Толқын өткізгіш - коаксиалды ауысу
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МИНИСТРЛІГІ
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті
Жалпытехникалық дайындық орталығы
Инженерлік және компьютерлік графика пәнінен
курстық жұмысқа
Түсініктеме жазба
Тақырыбы: Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу бөлшектерінің жұмыс сызбаларын құрастыру және құрама бірліктерінің сызба орындау
Жұмыстың авторы: Орынғалинв Мадияр Ерланұлы
Білім беру бағдарламасы: 6В07300 - Құрылыс инженериясы
Жұмыстың белгілеуі: 39844062.51.350.16.000.ТЖ
Топ: СТР-23
Жұмыс жетекшісі:________ аға оқытушы А.Ж. Нұралин
Курстық жұмыс қорғалды _____________ 202_ ж.
Бағасы ____________
(жазбаша)
Комиссия мүшелері: ________ т.ғ.к., доцент Е.М. Джаналиев
________ аға оқытушы А.Е. Сагиров
Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ...4
2. Жұмыс сызбаларын құрастыру ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... 7
2.1 Құрастыру сызбасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
2.1.1. Құрастыру сызбасын орындау реті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
2.1.2. Құрастыру сызбасын орындаған кезде қолданатын
шарттылықтар мен ықшамдаулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2. Жалпы түр сызбаларын және құрастыру сызбаларынн оқу мен
Бөлшектеу ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
3.Құрама бірліктерінің сызба орындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
3.1 Құрама бірліктердің сызбаларын орындау ережелері ... ... ... ... 18
Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
Кіріспе
Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
3
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Орындаған
Орынғалиев
Тексерген
Нұралин А.Ж.
Н. Бақыл.
Бекіткен
Кіріспе
Литер
Беттер
22
БҚАТУ, СТР-23
Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу-электр тарату желісінің секциясы-микротолқынды құрылғылардың магниттік тербелісі. Ол 3 корпусынан, 2 коннекторынан, Делиден тұрады-теля 1, қақпақтар 4 және басқа бөлшектер.1 бөлгіш екі дәнекерленге бөлшектер: ұялар және ішкі сым-Л63 маркалы жезден жасалған ника.Қорпус 3 төрт бұрандамен бекітіледі радиатор корпусына. Дәлдігі қосылу-екі түйреуішпен қол жеткізіледі. К разъ-оған 2 коаксиалды ка қосылады-электрмагниттік-аппаратура ның басқа блоктарына лақтыру. Құрастыру реті ауысу.
Ұя мен ішкі өткізгіш дәнекерленген күміс дәнекер. Осылайша алынған осылайша, 1 бөлгіш дөңгелекке салынған 3 корпусының саңылауы және шараптарды бекітіңіз-көлемі 7. Содан кейін 5 жең корпусқа отырғызылады, бүйірлік қақпақты 6 және-оны 9 бұрандаларымен бекітіңіз. Ұя жағынан 2 қосқышы корпусқа салынып, бекітіледіоның бұрандалары оларға шайбалармен салынған.
1. Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу
Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
4
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Орындаған
Орынғалиев М.Е
Тексерген
Нұралин А.Ж.
Н. Бақыл.
Бекіткен
Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу
Литер
Беттер
22
БҚАТУ, СТР-23
Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу- толқындық жолдан коаксиалды жолға немесе керісінше ауысуға арналған толқындық жолдың элементі.
Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу - металл толқын өткізгіштің сегменті, оның бір ұшы жабық, екіншісі (толқын өткізгіштің шығысы) ашық. Толқын өткізгіштің ашық ұшында басқа жалғастырушы толқын өткізгіштің сәйкес фланеціне қосылуға арналған фланец бар. Бір нұсқада жабық ұшынан толқын өткізгіштегі жұмыс толқын ұзындығының шамамен төрттен біріне тең қашықтықта коаксиалды қосқыш толқын өткізгіштің кең қабырғасында орналасқан. Коаксиалды қосқыштың орталық өткізгіші толқын өткізгіштің ішінде орналасқан түйреуішпен аяқталады. Мұндай ауысу кең жиілік диапазонында жақсы сәйкес келеді, толқын өткізгіштің бір режимдік режимінің жиілік диапазонымен салыстырылады.
Өнер табыс ультра жоғары жиілік техникасына қатысты және оны коаксиалды сызық пен толқын жолы арасындағы дәйекті ауысу ретінде пайдалануға болады.
Коаксиалды-толқындық өткелде бекітілген соңғы қабырғамен қысқартылған тікбұрышты толқындық сегмент және коаксиалды коннектор, коаксиалды сызық сегменті түрінде жасалған, тікбұрышты толқындық сегменттің кең қабырғасы арқылы қосылған, орталық өткізгіштің жалғасы болып табылатын байланыс элементін қолдана отырып, коаксиалды коннектордың орталық өткізгіші орталық бөлікте үлкейтілген ауыспалы диаметрмен жасалынған және бір-біріне қатысты екі симметриялы орналасқан ауыспалы диаметрлі диэлектрлік жеңдер арасында бекітілген, олар, өз кезегінде, олар коаксиалды коннектор корпусымен тығыздалған. Орталық өткізгіштің және диэлектрлік гильзалардың диаметрлері толқын кедергісінің мәні коаксиалды сызықтың бүкіл ұзындығы бойымен өзгермейтін етіп таңдалады, сонымен қатар байланыс элементінің алдында тікбұрышты толқын толқынының сегментінің қысқартылмаған жағынан, тікбұрышты толқын толқынының тар қабырғасына параллель қозғалу мүмкіндігімен , бір-біріне қатысты бойлық бағытта ығыстырылған кем дегенде екі Дәл баптау элементі енгізілген тік бұрышты толқынның осі, сонымен қатар, дәл баптаудың әр элементі толқын каналының бойлық Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
5
39844062.51.350.16.000.ТЖ
қимасының жазықтығынан D қашықтықта орналасқан, мұндағы D=λв 4, λв-толқын ағынындағы толқын ұзындығы. Сондай-ақ, бекітілген аяқталу қабырғасының орталық бөлігінде диаметрі жұмыс жиілігінде құрылғының кірісі мен шығысын үйлестірудің өрескел реттелуін қамтамасыз ететін етіп таңдалған тікбұрышты толқынның осіне параллель жылжу мүмкіндігі бар өткізгіш элемент орналасқан. 1. Бекітілген соңғы қабырғамен қысқартылған тікбұрышты толқын толқынының сегменті бар коаксиалды-толқындық өткел және коаксиалды коннектор, коаксиалды сызық сегменті түрінде жасалған, тікбұрышты толқын толқынының сегментінің кең қабырғасы арқылы қосылған, орталық өткізгіштің жалғасы болып табылатын байланыс элементін қолдана отырып, коаксиалды коннектордың орталық өткізгіші орталық өткізгіште үлкейтілген ауыспалы диаметрмен жасалатындығымен сипатталады. бөліктері және бір-біріне қатысты симметриялы орналасқан ауыспалы диаметрлі диэлектрлік гильзалардың арасында бекітілген, олар, өз кезегінде, коаксиалды коннектордың корпусымен тартылады, ал орталық өткізгіштің және диэлектрлік гильзалардың диаметрлері толқын кедергісінің мәні коаксиалды сызықтың бүкіл ұзындығы бойымен өзгермейтін етіп таңдалады, сонымен қатар байланыс элементінің алдында, тікбұрышты толқын ұзындығының кесіндісінің қысқартылмаған жағынан, параллель қозғалу мүмкіндігімен кемінде екі Дәл баптау өткізгіш элемент енгізілген тік бұрышты толқынның Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
6
39844062.51.350.16.000.ТЖ
бойлық осі бағытында бір-біріне қатысты ығысқан тікбұрышты толқынның тар қабырғасы, сонымен қатар, дәл баптаудың әр элементі толқын каналының бойлық қимасының жазықтығынан D қашықтықта орналасады, мұндағы D=λв 4, ал λв - толқын ағынындағы толқын ұзындығы.
2. Коаксиалды-толқындық ауысу 1-тармақ бойынша, бекітілген соңғы қысқару қабырғасының орталық бөлігінде диаметрі жұмыс жиіліктері шегінде құрылғының кірісі мен шығысын үйлестірудің өрескел реттелуін қамтамасыз ететін тікбұрышты толқынның осіне параллель қозғалу мүмкіндігі бар өткізгіш элемент орналасқандығымен сипатталады.
2.Жұмыс сызбаларын құрастыру
2.1 Құрастыру сызбасы
Машиналарды, білдектерді, аспаптарды, құрылғыларды және т.б. өндіріс өнімдерін құрылымдау, техникалық немесе нобайлық жобаларды жасаудан басталады. Жобалаушылық құжаттардың түрлерін МЕСТ 2. 102-68 тағайындайды, ал оларды жасау кезеңдерін (жобалау және жұмыс құжаттары) МЕСТ 2. 103-68 тағайындайды.
Жалпы көрініс сызбасы - міндетті жобалық құжаттардың бірі. Ол бұйымның құрылымын, оның құрама бөліктерінің әсерлесуін анықтап, жұмыс істеу жолдарын көрсетеді. Жалпы көрініс бұйымның барлық бөлшектерінің пішіні мен өлшемдерін анықтау үшін қажетті көріністерден, тіліктерден, қималардан тұрады және әр бөлшектің жұмыс сызбасын жасауға негіз болады. Бөлшектердің жұмыс сызбалары құрастыру сызбасы бойынша да жасалуы мүмкін.
Құрастыру сызбасы бұйымды жинау (жасау), бақылау үшін қажетті кескіндерден және басқа да мәліметтерден тұрады. Құрастыру сызбасына бір немесе бірнеше беттен тұратын сипаттізім жасалады. Сипаттізімде бұйым құрамына кіретін құрастыру бірліктерінің, түпнұсқа жөне стандартты бөлшектердің саны, аталуы, материалдар маркасы, белгіленуі және басқалар туралы мәліметтер көрсетіледі. Оқыту барысында құрастыру сызбалары құрастыру бірлігіне енетін бөлшектердің геометриялық пішінднрі толық ашылып, мұқият жасалуы керек.Құрастыру сызбасын орындау үшін құрастыру бірлігінің жұмысы мен құрылысы және барлық бөлшектердің құрылымы жайында толық мағлұмат болуы қажет. Сондықтан алдымен бұйымның аталуы мен тағайындалуы, жұмыс істеу жолдары анықталады. Содан кейін сырттан бұйымды қарап шығып, ретімен бөлшектеу қажет.Бөлшектеу кезінде бөлшектердің бір-бірімен байланысы және әсерлесуі анықталады. Бұл үшін біріккен қос бөлшектерді қарастырып, қай бет бойымен бөлшектердің түйіндесуі іске асатыны, бұл байланыс нәтижесінде қандай біріктіру (қозғалмалы немесе қозғалмайтын) түзілетіні және онда да қандай стандартты бекітпе.бөлшектер қолданылғаны анықталады.Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
7
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Орындаған
Орынғалиев М.Е.
Тексерген
Нұралин А.Ж.
Н. Бақыл.
Бекіткен
Жұмыс сызбаларын құрастыру
Литер
Беттер
22
БҚАТУ, СТР-23
Қозғалмалы бөлшектердің шеткі және аралық орны МЕСТ 2.109- 73 бойынша штрихпунктирлі сызықпен сызылады. Кейде шеткі орынды сызбада бейнелемей қозғалмалы бөлшектің жүріс шамасы көрсетіледі. Көршілес бөлшектердің қарамалары "бір сызық" етіп орындалады. Саңылауларды 1мм-ден асқанда ғана көрсетеді, бірақ кейбір жағдайларда оларды шамасына қарамай кескіндеу ұсынылады.
Құрастыру сызбасында құрастыру бірлігінің жұмысы мен құрылысы, барлық бөлшектердің құрылымдары мен әсерлесуі жайында толық мағлұмат болатындай жеткілікті көріністер, тіліктер, кималар саны болуы керек.
Оқу тәжірибесінде, көбінесе, құрастыру сызбасын 2 немесе 3 көріністе сызады. Көріністер орналасуы МЕСТ 2. 109-73 талаптарына сәйкес болуы керек. Көріністерді басты көрініске қатысты проекциялық байланыссыз орналастыруға болады. Бұл кезде проекциялау бағытын нұсқамамен көрсетіп, сәйкес кескіннің үстінде көріністің әріптік белгіленуі орналастырылады.
Механизмнің жеке бөліктерінің құрылымын анықтау үшін құрас- тырусызбасында А, Б.В қосымша көріністерді сызады.
Өлшемдері үлкен емес, пішінін негізгі көрініс бойынша анықтау қиын бөлшектердің құрылымын анықтау үшін оларды кейде жеке сызып көрсетеді.
Бөлшектердің ішкі кескіндерін анықтау үшін тіліктер қолданылады. Қолданылған тіліктердің түрі бұйым пішініне байланысты болады. Егер бұйым симметриялық кескін болып проекцияланатын болса, поекциялар жазықтығында оны көрініс жартысы мен тілік жартысы түрінде көрсетеді.
Егер бұйым симметриялық емес кескін болып проекцияланатын болса, оны толық тілік түрінде көрсетеді. Мұның мысалы ретінде вентильдің фронталь тілігін қарастыруға болады. Қабаттасқан және оңашаланған қималар МЕСТ 2. 305-68 * талаптары бойынша орындалады. Оңашаланған қимаға мысал ретінде Б-Б қимасын алуға, мұнда дөңгелек тұтқа шыбықтарының қабаттасқан қимасы да В көрінісінде көрсетілген. Егер бөлшектер шартты түрде қиылмай көрсетілсе (айналдырық, бұрандамалар, және т.б.), тесіктер, бос жерлері болса, онда олардың құрылымын анықтау үшін жергілікті тіліктер орындалады. Мысалы, айналдырык алдынан қарағандағы көрінісінде дөңгелек тұтқамен қосылу үшін кілтектік ойығы бар, мұнда жергілікті тілік қолданылған. Сызықтарды орындағанда МЕСТ 2. 306-68 талаптары мен нұсқауларын ұстану керек. Бір бөлшектің барлық тіліктерінде, қималарында көлбеулік бағытын және сызықтар ара қашықтығын бірдей етіп орындау керек.
Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
8
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Бір бөлшектің барлық тіліктерінде, қима- ларында көлбеулік бағытын және сызықтар ара қашықтығын бірдей етіп орындау керек.Көршілес бөлшектердің сызық- шалары әр түрлі бағытта, 45' көлбеулік бұрышпен, сызықшалардың арақашықтығын өзгертіп, олардың ығысуынқолданып орындайды Бұл нұсқауларды орындау құрастыру сызбасы бойынша жеке бөлшектердің қарамдарын (контурларын) анықтауды жеңілдетеді. Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
9
39844062.51.350.16.000.ТЖ
2.1.2. Құрастыру сызбасын орындау реті
Құрастыру сызбасы келесі ретпен орындалады :
1. Құрастыру бірлігінің тағайындалуымен жұмыс істеу принципі, бөлшектердің əсерлесуі, жинау, шашу реті анықталады.
2. Стандартты бөлшектерден басқа бөлшектердің барлығының эскиздері орындалады.
3. Қажетті кескіндер саны тағайындалады: көріністер, қималар, тіліктер саны жəне сызба форматы мен масштабы таңдалады.
4. Рамка, негізгі жазба жəне стандарт бекіткен орнында 26- графа салынады.
5. Сызба алаңында кескіндер орны белгіленеді. Сызбаны симметрия остерінен бастайды.
6. Жіңішке сызықтармен басқа бөлшектер (клапан, өзек, қақпақ жəне т.б.) құрастыру ретімен жиналатын негізгі бөлшек (тұлға, подшипник негізі жəне т.б.) кескіні салынады.
7. Қажетті тіліктер, қималар, жергілікті жəне қосымша көріністер орындалады.
8. Бұйым спецификациясы толтырылады.
9. Құрастыру бірлігіне кіретін барлық бөлшектердің позициялар номері қойылады.
10. Қажетті өлшемдер қойылады.
11. Сызба жуан сызықпен бастырылып сызылады.
12. Негізгі жазба толтырылады.
Құрастыру сызбасын орындау үшін құрастыру бірлігінің жұмысы мен құрылысы жəне барлық бөлшектердің конструкциясы жайында толық мағлұмат болуы қажет. Сондықтан алдымен бұйымның аталуы мен тағайындалуы, жұмыс істеу принципі анықталады. Содан кейін сырттан бұйымды қарап шығып, ретімен бөлшектеу қажет. Бөлшектеу кезінде бөлшектердің бір-бірімен байланысы жəне əсерлесуі анықталады. Бұл үшін біріккен қос бөлшектерді қарастырып, қай бет бойымен бөлшектердің түйіндесуі іске асатыны, бұл байланыс нəтижесінде қандай қосылыс қозғалмалы немесе қозғалмайтын) түзілетіні жəне онда қандай стандартты бекітпе бөлшектер қолданылғаны анықталады.
Құрастыру бірлігінің құрылылуы жəне жұмысымен танысқаннан кейін стандартты тетікбөлшектерден басқа тетікбөлшектердің барлығының эскиздері орындалады. Эскиздеу біткеннен кейін эскиздерді тексереді. Егер құрастыру бірлігінің құрамында бірнеше бірдей бөлшектер болса оның тек біреуі ғана эскизделеді. Эскиздерді орындағанда бір-бірімен байланысты бөлшектердің түйіндесетін беттердің өңделінуіне ерекше назар аудару қажет. Бұл беттердің өңделу тазалығы бірдей тағайындалу керек.
Жылжымалы тетікбөлшектердің шеткі жəне аралық орны ГОСТ 2.109-73 бойынша штрих-пунктир сызығымен орындалады. Кейде шеткі орынды сызбада бейнелемей қозғалмалы бөлшектің жүріс шамасы көрсетіледі (14.34-сурет).
Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
10
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Көршілес бөлшектердің контурлары бір сызық етіп орындалады. Саңылауларды 1мм-ден асқанда ғана көрсетеді, бірақ кейбір жағдайларда оларды шамасына қарамай бейнелеу ұсынылады. Құрастыру сызбасында құрастыру бірлігінің жұмысы мен құрылысы, барлық бөлшектердің конструкциясы мен əсерлесуі жайында толық мағлұмат болатындай көріністер, тіліктер, қималар саны болуы керек.
Оқу практикасында, көбінесе, құрастыру сызбасын 2 немесе 3 көріністе сызады. Көріністер орналасуы ГОСТ 2.109-73 талаптарына сəйкес болуы керек. Көріністерді басты көрініске қатысты проекциялық байланыссыз орналастыруға болады. Бұл кезде проекциялау бағытын нұсқамамен көрсетіп, сəйкес кескіннің үстінде көріністің əріптік белгіленуі орналастырылады (14.34-сурет).
Механизмнің жеке бөліктерінің конструкциясын анықтау үшін құрастыру сызбасында А, В, Д қосымша көріністерді сызады (1-сурет).
Өлшемдері үлкен емес, пішінін негізгі көрініс бойынша анықтау қиын бөлшектердің конструкциясын анықтау үшін оларды кейде жеке сызып Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
11
39844062.51.350.16.000.ТЖ
көрсетеді (1-сурет, көріністер А, В). Тетікбөлшектердің ішкі құрылымының анықтау үшін тіліктер қолданылады. Қолданылған тіліктердің түрі бұйым формасына байланысты болады. Егер бұйым симметриялық кескін болып проекцияланатын болса, поекциялар жазықтығында оны көрініс жартысы мен тілік жартысы түрінде көрсетеді. Егер бұйым симметриялық емес кескін болып проекцияланатын болса, оны толық тілік түрінде көрсетеді. Бұның мысалы ретінде вентильдің фронталь тілігін қарастыруға болады (14.34-сурет).
Қабаттасқан жəне оңашаланған қималар ГОСТ 2.305-68 талаптары бойынша орындалады. Оңашаланған қимаға мысал ретінде Б-Б қимасын алуға болады (14.34-сурет), мұнда маховик шыбықтарының қабаттасқан қимасы да В көрінісінде көрсетілген (9-поз.).
Егер тетікбөлшектер шартты түрде қиылмай көрсетілсе (шпиндельдер, бұрандамалар, штоктар жəне т.б.), тесіктер, бос жерлері болса, онда олардың конструкциясын анықтау үшін жергілікті тіліктер орындалады. Мысалы, шпиндель 4 алдынан қарағандағы көрінісінде маховикпен қосылу үшін кілтектік ойығы бар, мұнда жергілікті тілік қолданылған (14.34-сурет).
Штрихтауды орындағанда ГОСТ 2.306-68 талаптары мен нұсқауларын ұстану керек. Бір бөлшектің барлық тіліктерінде,қималарында көлбеулік бағытын жəне сызықтау сызықтарының ара қашықтығын бірдей етіп орындау керек.
(1-сурет)Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
12
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Көршілес бөлшектердің штрих сызықтары əр түрлі бағытта, 45 көлбеулік бұрышпен, штрихтардың арақашықтығын өзгертіп, штрихтар ығысуын қолданып орындайды (2-сурет). Бұл нұсқауларды орындау құрастыру сызбасы бойынша жеке тетікбөлшектерінің контурларын анықтауды жеңілдетеді.
2.1.3. Құрастыру сызбасын орындаған кезде қолданатын шарттылықтар мен ықшамдаулар
Құрастыру сызбасын оңай әрі жылдам сызу, оқу үшін стандартқа сәйкес (МЕСТ 2.шарттылықтарды ескеріп, қолдана білу керек. Көптеген аппараттар мен механизмдердің (вентильдер, сорғыштар, бүркігіштер) қозғалмалы, тұрқыдан шығып тұратын бөліктері - реттегіш калқан (клапан) айналдырыктары, тығынжылдар және т.б. болады. Айналдырық (6) қабырғалары бойымен су, ауа, бу өтіп кетпеу үшін тоқыма-тығыздағыштар қолданылады. ... жалғасы
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті
Жалпытехникалық дайындық орталығы
Инженерлік және компьютерлік графика пәнінен
курстық жұмысқа
Түсініктеме жазба
Тақырыбы: Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу бөлшектерінің жұмыс сызбаларын құрастыру және құрама бірліктерінің сызба орындау
Жұмыстың авторы: Орынғалинв Мадияр Ерланұлы
Білім беру бағдарламасы: 6В07300 - Құрылыс инженериясы
Жұмыстың белгілеуі: 39844062.51.350.16.000.ТЖ
Топ: СТР-23
Жұмыс жетекшісі:________ аға оқытушы А.Ж. Нұралин
Курстық жұмыс қорғалды _____________ 202_ ж.
Бағасы ____________
(жазбаша)
Комиссия мүшелері: ________ т.ғ.к., доцент Е.М. Джаналиев
________ аға оқытушы А.Е. Сагиров
Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1. Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ...4
2. Жұмыс сызбаларын құрастыру ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... 7
2.1 Құрастыру сызбасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
2.1.1. Құрастыру сызбасын орындау реті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
2.1.2. Құрастыру сызбасын орындаған кезде қолданатын
шарттылықтар мен ықшамдаулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
2.2. Жалпы түр сызбаларын және құрастыру сызбаларынн оқу мен
Бөлшектеу ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
3.Құрама бірліктерінің сызба орындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
3.1 Құрама бірліктердің сызбаларын орындау ережелері ... ... ... ... 18
Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
Кіріспе
Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
3
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Орындаған
Орынғалиев
Тексерген
Нұралин А.Ж.
Н. Бақыл.
Бекіткен
Кіріспе
Литер
Беттер
22
БҚАТУ, СТР-23
Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу-электр тарату желісінің секциясы-микротолқынды құрылғылардың магниттік тербелісі. Ол 3 корпусынан, 2 коннекторынан, Делиден тұрады-теля 1, қақпақтар 4 және басқа бөлшектер.1 бөлгіш екі дәнекерленге бөлшектер: ұялар және ішкі сым-Л63 маркалы жезден жасалған ника.Қорпус 3 төрт бұрандамен бекітіледі радиатор корпусына. Дәлдігі қосылу-екі түйреуішпен қол жеткізіледі. К разъ-оған 2 коаксиалды ка қосылады-электрмагниттік-аппаратура ның басқа блоктарына лақтыру. Құрастыру реті ауысу.
Ұя мен ішкі өткізгіш дәнекерленген күміс дәнекер. Осылайша алынған осылайша, 1 бөлгіш дөңгелекке салынған 3 корпусының саңылауы және шараптарды бекітіңіз-көлемі 7. Содан кейін 5 жең корпусқа отырғызылады, бүйірлік қақпақты 6 және-оны 9 бұрандаларымен бекітіңіз. Ұя жағынан 2 қосқышы корпусқа салынып, бекітіледіоның бұрандалары оларға шайбалармен салынған.
1. Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу
Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
4
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Орындаған
Орынғалиев М.Е
Тексерген
Нұралин А.Ж.
Н. Бақыл.
Бекіткен
Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу
Литер
Беттер
22
БҚАТУ, СТР-23
Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу- толқындық жолдан коаксиалды жолға немесе керісінше ауысуға арналған толқындық жолдың элементі.
Толқын өткізгіш-коаксиалды ауысу - металл толқын өткізгіштің сегменті, оның бір ұшы жабық, екіншісі (толқын өткізгіштің шығысы) ашық. Толқын өткізгіштің ашық ұшында басқа жалғастырушы толқын өткізгіштің сәйкес фланеціне қосылуға арналған фланец бар. Бір нұсқада жабық ұшынан толқын өткізгіштегі жұмыс толқын ұзындығының шамамен төрттен біріне тең қашықтықта коаксиалды қосқыш толқын өткізгіштің кең қабырғасында орналасқан. Коаксиалды қосқыштың орталық өткізгіші толқын өткізгіштің ішінде орналасқан түйреуішпен аяқталады. Мұндай ауысу кең жиілік диапазонында жақсы сәйкес келеді, толқын өткізгіштің бір режимдік режимінің жиілік диапазонымен салыстырылады.
Өнер табыс ультра жоғары жиілік техникасына қатысты және оны коаксиалды сызық пен толқын жолы арасындағы дәйекті ауысу ретінде пайдалануға болады.
Коаксиалды-толқындық өткелде бекітілген соңғы қабырғамен қысқартылған тікбұрышты толқындық сегмент және коаксиалды коннектор, коаксиалды сызық сегменті түрінде жасалған, тікбұрышты толқындық сегменттің кең қабырғасы арқылы қосылған, орталық өткізгіштің жалғасы болып табылатын байланыс элементін қолдана отырып, коаксиалды коннектордың орталық өткізгіші орталық бөлікте үлкейтілген ауыспалы диаметрмен жасалынған және бір-біріне қатысты екі симметриялы орналасқан ауыспалы диаметрлі диэлектрлік жеңдер арасында бекітілген, олар, өз кезегінде, олар коаксиалды коннектор корпусымен тығыздалған. Орталық өткізгіштің және диэлектрлік гильзалардың диаметрлері толқын кедергісінің мәні коаксиалды сызықтың бүкіл ұзындығы бойымен өзгермейтін етіп таңдалады, сонымен қатар байланыс элементінің алдында тікбұрышты толқын толқынының сегментінің қысқартылмаған жағынан, тікбұрышты толқын толқынының тар қабырғасына параллель қозғалу мүмкіндігімен , бір-біріне қатысты бойлық бағытта ығыстырылған кем дегенде екі Дәл баптау элементі енгізілген тік бұрышты толқынның осі, сонымен қатар, дәл баптаудың әр элементі толқын каналының бойлық Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
5
39844062.51.350.16.000.ТЖ
қимасының жазықтығынан D қашықтықта орналасқан, мұндағы D=λв 4, λв-толқын ағынындағы толқын ұзындығы. Сондай-ақ, бекітілген аяқталу қабырғасының орталық бөлігінде диаметрі жұмыс жиілігінде құрылғының кірісі мен шығысын үйлестірудің өрескел реттелуін қамтамасыз ететін етіп таңдалған тікбұрышты толқынның осіне параллель жылжу мүмкіндігі бар өткізгіш элемент орналасқан. 1. Бекітілген соңғы қабырғамен қысқартылған тікбұрышты толқын толқынының сегменті бар коаксиалды-толқындық өткел және коаксиалды коннектор, коаксиалды сызық сегменті түрінде жасалған, тікбұрышты толқын толқынының сегментінің кең қабырғасы арқылы қосылған, орталық өткізгіштің жалғасы болып табылатын байланыс элементін қолдана отырып, коаксиалды коннектордың орталық өткізгіші орталық өткізгіште үлкейтілген ауыспалы диаметрмен жасалатындығымен сипатталады. бөліктері және бір-біріне қатысты симметриялы орналасқан ауыспалы диаметрлі диэлектрлік гильзалардың арасында бекітілген, олар, өз кезегінде, коаксиалды коннектордың корпусымен тартылады, ал орталық өткізгіштің және диэлектрлік гильзалардың диаметрлері толқын кедергісінің мәні коаксиалды сызықтың бүкіл ұзындығы бойымен өзгермейтін етіп таңдалады, сонымен қатар байланыс элементінің алдында, тікбұрышты толқын ұзындығының кесіндісінің қысқартылмаған жағынан, параллель қозғалу мүмкіндігімен кемінде екі Дәл баптау өткізгіш элемент енгізілген тік бұрышты толқынның Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
6
39844062.51.350.16.000.ТЖ
бойлық осі бағытында бір-біріне қатысты ығысқан тікбұрышты толқынның тар қабырғасы, сонымен қатар, дәл баптаудың әр элементі толқын каналының бойлық қимасының жазықтығынан D қашықтықта орналасады, мұндағы D=λв 4, ал λв - толқын ағынындағы толқын ұзындығы.
2. Коаксиалды-толқындық ауысу 1-тармақ бойынша, бекітілген соңғы қысқару қабырғасының орталық бөлігінде диаметрі жұмыс жиіліктері шегінде құрылғының кірісі мен шығысын үйлестірудің өрескел реттелуін қамтамасыз ететін тікбұрышты толқынның осіне параллель қозғалу мүмкіндігі бар өткізгіш элемент орналасқандығымен сипатталады.
2.Жұмыс сызбаларын құрастыру
2.1 Құрастыру сызбасы
Машиналарды, білдектерді, аспаптарды, құрылғыларды және т.б. өндіріс өнімдерін құрылымдау, техникалық немесе нобайлық жобаларды жасаудан басталады. Жобалаушылық құжаттардың түрлерін МЕСТ 2. 102-68 тағайындайды, ал оларды жасау кезеңдерін (жобалау және жұмыс құжаттары) МЕСТ 2. 103-68 тағайындайды.
Жалпы көрініс сызбасы - міндетті жобалық құжаттардың бірі. Ол бұйымның құрылымын, оның құрама бөліктерінің әсерлесуін анықтап, жұмыс істеу жолдарын көрсетеді. Жалпы көрініс бұйымның барлық бөлшектерінің пішіні мен өлшемдерін анықтау үшін қажетті көріністерден, тіліктерден, қималардан тұрады және әр бөлшектің жұмыс сызбасын жасауға негіз болады. Бөлшектердің жұмыс сызбалары құрастыру сызбасы бойынша да жасалуы мүмкін.
Құрастыру сызбасы бұйымды жинау (жасау), бақылау үшін қажетті кескіндерден және басқа да мәліметтерден тұрады. Құрастыру сызбасына бір немесе бірнеше беттен тұратын сипаттізім жасалады. Сипаттізімде бұйым құрамына кіретін құрастыру бірліктерінің, түпнұсқа жөне стандартты бөлшектердің саны, аталуы, материалдар маркасы, белгіленуі және басқалар туралы мәліметтер көрсетіледі. Оқыту барысында құрастыру сызбалары құрастыру бірлігіне енетін бөлшектердің геометриялық пішінднрі толық ашылып, мұқият жасалуы керек.Құрастыру сызбасын орындау үшін құрастыру бірлігінің жұмысы мен құрылысы және барлық бөлшектердің құрылымы жайында толық мағлұмат болуы қажет. Сондықтан алдымен бұйымның аталуы мен тағайындалуы, жұмыс істеу жолдары анықталады. Содан кейін сырттан бұйымды қарап шығып, ретімен бөлшектеу қажет.Бөлшектеу кезінде бөлшектердің бір-бірімен байланысы және әсерлесуі анықталады. Бұл үшін біріккен қос бөлшектерді қарастырып, қай бет бойымен бөлшектердің түйіндесуі іске асатыны, бұл байланыс нәтижесінде қандай біріктіру (қозғалмалы немесе қозғалмайтын) түзілетіні және онда да қандай стандартты бекітпе.бөлшектер қолданылғаны анықталады.Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
7
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Орындаған
Орынғалиев М.Е.
Тексерген
Нұралин А.Ж.
Н. Бақыл.
Бекіткен
Жұмыс сызбаларын құрастыру
Литер
Беттер
22
БҚАТУ, СТР-23
Қозғалмалы бөлшектердің шеткі және аралық орны МЕСТ 2.109- 73 бойынша штрихпунктирлі сызықпен сызылады. Кейде шеткі орынды сызбада бейнелемей қозғалмалы бөлшектің жүріс шамасы көрсетіледі. Көршілес бөлшектердің қарамалары "бір сызық" етіп орындалады. Саңылауларды 1мм-ден асқанда ғана көрсетеді, бірақ кейбір жағдайларда оларды шамасына қарамай кескіндеу ұсынылады.
Құрастыру сызбасында құрастыру бірлігінің жұмысы мен құрылысы, барлық бөлшектердің құрылымдары мен әсерлесуі жайында толық мағлұмат болатындай жеткілікті көріністер, тіліктер, кималар саны болуы керек.
Оқу тәжірибесінде, көбінесе, құрастыру сызбасын 2 немесе 3 көріністе сызады. Көріністер орналасуы МЕСТ 2. 109-73 талаптарына сәйкес болуы керек. Көріністерді басты көрініске қатысты проекциялық байланыссыз орналастыруға болады. Бұл кезде проекциялау бағытын нұсқамамен көрсетіп, сәйкес кескіннің үстінде көріністің әріптік белгіленуі орналастырылады.
Механизмнің жеке бөліктерінің құрылымын анықтау үшін құрас- тырусызбасында А, Б.В қосымша көріністерді сызады.
Өлшемдері үлкен емес, пішінін негізгі көрініс бойынша анықтау қиын бөлшектердің құрылымын анықтау үшін оларды кейде жеке сызып көрсетеді.
Бөлшектердің ішкі кескіндерін анықтау үшін тіліктер қолданылады. Қолданылған тіліктердің түрі бұйым пішініне байланысты болады. Егер бұйым симметриялық кескін болып проекцияланатын болса, поекциялар жазықтығында оны көрініс жартысы мен тілік жартысы түрінде көрсетеді.
Егер бұйым симметриялық емес кескін болып проекцияланатын болса, оны толық тілік түрінде көрсетеді. Мұның мысалы ретінде вентильдің фронталь тілігін қарастыруға болады. Қабаттасқан және оңашаланған қималар МЕСТ 2. 305-68 * талаптары бойынша орындалады. Оңашаланған қимаға мысал ретінде Б-Б қимасын алуға, мұнда дөңгелек тұтқа шыбықтарының қабаттасқан қимасы да В көрінісінде көрсетілген. Егер бөлшектер шартты түрде қиылмай көрсетілсе (айналдырық, бұрандамалар, және т.б.), тесіктер, бос жерлері болса, онда олардың құрылымын анықтау үшін жергілікті тіліктер орындалады. Мысалы, айналдырык алдынан қарағандағы көрінісінде дөңгелек тұтқамен қосылу үшін кілтектік ойығы бар, мұнда жергілікті тілік қолданылған. Сызықтарды орындағанда МЕСТ 2. 306-68 талаптары мен нұсқауларын ұстану керек. Бір бөлшектің барлық тіліктерінде, қималарында көлбеулік бағытын және сызықтар ара қашықтығын бірдей етіп орындау керек.
Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
8
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Бір бөлшектің барлық тіліктерінде, қима- ларында көлбеулік бағытын және сызықтар ара қашықтығын бірдей етіп орындау керек.Көршілес бөлшектердің сызық- шалары әр түрлі бағытта, 45' көлбеулік бұрышпен, сызықшалардың арақашықтығын өзгертіп, олардың ығысуынқолданып орындайды Бұл нұсқауларды орындау құрастыру сызбасы бойынша жеке бөлшектердің қарамдарын (контурларын) анықтауды жеңілдетеді. Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
9
39844062.51.350.16.000.ТЖ
2.1.2. Құрастыру сызбасын орындау реті
Құрастыру сызбасы келесі ретпен орындалады :
1. Құрастыру бірлігінің тағайындалуымен жұмыс істеу принципі, бөлшектердің əсерлесуі, жинау, шашу реті анықталады.
2. Стандартты бөлшектерден басқа бөлшектердің барлығының эскиздері орындалады.
3. Қажетті кескіндер саны тағайындалады: көріністер, қималар, тіліктер саны жəне сызба форматы мен масштабы таңдалады.
4. Рамка, негізгі жазба жəне стандарт бекіткен орнында 26- графа салынады.
5. Сызба алаңында кескіндер орны белгіленеді. Сызбаны симметрия остерінен бастайды.
6. Жіңішке сызықтармен басқа бөлшектер (клапан, өзек, қақпақ жəне т.б.) құрастыру ретімен жиналатын негізгі бөлшек (тұлға, подшипник негізі жəне т.б.) кескіні салынады.
7. Қажетті тіліктер, қималар, жергілікті жəне қосымша көріністер орындалады.
8. Бұйым спецификациясы толтырылады.
9. Құрастыру бірлігіне кіретін барлық бөлшектердің позициялар номері қойылады.
10. Қажетті өлшемдер қойылады.
11. Сызба жуан сызықпен бастырылып сызылады.
12. Негізгі жазба толтырылады.
Құрастыру сызбасын орындау үшін құрастыру бірлігінің жұмысы мен құрылысы жəне барлық бөлшектердің конструкциясы жайында толық мағлұмат болуы қажет. Сондықтан алдымен бұйымның аталуы мен тағайындалуы, жұмыс істеу принципі анықталады. Содан кейін сырттан бұйымды қарап шығып, ретімен бөлшектеу қажет. Бөлшектеу кезінде бөлшектердің бір-бірімен байланысы жəне əсерлесуі анықталады. Бұл үшін біріккен қос бөлшектерді қарастырып, қай бет бойымен бөлшектердің түйіндесуі іске асатыны, бұл байланыс нəтижесінде қандай қосылыс қозғалмалы немесе қозғалмайтын) түзілетіні жəне онда қандай стандартты бекітпе бөлшектер қолданылғаны анықталады.
Құрастыру бірлігінің құрылылуы жəне жұмысымен танысқаннан кейін стандартты тетікбөлшектерден басқа тетікбөлшектердің барлығының эскиздері орындалады. Эскиздеу біткеннен кейін эскиздерді тексереді. Егер құрастыру бірлігінің құрамында бірнеше бірдей бөлшектер болса оның тек біреуі ғана эскизделеді. Эскиздерді орындағанда бір-бірімен байланысты бөлшектердің түйіндесетін беттердің өңделінуіне ерекше назар аудару қажет. Бұл беттердің өңделу тазалығы бірдей тағайындалу керек.
Жылжымалы тетікбөлшектердің шеткі жəне аралық орны ГОСТ 2.109-73 бойынша штрих-пунктир сызығымен орындалады. Кейде шеткі орынды сызбада бейнелемей қозғалмалы бөлшектің жүріс шамасы көрсетіледі (14.34-сурет).
Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
10
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Көршілес бөлшектердің контурлары бір сызық етіп орындалады. Саңылауларды 1мм-ден асқанда ғана көрсетеді, бірақ кейбір жағдайларда оларды шамасына қарамай бейнелеу ұсынылады. Құрастыру сызбасында құрастыру бірлігінің жұмысы мен құрылысы, барлық бөлшектердің конструкциясы мен əсерлесуі жайында толық мағлұмат болатындай көріністер, тіліктер, қималар саны болуы керек.
Оқу практикасында, көбінесе, құрастыру сызбасын 2 немесе 3 көріністе сызады. Көріністер орналасуы ГОСТ 2.109-73 талаптарына сəйкес болуы керек. Көріністерді басты көрініске қатысты проекциялық байланыссыз орналастыруға болады. Бұл кезде проекциялау бағытын нұсқамамен көрсетіп, сəйкес кескіннің үстінде көріністің əріптік белгіленуі орналастырылады (14.34-сурет).
Механизмнің жеке бөліктерінің конструкциясын анықтау үшін құрастыру сызбасында А, В, Д қосымша көріністерді сызады (1-сурет).
Өлшемдері үлкен емес, пішінін негізгі көрініс бойынша анықтау қиын бөлшектердің конструкциясын анықтау үшін оларды кейде жеке сызып Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
11
39844062.51.350.16.000.ТЖ
көрсетеді (1-сурет, көріністер А, В). Тетікбөлшектердің ішкі құрылымының анықтау үшін тіліктер қолданылады. Қолданылған тіліктердің түрі бұйым формасына байланысты болады. Егер бұйым симметриялық кескін болып проекцияланатын болса, поекциялар жазықтығында оны көрініс жартысы мен тілік жартысы түрінде көрсетеді. Егер бұйым симметриялық емес кескін болып проекцияланатын болса, оны толық тілік түрінде көрсетеді. Бұның мысалы ретінде вентильдің фронталь тілігін қарастыруға болады (14.34-сурет).
Қабаттасқан жəне оңашаланған қималар ГОСТ 2.305-68 талаптары бойынша орындалады. Оңашаланған қимаға мысал ретінде Б-Б қимасын алуға болады (14.34-сурет), мұнда маховик шыбықтарының қабаттасқан қимасы да В көрінісінде көрсетілген (9-поз.).
Егер тетікбөлшектер шартты түрде қиылмай көрсетілсе (шпиндельдер, бұрандамалар, штоктар жəне т.б.), тесіктер, бос жерлері болса, онда олардың конструкциясын анықтау үшін жергілікті тіліктер орындалады. Мысалы, шпиндель 4 алдынан қарағандағы көрінісінде маховикпен қосылу үшін кілтектік ойығы бар, мұнда жергілікті тілік қолданылған (14.34-сурет).
Штрихтауды орындағанда ГОСТ 2.306-68 талаптары мен нұсқауларын ұстану керек. Бір бөлшектің барлық тіліктерінде,қималарында көлбеулік бағытын жəне сызықтау сызықтарының ара қашықтығын бірдей етіп орындау керек.
(1-сурет)Өзг
Бет
Құжат №
Қолы
Күні
Бет
12
39844062.51.350.16.000.ТЖ
Көршілес бөлшектердің штрих сызықтары əр түрлі бағытта, 45 көлбеулік бұрышпен, штрихтардың арақашықтығын өзгертіп, штрихтар ығысуын қолданып орындайды (2-сурет). Бұл нұсқауларды орындау құрастыру сызбасы бойынша жеке тетікбөлшектерінің контурларын анықтауды жеңілдетеді.
2.1.3. Құрастыру сызбасын орындаған кезде қолданатын шарттылықтар мен ықшамдаулар
Құрастыру сызбасын оңай әрі жылдам сызу, оқу үшін стандартқа сәйкес (МЕСТ 2.шарттылықтарды ескеріп, қолдана білу керек. Көптеген аппараттар мен механизмдердің (вентильдер, сорғыштар, бүркігіштер) қозғалмалы, тұрқыдан шығып тұратын бөліктері - реттегіш калқан (клапан) айналдырыктары, тығынжылдар және т.б. болады. Айналдырық (6) қабырғалары бойымен су, ауа, бу өтіп кетпеу үшін тоқыма-тығыздағыштар қолданылады. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz