Мензуланы орнату
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі
Әл - Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Факультеті: __География және табиғатты пайдалану__________________________ __
Кафедрасы _______Кадастр_______
СӨЖ
Тақырыбы: Мензуралық түсірістегі станцияда жүргізілетін жұмыстар
Орындаған: Чишебаева Аружан Тексерген: Құттыбаев А
Алматы, 2022ж
Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім
1.Мензулалық түсіріс туралы жалпы түсінік
2.Мензуланың құрылысы мен тексерулері
3.Мензуралық түсірістегі жүргізілетін жұмыстары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Жергілікті жердің картасы мен планын жасау үшін жүргізілетін геодезиялық өлшеулер процесін түсіріс деп атайды. Егер түсіріс нәтижесінде жердегі заттардың, нысандардың контурлары мен өзара пландық орны, яғни жергілікті жердің жай-жапсарын анықталатын болса, онда түсіру горизонтальдық деп аталады. Егер жердің жай-жапсарымен қоса жердің бедері түсірілетін болса, онда түсіріс топографиялық деп аталады. Егер жердің жай-жапсарымен қоса жердің бедері түсірілетін болса, онда түсіріс топографиялық деп аталады. Қолданылатын аспаптар мен әдістерге байланысты түсірістер мынандай түрге бөлінеді: Теодолиттік түсіріс, Тахеометрлік түсіріс, Мензуралық түсіріс, Аэрофототопографиялық түсіріс, Жердегі стереотопографиялық түсіріс және невилерлеу болып табылады. Түсірістер арқылы геодезиядағы басты маңызды нәрсе жер бетінің, бұрыштардың өлшеулері алынады. Геодезия үшін әрбір түсіріс маңызды. Соның ішінде мензуралық түсіріс топографиялық планды далада түсіру үшін қолданылатын түсіріс түрі.
Мензулалық түсіріс тцралы жалпы түсінік
Мензулалық түсіріс шағын учаскеде мензула мен кипрегельдің көмегімен атқарылады және тікелей далада топографиялық планды жасауға мүмкіндік береді. Түсірісті жасау жергілікті жердегі нүктелердің планшеттегі өзара орындарын графикалық түрде анықтауға негізделген. Нүктелерге дейінгі ара қашықтық өлшеуіш рейканың көмегімен өлшенеді, ал бұрышты графикалық түрде салады. Құрылыс салынған территорияны түсіргенде ара қашықтықты кипрегельдің объективіне бекітілген ара қашықтық өлшеуіш саптамамен өлшейді. Мензулалық түсірістің артықшылығы оның көрнектілігі болып табылады, себебі түсіру процесі кезінде планды жергілікті жермен салыстыруға мүмкіндік туады, ал кемшілігі: жұмыстың негізгі бөлігі далада өтетіндіктен, қыста және жауын - шашынды күндері жұмыс істеуге мүмкіншілік болмайтындығы, жабдықтардың қолайсыз үлкендігі, істелетін жұмысты бөлудің қиыншылығы, себебі өлшеулер және планды сызуды тек қана бір орындаушы жасайды.
Мензулалық түсірісте түсіргі жүйесінің жиі болуы талап етіледі. Түсіргі жүйе жергілікті жердің жағдайына және түсірістің қажетті дәлдігіне байланысты графикалық немесе аналитикалық әдістерімен құрылуы мүмкін. Аналитикалық әдістерге қиылыстырулар, теодолиттік және тахеометриялық жүрістер, ал графикалық әдістерге геометриялық жүйе, қиылыстырулар, мензулалық және буссольдық жүрістер жатады. Ашық жерлерде жүйелерді құрады, ал жабық жерлерде жүрістер жүргізіледі. 1:5000 және одан ұсақ масштабпен алынған түсірістер үшін геометриялық жүйелерді құрғанда әрбір нүкте үш пунктен қиылыстырылуы керек, ал қиылыстыру бұрыштары 30º және 150º -тан артық болмауы тиіс. Қабырғалары 0,4 мм үшбұрыш қателіктеріне жол беруге болады. Трапецияда бастапқы пунктер 2-ден кем болмауы керек.
Түсіріс алдында планшетті дайындайды: ол үшін Дробышев сызғышының, штаненциркуль мен координатогарфтың көмегімен қабырғалары 10 см квадрат торкөздерге бөледі.Түсіріс негіздеуін жиілендіру мензулалық жүрістермен: негізгі түсіргі және өтпелі нүктелермен атқарылады. Негізгі жүрістегі салыстырмалы қиыспаушылық жүрістің ұзындығының 1:300 - нан, ал пландағы ұзындық қиыспаушылық 0,8-1,5 мм-ден аспауы керек. Жүрісте болған қиыспаушылықты паралелль сызықтар әдісімен графикалық жолмен бөледі (жүрістің нүктелері арқылы қиыспаушылықтың бағытына параллель жүргізілген сызықтарға сәйкес пропорционал кескінділерді салады). Нүктелер арасындағы салыстырмалы биіктікті екі мәрте анықтайды олардың алшақтығы 100 м болған кезде қиыспаушылық 4 см - ден аспауы тиіс.
Өтпелі нүктелер, яғни геодезиялық жүйе пунктері түсіргі негіздеулер нүктелерінен және де қиылыстырулардан, сондай - ақ геодезиялық жүйе пунктерінің аралығындағы жармадан рулеткамен немесе болат лентамен өлшеу арқылы анықталады.
Әр түрлі масштабтағы түсірісте аспаптан рейкаға дейінгі ең үлкен қашықтық 150 - 350 м. ал план масштабындағы пикет аралығы 2 см болуы тиіс. Анық контурларды түсіргенде олардың пландағы бұрыштарын 0,4 мм дәлдікпен анықтайды, содан соң оларды сызықтармен қосады. Жолдарды түсіргенде пикеттерді бір жағынан алады да, жолдың енін өлшейді. Егер жолдың ені план масштабына салынатын болса, онда оның екінші жағын біріншісінен пареллель етіп салады, немесе жолдың ені масштабсыз түсірілетін болса, онда пикеттер осьтің бойына салынып шартты белгімен кескінделеді.
Жер бедерін түсіргенде суайрықтары мен тальвегтердің сызықтарын анықтайды: бұл үшін шыңдардың, беткей етегінің, алқап сағасының және басқа да сипатты нүктелердің биіктік белгілерін анықтайды. Планда горизонтальдарды жүргізуге қажетті пиктердің биіктіктерінен басқа плотинаның, бөгеттің, шлюздің, көпірдің, трубалардың, квартал бұрыштарының, үйінді мен қазба үстінің және етегінің, олардың, құдықтың, төбенің және т.с.с. биіктік белгілерін анықтау керек. Су деңгейінің төмендеуін 15 см сайын анықтап, күнін көрсетіп жазады. 5 - ке еселі горизонтальдарды қалыңдатып, беткейдің бағытын бергштрихтармен көрсетеді. Түсіріс барысында биіктіктер мен контурлар калькасын жасап, оны тушьпен сызады. Түсірістің тесеруін далалық тексеру нәтижесінде жүргізеді. Тексеру пикеттерін биіктіктер мен контурлар калькасына қызыл тушьпен көрсетеі. Ситуацияны тексергенде табиғи жердегі өлшеген ара қашықтық планда анықталған шамасынан айырмашылығы план масштабында 0,8 мм - ден артық болмауы тиіс. Горизонталь орындарының биіктік айырмашылығы жер бедері қимасының 41 бөлігіне дейінгі биіктікте болуы тиіс.
Мензуланың құрылысы мен тексерулері
Мензула штативтен, тұғырықтан және мензулалық тақта - планшеттен тұрады. Тұғырық планшеті штативтен біріктіру қызметін атқарады және де планшетті центрлеуді, горизонтальдауды және бағдарлауды қамтамасыз етеді. Мензуланы жұмыс жағдайына келтіру үшін деңгей аспабы, тіктеуіш бар центрлеу айыры және бағдар - буссоль қолданылады. Планшет жазықтығын горизонталь жағдайға келтіруге арналған цилиндерлік деңгей, әдетте кипрегельдің сызығына бекітіледі. Тіктеуіш бар центрлеу айыры планшетті жергілікті жердегі нүктенің үстіңгі центрлеу үшін қолданылады. Бағдарбуссоль планшетті жер шарына ... жалғасы
Әл - Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Факультеті: __География және табиғатты пайдалану__________________________ __
Кафедрасы _______Кадастр_______
СӨЖ
Тақырыбы: Мензуралық түсірістегі станцияда жүргізілетін жұмыстар
Орындаған: Чишебаева Аружан Тексерген: Құттыбаев А
Алматы, 2022ж
Жоспар:
Кіріспе
Негізгі бөлім
1.Мензулалық түсіріс туралы жалпы түсінік
2.Мензуланың құрылысы мен тексерулері
3.Мензуралық түсірістегі жүргізілетін жұмыстары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Жергілікті жердің картасы мен планын жасау үшін жүргізілетін геодезиялық өлшеулер процесін түсіріс деп атайды. Егер түсіріс нәтижесінде жердегі заттардың, нысандардың контурлары мен өзара пландық орны, яғни жергілікті жердің жай-жапсарын анықталатын болса, онда түсіру горизонтальдық деп аталады. Егер жердің жай-жапсарымен қоса жердің бедері түсірілетін болса, онда түсіріс топографиялық деп аталады. Егер жердің жай-жапсарымен қоса жердің бедері түсірілетін болса, онда түсіріс топографиялық деп аталады. Қолданылатын аспаптар мен әдістерге байланысты түсірістер мынандай түрге бөлінеді: Теодолиттік түсіріс, Тахеометрлік түсіріс, Мензуралық түсіріс, Аэрофототопографиялық түсіріс, Жердегі стереотопографиялық түсіріс және невилерлеу болып табылады. Түсірістер арқылы геодезиядағы басты маңызды нәрсе жер бетінің, бұрыштардың өлшеулері алынады. Геодезия үшін әрбір түсіріс маңызды. Соның ішінде мензуралық түсіріс топографиялық планды далада түсіру үшін қолданылатын түсіріс түрі.
Мензулалық түсіріс тцралы жалпы түсінік
Мензулалық түсіріс шағын учаскеде мензула мен кипрегельдің көмегімен атқарылады және тікелей далада топографиялық планды жасауға мүмкіндік береді. Түсірісті жасау жергілікті жердегі нүктелердің планшеттегі өзара орындарын графикалық түрде анықтауға негізделген. Нүктелерге дейінгі ара қашықтық өлшеуіш рейканың көмегімен өлшенеді, ал бұрышты графикалық түрде салады. Құрылыс салынған территорияны түсіргенде ара қашықтықты кипрегельдің объективіне бекітілген ара қашықтық өлшеуіш саптамамен өлшейді. Мензулалық түсірістің артықшылығы оның көрнектілігі болып табылады, себебі түсіру процесі кезінде планды жергілікті жермен салыстыруға мүмкіндік туады, ал кемшілігі: жұмыстың негізгі бөлігі далада өтетіндіктен, қыста және жауын - шашынды күндері жұмыс істеуге мүмкіншілік болмайтындығы, жабдықтардың қолайсыз үлкендігі, істелетін жұмысты бөлудің қиыншылығы, себебі өлшеулер және планды сызуды тек қана бір орындаушы жасайды.
Мензулалық түсірісте түсіргі жүйесінің жиі болуы талап етіледі. Түсіргі жүйе жергілікті жердің жағдайына және түсірістің қажетті дәлдігіне байланысты графикалық немесе аналитикалық әдістерімен құрылуы мүмкін. Аналитикалық әдістерге қиылыстырулар, теодолиттік және тахеометриялық жүрістер, ал графикалық әдістерге геометриялық жүйе, қиылыстырулар, мензулалық және буссольдық жүрістер жатады. Ашық жерлерде жүйелерді құрады, ал жабық жерлерде жүрістер жүргізіледі. 1:5000 және одан ұсақ масштабпен алынған түсірістер үшін геометриялық жүйелерді құрғанда әрбір нүкте үш пунктен қиылыстырылуы керек, ал қиылыстыру бұрыштары 30º және 150º -тан артық болмауы тиіс. Қабырғалары 0,4 мм үшбұрыш қателіктеріне жол беруге болады. Трапецияда бастапқы пунктер 2-ден кем болмауы керек.
Түсіріс алдында планшетті дайындайды: ол үшін Дробышев сызғышының, штаненциркуль мен координатогарфтың көмегімен қабырғалары 10 см квадрат торкөздерге бөледі.Түсіріс негіздеуін жиілендіру мензулалық жүрістермен: негізгі түсіргі және өтпелі нүктелермен атқарылады. Негізгі жүрістегі салыстырмалы қиыспаушылық жүрістің ұзындығының 1:300 - нан, ал пландағы ұзындық қиыспаушылық 0,8-1,5 мм-ден аспауы керек. Жүрісте болған қиыспаушылықты паралелль сызықтар әдісімен графикалық жолмен бөледі (жүрістің нүктелері арқылы қиыспаушылықтың бағытына параллель жүргізілген сызықтарға сәйкес пропорционал кескінділерді салады). Нүктелер арасындағы салыстырмалы биіктікті екі мәрте анықтайды олардың алшақтығы 100 м болған кезде қиыспаушылық 4 см - ден аспауы тиіс.
Өтпелі нүктелер, яғни геодезиялық жүйе пунктері түсіргі негіздеулер нүктелерінен және де қиылыстырулардан, сондай - ақ геодезиялық жүйе пунктерінің аралығындағы жармадан рулеткамен немесе болат лентамен өлшеу арқылы анықталады.
Әр түрлі масштабтағы түсірісте аспаптан рейкаға дейінгі ең үлкен қашықтық 150 - 350 м. ал план масштабындағы пикет аралығы 2 см болуы тиіс. Анық контурларды түсіргенде олардың пландағы бұрыштарын 0,4 мм дәлдікпен анықтайды, содан соң оларды сызықтармен қосады. Жолдарды түсіргенде пикеттерді бір жағынан алады да, жолдың енін өлшейді. Егер жолдың ені план масштабына салынатын болса, онда оның екінші жағын біріншісінен пареллель етіп салады, немесе жолдың ені масштабсыз түсірілетін болса, онда пикеттер осьтің бойына салынып шартты белгімен кескінделеді.
Жер бедерін түсіргенде суайрықтары мен тальвегтердің сызықтарын анықтайды: бұл үшін шыңдардың, беткей етегінің, алқап сағасының және басқа да сипатты нүктелердің биіктік белгілерін анықтайды. Планда горизонтальдарды жүргізуге қажетті пиктердің биіктіктерінен басқа плотинаның, бөгеттің, шлюздің, көпірдің, трубалардың, квартал бұрыштарының, үйінді мен қазба үстінің және етегінің, олардың, құдықтың, төбенің және т.с.с. биіктік белгілерін анықтау керек. Су деңгейінің төмендеуін 15 см сайын анықтап, күнін көрсетіп жазады. 5 - ке еселі горизонтальдарды қалыңдатып, беткейдің бағытын бергштрихтармен көрсетеді. Түсіріс барысында биіктіктер мен контурлар калькасын жасап, оны тушьпен сызады. Түсірістің тесеруін далалық тексеру нәтижесінде жүргізеді. Тексеру пикеттерін биіктіктер мен контурлар калькасына қызыл тушьпен көрсетеі. Ситуацияны тексергенде табиғи жердегі өлшеген ара қашықтық планда анықталған шамасынан айырмашылығы план масштабында 0,8 мм - ден артық болмауы тиіс. Горизонталь орындарының биіктік айырмашылығы жер бедері қимасының 41 бөлігіне дейінгі биіктікте болуы тиіс.
Мензуланың құрылысы мен тексерулері
Мензула штативтен, тұғырықтан және мензулалық тақта - планшеттен тұрады. Тұғырық планшеті штативтен біріктіру қызметін атқарады және де планшетті центрлеуді, горизонтальдауды және бағдарлауды қамтамасыз етеді. Мензуланы жұмыс жағдайына келтіру үшін деңгей аспабы, тіктеуіш бар центрлеу айыры және бағдар - буссоль қолданылады. Планшет жазықтығын горизонталь жағдайға келтіруге арналған цилиндерлік деңгей, әдетте кипрегельдің сызығына бекітіледі. Тіктеуіш бар центрлеу айыры планшетті жергілікті жердегі нүктенің үстіңгі центрлеу үшін қолданылады. Бағдарбуссоль планшетті жер шарына ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz