... ... ... ... – 20900 мың аб, ... А материалы бойынша
жиынтық ауытқу мынаған тең болады:
Жиынтық А = 20900 – 18000 = + 2900 мың аб – ... екі ... ... ... баға бойынша ауытқу (Бма) + 1900 мың аб – ... ... ... ... ... (Пма) + 1000 мың аб ... ... есептеулерді Б материалдары бойынша орындаймыз. ... ... ... ... ... ... Б = (28280 – 30000) / 10000 * 9000 = + 1280 мың – ... ... ... баға бойынша ауытқу (Бмб) – 2020 – жағымды;
- материалдарды пайдалану бойынша ... (Пмб) + 3300 – ... ... ... ... анықтайық. Сағат бойынша төленетін
еңбекақының нысаны кезінде есептелген жалақының жалпы сомасы ... ... ... ... және ... ... ... негізгі жұмысшылардың нақты есептелген еңбекақысының ауытқу ... ... ... яғни екі фактордың көмегімен анықталады:
1. еңбекақының мөлшерлемесі (бағасы) бойынша ауытқу. Осы ... ... ... түрде болады:
ЕАмөлш = (1 еңбңк ... ... ... – 1 еңбек ... ... * ... ... ... ... еңбек өнімділігі бойынша ауытқу. Осы ауытқудың есептеу формуласы
мынадай түрде ... = ... ... ... ... ... - өнім ... қажет
(нормативтік уақыт) * еңбекке төленетін нормативтік сағат ... екі ... ... ... ... ... шығарамыз:
ЕАмөлш = (3.2 – 3.0) * 28500 = + 5700 мың (жағымсыз).
Осы жағымсыз ауытқу жауапкершілік орталығының (цех ... ... Егер де ... квалификацияланбаған жұмысты жоғары білікті ... ... ... ... мөлшерлемедегі төлем ақысы төленсе, онда ол
тәуелді болады. Егер де ... ... ... ... ... ... ... объестивті себептерге байланысты цехтың
қызметкерлеріне еңбекақы ... ... ... ... онда ол ... ... уақыт 28500 сағатты құрайды. Еңбек сыйымдылығы 1 ... ... ... ... ақпараттар негізінде есептелінеді:
күтілген өндіріс көлемі – 10000 бірлік, осы көлемге еңбек шығындары – ... ... ... ... 3 сағатқа тең (30000 / 10000).
Осыдан еңбек өнімділігі бойынша ауытқудың деңгейі мынаны құрады: ЕАеө ... – 3 * 9000) * 3 = + 4500 мың аб ... ... есептелген жиынтық ауытқу мына формула бойынша
анықталады:
ЕА = ... ... ... ... ...... ... ескерілген еңбекақы бойынша нормалы шығындар.
Нақты есептелген еңбекақы сомасы – 91200 мың аб. ... ... ... ... сомасы 90000 мың аб құрайды. Ол 10000 өнім бірлігін
шығаруға шақталып есептелінген. Демек, өнім бірлігіне шаққанда еңбекақының
нормасы мынаған тең ... 9 мың аб (90000 / ... қол ... ... ... ... ... еңбекақының нормасы
мынаны құрайды: (9 * 9000) = 81000 мың аб.
Онда еңбек ... ... ... ... ... ЕА = 91200 – 81000
= + 10200 мың аб (жағымсыз).
Есептеулер ... осы екі ... ... ... ... ... еңбекақы мөлшерлемесі бойынша ауытқу +5700 (жағымсыз);
• еңбек өнімділігі бойынша ауытқу +4500 (жағымсыз).
Екі көрсеткіш те қолайсыз ... отыр (+10200 – ... ... мысалдағы бірінші көрсеткіш квалификацияланбаған жұмыстан
тәуелді ... ал ... ... ... де ... жұмысынан тәуелсіз),
субъективті де болуы мүмкін. Объективті факторлар – негізгі материалдардың
сапасының төмен болуының нәтижесінде негізгі жұмысшылардың еңбек ... ... Бұл ... жауапкершілік жабдықтау бөлімінің басшысына
жүктеледі. Басқс да объективтік себептердің қатарына: білікті ... ... ...... ... жжұмыстарының сапасының
төмендігі, оның физикалық және ... ... ... ... ... ... ... осы кемістіктері үшін шаруашылық
субъектінің әкімшілігі жауап береді.
Субъективті себептердің қатарына: цехтағы еңбек тәртібінің бұзылуы, жұмыс
орындарының қанағаттанарлықсыз ұйымдастырылуы ... ... ... ... ... Талдауға ыңғайлы болу
үшін оларды тұрақты және айнымалы бөліктерге ... және ... ... пайдаланамыз:
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
|1 ... ... шығыстар |120 000 ... |
|2 ... ... шығыстар |60 000 |52 000 |
|3 ... ...... (үстаме |30 000 |27 000 |
| ... | | |
|4 ... ... ... ... – | | |
| ... бөлудің нормативтік | | |
| ... (бағ. 1 / бағ. 3) |4 |- |
|5 ... ... шығыстарды норма – | | |
| ... ... ... | | |
| ... (бағ. 2 / бағ. 3) | | |
| | |2 |- ... екі көрсеткіш смета мен сметаның орындалуы жөнінде есеп беру
мәліметтерінен алынады (алдағы екі кестеден).
Одан ... ...... жеке ... ... енгізіледі және өнім
шығару барысында ол ...... ... ......... субъектілердің анағұрлым тиімді жұмысы қалыптасқан жағдайында
өнім бірлігін өндіруге жұмсалуы тиіс ... ...... ... ... есептелінеді. Сметадан көріп
отырғанымыздай, 10000 өнім бірлігін өндіру 30000 мың ... тең ... ... ... яғни бір өнімді шығару уақытының нормасы 3 сағатты
құрайды. Нақты шығарылған өнім – 9000 ... 27000 ...... ... * 9000).
Тұрақты шығыстарды таратудың нормативтік мөлшерлемесін табу ... ... ... шығыстарын (120000) өндірістің норма – сағатына
(30000) бөлеміз: 120000 / 30000 = 4. Бұл бір ...... 4 мың ... ... ... ... бідіреді.
Осыған ұқсас айнымалы үстеме шығыстарын тарату үшін өндірістегі айнымалы
үстеме шығыстарын өндірістің норма – сағатына ... 60000 / 30000 = ... бір ...... 2 мың аб ... ... ... сәйкестігін
білдіреді.
Бұл мөлшерлемелер нақты қол жеткен өндіріс көлемін ескеріп, сметалық
үстеме шығыстарды бұдан былай түзетіп жазатын ... үшін ... ... ... бойынша ауытқулар (ҮШт) да өткен ...... ... ... мен оның ... ... өнім ... жазылған сметалық деңгейінің ... ... ... ... үстеме шығыстардың нақты мәні – 116 мың аб.
Одан кейін өндірістің нақты қол жеткен көлеміне сәйкес келетін ... ... ... оның ... ... ... шығарамыз. Ол
үшін нақты өндіріс көлемінің норма – ... ... ... ... ... 27000 * 4 = 108000 мың аб.
Осыдан ... ... ... ... ... ... = 116000 – 108000 = + 8000 мың аб (жағымсыз).
Бұл ауытқулар екі фактордың әсерінен қалыптасады:
• өндіріс көлемінің ... ... ... тұрақты шығыстарының сметалықтан ауытқуларының есебінен.
Осыдан бірінші фактордың әсері +12000 мың аб (жағымсыз) (30000 – ... 4 ... ал ... -4000 мың ақша ... тең болды (жағымды)
(116000 – 200000).
Осыған ұқсас есептеулер айнымалы үстеме шығыстары бойынша да ... Ол үшін ... ... қолданылады:
• нақты шығарылған өнімнің норма – сағаты – ... ... ... ... ... ...... нақты айнымалы үстеме шығыстар – 52000.
Демек, ауытқудың сомасы мынаны ... = 52000 – (27000 * 2 ) = - 2000 мың ... ... ... ... ... мүмкін болатын
себептері қандай? ... ... ... ... негізгі
жұмысшыларының еңбек уақытынан тәуелді болып келеді.
Олай болса, оның ... ... ... ... нақты еңбек
уақытының сметалықтан ауытқуы болып табылады. ... ... ... ... ... яғни ... ... шығыстарының ауытқулары - ... мың аб ... ал ... ... тиімділігімен байланысты
басқа ауытқулар + 3000 (жағымсыз) мың аб тең болған.
Жалпы нормативтік әдіс ... ... ... ... табумен
байланысты материал, еңбекақы және басқа шығындарды ... ... және ... картаны жасаудан басталады. Нормативтік
картаның негізінде өнім бірлігінің ... ... құны ... ... ... Ол ... өндіріс технологиясынан,
уақыт нормасынан, еңбекақыны бағалаудан, жөнелтпе құжат шығындарының
тоқсандық ... ... ... мен сатымдық жартылай
дайындалған өнімнің қолданыстағы бағасына ... ... ... ... жиыны мен қалдықтарын қоса көрсететін ... мен ... ... өнім ... ... ... калькуляция жүйесінде бухгалтерлік жазбалардың
тәртібі.
Нормативтік калькуляцияда шаруашылық операциялар бухгалтерлік ... ... ... (ставкада) көрсетіледі.
Мысалы, қорлар шотының дебетінде келіп түскен материалдар кіріске
алынады, сонда ... 1310 ... мен ... ал кредит ....
болады.
Сатып алынған материалдар саны көбейтіледі бір бірліктің нормативтік
бағасына. Өзіндік құнды анықтайтын шот 8010 ... ... атты ... ... 8010 ... өндіріс» шотының дебетінде өндірістік
шығындар ... ... ... ... ... ... алу үшін ... түрлері бойынша жекелеген
шоттар ашылады.
Мысалы, материалдардың бағасы бойынша ауытқулар және де бұл ... ... және ... ... ал ... ... ... есептелінеді. Есепті мерзім соңында ауытқулар шоттары жабылады.
Бухгалтерлік есеп шоттарында ... ... мен ... ... ... ... ... жасалған кресло өндіреді. Осы өнімді өндіру үшін 760
метр 1 метрі 5,9 аб тұратын тері ... ... ... ... тері ... ... өнімге қажет нормативтік шығындар туралы мәлімет:
• Тері шығыны – 4 метр,
• 1 метр терінің бағасы – 6 аб,
• Еңбек ... ... – 400 сағ., 1 ... – 2,4 ... 1 ... ... – 8,5 аб,
• Айнымалы үстеме шығыстар ставкасы – 5,75 / 1,
• Тұрақты үстеме шығыстар сомасы – 1300 ... ... 180 ... өндірілді,
• Еңбек шығындары – 450 сағ.,
• 1 сағат жұмыстың ставкасы – 9,2 аб,
• Айнымалы үстеме шығыстар сомасы – 2400 ... ... ... ... ... – 1700 аб,
• Барлық дайын өнім есепті мерзім ішінде 100 аб ... ... ... нормативтік өзіндік құнын есептейік, алдын – ала ... ... 4м * 6 аб = 24 ... Негізгі еңбек шығындары 2,4сағ. * 8,5 аб = 20,4 аб.
3. ... ... ... ... * 5,75 аб = 13,8 ... ... үстеме шығыстар ... * 3,25 аб = 7,80 ... 66 ... ... ... немесе екі рет жазу арқылы жүргіземіз.
1. Материалдарды сатып алу:
Дт 1310 ... - 760м * 6 = ... 3310 ... - 760м * 5,9 = ... «Материалдар бойынша ауытқу» - 76
Бұл жерде ауытқу 4484 – 4560 = - 76 аб – ... ... ... Жұмсалған материалдарды шығару:
Дт 8010 «Негізгі өндіріс» - 180 * 4 * 6 = 4320
Дт «Материалдарды пайдалану бойынша ауытқу» - ... 1310 ... - 760 * 6 = ... ... ... 4560 – 4320 = 240 – ... ... зиянды ауытқу болады.
3. Жұмысшыларға еңбекақы есептеу:
Дт 8010 «Негізгі өндіріс» - 180 * 2,4 * 8,5 = 3672
Дт ... ... ... ауытқу» - 315
Дт «Еңбек өнімділігі бойынша ауытқу» - ... 3350 ... ... - 450 * 9,2 = 4140
Ауытқу 4140 – 3672 = 468 тг – зиянды
А) ... ... ... ауытқу (9,2 – 8,5) * 450 = 315 тг - ... ... ... ... ... (450 – 180 * 2,4) * 8,5 = 153 тг ... ... 315 + 153 = 468 тг – ... Айнымалы үстеме шығыстарды шығару:
Дт 8010 «Негізгі өндіріс» - 180 * 2,4 * 5,75 = ... ... ... ... - ... 8040 «Айнымалы үстеме шығыстар» - 2400
Кт «Пайдалану бойынша ауытқу» - 188
Ауытқу 2484 – 2400 = 84 – жағымды
А) ... ... ... 2400 – 450 * 5,75 = 2400 – 2588 = 188 тг ... Өнімділік бойынша ауытқу (450 – 180 * 2,4) * 5,75 = (450 – 432) * 5,75 ... тг – ... ... 180 ... + 104 зиянды = 84 жағымды.
5. Тұрақты үстеме шығыстарды шығару:
Дт 8010 «Негізгі ... - 180 * 2,4 * 3,25 = ... ... ... ауытқу» - 400
Кт 8040 «Тұрақты үстеме шығыстар» - 1700
Кт ... ... ... ... - ... 1700 – 1404 = 296 – зиянды.
А) Шығыстар бойынша ауытқу 1300 – 1700 = 400 – ... ... ... ... ауытқу (400 – 180 * 2,4) * 3,25 = 104 – жағымды.
Барлық ... 400 ... + 104 ... = 296 – зиянды.
Дайын өнімнің нормативтік өзіндік құны:
1. Материалдар 4320 ... ... ... 3672 ... ... ... ... 2484 аб
4. Тұрақты үстеме шығыстар 1404
Барлығы 11880 ... ... ... құны 11880 / 180 = 66 ... ... ... ... өзіндік құны – 11880 аб
Дт 1320 «Дайын ... - ... 8010 ... ... - ... ... өнімді өткізуден алынған табыс – 180 бір. * 100 аб = 18000 аб
Дт 5410 «Сатып алушылармен есеп ... - ... 6010 ... ... ... - 18000
8. Өткізілген өнімнің өзіндік құны шығарылады – ... 7010 ... ... ... ... - 11880
Кт 5410 «Дайын өнім» - 11880
Ауытқу шоттарын жабу
Мұнда жағымды шоттарды дебетке, ал жағымсыз шоттарды кредитке жазамыз.
Дт ... ... ... ... - 844
Дт «Материалдар бағасы бойынша ауытқулар» - 76
Дт «Айнымалы ... ... ... ауытқулар» - 188
Дт «Тұрақты үстеме шығыстар бойынша ауытқулар» - 104
Барлығы 368 аб
Кт «Материалдарды пайдалану ... ... - ... ... ... ... ... - 315
Кт «Еңбек өнімділігі бойынша ауытқу» - 153
Кт «Айнымалы үстеме шығыстар бойынша ауытқу» - 104
Кт ... ... ... бойынша ауытқу» - 400
Барлығы 1212 аб
368 – 1212 = - 844 – бұл ... ... 7 ... кем, ... ... ... ... құнына апарылады.
«Стандарт – кост» жүйесі және өнімнің өзіндік құнын
калькуляциялау.
Бұл жүйе ... ... 20 – шы ... ... АҚШ – ... болды. Өнім бірлігінің өзіндік ... ... баға ... ... ... және бақылау үшін материалдың және еңбетің
нормативтік шығындарын әзірлеп, пайдалануды ... ... ... «Стандарт
– кост» тарихи жүйесі отандық нормативтік есеп ... ... ...... жүйесінің мағынасы – есепке не болғаны емес, болуы
тиіс нәрсе кіреді, нақты шындық емес, міндеттісі ескеріледі, әсіресе ... ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты – кәсіпорындағы пайданың
ауытқуы мен ... ... Оның ... ... энергияның, қосымша
уақытын, еңбектің және басқа қандай да бір ... ... ... ... ... ... шығындардың мөлшерін нақты анықтау
жатады. Және бұл нормалар қайтадан орындалмайды. ... ... 80% - ... ... сәті ... білдіреді. Норманың асып түсуі оның қате
белгіленгенін көрсетеді.
Норма – ... ... ... ... ... стандарттық
калькуляцияныжасау және жиынтық ретінде жүйеленген стандарттан ауытқуларды
бөлумен бірге ... шыын ... ...... ... деген атауға ие
болды.
Стандарт – материалдық және еңбек шығынының өнім ... ... сан ... ... ... ... ... өндіруге кететін бұрын
есептелген материалдық және еңбек шығыны.
Кост – бұл өнім бірлігін дайындауға кететін өдіріс ... ... – кост – бұл ... ... ... реттеуге бағытталған
бақылау құралы.
«Стандарт – кост» жүйесін ұйымдастыру бойынша ... ... ... ... ... мен ... ... бақылаушы немесе «стандарт – кост» жүйесімен байланысты барлық
бөлімшелердің өкілдері кіретін ... ... жүйе ... есебі жүйесінің тәжірибесіде қолданылатын басқалардан
айырмашылығы оның өзіндік сипаты болады:
... ... ... ... ауытқудың негізгі
анықталуына оның құжатталуы емес, синтеикалық ... ... ... ... ... оның ... алу ... Барлық ауытқушылықтар емес, тек олардың пайдаланылған стандарттарда
көрініс тапқандары ғана ... ... ... ... және ... ... ... ауытқу
есебі үшін арнайы синтетикалық шот бөлінеді.
«Стандарт –кост» жүйесін қлдануда нақты шығын есебінің жай ... ... ... ... және ... өзіндік құндарды калькуляциялауды
қамтамасыз етеді.
«Стандарт – кост» жүйесінің шартында шағын ... 8010 ... ... ... 8011 ... 8012 ... ... 8013 «Еңбекақыдан аудару», 8040 «Үстеме шығындар» шоттар
кредиттерінің ... ...... ... ... ... Кәсіпорын пайдасын кемітетін шығынды анықтау мүмкіндігі;
• Келешекте болуы мүмкін шығындарды болжау мүмкіндігі;
• Калькуляциялаумен байланыстырылған есептік ... ең аз ... ... ... және ... жұмсалатын болжалды шығындар туралы
ақпаратпен қамтамасыз ету;
• өнім бірлігінің алдын ала есептелген ... ... ... ... ... ауытқу мен оның пайда болу себебін бөлу арқылы кірістер
мен шығыстар туралы есеп беруді жасау;
• өткізу бөлімі ... сату ... ... және ... бағаны
белгілеуі мүмкін өндірістің өзіндік құны туралы ... ... ... осы міндеттерді шешуде «Стандарт – кост» жүйесі өткен ... ... ... ... ... ... мен ... басқару есебі жүйесінің
элементтерін жасаушылар болып табылады. Бұл ... ... ... құны
ретінде, әдетте, ақшалай түрде көрінетін өндіру мен өткізу шығындары деп
түсінеді.
Өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... Қазақстанда
әдетте оның мына түрлерін атап көрсетеді:
• цехтың өнімді дайындаудағы шығынын сипаттайтын цехтық;
• өнім өндірісін ұйымдастыру шығынын қамтитын өндірістік;
... яғни өнім ... және ... ... ... қамтитын
өзіндік құн.
Өнім (жұмыс, қызмет) бірліктерінің ... ... есеп ... деп ... ... (шығын шаруашылығы) - өткізуге арналған
кәсіпорынның өнім (жұмыс, қызмет) түрлері ... Оның ... ... ... ... дұрыс жүргізу мақсатында шаруашылық жүргізуші субъектілердің
өндірістік ... ... ... ... ... ... ... қызмет) өзіндік құнын анықтау мақсатында оны есептеп
шығару өндіріс шығындары есебінің және өнімдердің өзіндік құнын ... ... ... ... есеп ... №7 «Тауарлы –
материалдық қорлар есебі» тапсырыстық, қайта бөлу және ... ... әдіс кез ... ... ... Оның ... шығындарының есебі материалдық және еңбек ресурстарының техникалық
жағынан негізделген шығыстар нормаларына негізделетіндігінен тұрады және
соның негізінде: нормативтік ... құн плюс ... ... нормалардың
өзгеруі, плюс (немесе минус) ... ... ... ... ... ... құны ... нормативтік өзіндік құнды алдын
ала есептеуді болжайды.
Шығындарды басқарудың нормативті жүйесі өндіріске материалды ... ... ішкі есеп ... ... ... шығын нормасы
негізінде экономикалық талдау мен бақылауды жүзеге ... ... ... ...... ...... ХХ ғасырдың басында қалыптасса да,
біздегі отандық есептің жаңа әдісі ... ... Оны ...... жазбаларды жүргізуді үнемдеу, сондай – ... ұзақ ... ... ... ... ... ... ауытқуын талдау күрделілік деңгейіне
қарай ерекшеленеді. Алдымен өзгермелі және ... ... ... ... ... ... өнімге салынған нақты
жалпы өндірістік шығындар мен нормативтер ... ... ... ... ... шығындардың жалпы ауытқуы есептеледі. Содан
соң жалпы ауытқу ... ... және ... бойынша ауытқуға бөлінеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. В. Л. Назарова, М. С. Жапбарханова, Д. А. ... С. Д. ... ... ... ... Л. В. ... «Басқарушылық есеп» Қарағанды 2003
3. Т. Тасмағамбетов «Басқарушылық есеп, стратегиялық ... ... ... ... Қ. С. Мадиева «Өндірістік есеп» Қарағанды 2002
5. ҚР ... есеп және ... ... ... ... ... В.К., ... Т.Ғ., Радостовец В.В., Шмидт О.И.
«Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» ... 2003 ... ... В. К. «Кәсіпорындағы қаржылық және басқарушылық есебі»
Алматы 1997
8. ХҚЕС ... есеп ... ... М. Л. ... анализ: Учебное пособие» Питер 2001
10. Шевченко Н. Г. «Управленческий учет. ... ... ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шығындар есебін ұйымдастыру және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау негізінде басқару есебін тиімді ұйымдастыру және бюджет жасауды жетілдіру ("АГС сервис" ЖШС мысалында)94 бет
Өндірістік шығындар есебін ұйымдастыру90 бет
Шығындарды есепке алу мен өнімнің өзіндік құның калькуляциясының нормативтік әдістері26 бет
Өнімнің, жұмыстың және қызметтің өзіндік құнын калькуляциялаудың және шығындарды есепке алудың нормативтік тәсілі40 бет
Өндірістік шығындарды есепке алу және өнімнің өзіндік құнын колькуляциялаудың нормативтік әдісі40 бет
"Өнімнің өзіндік құнын талдау."4 бет
Басқару есебі туралы жалпы ұғым62 бет
Сауда шығындар есебі45 бет
Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калкуляциялау26 бет
Шығындар есебі және өнімнің өзіндік құнын калкуляциялау әдістері25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь