Социология ғылымының құрылымындағы басқару әлеуметтануының орны

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

I Тарау

1.1. Социология ғылымының құрылымындағы басқару әлеуметтануының орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Басқару әлеуметтануының объектісі мен субъектісі ... ... ... ... ... ... ... ..11

II Тарау

2.1. Әлеуметтік басқарудың ғылым ретіндегі мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22

Сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
Кіріспе
Кез – келген әлеуметтік басқару жүйесі құрылады. Әлеуметтік басқару ұғымы нені білдіреді? Оның анықтамасы қандай? Жалпы басқару дегеніміз не? Бұл жөнінде ғылыми әдибеттерде көптеген анықтамалар берілген. Жүйеге келтіріп қарасақ, бұл анықтамалардың мәні – басқару бір жүйенің екінші бір жүйеге мақсатты түрде бағытталған ықпалы, сөйтіп, ол мақсатпен қызметтің белгілерін қанағаттандыру үшін екінші жүйені бағытын өзгертеді.
«Әлеуметтік басқару» ұғымы мазмұны жағынан көп жақты болып келеді. Әлеуметтік басқару теориясын кең мағынада алып қарасақ, онда өзінің пәніне қоғамдық өмірдің барлық салаларын: экономикалық, мәдени, білім беру және т.б. басқару мәселесін сыйғызған. Қоғам өмірінің негізгі салаларына сәйкес әлеуметтік басқару объектілерін сұрыптауды үлкен төрт топқа бөлуге болады;
- материалдық -өндірістік дамытуды басқару;
- әлеуметтік процестерді басқару;
- саяси саланы басқару;
- қоғамның рухани өмірін басқару;
Cонымен қатар, әлеуметтану шеңберінде әлеуметтік басқарудың жеке теориясы да даму үстінде. Ол әлеуметтік басқарудың жалпы теориясының принциптерінен шыққанымен, оны әлеуметтік басқарудың жалпы теориясының қолданбалы жағы деп қарауға болмайды, өйткені ол - әлеуметтанудың өз алдында тұрған жеке бір саласы.
Қоғам басқарудың субъектісі тар мағынада қарастыратын болсақ, ол – белгілі нәтижелерге жету мақсатында әлеуметтік жүйе саналы түрде ықпал етуді қамтамасыз ететін арнайы мемлекеттік және қоғамдық органдар, қызметкер.
Әлеуметтік басқарудың объектісі кең мағынада алсақ, ол – халықтың өмір деңгейін арттыру; қоғамда әлеуметтік әділеттілікті бекіту; мәдени деңгейді көтеру; адамдардың еңбек жағдайларын жақсарту т.б. болып есептелінеді.
Проблеманы анықтау алдағы мақсатты белгілеуге мүмкіндік береді, ал оны жүзеге асыру қалыптасқан қолайсыз жағдайды түзетуге жол ашады. Мақсатқа жету көптеген жағдайларға байланысты болады, оларды анықтап алмайынша басқару субъектісі дәлелді басқару циклінің екінші сатысында – ақпарат жинау мен талдау кезеңінде шешіледі.
Ақпарат сезімді, объективті, толық және дер кезінде алынған ақпарат болуы шарт. Осыған орай басқару жүйесін ақпараттауға талдау жасайтын және өңдейтін қазіргі таңдағы техникалық құралдармен қамтамасыз етудің маңыздылығын артып отыр.
Басқаруға қатысы бар тағы бір ұғым-«әлеуметтік тұрғыда өзінен-өзі ұйымдасу ұғымы». Бұл ұғым қоғамдағы, ұжымдардағы, топтардағы кездейсоқ, ойламаған жерде пайда болатын процестердің, яғни әлеуметтік реттеудің өзінен-өзі қозғалысқа түсіп кететін процестерінің байқалып қалатын кездері болатынын білдіреді. Әлеуметтік өзінен-өзі ұйымдасудың айрықша белгісі- спонтандық, өздігінен пайда болушылық, субъективті түрдегі негізгі бір басталу процесінің болмауы. Көп жағдайда мақсатқа бағындырылған жеке әрекеттер үлкен әлеуметтік жүйелер мен процестер шеңберінде спонтанды процестерді құрайды. Демографиялық салада өзінен-өзі ұйымдасу- халықтың ұдайы өсуі, некеге отыруы, көші-қон түрінде, экономикада- тұтынушылар сұранысының ауытқуы, нарықтық механизм түрінде байқалады.
«Басшылық» ұғымы «басқару» ұғымына жақын болғандықтан, ол ұйымдық қатынастардың ерекше типінің ара-жігін бөліп көрсету үшін қолданылады, атап қайтқанда, басшылық дегеніміз өзінің қол астындағылармен қызмет міндеттерін шешу барысында атқаратын тікелей жұмыстарын білдіреді.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Прикладная социология. Бабосов Е.М. Минск 2000.
2. С.С. Фролов. Учебник «Социология» 1997 ж.
3. Н.Смезер. Социология (Пер.Н. Ядов). М. 1997.
4. Монсон Современная западная социология 1990 г.
5. Фролов С.С. Социология М. Логос 1998 г.
6. Современная западная социология. Словарь М. 1993 г.
7. И.А. Громов Батыстың теоретикалық әлеуметтануы. 1993.
8. Г. Осипов Әлеуметтану М. 1997.
9. Американская социология. Перспектива проблемы, методы. М.1972 г.
10. История социологии. Вышейшая школа. Минск 1997.
11. Основы социологии М. 1994.
12. Қ.Ж. Рахметов, А.Н. Болатова, З.Н. Исмағамбетова. Алматы 2005.
13. В.В. Радаев. Экономическая социология. Курс лекций. Москва 1997.
14. Р. Әбсаттаров, М. Дәкенов. Әлеуметтану. Алматы: «Ғылым» ғылыми баспа орталығы 2003.
15. «Социология». Тұрғынбаев, А.-2001.
16. «Социология негіздері». Тәжин М, Аяғанов Б, А.-1993.
17. Омаров А.М. Социальное управление: некоторые вопросы теории и практики. М.: Мысль, 1980. С. 27.
18. Граждан В. Д. Деятельность и управление (социологический аспект). М., 1990. 43,44.
19. Керженцев П.М. Принципы организации. М., 1968. С. 34-35; Чикевич С.А. Диалектика управления. Роль научных знаний в управлении общественными процессами. Минск, 1989. С. 44.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
I Тарау
1.1. Социология ғылымының құрылымындағы басқару әлеуметтануының
орны....................................................................
.........................................5
1.2. ... ... ... ... Тарау
2.1. Әлеуметтік басқарудың ғылым ретіндегі
мәні.......................................15
Қорытынды
............................................................................
......................20
Пайдаланылған әдебиеттер
......................................................................22
Сілтемелер..................................................................
...................................23
Кіріспе
Кез – келген әлеуметтік басқару ... ... ... ... нені білдіреді? Оның анықтамасы қандай? Жалпы ... ... ... ... ... ... ... анықтамалар берілген. Жүйеге
келтіріп қарасақ, бұл анықтамалардың мәні – басқару бір жүйенің екінші ... ... ... ... ... ... ол мақсатпен қызметтің
белгілерін қанағаттандыру үшін екінші жүйені бағытын өзгертеді.
«Әлеуметтік басқару» ұғымы ... ... көп ... болып келеді.
Әлеуметтік басқару теориясын кең мағынада алып ... онда ... ... ... ... ... экономикалық, мәдени, білім беру және
т.б. басқару ... ... ... ... ... салаларына сәйкес
әлеуметтік басқару объектілерін сұрыптауды үлкен төрт топқа бөлуге болады;
- материалдық -өндірістік дамытуды басқару;
- әлеуметтік процестерді басқару;
- саяси ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтану шеңберінде әлеуметтік басқарудың жеке
теориясы да даму үстінде. Ол ... ... ... ... ... оны әлеуметтік басқарудың жалпы ... жағы деп ... ... ... ол - ... ... ... жеке бір саласы.
Қоғам басқарудың субъектісі тар мағынада ... ... ол ... ... жету ... ... жүйе саналы түрде ықпал
етуді қамтамасыз ... ... ... және ... ... басқарудың объектісі кең мағынада алсақ, ол – халықтың
өмір деңгейін арттыру; ... ... ... ... мәдени
деңгейді көтеру; адамдардың еңбек жағдайларын жақсарту т.б. ... ... ... ... ... ... береді, ал
оны жүзеге асыру қалыптасқан қолайсыз жағдайды түзетуге жол ашады. Мақсатқа
жету көптеген жағдайларға ... ... ... анықтап алмайынша
басқару субъектісі дәлелді басқару циклінің екінші сатысында – ақпарат
жинау мен талдау ... ... ... ... ... және дер ... алынған ақпарат
болуы шарт. Осыған орай басқару жүйесін ақпараттауға талдау жасайтын және
өңдейтін қазіргі ... ... ... ... ... ... отыр.
Басқаруға қатысы бар тағы бір ұғым-«әлеуметтік тұрғыда өзінен-өзі
ұйымдасу ... Бұл ұғым ... ... ... ... ... пайда болатын процестердің, яғни әлеуметтік реттеудің
өзінен-өзі қозғалысқа ... ... ... ... ... ... білдіреді. Әлеуметтік өзінен-өзі ұйымдасудың айрықша белгісі-
спонтандық, өздігінен ... ... ... ... ... ... процесінің болмауы. Көп жағдайда мақсатқа бағындырылған ... ... ... ... мен ... ... спонтанды
процестерді құрайды. Демографиялық салада өзінен-өзі ... ... ... ... ... ... түрінде, экономикада- тұтынушылар
сұранысының ауытқуы, ... ... ... ... ... ... ұғымына жақын болғандықтан, ол ... ... ... ... бөліп көрсету үшін қолданылады, атап
қайтқанда, басшылық дегеніміз өзінің қол астындағылармен қызмет ... ... ... ... жұмыстарын білдіреді.
Социология ғылымының құрылымындағы басқару әлеуметтануының орны
Әлеуметтік басқару ұғымы нені білдіреді? Оның ... ... ... дегеніміз не? Бұл жөнінде ғылыми әдибеттерде көптеген анықтамалар
берілген. Жүйеге келтіріп қарасақ, бұл анықтамалардың мәні – ... ... ... бір ... ... ... бағытталған ықпалы, сөйтіп, ол
мақсатпен қызметтің белгілерін қанағаттандыру үшін екінші жүйені ... ... ... мазмұны жағынан көп жақты болып ... ... ... кең ... алып ... онда ... пәніне
қоғамдық өмірдің барлық салаларын: экономикалық, мәдени, білім беру ... ... ... ... ... ... негізгі салаларына сәйкес
әлеуметтік басқару объектілерін сұрыптауды үлкен төрт топқа бөлуге болады;
- материалдық -өндірістік дамытуды басқару;
- әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... өмірін басқару;
Cонымен қатар, әлеуметтану шеңберінде әлеуметтік басқарудың жеке
теориясы да даму ... Ол ... ... ... ... ... оны әлеуметтік басқарудың жалпы теориясының
қолданбалы жағы деп ... ... ... ол - ... ... ... жеке бір ... басқару қоғамдық қатынастар мен әлеуметтік процестердің
саналы түрде (бағдарламалы), ғылыми тұрғында реттеу ... ... ... ... ... Оның біріншісі қоғамдық – тарихи процестердің
басқару ... ... ... ... ... ... және өзі
мемлекеттік әлеуметтік саясатынан көрініп отырады. Ал ... ... ... процестерге басшылық ету жұрттың ...... ... ... ... мен ... тұрақсыздығын реттеу, оны жою,
еңбек жағдайын жақсарту, әлеуметтік – психологиялық ахуалды оңалту ... яғни ... ... ... ... ... ... екінші
денгейі проблемалар әлеуметтік процестердің жекелеген тенденцияларын
көрсетеді және көп жағдайда бұл ... ... күші ... ... орай ... ... «кәсіпорындарындағы әлеуметтік басқару»
деген атқа ие болды және әлеуметтану өз ... ... жеке ... ... ... формасы, мақсаты мен принциптері – қоғамдағы
үстемдік етуші экономикалық қатынастарға, саяси - әлеуметтік ... ... ... орай ... ... басқару
механизімінің екі типі – стихиялы және саналық типтері қалыптасуда деген
пікір айтады.
Стихиялық механизм – ... ... ... ету ... ... араласпауды талап ететін, жағдайда ...... ... кездейсоқ туындайтын біртекті актілерден ... ... оған ... еркі мен ... тыс әлеуметтік іс - әрекет
ету үстінде, адамдардың жеке өз басының мүддесіне жету жолында басқалардың
мүддесімен санаспауы, ... ... ... мойындамауы, жоққа шығару арқылы
жүзеге асады. Сөйтіп, бұл ... ... ... ... қалыптасады және адамдардың атқаратын қызметі оған қажетті
түзетілер енгізбейді. Солай десек те, қоғамды стихиялы ... ... жүйе ... ... ... ... ... кәсіпорын
көлемінде басқару ісі әр кезде жоспарлы болды және басқару осы капиталистің
тұтас алғандағы мүддесіне ... яғни ... ... түрде жүрді. Ал
капиталистік экономиканы алатын болсақ, онда тұрақты және ... ... ... ... тұтас жоспарлар арқылы тұтастай
қамтылмайды; сөйтіп бұл жағдай ... ... ... соқтырады.
Сондықтан да капиталистік экономиканы басқарудың стихиялы болуы табиғи
қажеттілік деп ... ... ... бұл пікірі ХІХ ғасырдың
орта тұсында айтылған еді, содан бері ... ... ... ... жетілдірілді. Мемлекеттік аграрлық шаруашылық пен
фермерлік шаруашылықтың арасында жасалған жоспар осыған мысал бола ... оны ... ... ... Ал ТМД ... ... ... себектерге байланысты экономиканы басқаруда анархияның бірқатар
белгілері бой көрсетуде.
Саналы ... ... ... және сенімді байланыстардың
негізінде қалыптасады. ... ... ... өз ... ... жиі анық ... алады, оның қайсысын түзету немесе жақсарту
керектігін біледі, сөйтіп жаңа нәтижелер арқылы әлем ... ... ... ... мүмкіндік туады, соған орай шаралар қолданылады.
Мұндай жағдайда кездейсоқтық адамдарға өзі жіберген қолайсыздықтардың жоюға
жағдай жасайды, келеңсіз ықпал етпейді және ... ... ... ете ... ... ... ... механизм жүйеге өзіндік қоғамдық
институттардың – басқару ... ... ... ... ... ... субъектісі тар мағынада қарастыратын болсақ, ол –
белгілі нәтижелерге жету мақсатында ... жүйе ... ... ... ... ... ... мемлекеттік және қоғамдық органдар,
қызметкер.
Әлеуметтік басқарудың объектісі кең мағынада алсақ, ол – ... ... ... ... ... әділеттілікті бекіту; мәдени
деңгейді көтеру; ... ... ... ... т.б. ... ... алдағы мақсатты белгілеуге мүмкіндік береді, ал
оны жүзеге асыру қалыптасқан ... ... ... жол ... Мақсатқа
жету көптеген жағдайларға байланысты болады, ... ... ... ... ... ... ... екінші сатысында – ақпарат
жинау мен талдау кезеніңде шешіледі.
Ақпарат ... ... ... және дер ... ... ... шарт. Осыған орай басқару жүйесін ақпараттауға талдау жасайтын және
өңдейтін қазіргі таңдағы техникалық ... ... ... ... ... әлеуметтік ақпаратты басқару үшін шешімге келу мен оны
қабылдаудың бастапқы базасы болып ... ... ... ... ... беру ... белгіленген мақсаттарға жету үшін қандай міндеттерді шешу қажет?
- Оларды қандай әдістермен, айлалармен, пәсілдердің көмегімен
шешуге ... ... ... кім ... ... ... ... асыруды қамтамасыз етуі үшін қандай материалдық
және техникалық жағдайлар қажет?
- Жалпы міндеттерді орындаудың және әрбір нақты тапсырманы
орындаудың ... ... ... ... ... барысына кім бақылау жасайды?
Басшылық шешімі басқару бағдарламасын ... ... ... ... Бұл ... ... субъектісі басқару объектісінің
ұйымдастыруды жүзеге ... ... ... ... және ... ... атқарушыларды іріктейді, олардың атқаратын міндеттерін
бөледі, яғни бағдарламаны орындау үшін әлеуметтік механизмді ... ... ... есеп пен ... әр ... ... ... Бұл
күрделі процесс бір – біріне қарама – ... екі ... ... мен ... ... әрекет ету жағдайында жүреді.
Басқару бағдарламасын ... ... оны ... ... ... және ... баға беру ... тәтамдалады.
Сонымен, басқару қызметі процесс ретінде бірнеше кезеңннен тұрады.
а) проблемаларды алға қою және мақсаттарды анықтау;
б) басқару объектісі жөнінде ақпарат жинау және ... ... ... ... және ... басқару бағдарламасын жүзеге асыру (ұйымдастыру, реттеу, есепке
алу, бақылау);
д) нәтижесін талдау және оларға интерпритация (түсінік беру) жасау.
Әлеуметтану ... ... ... де зерттейді.
Принциптер басқару механизімінің маңызды буыны ... ... ... ... және ... іс жүзінде қолданудың нақты жолдарын
белгілейді. Әлеуметтік қатынастар жүйесін ... мен ... ... ... ... ... негізгі ережелеріне басшылық жасаудың
нақты тапсырмасы мен нормалары да ... ... ... жатады.
Ғалымдар бұл анықтаманы ... ... ... ... ... ... ... принциптеріне: демократиялық
централизм, объективтілік, іскерлік, ұйымшылдық, лездемелік, нақтылық,
заңдылық, дара ... ... және ... ... ұштасуы,
кешендік, жүйелік, жариялылық, т.б. жатады.
Субъектінің белгілері бойынша мемлекеттік, қоғамдық ... ... ... айрықша атауға болады.
Алайда, біз әлеуметтік басқарудың ең негізгі ... ... ... шектелеміз.
Қоғамдағы әлеуметтік басқару процесі сияқты ... ... ... ... ... мән жатыр. Сондықтан ... бірі – оған ... ... қарау принципі /2/. Қазіргі біздің
қоғамымызда жүріп жатқан процестер заңды түрде басшылыққа саяси ... ... ... ... ... асырылуда. Басшы кадрлар үшін
еңбекшілерді ... ... білу және ... ... арттыру,
қызметін жеке бас пайдасын үшін асыра пайдалануды жою, ... ... ... ... ... аса ... талап болып табылады.
Объективтік принципті – басқарудың түпкілікті мақсатына жету үшін ... ... ... ... Бұл ... ... ... – сенімді, ғылыми талдаудан өткен ақпатарқа сүйену. Бұл принципті
іске асырудың маңызды шарты – нақтылы ... ... ... ... ... мен субъектісі
Қоғам басқарудың субъектісі тар мағынада қарастыратын болсақ, ол ... ... жету ... ... жүйе саналы түрде ықпал
етуді қамтамасыз ... ... ... және қоғамдық органдар,
қызметкер.
Әлеуметтік басқарудың объектісі кең мағынада алсақ, ол – ... ... ... ... ... ... ... мәдени
деңгейді көтеру; адамдардың еңбек жағдайларын ... т.б. ... ... ... мақсатты белгілеуге мүмкіндік береді, ал
оны жүзеге асыру қалыптасқан қолайсыз жағдайды түзетуге жол ашады. Мақсатқа
жету көптеген ... ... ... ... ... ... субъектісі дәлелді басқару циклінің екінші ...... мен ... ... ... ... ... толық және дер кезінде алынған ақпарат
болуы шарт. ... орай ... ... ақпараттауға талдау жасайтын және
өңдейтін қазіргі таңдағы техникалық ... ... ... ... ... ... ақпаратты басқару үшін шешімге келу мен оны
қабылдаудың бастапқы ... ... ... ... ... сұрақтарға жауып беру тиіс:
- белгіленген мақсаттарға жету үшін ... ... шешу ... Оларды қандай әдістермен, айлалармен, пәсілдердің көмегімен
шешуге болады?
- Қойылған міндеттерді кім жүзеге асырады?
- Оларды жүзеге асыруды қамтамасыз етуі үшін қандай материалдық
және ... ... ... ... ... орындаудың және әрбір нақты тапсырманы
орындаудың мерзімі қандай?
- Қойылған міндеттердің орындалу ... кім ... ... шешімі басқару бағдарламасын қолдану кезіңде қабылданып,
жүзеге асады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... алдынғысы соңғысымен тікелей және кері
байланыс орнатады, атқарушыларды іріктейді, олардың атқаратын ... яғни ... ... үшін ... ... жасайды. Бұл
ретте реттеудің, есеп пен ... әр ... ... ... Бұл
күрделі процесс бір – біріне қарама – ... екі ... ... мен ... ... ... ету ... жүреді
/3/.
Басқару бағдарламасын жүзеге асыру оны қорытындылау,нәтижелерін
талдау арқылы жүргізіледі және оларға баға беру ... ... ... ... ... ... ... кезеңннен тұрады.
а) проблемаларды алға қою және мақсаттарды анықтау;
б) ... ... ... ... жинау және зерттеу;
в) басқару шешімін жасау және қабылдау;
г) басқару ... ... ... ... ... ... бақылау);
д) нәтижесін талдау және оларға интерпритация (түсінік беру) жасау.
Әлеуметтану ... ... ... де ... ... ... маңызды буыны ретінде әлеуметтік заңдарды
өзіне синтездейді және оларды іс ... ... ... жолдарын
белгілейді. Әлеуметтік қатынастар жүйесін реттеу мен әлеуметтік процестерді
басқару жөніндегі қызметтің бастапқы, негізгі ережелеріне басшылық ... ... мен ... да ... ... ... жатады.
Ғалымдар бұл анықтаманы өздерінің көптеген ғылыми ... ... ... ... принциптеріне: демократиялық
централизм, объективтілік, іскерлік, ... ... дара ... ... және салалық басқарудың ұштасуы,
кешендік, ... ... т.б. ... белгілері бойынша мемлекеттік, қоғамдық ұйымдардың
қызметін басқару принциптерін айрықша атауға болады.
Алайда, біз әлеуметтік ... ең ... ... ... ... ... әлеуметтік басқару процесі сияқты мақсаттар ... ... ... ... мән ... ... негізгі
принциптердің бірі – оған саяси тұрғыдан қарау принципі. Қазіргі біздің
қоғамымызда жүріп жатқан ... ... ... ... ... ... ... тереңдету арқылы жүзеге ... ... ... ... болашаққа сендіре білу және олардың белсенділігін арттыру,
қызметін жеке бас пайдасын үшін асыра пайдалануды жою, ... ... ... асыра сілтемеу аса маңызды талап ... ... ...... түпкілікті мақсатына жету үшін басқару
жүйесінің объективті заңдардың қолдану. Бұл ... ... ...... ... ... ... ақпатарқа сүйену. Бұл принципті
іске асырудың маңызды шарты – нақтылы әлеуметтік зерттеулердің нәтижелерін
қолдану.
Мұның кешенділік және ... ... де бар. ... ... әлеуметтік құбылыс кезенде оның экономикалық, идеологиялық,
психологиялық, ұйымдық секілді бүкіл аспектілерін есте ... ... ... мәні – ... ... ... асыруға қажетті
жекелеген, өзара бірін – бірі толықтыратын қызметтің түрлерін біріктіру.
Демократиядық ... ... - ... ... ... ол ... басқарушы органдардың, басшылардың және ... ... ... ... ... мазмұны мен
әдістерін анықтайды. Демократизм еңбекшілерінің ... ... ... басып – жаншымай, қолдау басқарудың басшаларын сайлау, оларды
есеп беріп отыруы болса, ал централизм, яғни ... ... ... ... мүддесінің басым болуы, қатан тәртіптің орнауы секілді
көріністермен ұштастырады. Алайда, централизм жағдайында да ... ... ... бір ... ... ... ... шешу
мүмкін емес. Демократизм централизмге қарағанда оны жүзеге асыру тәсілі
ретінде әрекет етеді. Демократияны кеңінен ... ... ... ... және ... ... ... қоғам ісін басқаруға
тартыды қамтамасыз етеді. Екіншіден, ... ... ... атқаратын
міндеттер ауқамынан асып кетпейді, жергілікті органдардың ... ... ... ... ... ғана ... дұрыс, қажетті деңгейде
жүзеге асатын болады.
Жариялылық ... ... ... ... ... маңызы зор. Жариялылық принципінің – еңбекшілердің басқару
шешімдерін қабылдау ... ... ... кең ... ақпараттарды
алуы, оларды игеріп, есепке алу негізінде шешімдер қабылдауға ... – бұл ... ... арту мен ... ... олардың
оқиғаларға баға беру қабілетін ескеру, дұрыс шешім қабылдауына, сол шешімді
жүзеге асыруына адамдардың саналы ... ... ... жасау, бағалау.
Басқару процесін ұйымдастырудың басқа да принциптері бар. Бұған ең
алдымен негізгі буын ... ... ... ... ... -
өзара байланысқан кешенді міндеттерді шешу деген сөз. Бұл ... ... ... ... ... ... ... даму
барысындағы түпкілікті, башы міндеті немесе негізгі буынды ғылыми негізінде
анықтау – басқару өнеріне жатады. ... ... ... ... ... қоғамдық өмірдің басты проблемаларын шешуге
ерекше көңіл бөлу қажет. Бұл ... ... ... ... ... зор. Ол негізгі буын принципін ... ... ... ... Бұл ... ... ... бағыттарын анықтауға,
таяу арадағы мәліметтерді болашақтағы міндеттерден бөліп алуға көмектеседі
/4/.
Әлеуметтік басқарудың ғылым ретіндегі мәні
Бюрократия ... ... ... басшы белгілеуімен әкімшілік
машина өз әрекеттерімен тиімді нәтижелерге қол жеткізді.
Бюрократиялық басқарудың компоненттері:
1. Ресми тұлғалардың іс-әрекеттері ... әр ... ... ... жеке ... ... ... сәйкес тапсырмаларды орындайды.
2. Төменгі ресми тұлғалар ... ... ... ... ... жол ... Бюрократиялық ұйымда адамдар арасындағы міндеттер, еңбек ... ... ... ... ... өз міндеттерін орындауда толық
тұлғалық қызметтерді пайдаланбаса да ... ... ... ... ... ... Шешім тез қабылданады, себебі олар ережелердің салдары болып келеді.
Басқаруда қарапайым атқарылған жұмысқа ережелерге сәйкес баға берумен
шектеледі.
5. Жұмыс ... ... емес жеке ... жол берілмейді.
6. Бюрократиялық ұйымдар билік пен ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаның әсері есепке
алынбайды.
Бюрократтық моделінің дисфунцоналдығы:
1. Шешімдер регламентке сәйкес ... Жеке ... ... ... Тек ... ... ... шешімдер жүзеге асады, ... ... ... ... Бас көтеру қолданбайды, жұмысшылар
өз пікірін ұсыныс ретінде ғана жоғарыға жібереді.
3. Тұрғындар бюрократтың шешімдеріне көпшілік әсер ... ... ... орындаушылар, жоғарыдан түскен нұсқаулар.
Сонымен бюрократтық аппарат мақсаттары мен іс-әрекеттері ... ... ... ... 1-ші ... еңбектің бюрократтың ұйымдастырылуы ірі
ұйымдар 2-ші болжам деңгейін атады. Алғашқы болып капиталистік, әлеуметтік,
өндірістік байланыстарды ... ... ... ... ... ... ... жұмысты ұсақ бақылау, сонымен бюрократтық ережелер жүйесін
ендірді. Тейлордың теориясы ... ... ... ... ... ... ... қамтылады. Ал, Вебердің бюрократтық моделі
бойынша бақылау ережелер ... ... ... ... әр жұмысшылардың ішкі дүниесінде, сонымен сәйкес өз ... ... ... ... академиялық тұрғыдан талқыланып, бірақ
тәжірибеде қолданбайды. Бюрократтық ұйымда басқару аппараты мен қызметкер
орны ... ... ... ... иесі емес, белгіленген жұмыс
күні еңбек келісім-шартына қарай жалақы ... ... ... Өз ... ... ... статус беріледі. Ресми тұлғалар
сайланбайды, жоғарғы деңгейдегі билікпен ... ... ... ... қарай өзгереді. Бюрократтық ұйымның ...... Олар ...... ... ... ... жүйесінен және мінез-құлықтың депорсондық (тұлғалық ... есеп пен ... ... Вебердің «себептерінің байланысы»
рационалды үрдісінен капиталистік кәсіпорын ... ... ... институттар алдын-ала белгіленген, олардың іс-әрекеттері
реттелген. Олар: реттеу, есеп – ... ... ... дарындылар мен дарынсыздар, ғалымдар мен сауатсыздар
бюрократияны жердден алып, жерге салып, кінәлап, ... ... ... олар көбінесе оны емес, мүлде басқа нәрсені айтып отырғанын өздері де
байқамайды. Сондықтан да, өзін ... ... ... ... ... осы тарауды бастапқыда «бюрократияны қорғау сөзі» деп атағымыз
да ... ... ... ... ... Макс ... ... қасы. Ұлы неміс социологы ғасырымыздың ... ... ... ... ... ... М. Вебер бұл
проблеманы неғұрлым кең ... атап ... ... ... байланыстыра қарастырды. Басқаша айтқанда, үстемдік дегеннің
өзі - ... ... ... ... ... ... М.Вебердің ойынша
қоғам және түрлі бөлімдері бір-бірімен келісім бойынша емес, өкіметтік
қарым-қатынастар арқылы, анығырақ ... ... ... ... ... дейін де социологтардың көпшілігі ... ... ... ... ең керемет туындысы ретінде, ал,
мемлекет ісіне адалдық, ... ... да ... ... ... ... ... адалдық, берілушілікке қарағанда маңыздырақ
деп есептеді. Мемлекет заңды деп танылған немесе ... ... ... ... ... қол ... Әрине, қай әлеуметтік
топ болмасын өз ... ... үшін күш ... ... ... ... сол, оның сол мемлекет ішіндегі барлық ... ... ... бар.
Вебер үстемдік мәселесіне ерекше айналысты. Үстемдік дегеннің өзі –
басқаларды ерікті ... ... ... ... ментальдыққа-«этносқа» ие болатын кәсіпкерлер мен
жұмысшылардың ерекше табы ... деп ... ... ... ... ... ... аскеттілік, парыз сезімін қамтиды. Этостың қайнар ... ... ... ұйым теориясы шеңберінде бюрократия құбылысына сипаттама жасап,
бюрократиялық жүйені әлеуметтік-экономикалық жағынан дамыта түсуге нақтылы
әдістемелік ... ... ... ... ... ... ... ұтымдылық. Капитализмнің ең маңызды белгісі-бәрі де мойындап
отырған таным құралы ... ... рөлі ... ... айтарлықтай жетістіктеріне әлеуметтік дауларды экономикалық
тұрғыдан талдауын жатқызуға ... ... ... ... ... ең ... түрі деп ... жан-жақты әлеуметтанушы бола тұра, әлеуметтануда ең бастысы
шаруашылық өмірді талдау деп есептеді. Ол ... ... ... ... ... ... және мінез-құлықтық
тұрғыдан қаруға үгіттеуші болды.
М. Вебердің пікірі бойынша, ұйым – жабық немесе ерекше адамдар ... ... ... ие басшы, әкімшілік аппарат) реттеп отыратын,
сырттан ... шек ... ... ... ... ... ... – еңбекқызметін бірге іске асыруда ортақ мақсатқа қол
жеткізуге бағытталған ... ... ... Вебер теилоризмді дұрыс бағалайды. Бұл абсолюттік идеалды машина,
фабрикадағы әскери тәртіпке қажет. Еңбек дегуманды, ... ... ... ... ... ... идеалды машинасы болып Тейлордың «цех
картасы» белгіленді.
Тейлор билікті орталықтандырды. ... ... ... ... ... ... ... идеясын М. Вебер ұтымды ... ... ...... ... ... Ұтымды бюрократияның болуының өзі капиталистік ұтымдылықтың ең
жоғары көрінісі деп бағалайды, М. ... ... ... ... М. Вебер таптарда болатын
объективтік өзгешеліктерді мойындайды. Бірақ ол таптар ... ... ... ... өмір стиліне, жалпы намыс, ... ... ... ... ... ұғымына оны қарсы қояды. Дегенмен,
қоғамда материалдық жағдайымен ғана ... қана ... ... да,
айталық, өмір стилі, мәдениеті, санасы, т.б. белгілерімен ... ... өмір ... ... ... орай бұл өзгешеліктерді
түбегейлі алып қарастырсақ, онда олардың экономикалық ерекшеліктермен
салыстырғанда ... ... ... ... көз ... болады.
Вебер статус пен тапты бір-бірінен алшақ, ешқандай ... жоқ, ... ... ... ... ... ... мәз емес екінші
қатарға қойылған. Жалпы бұл идея қазіргі батыс елдер ... ... өз ... ... ... ... ... анықтап
тұжырымдады, негіздеді. Сөйтіп, ол өкімет билігін үш түрге бөлді: 1) ... ... 2) ... ... 3) харизматикалық билік (харизматикалық
ұғымы гректің ... яғни ... ... ... ... ... Заңдастырылған өкімет билігі–қоғамда қалыптасып, өмірде
басшылыққа алынып отырған тәртіптің заңдылығын мойындау ... ... ... Ал ... ... таза түрі етіп ... билікті алған
Бұл жағдайда чиновник жеке адам ретінде қарстырылмайды, ... ... бір ... функцияны атқарушы ғана ретінде қарастырады. Сондықтан
адамдар чиновникке тұлға ретінде ... да оны тек ... ... ... ғана мойындайды. Дәстүлі билік–ежелгі дәстүрлер, адамдардың
занды жәйттеріне, қасиетті ... ... ... сол ... іске ... билік. Мысалы, патриархалдық билікте дәстүр бойынша
билік ер ... ... ... ... ...... ... адамдарда болмайтын ерекше сапаларына ... ... ... ... дәлел ретінде М Вебер көріпкелдерді, балгерлерді,
бақсыларды, соғыс батырларын, т.б. келтіреді. Міне, М. ... ... ... ... ... ... мұқият зерттеген Макс Вебердей
социолог ... ... Ұлы ... социологы ғасырымыздың басында-ақ
бюрократияны спецификалық әлеуметтік құбылыс ... ... М. ... проблеманы неғұрлым кең арнада, атап ... ... ... ... қарастырды. Басқаша айтқанда, үстемдік дегеннің
өзі-өкімет, жоғарыдағы біреудің біреуге бақылау жасауы. М. Вебердің ойынша,
қоғам және оның ... ... ... ... бойынша емес, өкіметтік
қарым-қатынастар арқылы анығырақ ... ... ... ... ... қоспағанда), мысалы, мемлекетті адамзаттың ең
кереметі Веберге дейінгі социологтардың көпшілігі ... ... ... ... ... ... басқа да әлеуметтік институттарға,
мәселен, отбасы, ұлтқа деген адалдық, берушілікке қарағанда ... ... ... ... деп ... немесе заңдастырылған билікті қолдану
арқылы өкімет монополиясына қол жеткізеді. Әрине, қай ... ... өз ... қорғау үшін күш қолдануға әзір. Мемлекеттің ... сол, оның сол ... ... ... ... күш ... бар.
Кадр бақылау саясатында цех деңгейіндегі ... ... М. ... ... Бұл идеяны Эдварс стратификацияны
жұмысшылардың еңбек күшін бөлуді тереңдетті. Иерархиялық ... ... де ... ... ... жою, ... бөлу, еңбек
процесін деңгейлерге бөлу, ұқсастырудың қайнар көзін табу.
1940 жылы ... мен ... ... ... қолданбалы болды. Файоль
басқару процесін бес кезеңге бөлді:
1) жоспарлау
2) ұйымдастыру
3)жетекшілік жасау
4) реттеу
5) бақылау
Бұл қағидалар 14-ке дейін өсті. ... ... ... ... ... биліктің басқару әдісі, жеке ... ... ... кірді.
Басшы еңбек ұғымының іс-әрекетін реттеп, ұжымға әлеуметтік әсер етіп
отырады. Басшылық ... ... ... байланысты және ол жоғарғы
органдармен тағайындалып, жұмыстан босатылды. ... ... ... ... ... жүктеледі, бағынушыларға сол құрылымда алатын
орнына сәйкес ... ... ... ... оның ... ... ... тиімді болу үшін басшының ... биік ... ... ... ... тек қана ... емес, сонымен
қатар ұйымның, өндіріс пен кәсіпорынның ... ... ... ... Ингмидтің зерттеуі бойынша, егер бір басшы ең
бірінші құндылыққа – байлықты қойса, онда жұмысшылардың ... ... ... ал ... бір ... ең биік ... – адамгершілік деп
ойласа, онда жалақыны көтереді. Басшы әрқашан әділ, таза ... ... ... ... 1) ... 2) ... сенімділік 3) ойлау
қабілеті 4) адамдарды басқару қабілеті 5) батылдылық 6) көріктілік.
Менеджер дегеніміз ... ... ... – басқару бойынша
мамандар.
Менеджер түсінігі – бұл ... ... ... және ... ... бір ... ... шешім қабылдау саласында
өкілеттіліктерді жүктейтін жетекші немесе басқарушы тұлға.
Өзіндік профессионалды ... ... ... өзі ... ... ... ... болып келеді. Менеджер ретінде жұмыс істей
отырып, оның ... ... ... болуы да болмауы да мүмкін.
Менеджер термині кеңінен таралған және ол ... ... ... бөлімшелер немесе мақсатты-бағдарлама топтарының нақты жұмысын
ұйымдастырушысына;
- жалпы кәсіпорын немесе оның бөлімшелерінің жетекшісіне,
- қоластындағыларға ... бөлу ... ... мемлекеттерде қолданылатын саяси, әлеуметтік, экономикалық,
психологиялық күштердің осы менеджерлерге әсер етудің факторлары бар:
1. Стресс, қысым көрсету және ... көп ... ... ... жеке ... мен құндылықтардың өзгеруіне
әкеп соғады.
3. Менеджерлерден ... ... ... ... ... ... Әр ... тұрақты өз өсуін, дамуын өзі қолдап отыруы қажет.
5. Көп менеджерлер өзінің қол астындағылармен қатынасына жаңа ыңғайды
игеруі ... ... жаңа ... тез оқып-білу және басқаларға
көмектесу ... тез ... ... ... ... ... ... басында өмір сүрген француз
экономисі Ришар Контальон енгізген болатын.
Кәсіпкер дегеніміз бұл өнім ... ... жаңа ... құру ... ... жаңа ой ... ... Сонымен қатар кәсіпкер қызметі немесе
өсімін өедіру үшін бизнес ашудың кейбір тәсілдерін ойлап табады да халықтың
әлеуметтік жағдайын ... ... ... ... сөзі жаңа кәсіпорынды ұйымдастырумен немесе жаңа идеяны, ... ... ... ұсынатын жаңа қызметін әзірлеумен байланысты
тәуекелге бас тіккен адамды білдіреді.
Кәсіпорындардың немесе ұйымдардың мақсаттарын ... ... осы ... ... бастапқы кезінде өздері бас-көз болатын
барлық ... ... деп ... ... ... кейбіреуі
кәсіпорынды дамытудағы ұзақ қызметінің текбастапқы ... ғана ... ұзақ ... бойы ... ... ... бастырып, қызметін
жалғастыра береді. Кейбір кәсіпкерлердің жоспарлау, ұйымдастыру, мотивация
және бақылау сияқты басқаруқызметін ... ... ... ... Бұл ... жеке ісің болса да, немесе компаниядағы қалыптасқан
құрылымында істесең де ... болу оңай ... ... ... ... пайдалы болғанына қарамастан, қандай да бір ... ... ... да ... ... ... және
мәселелерді және ұғынуға бағытталған.
Қорытынды
Әлеуметтік басқару – иерархиялық сипаттамасы. Қойылған мақсаттарға
орындалатын міндеттеріне ... ... ... ... буындардың
қалыптасуын қажет етеді, соған ... ... ... ... ... тік және ... түрдегі тұрақты байланыстар болады. Бұл
байланыс жүйенің тиімді қызметін қамтиды. Басқарудың жетістігі, ... ... ... ... ... құрылымы көп түрлі
болады. Ұйымның белгіленген ... жету ... ... құрлымында
әртүрлі басқару жүйесінің элементтері бағыну қағидаларына негізделеді.
Ұйымдық құрылым сызықтық, функционалды – ... ... ... ... бола ... ... ... – иерархиялық түріне болады себебі –
басқару процесінде басшы мен ... ... ... ... ... ... сөз еткенде, өндірісті
басқару кез келген әлеуметтік – экономикалық жағдайларда еңбек процестері
жиынтығының ажырамас бөлігін ... ... ... ... Оның көп
сипаты болады, әрі «басқару ісі өндіріс тәсілдерінің қажетті ... ... ...... ... өйткені ол
өндірісті басқару және тұтас экономика ... ... ... ... ... ... Жалпы қоғамды зерттеудің әлеуметтік
методикасы мен ... ... Олар ... өмірдің барлық
салаларын қарастыруда аса зор тиімдікке қол жеткізеді.
Қоғамдағы ... ... ... ... ... ... анықтаудың астарында саяси мән жатыр. Сондықтан негізгі
принциптердің бірі – оған саяси ... ... ... ... ... ... жатқан процестер заңды түрде басшылыққа саяси тұрғыдан
қарау принципін тереңдету арқылы жүзеге ... ... ... ... ... Е.М. ... 2000.
2. С.С. Фролов. Учебник «Социология» 1997 ж.
3. Н.Смезер. Социология (Пер.Н. Ядов). М. 1997.
4. Монсон Современная западная социология 1990 г.
5. Фролов С.С. ... М. ... 1998 ... Современная западная социология. Словарь М. 1993 г.
7. И.А. Громов Батыстың теоретикалық әлеуметтануы. 1993.
8. Г. Осипов Әлеуметтану М. 1997.
9. Американская ... ... ... ... М.1972 г.
10. История социологии. Вышейшая школа. Минск 1997.
11. Основы социологии М. ... Қ.Ж. ... А.Н. ... З.Н. ... ... ... В.В. ... Экономическая социология. Курс лекций. Москва 1997.
14. Р. Әбсаттаров, М. Дәкенов. Әлеуметтану. Алматы: ... ... ... ... «Социология». Тұрғынбаев, А.-2001.
16. «Социология негіздері». Тәжин М, Аяғанов Б, А.-1993.
17. Омаров А.М. Социальное ... ... ... теории и
практики. М.: Мысль, 1980. С. 27.
18. Граждан В. Д. Деятельность и управление (социологический аспект).
М., 1990. ... ... П.М. ... ... М., 1968. С. 34-35; ... Диалектика управления. Роль научных знаний в управлении
общественными процессами. ... 1989. С. ... И.А. ... ... теоретикалық әлеуметтануы.
1993.
2. Г. Осипов Әлеуметтану М. 1997.
3. Американская социология. ... ... ... ... ... социологии. Вышейшая школа. Минск 1997.
5. Основы социологии М. 1994.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ әдеби тілі функционалдық стильдер жүйесі29 бет
XIX ғасыр тіл біліміндегі лингвистикалық мектептер мен бағыттар4 бет
Білім әлеуметтануы7 бет
Дін жайлы жалпы түсінік7 бет
Дін және мәдениет17 бет
Девианнттық мінез-құлық әлеуметтануының өзектілігі19 бет
Еңбек социологиясы16 бет
Жалпы әлеуметану пәні бойынша тест сұрақтары21 бет
Жастар әлеуметтануы туралы19 бет
Жастардың ауытқитын мінез-құлық стереотиптерінің әлеуметтік-психологиялық ерекшеліктері мен себептері37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь