Экономиканы мемлекеттік реттеу реферат

Жоспар.
1. Экономикаға мемлекеттің араласуының объективті қажеттілігі.
2. Экономиканы мемлекеттік реттеудің объектісі және құралдары.
3. Экономиканы мемлекеттік реттеудің міндеттері , мақсаттары және қызметтері
        
        I-ТАҚЫРЫП
Экономиканы мемлекеттік реттеудің объектісі , ғылыми-әдіснамалық негіздері
, мақсаттары және міндеттері
Жоспар.
1. ... ... ... ... ... ... ... реттеудің объектісі және құралдары.
3. Экономиканы мемлекеттік реттеудің міндеттері , мақсаттары ... ... ... ... (ЭМР) ... ... ... , қолданып жүрген әлеуметтік-экономикалық жүйені
өзгерген жағдайға ... және ... ... ... ... ... мен қоғамдық ұйымдарда жүзеге ... ... және ... ... ... шаралар жүйесі болып табылады.
Нарық шаруашылығының даму барысында, жеке меншік шеңберінде ... ... ... ... ... ... экономикалық және
әлеуметтік проблемалар туындайды және шиеленіседі. ... ... ... ... ... ... ... мамандандыру,
капиталдың шоғырлануы күшейді, өндіріс пен капиталдың бірігуі, әр түрлі
елдің бір-бірімен өзара ... ... ... ... ... дамуының
белгілі бір сатысында еңбек пен ... ... ... түсті, жаппай жұмыссыздық пайда болды, ... ... ... ... жалпы ұлттық кейін әлемдік дағдарыстарға айналды.
Монополияның үстемдігіне әкелген, бәсекелестікті күшейткен ақша айналымының
бұзылуы, нарықтың әрі ... ... ... ... (экономикалык
саясатты жүргізу), нарық пен іс-әрекеттің қарама-қайшылықтарының жұмсаруына
әкелуге тиісті сыртқы күштің әсерін, атап айтқанда ... ... ... ... ... реттеудің қажеттілігі.
Нарық экономикасына мемлекеттік араласу қатынасы оның дамуы ... әр ... ... ... ... ... ғасырлардағы
нарықтық қатынастардың қалыптасу кезеңінде үстем болған экономикалық
доктрина-меркантилизм – елдегі сауда мен ... ... ... ... ... қажеттілігін тануға негізделген.
Нарықтық өатынастардың дамуымен күш жинаған кәсіпкерлер табы мемлекеттік
араласуды және осымен байланысты шектеуді өз қызметтеріне кедергі ... ... А. Смит ... ... және ... баюының себептері
туралы зерттеу» еңбегінде, экономикалық либерализм идеяларының пайда ... рет ... ... және оның ... жақтаушылары болды.
А. Смит көзқарасы бойынша, пайда алуға ұмтылуға байланысты, жеке ... ... ... ... ... қаблетті екенін байқатты. Бұл мүлде
экономикалық дамудың ең басты қозғаушы ... ... ... ... ... ... ... реттеуді
алып тастаса, онда экономика тиімді қызмет етеді деген идея ... ... ... ... ... ... ... толық еркіндік беру
қажет,- деп есептеді.
Рыноктық үйлестіру ресурстардың тиімді ... ... ... ... деп аталатын жағдай болатынын экономикалық ... ... ... ... ... ... мен ... әсерлерге
ғана емес, басқа жағдайларға да байланысты пайда болады. Оның ең ...... тән ... беталыс. Бұл жағдайда бәсекелесті
қамтамассыз ету үшін, рынок қызметін реттейтін ... ... ... ... қарсы заңды әзірлеу және оны мемлекеттің қолдануы өмірлік
қажеттілік болды.
Нарық экономикасында мемлекеттің ... ... ... ... сатысы
көрнекті ағылшын экономисі Дж.М. Кейнстің есімімен байланысты. ... » ... алға ... ... ... құлдыраудан өз
бетімен сауығудың мумкін емес екенін, мемлекеттік саясат экономиканы
дағдарыстық жағдайдан ... ... ... ... пен ... ... және әрі ... тұрақтандыруға көмектесетін қабілетті құрал
ретінде қажет екенін дәлелдеді. Дж.М. Кейнс идеяларын екінші дүниежүзілік
соғыстан ... ... ... елдері қабылдады. Сұраныс жиынтығын
реттеуде кредиттік-ақшалы және қаржылық саясатты ... бұл ... ... ... ... ... деп есептеледі.
Сөйтіп, ЭМР-дің (экономиканы мемлекеттік реттеудің ) объективті
мүмкіндігі экономикалық дамудың ... бір ... ... өндіріс пен
капиталдың үйлесуінде, өндірістің шоғырлануында, өндіріс күші мен өндіріс
қатынастарының ... ... ... ЭМР ... ... ... ұдайы
өндіріс үдерісінің құрамды бөлігі болып табылады. Олар экономикалық ... ... ... ... ... салалық және аймақтық
құрылымдағы ілгерілеушілікті көтермелеу, экспортты қолдау сияқты әр түрлі
тапсырмаларды шешеді. ЭМР-дің көлемінің ... ... ... ... ... сипатпен,экономикалық және әлеуметтік мәселелердің өткірлігімен
анықталады.
ЭМР-дің ... – бұл ... ... ... ... ... ... қиындықтар, проблемалар пайда болуы мумкін немесе пайда
болған еліміздің өміріндегі ... ... мен ... ... аймақтары, сонымен бірге бұл проблемалардың алып тасталуы ... ... ... және ... ... ... ... негізгі объектілеріне шаруашылықтың экономикалық кезеңін,
секторлық, ... және ... ... ... ... ... ... етілуін , ақша айналымын; төлем балансын; бағасын;
бәсекелестік жағдайын; ... ... ... ... ... дайындауы мен қайта дайындауын; қоршаған ортаны; сыртқы
экономикалық байланыстарды жатқызады.
Мемлекеттің ... ... ... ... жағдаятын реттеу
саясатынын мәні тоқырау мен дағдарыс ... ... мен ... ... мен ... салу және ... қамтамасыз етуден тұрады.
Ол үшін жеке капиталға ... ... ... беріледі, мемлекеттік
шығындар мен инвестициялар өсіріледі.
Экономиканың ұзақ ... ... ... ... ... азаюы,
импорттың өсуі және баланс төлемінің нашарлауы, жұмыс күшіне сұраныстың
күшеюі тәрізді қауіпті жағдайлар пайда болуы ... және ... ... ... ... ... өсуіне әкеледі. Мұндай жағдайда, ЭМР-дің міндетті
- « экономиканың қызып кетуіне » жол бермеу үшін, яғни ... ... мен ... ... мүмкін болуына кедергі жасау үшін, ... ... ... және ... ... жол бермеу қажет.
ЭМР сонымен бірге, аумақтық құрылым мен салалық шеңберде маңызды ... ... ... ынталандыру мен мемлекеттік ... ... ... ... ... мен ... ... жағдай
қамтамасыз етіледі: бір жағдайда созылмалы дағдарыста қалған шаруашылық
бірліктері мен салаларына қолдау ... ... ...... ... ... және барлық халық шаруашылығында оның тиімділігін
көтеруде және бәсекелестік ... ... ... ... өндірістің түрлері мен жаңа шаруашылық саласының
дамуы көтермелейді. Сонымен бірге, өндірісті шектен тыс шоғырландыруға
кедергі ... ... ... да ... ... ... объектісі-капиталды жинақтау болып
табылады. Әр түрлі уақытта ... үшін ... ... ... ... ... ... ынталандырулар жасалады.
Жұмыспен қамтамасыз етуді реттеу – бұл ... ... ... ... ... ... пен ұсыныс арасындағы қатнастарды қалыпты
қолдау. Бұл қатнастар еңбекақысы еңбекке жеткілікті тартуға қызмет ететін
экономиканың ... және ... ... ... ... ... Бірақ сұраныс пен ұсыныстың арасындағы қатынастар
ұлттық ... ... кері әсер ... ... ... ... апармауы тиіс. Жұмыспен қамтамасыз етудің ... және ... ... ... көбейтуге, тұтынушы сұранысының , салық
түсімнң төмендеуіне, жәрдемақыға салықтың өсуіне және ... ... ... ... ... ерекше назар аударылатын негізгі бағыттар:
инфляциямен күрес, баланс төлемінің жағдайына әсер ету, ... ... ... мен ... ... ... ... экономикалық интеграцияға қатысу.
Реттеудің тағы бір маңызды объектісі баға ... ... ... мен ... экономиканың жағдайын көрсетеді. Сонымен бірге сол
баға шаруашылық құрылымына, күрделі қаржы жұмсалымының жағдайына, ... ... ... ... ... ... шешілетін міндеттерге фирманың деңгейінен, салалардың
ұлттық және интернационалдық деңгейіне дейін байланысты айырмашылықтары
және иерархиялық ... ... ... ... қызметтерді жүзеге асыру үдерісінің
мемлекет алдында тұрған ... шешу үшін ... ... ... ... ... ... маңыздыларына - қазыналық және қаржылық
саясат, әлеуметтік саясат пен ... ... ... ... ... және т.б. ... ... ЭМР-дің ең басты ...... ... ... ... және ... ішінде қоғамдық құрылымды
нығайту. Осы басты мақсаттан иерархиялық тәуелділікте болатын ... ... ... ... Бұл ... ... яғни ... кезеңді
тегістеу объектісіне бағытталған. Шаруашылықтың салалық және аймақтық
құрылымын жетілдіру секторлық, ... жіне ... ... ... жеке ... дараланып қол жеткізу мүмкін емес.
ЭМР құралдары. Мемлекеттік ... ... ... ... деп ... Әкімшілік құралдары қосымша материалдық
ынталандыруды құрумен немесе қаржылық залалдың ... ... Ол ... ... ... яғни ... ... рұқсат беру, күштеуге
негізделеді (мысалы, үкімет Мәскеу шектерінде кәсіпорын ... ... Ол ... пен ... көбейткен жоқ, тек лицензия беруді тоқтатты).
Мемлекет өндірістік кәсіпорындарды сол жерде кәсіптік оқытуға, ... ... ... үшін ... ... ... ... шарасы
арқылы мәжбүрлейді.
Нарықтық экономикалы дамыған елдерде реттеудің әкімшілік құралы елеусіз
көлемде ... ... ... аясы ... қоршған ортаны
қорғаумен, әлеуметтік әлсіз ... ... үшін ... ... ... негізгі құралдары:
- қазыналық саясат, яғни шығындар мен салықтардың құқықтық
аумағындағы саясат;
- ақша саясаты;
- табыстарды реттеу саясаты;
- әлеуметтік саясаты;
- баға бегіленімін ... ... ... ... ... ... ... құралдары ақша - кредит қаржылары
мен бюджеттік саясатқа бөлінеді.
Негізгі экономикалық құралдар:
- есепке алу мөлшерін реттеу ... ... ... ... ... ... ... орталық банкте сақтауға
міндетті, ең аз резервтер мөлшерін белгілеу мен өзгерістері;
-мемлекеттік мекемелердің ... ... ... мемлекеттік
міндеттемелер эмиссиясы олармен сауда жасау және өтеу сияқты операциялары.
3-сұрақ. ... ... ... орындайтын қызметтерге ең алдымен мыналар жатады:
- экономиканың ... ету үшін ... ... құру мен ... ... ... реттеу;
- макроэкономикалық тұрақтандыру саясатын жүргізу;
- ресурстарды орналастыруға ықпал ету;
- табыстарды бөлу аясындағы қызмет;
- ... ... ... ... мемлекет қызметі.
Заңдық базаны құру – бұл ... ... ... ... ... өзі іс - әрекетінде жетекшілікке алуға ... ... ... ... ... араласудың заңдық қағидаларын
белгілеу. Бұл ереженің ішінде жеке меншіктің құқығын қорғайтын, кәсіпкерлік
қызметтің нысанын, ... ... ету ... олардың өзімен және
мемлекет арасындағы өзара қатнастарды анықтайтын ... мен ... атап ... ... тұрақтану экономикалық өсумен, жұмыспен ... ... және ... ... деңгейімен байланысты.
Ресурстарды қайта бөлу өнеркәсіптік және ауыл ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік ықпал етудің
белгілі бір түрлері қолданылады. Салықтар, демеу ... ... ... т.б. – ... ретінде қолданылуы мүмкін.
Бәсекелестік тетіктерін қамтамасыз етудегі бөлу - ... ... және ... әкеледі. Қоғам әлеуметтік қорғау бағдарламасында
қолданылған, табыстарды салықты ... бөлу ... ... ... ... өз ... алады.
Мемлекеттік меншік – сату-сатып алу ... ... және ... ... игілікті көрсетеді. Мемлекеттік меншіктің қалыптасу көзі
мемлекет меншігіне айналдыру және мемлекеттік кәсіпкерлік болып табылады.
Бақылау мен талқылау сұрақтыры
1. Нарыққа мемлекеттік ... ... ... ... ... » ... нені білдіреді?
2. Мемлекеттің рөлі және оның араласу ... ... ... ... ... қалай өзгерді?
3. ЭМР-дің объектісін және оның құралдарын атап көрсетіндер?
4. ЭМР-дің мақсаттары мен экономикалық қызметтері қандай?
2-ТАҚЫРЫП
КӘСІПКЕРЛІК ... ... ... ... ... Жеке ... және ... қызметтің нысандары .
2. Жеке меншік пен жекешелендіруге қатысты қайта құру.
3. Кәсіпкерлік қызметті мемлекеттік ... Жеке ... ... мәселе – қоғамдағы өндірістік қатнастарды
зерттеудің негізгі көзі ... ... Жеке ... ... ... ... бері созылып келеді. Әсіресе, адамзаи ... ... ... ... меншікті қалыптастыруға алғашқы қадам жасағанда, олар
орасан қарсылықтарға ұшырады.
«Меншік» түсінігінің ... және ... ... ажырату қажет.
Заңгерлер мншікті ие болу, пайдалану және заттардың, объектінің белгілі
бір жиынтығын билеу тұрғысынан ... Заң ... ... ... және ... ... қарастырады. Сонымен бірге заң актілері
арқылы түрлі ... ... ... ... ... ... ... байланысты адамдар арасындағы қатнастарды ... ... ... ... ... ... құқығы тұрғысынан ... ... ... қатнастарды реттеу ... ... ... ... техникалық, технологиялық ғылыми және
зияткерлік әлеуеттің , шығарылған ... және ... ... ... ... Бұл ... ... табыстарды бөлу
нысандарында, адамдардың ... және ... ... ... мен сипаттарында ... ... ... ... тең ерекшеленген меншік иелерін
мойындайды.
Материалдық игіліктер кімге тиісті немесе табиғат ... ... ... ... ... білдіреді. Иеліктен айыру – сол немесе
басқа экономикалық ресурсты, ... ... ... ... ... игіліктерін иемдену үрдісі және мүмкіндігі.
Меншік – бұл игіліктерді иеліктен айыру – иемденудің белгілі бір нысанын
көрсететін, адамдар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... және тұтыну нысаны меншік нысанының
сипатына (қоғамдық немесе жеке) байланысты.
Қоғамдағы ... мен әр ... ... ... және ... ... факторларын пайдалануға қолы жету мүмкіндігі меншікке тәуелді.
Меншік – тарихи дамудың нәтижесі. Ол әлеуметтік-экономикалық жүйенің
және оған тән ... ... ... орай ... ... жүйе ... ... әр түрлі нысанының – қоғамдық,
жеке, мемлекеттік, муниципалдық, қоғамдық ... ... ... ... ... өмір сүруі мүмкін.
ҚР Конституциясының 6-бабында меншіктің екі түрі ... және жеке ... ... және тең ... қорғалады. Сонымен
бір уақытта меншік пайдалану қоғамдық игілікке қызмет ету тиіс. Меншіктің
объектілері мен ... ... ... өз ... жүзеге
асырудың көлемі мен шектері, олардың қорғау кепілдігі заңда ... ... ... үш түрі ... уақытта көрінеді:
Мемлекет: 1 билеуші
2 парламент
3 сеньория
Корпорация: 1 храм, монастырь, цех, қауымдастық
Жеке кәсіпкер: 1 жеке заңды тұлға
Кез келген кәсіпкерлік ... ... бір ... нысаны шегінде
жүзеге асырылады. Кәсіпорынның нысанын таңдау жеке ынта мен ... ... ... ... ... ...... аясымен,
ақшалай қаражаттың болуымен, кәсіпорынның болжамды нысанының жағымды және
жағымсыз ... ... ... ... ... ... ... сонымен
бірге кәсіпкерге айналмауы керек, шаруашылық қызметіне тікелей араласпауы
керек, сөйтіп, саяси ... ... ... ... реттеуде
заңдық, атқарушылық және орындаушылық биліктің өз ... ... ... тиіс: Мемлекетте қоғамның ортақ мүддесін қорғау үшін билік бар, ал
барлық қалғаны кәсіпкерлерді ... ... ... ... ... асырылуы керек.
Мемлекеттік кәсіпкерлік кейде шаруашылық жүргізу жеке фирманың
табиғатына ... ... ... ... көп ... салу ... ... ететін салада жүзеге асырылады. Мемлекеттік кәсіпкерліктің
жеке кәсіпкерліктен негізгі ерекшелігі – оның бірінші кезектегі ... алу ... ... ... шешуде қажетті өсу
қарқынын қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... қолдау, ғылыми-техникалық ілгерушілікті ынталандыру ... ... осы ... ... үшін ... маңызы бар, пайдасы аз
кәсіпорындар мен шаруашылық салаларын қолдауды қамтамасыз ... ... ... ... көлік, байланыс тәрізді экономикалық
инфрақұрлымның салалары. ... ... ... ... әр ... ... жеңілдік беру, ғылыми-техникалық ілгерушілікті
тездету мақсатында өмірлік маңызды ғылыми және экономиканың күрделі қаржы
сыйымдылығы көлемді салаларына ... және осы ... ... ... ... ... жатады.
2-сұрақ. Меншік қатнастары реформалау мемлекет қарамағынан алу немесе
жекешелендіру жолымен жүзеге ... ... алу бір ... ... экономикалық әдіспен
жүргізуді, екіші жағынан – нысанның және мешік қатнастарының өзгергенін
білдіреді.
Жекешелендіру – меншік құқығын ... ... ... ... қағидасында өндіріс жүргізуші, жеке ... беру ... ... қайта құрудың соңғы мақсаты болып табылмайды –
бұл тек меншік қатнастарын қайта құрудың әдісі.
Экономиканы реформалауда, оның ... ... ... өткен жолды
сын көзімен саралап көрейік.
Қазақстандағы мемлекет қарамағынан алу және жекешелендіру бойынша
жүргізіледі. ... ... өз ... ... келеді.
І кезең – 1991-1992 жж.; ІІ кезең – 1193-1995 жж.; ІІІ ...... ... кезең төмендегілерді қарастырады:
... ... алу және ... ... тамақтандыру
тұрмыстық қызмет көрсету және камуналдық шаруашылық, өндірістің ұсақ
кәсіпорындарын, құрылыс, автокөлік, ауыл шаруашылығы және ... ... ... ... ... ... үй ... Пайдасы аз және зиянды кәсіпорындарды мемлекет қарамағынан алу ... ... сату үшін ... және ... әдістер
пайдаланылды. Орта және ірі ... ... ... ... ... ... ... да шаруашылық серіктестіктеріне және
ұжымдық кәсіпорынға ... ... ... жекешелендіру, ауыл шаруашылығы және мемлекет мүлікті
сатып алу купон әдісі негізінде екінші ... ... ... ... ... ... жж. ... қарамағынан алу
мен жекешелендіру ... ... ... ... ... Ірі және ... ... кешендерді жеке жобалар ... ... ... ... ... ... ... жағдайда белгілі бір инвесторға сату;
• Аукцион немесе конкурс арқылы өткізу;
• Акцияларды ашық сату.
2. ... ... ... ... мына ... арқылы жүзеге асты:
• Республика тұрғындарына инвестициялық жекешелендіру ... ... ИЖК ... мен ... арасында делдал болып табылатын,
коммерциялық инвестициялық жекешелендіру қоры (ИЖҚ) жүйесін ... ... ... ... ... және ... ... шағын кәсіпорындарын аукцион және конкурс негізінде жүзеге
асыратын шағын жекешелендіру.
ІІ кезеңнің негізгі нәтижелерін келесі жағдайда ... ... ... ... 11 мың ... ... бұл ... жататын , барлық объектілердің 2/3 бөлігін құрады, ... ... ... тамақтандыру және қызмет көрсету аясында жаппай
жекешелендіру ... ... ... 5 мыңнан аса адам жұмыс істеген, кәсіпорынды қамтитын
жеке жекешелендіру шеңберінде, 5 ... ... оның ... шетелдік
компанияларға 42 кәсіпорын сенімді басқаруға берілген.
Салалық құрлымда жеке ... ... ... аз көбі ... ... – 32,2 ... сауда мен қоғамдық тамақтандыруда – 17
пайыз, өнеркәсіпте – 11,8 ... ... – 8,6 ... Жеке ... барлығынан аз кәсіпорындар сақтандыру, геология және жер қойнауын
барлау кәсіпорындарында – 0,2 пайыз, жылжымайтын мүлік операциялары аясында
– 0,1 ... ... ... ... ... ... құрлымдау мен жекешелендіру
бағдарламасында әзірленген шеңберде жүзеге ... Оның ... ...
экономикада жеке секторды басым болуын бекіту мен жекешелендірудің негізгі
үдерісін аяқтау болатын.
Кейбір кәсіпорындар жекешелендіру алдында ... ... ... еді.
Яғни бұл олардың белгілі бір құрлымдық өзгерістерден өтуі ... ... ... кәсіпорынды алдын ала қалпына ... ... ... өз ... ... істей алатын құрлымды бөлу.
1996 жылдан бастап Қазақстанда, мемлекеттік меншіктегі кез келген
жекешелендіру тек ... ... ... ... ... ... ... екі түрін қарастырады:
1. Саудада сату (аукциондар, тендер).
2. Тікелей атаулы сату ( заңды тұлғада жалға алу құқығы немесе мемлекет
акциясының бақылау ... ... ... ... ... ... соңында
сатып алу құқығымен сенімді басқаруға келісім бекітілген).
Үкімет ... ... ... ... ... асырады.
Сөйтіп, мұнай-газ, көлік-өатнастық кешендерде; ҚР ... және ... ... жүйесінде, денсаулық сақтау, білім беру,
ғылым, мәдениет және ... ... мен ... құрылымдау
бағдарламасы белгіленеді. Онда мемлекеттік ... мена ... ... ... ... жер, оның ... су,
ауа кеңістігі, өсімдік және жануарлар әлемі, басқа да табиғи ... және ... ... ... бюджет қоры, республикалық
сақтандыру мен резервтік қорлар.
3-сұрақ. Өтпелі кезеңде орта және ... ... ... тұрақты
қолдауды қажет етеді. Тек сол ғана ірі қаржылық және ... ... ... ... ... икемділік береді,
өзінде монополияға қарсы күшті және тұрғындардың өндірістік ресурстарын
жинақтайды, құрлымдық қайта ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ету мәселесін шешеді.
Кәсіпкерлікті мемлекттік реттеу жүйесінің қалыптасуы көптеген бағыттар
бойынша жүреді. Солардың кейбірін қарастырайық.
1. Кәсіпкерліктің ... етуі мен ... ... ... ету ... ... заң актілерінің жоғарғы сапасын – олардың арасындағы қарама-
қайшылықты жою, мүмкіндігінше ... ... ... ... заң ... ... ... өткізу тетіктерін қарастыру, кәсіпкерлердің
құқығына кепілдік беру, оларды бұзған кездегі ... ... ... жақтарын қамтамасыз ету маңызды.
2. Қазіргі заманғы ... ... мен ... қамтамасыз
етуді маңызды.
Мұндай жүйе салық салу, кредиттеу, сақтандыру, қаржыландыру, өтемақы
және т.б. туралы саясатты ... ... ... ... ... ... ... жүйелерді, маркетингтік
орталықтарды, бизнес орталықтарын және бизнес инкубаторларын, кәсіпкерлікті
ақпараттық қамтамысыз етуді қалыптастыру.
Кәсіпкерлік барлық өнеркәсібі ... ... ... ... ... мәні үш ... ... шараларды әзірлеуге әкеледі:
1. Кеңес беру (әсіресе, алғашқы кезеңде ). АҚШ-та, ... ... ... ... ... аймақтық бөлімі жұмыс істейді.
2. Қаржылық қолдау көрсету.
3. Қаржылық қатнастарда күші аз ... ... ... ... ... ... ... осы уақытта кәсіпкерлер кездесетін ... ... деп ... ... ... ... ... заң базасының тұрақсыздығы мен
жетілдірілмеуі;
• қатал салық прессингі (салмағы) және салық салудың күрделенген ... ... ... мен ... айналымдық қаржысының жетіспеушілігі;
• банк кредиттерін алдағы қиындық;
• криминалдық құрлымдардың қысымы;
• ғимраттың және оны ... алу ... ... ... ... ... шектеулі мүмкіндігі.
Кәсіпкердің әлеуметтік жауапкершілігі бүгінгі күні пайдасын әлеуметтік
жобаларға инвестициялау және қайырымдылық жасаумен шектелмейді. Одан ... ... ... мен ... ... қатынастарын
түсінуді және өз аймағын дамытуға қомақты үлес қосқанын күтеді.
Бақылау мен ... ... ... ... ... және ... ... ашып
көрсетіңіздер.
2. Неге өтпелі кезеңде меншік қатнастарын реформалау қажет?
3. Мемлекеттен алу жекешелендіруден немен ерекшеленеді?
4. Қазақстандағы жекешелендіру ... ... ашып ... ... ... ... ... мен қолдаудың жүйесі қандай?
3-ТАҚЫРЫП
ЭКОНОМИКАНЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ ӘДІСТЕРІ МЕН ҰЙЫМДАСТРУ НЕГІЗДЕРІ
Жоспар
1. Қазақстан Республикасы Конституциясы ... ... ... ... ... туралы.
2. Қазақстан Республикасындағы экономиканы мемлекеттік реттеудің
тұжырымдамасы.
3. Келешектегі ... даму ... ... ... ... пайдаланудың шетелдік тәжірибесінің ерешеліктері.
1-сұрақ. Біздің мемлекеттің Конституциясында : «Қазақстан Республикасы –
президенттік басқару ... ... ... және өзін ... және ... ... ... орнықтырады»,- деп атап
көрсетілген.
Қазақстан Республикасының Конституциясы мемлекеттің Негізгі заңы ретінде
төмендегіге қатысты негізгі ережелерді бекітеді:
... ... ... ... ... және ... емес ... өзара қатнастарының
тәсілдерін;
• адамдар мен азаматтардың ... мен ... ... ... мемлекеттік билікті заңдық, атқарушылық
және соттық (ҚР Конституциясы 3-бап) ... деп бар ... атап ... ... құзыреттілігі Конституцияда анық бөлініп
көрсетілген.
Қазақстан Республикасының Президентті мемлекеттің ішкі және ... ... ... анықтайтын және Қазақстанды ел ішінде және
халықаралық қатынастарда таныстыратын мемлекет басшысы және оның ... ... ... ... ... ... конституциялық заңға
сәйкес, ҚР жасы толған азаматтармен жалпы, тең және ... ... 7-жыл ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... үш ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрлымы
Заңдық қызметтерді жүзеге асыратын жоғарғы өкілетті орган, сенат пен
мәжілістен тұратын парламент ... ... ... билік экономиканы басқару тетігінің негізгі ... заң ... ... және ... ... ... ... жүзеге асырады, атқарушы органдар
жүйесін басқарады және оның ... ... ... ... ... ол президент алдына жауапты, сондай-ақ парламент алдына ... ... ... ... ... ...... барлық
азаматтарының игілігі үшін, экономиканы дағдарыссыз және тиімді дамуы үшін
жағдай ... ... ... министрліктер мен ведомстволарды
басқару және бағыттау енеді.
Сот билігі биліктің заң ... ... ... қатаң
сақталуын қадағалайды. Ол жоғарғы сот және Конституциялық Кенесті жүзеге
асырады.
Мемлекетті басқару органдары
тікелей президентке есеп ... ... ... екі ... ... ... ... қа –
уіпсіздігіне жауап беретін ми ... мен ... және ... ... ... жауапты
ведомстволар.
Нарықтық қатнастарды дамыту және шаруашылық нысандарын ұлғайту шаралары
бойынша, ... ... ... жетілдіру қажеттілігі туындайды.
Мұны төмендегінің есебінен жүзеге асырады:
1. Құрлымды ықшамдау.
2. Қайталанатын қызметті ... ... ... ... ... басқару иерархиясы бойынша жауаптылықты, құқықты және атқару
қызметін нақты шектеу.
5. Республикалық, аймақтық және бағдарламалық бағытта ортақ ... ... ... органдарының өзара ... ... ... ... уақытта он жеті министрлік, мемлекеттік комитеттер,
сондай-ақ басқа да ведомстволар жұмыс істейді.
Елдегі ... ... ... маңызды органдардың қатарына:
Қаржы министрлігі, экономика және ... ... ... елдің
Ұлттық банкі жатады.
Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігіне ... ... ... ... индикативтік жоспар (кешенді ауыл шаруашылығы
бағдарламасын дамыту), экономиканың ... ... ... ... мақсатты бағдарламаға негізделген, құжаттарды әзірлеу бойынша
қызмет жүктелген.
Қаржы министрлігі ... ... ... оның әр ... ... жүзеге асырууға жауап береді. Қаржы министрлігінде мемлекеттің бюжеттік
қаржысынжандандыратын және іс жүзінде бөлетін Қазынашылық бар, ол ... ... ... жүргізеді.
Елдің Ұлттық банкіне елдегі ақша-кредит жүйесінің ... ... оның ... ... ... ... бірге,
валюталық реттеу мен валюталық бақылауды жүзеге асырады. Сондай-ақ инфляция
мәселесі де ... банк пен ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдарының да маңызды мәні бар – ... ... ... ... жергілікті өкілетті органдар (мәслихаттар)
және атқарушы биліктер (әкімиаттар) жауапты. Алғашқысы ... ... ... және ... ... білдіріп, оларды жүзеге
асырудың шараларын белгілейді. Екіншісі ат ... ... ... ... жүргізуді қамтамасыз етеді.
2-сұрақ. Мемлекеттік реттеу
ғылыми негізделген тұжырымдамасыз
мүмкін емес.
Тұжырымдама ... ... мен ... – дағы саясатқа
негізделу тиісті (2-сурет).
2-сурет. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... мәнін
ашып көрсетеді.
ЭМР-ң тұжырымдамасы – бұл макроэкономикалық, құрылым–дық ... ... ... ... ... ... моделін және
жоспарлы басымдылығын ... ... ... ... ... ... асыру бойынша тиімді және практикалық бағытын әзірлеу.
Осы тұжырымдаманы жүзеге асыру кезінде төмендегілерді анықтау қажет:
– басымдық мәсәлелері;
– мемлекеттік ... ... мен ... ... ... жиынтығы.
Мына негізгі сегіз құралды атап өтеміз:
• болжау және стратегиялық
жаспарлау;
• қаржылық-бюджеттік реттеу;
• салықтық реттеу;
• ақша-кредиттік ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік-құқықтық және лицензиялық реттеу.
3-сұрақ. Тақырыптың келесі ... көше ... ... ... ... ... ... негізделуі көрсеткіштердің
әдістерін атап өтеміз:
• экономиканың ... ... ... ... ... көрсеткіштердің баланстық және факторлық
әдістері;
• «мақсат ағашы» құралын пайдалаумен әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... даму ... ... әдістері және осы
негізде мемлекет тарапынан басымды қалдау бағытын айқындау;
• салааралық баланс – ... ... ... ... құрал ретінде;
• аймақаралық байланыстарды ұтымды қамтамасыз етудің баланстық ... ... ... ... ... ... ... екі немесе экономикалық (мемлекеттік бюджет, ... ... ... ... экономикалық баланс, төлем балансы және
т.б.) көбірек бөлігінің теңдігін көрсететін ... ... ... түрінде
көрсетілген.
4-сұрақ. ЭМР-дің шетелдік тәжірибесін пайдаланудың ерекшеліктеріне
тоқталамыз.
Дамыған елдердегі ... ... біз үшін ... ... бағдар болып табылады, бірақ әлеуметтік-экономикалық
дамуда шетел моделін біздің жағдаға абсолютті және ... ... ... ... ... ... ... емес:
1. Республика геосаяси, табиғи-экономикалық, әлеуметтік-демографиялық,
этномәдени және басқа да ерекшеліктер–мен айрықшаланады.
2. Қазақстан жағдайында директивтік-жоспарлы ... ... жоқ ) ... көшу ... ... Басқару мен шаруашылық жүргізу ... көп ... ... ... ... өтеді және «төңкерісшіл» сипатта болады,
онда нарықтық экономикалы елдердегі мемлекеттік реттеу шаралары,
олардың ... ... ... ... табылады.
Бақылау мен талқылау сұрақтары
1. Елдің мемлекеттік органдарының құрылымы туралы ... ... ... ... атап ... .
2. Қоғамдағы экономикалық үдерістерге жауапты, мемлекеттік органдардың
қызметінің мазмұнын ашып көрсетіңіздер.
3. ... ... ... ... Әлеуметтік-экономикалық даму барысында қабылданған шешімдер кезіндегі
көрсеткіштер негізделуінің әдісін атап өтіңіздер.
5. ЭМР-дің шетелдік ... ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ БАҒА МОНИТОРИНГІ
Жоспар.
1. Монополиялар және мемлекеттік реттеу.
2. Мемлекеттік монополияға қарсы саясаты. Монополистік ... және ... ... ... ... Баға саясаты және оларды мемлекеттік реттеудің тетіктері.
1-сұрақ. Белгілі тезистерден бастайық.
Нарық экономикасының басты ... күші – ... ... ... (сатушылардың) тауарлар мен ... ... ... үшін ... ... көрінеді.
Егер жалпы бәсекелестік қатнастар туралы айтылса, онда бәсекелестік
қатнастары кез ... ... ... тән. Олар ... ... ... ... болып табылады. Ресурстар
шектеулі болғандықтан, шарушылық жүргізуші субъектілер оларға ие болу үшін
күресуге мәжбір ... ... ... атай ... біз бәсекелестік күрес
монополияның пайда ... ... бірі ... ... ... Монопоияның дамуы экономиканың бәсекелестік бастауларына тосқауыл
қояды. Яғни, бәсекелестіктің ... ... ... және ... ... ... туындайды. Бұл мемлекеттің монополияға қарсы
қызметінің
арқасында ғана болуы мүмкін.
Сөйтіп, монополия ... ... ... ... таза ... өмір-
де сирек кездеседі. Нарық-та бір
фирманың билік жүргізуі жеткі-
лікті түрде шартты болады. Шы-
найы өмірде белгілі бір ... ... ... саны ... ... жиі ... ... үшін фирмалар көп болса және оның әрбірі
монополиялық ... бір ... ... ие ... ... болар еді.
Мұндай жағдай монополистік бәсекелестік деп аталады, оған сатып алушылар
мен сатушылардың көптігі, бағалық кемсітушіліктің болмауы, капиталдың
құйылуының еркіндігі сипатты болады.
3-суретте ... ... ... ... құрылымының түрлері
Жетілген ... ... ... ... ... ... ... жіктелімі
2-сұрақ. Монополияға қарсы реттеудің басты міндеті – бөлек ... ... жол ... ... Оған әкімшілік
(заңдылық) және нормативтік бағыттамалы (тізетуші) ... ... ... ... ... ... ... мүдделі. Ол экономиканы
мемлекеттік реттеу бағыттарының бірін құрайтын монополияға қарсы саясат
жүргізеді және ... ... ... ... бағытталған
шаралар кешенін көрсетеді.
Мемлекеттің монополияға қарсы саясаты ... ... ... ... ... бірінші кезекте, монополияға қарсы (трестке
қарсы) заңдар жиынтығын жүзеге асырады. Әрекеттің нақты ... ... және ... ... ... ... саясаты – тиімді нарық экономикасы мен
бәсекелесті нарықтық ортаны қалыптастыру мақсатын ... ... ... мен ... шараларының жүйесі.
Монополияға қарсы саясат шеңберінде екі негізгі бағытты бөліп алуға
болады: монополиясыздандыру және кәсіпкерлік ... ... ... ... ... жаңа ... құру ... мүмкіндігінше жеңілдету;
• бірігу тәртібіне және фирмалардың жұтылуына ... ... ... ... ... мен жұтылудың мемлекеттің рұқсатымен
болған кезінде, ... ... ... ... ... (бұл ... ... монополияға қатысты) баға
мен еңбекақыға тікелей мемлекеттік бақылау (бұл ... бір ... ... туындаған жағдайда);
• бағалық кемсітушілік саясатын жүргізгені үшін фирманы жазалау;
• кішірейту жүргізу.
Кәсіпкерлік монополияның қызметін реттеудің ... ... ... ... дәстүрлі объектісі табиғи монополияның қызметі ... ... ... ... бір тауарлар мен қызметтің ... ... бір ... ... ... ... және ... құру тиімді болмаса, табиғи монополия орын алады. Көлем ... ... екі ... ... ... ... ... болуы
мүмкін шығындармен салыстырғанда, өндірістің аз шығыны жағдайында бір фирма
ұсынысты толық қанағаттандыруы мүмкін.
Табиғи монополияның қызметін реттеу ... ... ... ... жүзеге асады: мемлекеттік басқару органы (Монополияға
қарсы комитет) немесе ьағалар бойынша басқарма баға мен ... ... ... ... мен ... негізгі сұрыпталымы мен
көлемін сипаттайтын параметрін анықтайды.
Қазіргі заманғы экономикалық ғылым мен заң ... ... ... және ... ... ... ... болады.
Бәрінен бұрын, рыноктың төмендегі есебінен елеулі үлесін монополияған
фирма жазалануға жатпайды:
– сирек кездесетін ... ... ... бағаға шығынды ... ... жаңа ... мен ... ... ... ... қағыл-
май, тауарларды мүмкіндігін-
ше төмен бағада сату.
Табиғи монополияға ... ... ... ... ... ... ету, ... және әуе тасмалдауы
кәсіпорындары жатады. Табиғи
монополия үшін, өнім бағасы орта шығынға теңелгенде, әдетте, «әділ ... ... ... ... ... монополист-кәсіпорынға
шығынды төмендетуге ынталандыруға залал әкеледі.
Табиғи монополияны мемлекеттік реттеудің ... екі ... бір ... ... ... ... билеуінен бағаны реттеу жолымен қоғамды
қорғау үшін, екінші жағынын, оларды тиімді дамуына жағдайды ... ... ... ... ... ... құрамдастыруы
қолданылады:
• өнімге белгіленген бағаны бекіту;
• баға өзгерістерінің шектеулі коффициентін бекіту;
• еркін ... ... ... ... тарапынан тұрақты көңіл аудару мен ... баға ... ... – тұтынушылардың, өндірушілердің, импорттаушылар – дың ... ... ... ... және ... сыни ... ... ықпал ету ЭМР-дің ғаламдық ... және ... ... ... инфляцияға қарсы күресте
әлемдік рынокта ұлттық бәсекелестік ... ... және ... ... ... етеді.
Бағаларды бақылаумен орталық статистикалық басқару органы ... ... жеке ... ... ... ... ... тапсытысымен арнаулы комиссия жүргізеді.
Мемлекеттік органдар мен әлеуметтік әріптестер тарапынан ... ... ...... мен зейнетақының жыл сайын атаулы
көтерілуінің индексін анықтау үшін, өмір сүру құнының ... ... ... ... ... және ... ... қабілетіне бағаның өсуінің
ықпалын анықтау.
Мемлекет сыртқы саудада бірігу одағына кіріп, есептік ... ... ... ақша ... ... ... және ... алып немесе енгізіп, бағаға ықпал ... ... ... ... ... ... ... барлық мемлекеттік реттеуші
акциялары бағаға ... ... ... ... ... өтелім шегерімінің өзіндік құнын қосу
арқылы және басқа ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
органдардың ықпал шара қолдану жолымен жүзеге асырылады.
Нәтижесінде, тұтас салаларда ... ... ... ... ... және ... шығындарының есеп айырысуы (шынайы емес) ... ... ... ... ... салаларында өндіріс
шығындары жоғары болатыны сондай, бағаны көтермесе болмайтын жағдай туады.
өйткені жеңілдік ... ... ... ішкі ... ... ... жағдайында бағаның өсуі үшін жеткілікті кедергі бола алмайды.
Бағаның өзгеру үдерісіне тікелей мемлекеттің араласуы акциздік ... ... ... ... ... саясаты болып табылады.
Бағаның қалыптасуына мемлекеттік демеу қаржы тікелей ықпал етеді.
Бағалық ... ... ... ... тұтынушыға арнаулы төлем беру
жолымен бағаны төмендетуді ... ... ... әсер ету ... ... ... мен ... тұтынудың мемлекеттік үлесі елеулі
салада, мысалы, өнеркәсіптік әскерей ... ... ... ... орын алады.
Үкіметтік органдар, жеке фирмалан белгілі бір тауарлар мен ... ... ... ... ... ... беруші болып, әріптеспен
келсімшарт бойынша, кейін сала үшін базалық болып келетін «наөты ... ... ... ...... ... салық болып табылады.
Бұл салықты өндіруші тауар мен ... ... ... және ... ... ... өзгерістері тікелей бағаға ықпал етеді.
ЭМР-дің негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... табылады. Экспортты мемлекеттік көтермелеу, экспорттаушыларды
салықтан ... ... ... ... ... ... ... мен кредиттер белу әлемдік рынокта бағалық бәсекелестік
жағдайында елеулі түрде көрінеді.
Мемлекеттік шахталарда алынатын, ... ... ... ... ... ... ... теміржол және пошта-
телеграф тарифтеріне баға тағайындау – ... ... ... ... бағаны белгілеу мысалдары.
Жасанды төмендетілген баға мен тарифтер жеке шаруашылық – тағы ... ... және ... ... пайдалықтың немесе мемлекеттік
меншік объектілерінің ... ... ... бәсекелестік қабілетті
көтеруге мүмкіндік береді.
Мемлекет секторына бағаны ... ... ... көтерілу шегін бекіту
– әдетте әкімшілік-шаруашылық реттеудың құралы. Ол ... ... ... рыноктық шаруашылық жағдайында ұзақ мерзімді, тіпті орта
мерзімді ... ... ... ... ... әлем ... ... басым жағдайы анықталатын,
түрлі сауда мәні белгіленеді: бұл Германияда бір кәсіпорын үшін ⅓ ... ... ... үшін ... ... Жопонияда- бір кәсіпорын үшін ¾-тен көбі
және екі кәсіпорын үшін ¾-тен көбі; ... бір ... үшін ең ... мен ... ... Мемлекет неге бәсекелестік ортаны құруға белсенді көмек көрсетуі тиіс?
2. Бағаны мемлекеттік реттеудің ... ... ... ең ... монополисі туралы материалдар табыңыздар.
4. Обдыстың монополияға қарсы комитетінің қызметі туралы материал
табыңыздар.
5. Фирманың жағдайы қандай жағдайда басым деп есептелетінін ... ... беру үшін ҚР ... ... бәсекелестік
пен шектеуді дамыту туралы» 18.07.06 жылғы Заңының «Рынок
субъектісінің басым жағдайы» (монополиялық) бабына сүйеніңіздер.
5-ТАҚЫРЫП
ЕЛДІҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУЫН ... ... ЖӘНЕ ... ... ... бағдарламалау. Экономиканы мемлекеттік
реттеудің әдістері мен нысаны.
2. Болжамдау мен индикативтіжоспарлау. Қызметі, әдістері және ... ... ... ... мен ... және шет елдердегі
индикативтік жоспарлау.
1-сұрақ. Дамудың ұзақ мерзімді басымдылығын алға ... ... жоқ, ... ... ... елдерде экономикалық саясаттың
басымдылығын және стратегииялық өсуді жоспарлауды мемлекет өзіне ... ол ... ... мен ... ... ... Мысалы,
Германияда Орталық сарапшылар кеңесі әр жылы парламент пен ... ... оның ... келешегі, басымдылығы туралы ьолжамды
баға ьолатын баяндама ... ... және ... ... да жаңа
өндірісті елдерде электрондау мен технологины ... ... ... ... таяу ... он ... экономиканың
дамуын белгіледі.
Мемлекеттік экономиканы бағдарламалау – ... ... ... ... ең ... нысаны. Мемлекеттік бағдарламалау
бір уақытта экономика дамуының ғаламдық мақсатын қамтамасыз ету ... ... ... пайдалану әдісі болып табылады.
Бағдарламалау – жоспарлаудың ең көп тараған нысаны. Әңгіме, әлеуметтік-
экономикалық даму мен мақсатты бағдарламаның кешенді ... ... ... ... және ... – бүл ... ... – директивтіктің белгілі бір дәрежесіне тән нақты құжат.
Бағдарламада анықталатындар:
... ... ... ... қамтамасыз ететін, экономикалық саясатың нұсқалары;
• жобаларды, олардың бюджетін, басқару жүйесін және бағдарламаны жүзеге
асыруды ... ... ... экономикалық саясттың оңтайлы нұсқасын таңдау кригерийі.
Бағдарламаға ұлттық экономика дамуының ішкі және ... ... ... жағдайында реттеудің резервтік нұсқасын жиі қосады.
Бағдарламалар бір және көп мақсатты, аймақтық, құрлымдық, ұлттық және
интернационалдық сипатта ... ... ... мен ... жүйелі-кешенді және бағдарламалы-
мақсатты тәсіл деп бөліп көрсетеді.
Жүелі-кешенді тәсіл (ЖКТ) ғылыми негізделу және ... ... ... ... мәні ... ... ... талаптарымен қортындыланады: әр
объекті кейбір күрделі жүйе және одан да ... ... ... ... ... ... Жүйелік-кешенді тәсілдеменің мәні
Бағдарламалық-мақсатты тәсілдеме (БМТ) мақсатты бағыттың, ... ... ... ... міндеттілігін және
шараларды жүзеге ... ... ... ... ... ... бірлігін көрсетеді.
Сөйтіп, БМТ кезінде мыналар анықталуы тиісті:
1. Мақсат.
2. Кешенді тәсіл.
3. Мекен-жайы.
4. Орындалу міндеттілігі.
5. Шараларды жүзеге асыру мерзімі.
6. ресурстардың ... ... ... ... ... ... ... байланысты, оны
көбінесе жеке мәселелерді шешуде ... ... ... ... ... ... ... кешенді бағдарламаны құрастыру үшін пайдаланылады.
Бағдарламалық әдіскке талаптар:
• проблемаларды нақты анықтау;
• мақсатты бір жақты ... ... ... жету үшін ... ... мен ... ... байланысын қамтамасыз ету.
Тәсілді өткізу үдерісі:
• мақсатты ғылыми анықтау;
... жету ... ... қойылған мақсатта өткізу үшін талап етілетін құрлымның ... ... ... ... ... ету моделін әзірлеу;
• бірнеше баламалар арасынан базистік шешімді таңдап алу үшін ... атап ... ... ... ... ... ... қатысуы маңызды нысан болып табылады.
Реттеу – ... ... оның ... ... қолдауға
бағытталған ықпалы.
Қазіргі заманғы нарық шаруашылығы ... ... және ... ... ... ... басымдық мәні болады. Олар нарықтың қызмет
ету тетіктеріне айтарлықтай оралымды кірігеді және мемлекетке ... ... ... ... ... береді.
Әңгіме мемлекеттік реттеу туралы болғандықтан, деңгейлі анықталған
экономикалық және әкімшілік әдістерді шектеу ... ... ... ... ... ... ... ету элементтеріне ие, өйткені ол
әкімшілік шешімі арқылы ... ... және ... ... ... ... болады. Екінші жағынан, әкімшілік реттеушіде, оның іс-
әрекеті экономикалық ... ... ... ... ... экономикалық реттеудің бір сәті бар. Мысалы, егер мемлекет
ресурстар бағасына бақылау жасауға тырысса, ол ... ... ... және ... ... қайта құруға, инвестицияны
қаржыландыруға жаңа көдерін пайдалануға мәжбірлейді және т.б.
Алайда, ... ... ... ... және ... ... ... әсері бойынша қарама-қайшы болып табылады.
Әкімшілік ... ... ... елеулі шектейді. Экономикалық
керсінше, экономикалық ... ... үшін ... ... оны ... ... реттеудің экономикалық әдістері екі негізгі нысанда
көрінеді: кредиттік және бюжеттік-салықтық. Бұл ... өз ... ... оның ... ... ... ... саясаттың басты құралдары міндетті резервтердің
мөлшері, банкаралық кредит мөлшері, бағалы ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Бюжет-салық саясатының жан-жақты және қолданбалы ... ... ... ... ... реттеуге мемлекеттік шығындар мен
мемлекеттік борыштарды басқару ... ... ... мен облегацияны
шығару мерзімі) қосылады.
Экономикалық әдістер нарық экономикасының қарқынды дамуы мен тиімді
қызмет ... ... ... ... ... шешу үшін
қолданылады. Мұндай міндеттерге кезеңге қарсы, құрылымдық реттеу, аймақтық
саясатты жүзеге ... ... ... жаңа ... қамтамасыз ету;
елдің сыртқы экономикалық қызметін дамыту жатады.
Кредит-қаржы саясатының құралдарын пайдалану ... ... ... ... ... реттеуге, солар арқылы – инвестициялық
үдерісті, өндірісті және жұмыспен ... ету ... ... ... ... ... деп ... «Шенеунік даналығы, телефон арқылы
немесе ведомстволық нұсқау арқылы экономикаға билік жасауда ... ... ... әс ... кететін салық жеңілдігі және инвестициялық саясатпен
басымды салаларды дамытуға, ... ... ... ... ... ... көмектесу болып табылады».
Салық саясаты барлығынан бұрын, табыстарды қайта бөлуді және ... ... ... ... Салық қызметтері –
қазыналық және экономикалық.
Әкімшілік әдістер бес бағытта қолданылады:
1. Монополиялық рынокты тікелей мемлекеттік ... ... ...... ... ... салықты енгізу, бағаны
жоспарлауды қолдану, ... ... ... ... икемсіз сұраныс тауарларын әкімшілік реттеу.
2. Өндірістің экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
3. ... және ... ... ... ... ... үшін
және оларды бақылау үшін қажетті стандарттарды әзірлеу.
4. Тұрғындар өмірінің ең аз шектеулі параметрлерін анықтау және қолдау.
5. Халықаралық экономикалық қатынастар ... ... ... ... осы ... ... әдістер қойылған мақсаттарға жету құралы,
кері көріністі әсерлерді ... ... ... ... ... табылады,
деген қорытынды жасауға болады.
Ұлттық болжау ... ... ... ... ... ... ... қалыптасу үдерісін көрсетеді. Оның ... ... ... ... түрлі нұсқаларының спектрін анықтауда оңтайлы
шешім ... ... ... ... ... Болжау - әлеуметтік-экономикалық үдерістерінің дамуын ғылыми алдын-
ала көру қағидалары, әдістері туралы ғылым.
• Болжау – ... ... ... ... ... ... – стратегиялық жоспарлаудың ғылыми сатысы; алдағы кезеңдегі
экономиканы ... ... ... ... ... және
жоспарлы ғылыми базасы.
Ұлттық болжаудың мақсаты мыналар:
– Экономиканың даму үрдісіне ғылыми талдауды қосатын, ғылыми алғышарты
құру;
– Қалыптасқан үрдіс, ... ... ... ... ... ... ... өндірісті, алдын ала көре білу нұсқасы;
– Қабылданған шешімдердің мүмкін нәтижелерін бағалау;
– Басқару шешімдерін қабылдау үшін әлеуметтік-экономикалық және ... даму ... ... ... ... ... ... белгілері, тәсілдері және түрлері бойынша жіктеледі.
Бірақ мұндай жіктеу шартты ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығының, салааралық кешендердің ,
аумақтардың және салалардың алғашқы буындары көрінеді.
Аралықтары бойынша болжаулар жедед (ай, тоқсан) , ... ... ... , орта ... (5-7 жыл), ұзақ ... (15-20 жыл) және ... (20 ... жоғары) болу мүмкін.
Атқарымдық қызметтері бойынша-іздестіру және нормативтік.
Бұл болжаулардың арасындағы айырмашалық, олар екі ... ... ... ... Іздестіру болжамдары мемлекеттік ықпал
етудің ешқандай шарасы қабылданбаса, не болады және егер өткен және бүгінгі
көрсеткіштерді үдерісі ... ... не ... ... ... ... ... береді.
Нормативтік болжам: « Келешекте тапсырылған міндетке жету ... ... не ... ... ... ... жауап береді.
Сөйтіп, іздестіру болжамына базалық көзқарастың шешуші маңызы ... ... ... үшін – мақсатты маңызы бар.
Болжау тәсілдерінің арасында сарапшылық, экстрополяциялық және
экономикалық-математикалық ... ... ... ... түрлері: экономикалық (инфляция деңгейі, еңбек өнімділігі),
табиғи ресурстардың ( ... ... ... ... кейбір
түрлері және т.б.), демографиялық, әлеуметтік даму (мәдинет, өнер).
Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуын жоспарлау. Жалпы түрде ... ... ... және ... таңдауды қосатын және мақсаты ғылыми
дайындау, қаржыны анықтау мен оған жету ... ... ... ... мен қабылданған басқару шешімін көрсетеді.
Жоспарлау жасалу нысаны бойынша ... ... ... ... ... ... тоқталамыз.
Индикативті жоспарлау – бұл нарық экономикасының қызметіне ықпал
етудің негізгі ... ... ... ... ... Ол мемлекет шараларының ықпалынсыз қиын ... ... ... мәселелерін шешуді қамтамасыз ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру
үдерісін көрсетеді. Бұл серпін, құрылым, экономиканың тиімділігі, қаржы
жағдайы, ақша айналымы, ... ... және ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ету, өмір сүру деңгейі және т.б. ... ... ... ... ... ... жағдайы мен мемлекеттік
реттеу әдістерінің бүкіл әлемде кең ... үшін ең ... ... ... мен талқылау сұрақтары
1. ЭМР-дің негізгі құралдарын анықтандар. Оларға ... ... ... және ... ... мәні ... ... жоспарлаудың қажеттілігі немен шартталады?
4. Жанама және тікелей экономикалық реттеуіштер немен ерекшеленеді?
5. Индикативтік жоспарлау директивтік жоспарлаудан немен ... ... ... сіздерге белгілі тәжірибесі туралы айтып
беріңіздер.
-----------------------
Республика Президентті
Прокуратура
Конститциялық ... ... ... ... ... ... ... көбеюін қарастыратын мәслихат
шешімінің жобалары тек әкімнің оң қорытындысы болғанда ғана ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі бағыттарын әзірлейді;
бюджетті әзірлеп, ... ... және оның ... туралы есеп
береді; мемлекеттік меншікті басқаруды ұйымдастырады.
Мемлекеттік
реттеу
Нарықтық
реттеу
Макроэкономика
Микроэкономика
Экономика
Экономикалық саясат – оны ... ... ... ... жиынтығы.
Гректің монополия деген сөзі «бір өзім сатамын»,«моно – ... ... ... өнім бір ғана ... ... ... ... төтеп бере алмайтын мөлшерін рынокқа енуі мүмкін емес
( шикізат көздеріне, көлік құралдарына, ... ... ... ... ... ... өндіріс пен рынокты бақылайды.

1
ұсақ
ірі
Баға кемсітушілігі – бір және сол рынокта бір ... ... ... әр ... сатып алушыларға сату.
Табиғи монополия – белгілі бір қызмет түрлеріне мұранысты қанағаттандыру
үшін бәсекелесті жағдай жасау мүмкін емес және ... осы ... ... өндірістің технологиялық ерекшеліктеріне байланысты экономикалық
мақсатқа ... емес ... ... мен ... – фирма-сатушыға пайда алуды қамтамасыз етпейтін тауарларды жасанды
төмендетілген бағамен сату, ал кейде ... кей ... ... ... сонда, ол рыноктан бәсекелестерді ығыстырып ... ... ... ... ... есебі
Элементтік – жүйе құрамына кіретін элементтерді анықтау.
Құрлымдық – жүйе ... ... және ... ... айқындау.
Тарихи жүйенің пайда болуы жағдайын, өткен кезендерден, ықтимал ... ... ... ... – даму мақсатын анықтау.
Ресурстық – нақты мәселелерді шешу үшін талап етілетін ресурстардың көлемі
мен құрылымын айқындау.
Сипатты елгіліері
Тәсілдеменің құрамдастары

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шу-Отар телімінде ОРЦ мен XML құжаттарымен құжат алмасуы48 бет
«Қаржы » пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы11 бет
Реферат жазу және өңдеу әдістері5 бет
Ғылыми зерттеу құжаттары, олардың жіктелуі5 бет
Қазақ билері4 бет
Квант физикасы реферат5 бет
Қазіргі қазақ прозасындағы тақырыптық, жанрлық ізденістер. (эссе) көркем шығармадағы психологизм.(реферат) тарихи тақырыптағы қазақ романдары24 бет
Қытай философиясы6 бет
Республикалық референдум10 бет
Референдум - Қазақстан халқының билікті тікелей жүзеге асыруының конституциялық құқықтық нысаны60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь