Орта ғасырдағы Қазақстан V—XII ғасырлар

X—XII ғасырлар Орта Азия мен Қазақстан қалаларының өміріндегі өрлеу кезеңі болды. Жаңа қалалар пайда болып, ескі қалалар үлкейе түсті. Қала жері рабадтар есебінен, яғни сауда-саттық кәсібі жүргізілетін базарлар мен керуен сарайлар есебінен кеңейе түсті. Бұл кезде Отырар 2000 гектар жерді алып жатты. Қазба жұмыстары көрсетіп отырғанындай, XI—XII ғасырларда қала үйлері көше-блоктарға топтасып, өте тығыз салынған. Үйлердің тұрғын бөліктерінде қабырғаларды бойлай ені 1 —1,20 метр. биіктігі 0,4 метр суфалар (еден төсеніштері) төселген. Еденге дөңгелек және тікбұрышты, дәлірек айтқанда антроморф тәрізді мұржасыз ойық қыш ошақтар орналасқан. Олар қалыппен және ойып жасалған өрнектерге бай. Қалада канализация жұмыс істеді, санитарлық-тазалық тораптары әр үйдің міндетті түрде болуға тиісті қажеттілігіне айналған.
ІХ—X ғасырлардағы деректер Отырарды Испиджаб қалалары
ІХ—X ғасырлардағы деректер Отырарды Испиджаб қалалары құрамында атайды. Испиджабтың алғашында халифатқа, кейін сәманидтерге бағынышты болуы нақты бір сипатта болды, өйткені испиджабдықтардың Бұхараға төлеп отырған салығының өзі символикалық сипатта болатын. Деректерде Фараб — Отырар ең алдымен ұзыны мен көлденеңі бір күндік жолға жуық алқапты алып жатқан округ орталығы болғаны сипатталады.
IX Осы кезеңде Оңтүстік Қазақстанды исламдандыру ісі жүріп жатты. Жаңа дін ең алдымен қала жұртшылығы арасында таратылды. Қалалар маңайында мұсылман бейіттері жинақталып, мазарлар (мовзолейлер) пайда болады, табыну ансамбльдері қалыптасады. Қалаларда мешіттер салынады. Көрнекті мешіт аталған ертерек салынған мешіттердің бірі ескі Құйрықтобе қаласынан қазып аршылды. Оның жұмыс істеген кезеңі X ғасыр мен ХІІІ ғасырлардың бас кезіне жатады. Мешіттің көлемі 36,5x20,5 метр, оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарата созыла салынған. Кіретін есігі солтүстік-шығыс қабырғасының ортасында қарама-қарсы бетіне михраб
        
        Орта ғасырдағы  Қазақстан  V—XII ғасырлар.
X—XII ғасырлар Орта Азия мен Қазақстан ... ... ... болды. Жаңа қалалар пайда болып, ескі ... ... ... ... ... ... яғни сауда-саттық кәсібі жүргізілетін базарлар мен
керуен сарайлар есебінен кеңейе түсті. Бұл кезде Отырар 2000 ... ... ... ... ... ... ... XI—XII ғасырларда қала
үйлері көше-блоктарға топтасып, өте тығыз салынған. ... ... ... ... ені 1 —1,20 метр. биіктігі 0,4 метр
суфалар (еден төсеніштері) төселген. ... ... және ... ... ... ... ... ойық қыш ошақтар орналасқан.
Олар қалыппен және ойып жасалған өрнектерге бай. ... ... ... санитарлық-тазалық тораптары әр үйдің міндетті түрде ... ... ... ... ... ... Испиджаб қалалары
ІХ—X ғасырлардағы деректер Отырарды Испиджаб қалалары құрамында ... ... ... ... сәманидтерге бағынышты болуы нақты
бір сипатта болды, ... ... ... ... ... өзі символикалық сипатта болатын. Деректерде Фараб — ... ... ... мен көлденеңі бір күндік жолға жуық алқапты алып жатқан
округ ... ... ... Осы ... ... ... исламдандыру ісі жүріп жатты. Жаңа
дін ең алдымен қала ... ... ... ... ... ... жинақталып, мазарлар (мовзолейлер) пайда болады, табыну
ансамбльдері қалыптасады. Қалаларда мешіттер салынады. ... ... ... ... ... бірі ескі ... қаласынан қазып
аршылды. Оның жұмыс істеген ... X ... мен ХІІІ ... бас ... Мешіттің көлемі 36,5x20,5 метр, оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа
қарата созыла салынған. ... ... ... ... қарама-қарсы бетіне михраб орналасқан.
Мешіт қабырғасы ... және қам ... ... ... ... ... ағаш ... тіреледі, ал ағаш тіреулерден ... ... ... ... ғана ... ... ... бағандар
саны 50; бесеуі аралығы қысқа, оны ... ... ... қойылған.
Бағаналардың ара қашықтығы 3-тен 3,2 метрге дейіп жетеді. Шекті ... ... ... 1,5 м. ... ... ... ұзақ уақыттар бойы
салынған. Құрықтөбе мешіттеріне ең ұқсас мешіттер Сұрхандария ... ... XII ... ... жартысына жататын мешіт және
Хиуадағы XVІІІ ғасырдың Жұмамешіт, ... XX ... бас ... ... болып табылады.Қала ғимараттары арасында монша тәрізді
қоғамдық құрылыстар пайда бола ... Орта Азия ... ХІІІ ... ерте ... жоқ. ... ... ондаған моншадан болды. Шығыс қалаларында монша қоғамдық
ғимараттармөн қатар көрнекті орынға ие болды. Қала өмірінде ... ... ... жиі ... ... ... басты орынға айналды. И.
А. Орбели ... ... ... ... ... ... ... да монша, оны өздеріне және дос-жарандарына арнап салдырған қала
басшылары үшін де, цехтық ұйымдар үшін де ... ... ... ... ... тек ... ғана орын ... ол сонымен бірге
күшті нығайту, пәс көңілді көтеру үшін де, демалу үшін және ... ... ... ұшін де, ... ... алу. сату ... ... мәселесіне келу үшін де, сондай-ақ щахмат пен ... ... ... үшін де ... ... ... ... қазғанда XI—XII ғасырларға жататын екі көпшілік
монша табылды.
Отырардағы рабад жұртын қазғанда XI—XII ғасырларға жататын екі көпшілік
монша ... ... ... ... ... ... ... анықталды. Монша саз қабаты жабылып, тегістелген жазық жерге
салынған. Оның көлемі ... ... ... 11,5 м. ал ... ... 16,5 м. ... ... түсетін жақтары күнгей бетке
қаратылған. ... ... ... см. ... өрілген, іргетас салынбаған. Қабырғаның қалыңдығы 0,7—0.9 м.
Монша құрылысының негізіне крест үлгісі алынған. ... жай өзін ... ... ... ... төрт ... жалғасып жатыр.
Монша құрамында денені сылайтын лоджиялары бар орталық ... ... жай бар. ... ... үш бөлменің бірі шешінуге, екіншісі
демалуға, ал үшіншісі, шамасы, сыйынып дұға ... ... ... ... ... от ... орын мен су құйылған кеспектер (цистерналар)
қонылған бөлмесі бар. Жуынды сулар құбырлар жүйесі көмегімен ... ... ... ... ... ... ... жатады. Монша жылу еткізгіш орам
өңездер арқылы жылытылған. Қазу кезінде жылу жүйесінің мұржа-бағаналары мен
бағыттауыш қабырғалары табылып, ... Бұл ... ... ... ... Кавказдың, Таяу және Орта Шығыстың моншалары үлгілерімен бірдей.
Крест тәрізді құрылыс үлгісі XI—XII ғасырларға және одан көп ... тән ... IX—X ... жататын моншалардың қалыптасқан,
біркелкі жобасы болмаған. Олардың құрылымдары ... ... ... ... ... ... бөлімшелерге бөлінген және жылыту жүйесінің
өте қарапайымдылығымен сипатталады. ... ... ... ... да ... ... байқалды.Монша қабырғасының сыртында соған
жапсарластыра салынған бір жай бар, ... бұл ... (кір ... ... керек. Бұл — әрқайсысының ... 4x4,5 ... екі ... Оның ... қам кірпіштен өрілген. Жайдың бірінде тандыр, оның
қасында екі қыш ыдыс ... ал нақ ... ... ... Өзге ... ... бұрышында жер-еденді ... ... 2.5x1.2 м. ... 0.7 м. су ... науа ... оңтүстік және батыс қабырғалары тұсында көлемі 40x40X5 см.
күйдірілген ... ... ... ... ... ... табылған екінші монша оңтүстіктегі кіріс берістен 200 м батысқа
таман салынған. бірақ ол толық ... ... Оның ... оттығымен
ыстық су сақталатын ыдыстарының жүйесі ... су ... ... ... ... Отпен қыздырылатын астау — жақтаулары ... ... ... ... тік ... ... пішінінде
жасалып. бірнеше қабат су өткізбейтін ... ... ... ... 2,7X1,2 м. ал ... ... 25 см. ... аузы астаудың ... ... ... ал түбі ... ошақ оттығына кіріп тұратындай етіп ... ... ... ... ... ... ... Сақталған қазан ойығының
диаметрі 0,7 м. Қыш ... ... ... көлемі 2,7x2,7 м. тереңдігі 6 м. басқа бір су ... ... ... Оның жақтаулары дә ... ... ... ... тасталған. Науа астаудың түбі
арасынан түтін мен ... ... ... ... ... астына оралып
кететін күйдірілген кірпіш тағандарга тигізіп қойылған. Екі ... ... ... бұйымдары моншаның XI—ХП ғасырларға
жататынын көрсетеді. Қазба ... ... ... 70-ке тарта дөңгелек
өрнекті. сүйір ыдыстар (сфероконустар) мен ... ... ... Сынаптан жасалған шипалы дәрмектер үшін пайдаланылған ... ... Ибн Сина ... ... емшілік қасиеті де болғанын
дәлелдейді.
Отырардың ... ... ... ... ... ... ... шапқыншылығынан тоқталып қалды. ... ... ... ... ... ... ... болатын. Шыңғысханның
жерінің ауқымы 30—40-тан 250 шаршы ... ... ... 12 жеке ... ... Кварталдың Х(—XII ғасырдардағы алып құрылыстар қалдығы
құрамында жасалғанып анықтауға қол ... XI—XII ... ... ... жаңа жоба құрылымына енгізілгені, алайда, іс жүзінде
ол жаңаша ... ... ... ... ... ... ... да өзгерген.
Осы жерде жатқан XV ғасырлық квартал XIII—XIV ... ... мұра ... Ішкі ... ... мен ... ... да,
кварталдардың жалпы құрылымы да өзгерген. соның өзінде олар ... ... бір ... ... ... ... ... —XV ғасырдың бас кезіңдегі ... ... ... ... құрамында, одан бұрыңғы уақыттардағыдай
моншалар да болды. XІІІ ... ... ... мен XV ғасырдың басындағы
кезеңге жататын бір монша Отырардан қазып ашылды. Ал ... ... ... 200 м жерде, су қоймасы жағасында, XI—XII ғасырлық монша
орнына салынған.
Моншаның ... ... ... ... ... ... бұрынғыша
сақталған, тек жаңа монша батысқа таман жылжытыңқыраған және оған кіретін
есік бұрынғыша солтүстік-батыс ... ... ... ... ... таңбасының үлгісі айқын көрініп тұратын тік бұрышты айқыші-
ұйқышті ... ... ... екі құрылыстық кезеңді байқаудың сәті
түсті. Моншаның алғашқы көлемі сыртынан өлшегенде 13.5х16,5 м болған. Осы
жағдайда ... ... ... 22 шаршы метр. ал су ... ... ... ... ... көлемі 7,2 шаршы метрден
келеді.
Екінші кезең моншаның ... ... ... ... метрге, ал оңтүстік-батыс қабырға 1,5 метрге сыртқа қарай жылжытылған.
Сөйтіп. моншаның ... ... 163,3 ... ... ... ... 10 жай ... Олардың ішінде киім шешетін (люнги-хана) бөлме,
бумен шабынатын жэне уқалап сыланатын екі ... ... залы ... ... жайға «ыстық-хана» мен «суық-ханаға» ... ... ... моншасының батыс беттегі бұрышыңда екі ыстық су жайы,
шығыс бетінде бір салқын су жайы ... ... ... ... ... 2
метрлік шеңбер жиекті хауз бар. Оның едені әр түрлі ... ... ... ... ... су ... тартылған құбырлар арқылы қамтамасыз етілген.
Құбырлардың бірқатары жер асты галереясына төгелген.
Су құбыры ... ... суық және ... ... құю үшін ... астаулар
тұсынан келтірілген.
Дәл осы жағыан төрт бөлікке бөлінген ұзынша науақастау тәрізді 4 үлкен су
ыдысы болғаны байқалады. Оны түсінуге Ибн ... ... ... Онда
моншаның ағзаға шипалы әсері сипатталып, жуынған кезде қолданылатын бірнеше
ертінділердің аттары ... ... ... ... өсімдікті,
кукіртті, күлді қайнату арқылы алынған, ал басқалары қатарында ол ... ... ... ... металдың күкірт қышқылды тұзы ертінділерін
атанды.
Жуынды сулар суағар ... ... ... ... құйылып, одан әрі
бойына сіңіріп жіберетін құдықтарға кетеді.
Отырар моншасы ... ... жылу ... одал ... ... жылу ... ... арқылы бүкіл жайлардың еденін қыздыратын
түтін тартқыш жүйелерге таралатын қызу арқылы жылытылған.
Түтін сыртқа қалың қабырғалардың ... ... тік ... ... шығарылды. Сонымен бір сәтте сол түтін жылудың ... ... ... ... ... шаршы кірпіштерден қаланды, ал ... ... 40х40 см. ... мен ... ... ... еден ... жылтыратып сырланған кірпіштер мен
тақталар жаратылды.
ХІІІ ғасырдың ... ... мен XIV ... ... ... Отырарда
тұрғын үйлердің жаңа түрлері пайда бола бастайды.
Бірінші ... бір ... ... ... екі ... үш ... аулалы үйлер жатады. Ал үйлердің біркелкі тура ... ... ... бар ... ... қыш бұйымдар жасаушының
шеберханасындағы баспанасын мысал етіп келтіруге болады. Ондай ... ... ... ... ... мен Орта Азия тұрғылықты мұсылман
қауымының тұңғыш әулиелерінің бірінің ... ... ... мен ... уәкілі әкімдерінің Түркістандағы орталығы
болған. Қазақ хандары да Түркістанды өз астанасы ретінде сайлаған. ... ... ... ... «Түркістан әкімдерінің астанасы» деп
атаған. Қазақ хандары. жергілікті діни адамдардың қолдауына ... ... ... өз ... ... ... ... өмірдің
орталығы ретінде нығайтуға күш салған.
Өз кезінде Темір көптеген егістік жерлерді бейіт қарамағына беру туралы
құқықтық куәлік ... Бұл ... ... ... ... және ... ... қожалары да мойындаған.
Ясы — Түркістан ірі сауда орталығы.
Ясы — Түркістан ірі сауда орталығы болған. Рузби-хан бұл ... ... Орта ... ... ... ... түйіскеп деп мәлімдеген.
«Солтүстік жағындағы өзбек (қазақ) ... ... ... ... ... ... ... заттар мен сирек бұйымдар (нафаис)
жеткізіледі. Мұнда (олар) ... ... Бұл ... ... мен ... ... жері» Түркістан үлкен диқаншылық
аймақтың да орталығы болған; құқықтық куәліктерде Ходжа-Тұмәсы құдығы. Мир-
Қара-Су. ... ... ... ... ... Мыш, ... т. б. ... айналасындағы суармалы жерлер аталған.
Қаланың топографиялық ерекшеліктерін баяидайтын ... ... ... П. ... ... ... қала Қарасу өзенінің жағасыңда
орналасқан, ... ... ... және тым тар ... ... тіпті бір
сажыннан да кем. Ондағы үйлер сол ... ... ... ... ... мың шамасында. Қала сыртында тұрақты бекініс
жоқ, тек үйлердін ... ... ... ... құйылған және оның
сыртынан суы бар кішігірім ор қазылған. Мұнда үш ... бар, ... ... ... және ... ... ... көптеген әртүрлі бөлмелері бар...
Бұл қалада ешқандай базарлар жоқ... Далаларында бидай, арпа, тары, ... ... ... саудагері Тауыш Мергеннің XVII ғасырдың аяқ шенінде
жазылған естеліктеріндегі мәліметтерге сай көледі — ... ... ... ... кей ... ... те бар; ... ... 3 ... ... екі ... сажын, ал
шеңбері 500 ... ... ... ... ататып тесіктер
жасалынған, қаланың мұнарасы да бар. қақпасы төртеу, қаладағы қазақтар 1000-
ғе жуық». Түркістанның, қақлалары ... ... ... Баб-
араб, Ходжа Ахмедтің көрнекті оқушыларының бірі ... ... ... ... ... ... қазіргі Түркістанның территориясында жатыр.
Көпе қала ... ... ... ұласа келе қала топографиясын
былайша сипаттауға мүмкіндік береді. Ходжа Ахмед Ясеви бейіті ... ... ... ... ... ... бұл ... тобе,
оның оңтүстік-шығыс жағы—13 м, солтүстік-шығысы—80 м., солтүстігі—90 м.,
солтүстік-батысы—130 м., ... ... ... шикі ... мұнаралары бар бекініс қабырға салынған.
Жақсы сақталып қалған қаланың тек ... ... оның ... 350 ... ортасына дейінгі қашықтығы да дәл осындай. XVIII ғасырдың
бас ... ... ... ... ... ... ұзындығы батыс жағына
қарағанда екі есе артық және қабырғадан 700 м ... ... ... ... көне ... алып отырған орны 35 гадан кем ... ... ... ... олар ... ... ... төрт қақпаны қосатын 3
негізгі көше кесіп өткен. ... ... ... ... оның ... қала қабырғасының сырт жағында — базар. Бұзылған ескі
қала өзінің орта ... аяқ ... ... ... ... Яссы ... өлшемдерін қайталайтын
тәрізді. Қала орнының барлық жерінде IX— XII ... ... оған ... ... ... көрсетуі бойынша қаланың
өзі XIX ғасырға дейін өмір сүрген.
Түркістан алқабында ... ... әлі ... ... сақтап келген. Иқан
қаласы болған. Түркістанға қарасты жер ретінде Иқан ... ... ... ... 1582 ... Түркістанға жорығы туралы жазған
жерінде аталған.
Көне қаланың әр ... ... ... Тараз өмірінің әр-түрлі
кезеңдеріндегі құрылыс комплекстері мен ғимараттарын берді. Шахристанның
шығыс жақ ... ... ... 200 ... м. ... ... ... монша ғимараты квадратқа ұқсас. Өлшемдері 13,5x12,5.
Шығыс бөлігінде орналасқан жағын жылытатын комплексті санамағанда барлығы 7
бөлме тазартылған. ... ... ... ... ... м. ... ... түсті шаршы тас тақта төселген. Биіктігі 0.4 м. және ені 0,38 м.
отырғыштың бөлігі сақталған. ... ... ... 3,05X2,52 м.
кірпіш астау мен кірлен табылған.
Астау батыс қабырғасының түбінде ... тұр, оның ... 1,75 м.. ... м., ... ... 0.6 м. ... іші мен сыртына сылақ
соғылған. Астау қабырғаларының сырт жағында ... ... ... ... суреттер сақталған. Қабырғасының түсі қызыл,
жұлдыздары сары, айналдыра қарамен жиектелген. ... ... ... ... ... ... екіге бөлінген. Төменгі бөлігі
биіктігі 0,5 м және тереңдігі 0,3 м ... ... ... ... ... ... ... сары жұлдыздармен ... ... ... 17 бұхарлық мыс тиындар үйіндісі табылған,
олар XI ғ. даталанған.
Екінші бөлме үшіншімен ені 0,79 м есік ойығы ... ... ... 0,34 м және ... 0,26 м бір ... тұрған. Бөлменің қабырғалары
көркем суреттелген: күлгін түсті бетіне сары жәнс ... ... ... пен ... ... Көрші, төртінші өлшемдері 2,44X2.46
м., ... ... ... әшекей жок,. Бесінші бөлме нашар
сақталған.
Алтынпы бөлменің ... ... м. Төрт ... да ... ... бойлай отырғыштар орнатылған. Батыс қабырғасының
отырғыштан жоғарғы жері қарамен ... ... сары ... ... ... ... оңтүстік қабырғасы — үшжапырақтармен
әшекейленген. Моншаның жетінші ... ең ... сары және ... ... ... ... ... жазық еден жақсы сақталған. Қабырғалары қуыстармен
көркемделген, Құлап жатқан қалдықтарына ... ... ... ... ... су оның қасында салынған қамбаның ішіндегі
құдықтан келген. Жылу монша еденінің астында орналасқаң арнайы ... ... ... ... ... ерекшеліктері, жылыту
жүйесі, өрнектеу мәнері мен көркем сурет түссипаты оның XI—XII р. ... ... ... ... ... ... етеді.
Оңтүстік Қазақстан мен Жетісу қалаларында ашылған моншалардың ішкі
құрылысы басқа жобасында крес ... Ол ... ... ... моншасы Каср-ал Хайр ал-Гарбидағы таяу шығыс моншасын еске ... ... ... моншалар Орта Азия қалаларында VIII ғ.
пайда ... олар ... ... алқабынан шығып, Таяу және Орта Шығыс
арқылы Орта Азияға жеткенге ұқсайды.
Үлкен ... ... ... ... ... ... пен ... ғ. ғ. олардың саны жүзге дейін болуы мүмкін еді. Моншалардың ... ... ... ... ... ... ... әшекейленген.
Мысалы, X ғ. авторы ал — Масуди әр шығармаларының ... ... ... ... ... екі бүйірінде төрт қанаты және ... ... қолы бар құс ... ... деп аталған ғажайып жануардың бейнесін
жиі кездестіруге ... атап ... IX—X ғ. ғ. ... ... моншаның
адам денесіне әсерін сипаттай отырып. жуыну ... ... және ... ... деп ... ... ... адамның мұңын
жазатын, уайым ауыртпашылықтарын жеңілдететін ... ... ... ... ... қазбалау кезінде табылған қала ... ... да ... Ең алдымен ол — ... ... Ол 12,8 м. ... ... Оның құрылыс техникасы зерттеліп,
қалпына келтірілді. Сутартқыш жебелер жұмыр тастан, ұсақ тастан ... ... ... ... ... ... тастармен және жұмыр тас қалауымен жабылған. Жебе бөлшектері ... ... ... ... 0,25—0,8 м., диаметрі 0,21—0,22 м.
Жебенің бір ұшы ұлғайтыльш жасалған, оған екінші ... ... ... ... бас-аяқтарының жер бетіне ... ... оның қала ... ... ... орналастырылғаны анықталған.
Таластан шыққан су бөгеу арқылы қала сутартқышы деңгейінен жоғары тұрған ... ... ... ... ... ... ... ол су қоймасынан қыш
жебелер арқылы қаланың барлық бөліктеріне өздігінен жүрген. Сутартқыш XIII
ғасырда жұмыс ... ... ... ... ... ... қазбалау жұмыстары
жүріп жатыр. Төрткөл деп аталатын көне қала қалдығы Жамбыл ... ... ... ... ... ... Жобасында көне қала —
бұрыштарымен жердін, бөлімдеріне беттелген. биіктігі 1,5—2 және түп ені ... ... ... қоршалған, өлшемдері 80х80 м. ... ... ... ... ... ... ... — жарым-
жартылай.
Қала территориясындағы қазбалаулармен үй-жайлар және қорғаныс қабырғасын
ішінен бір-біріне жапсыра салу ... ... ... ... ... ... Бірінші бөлме жобасында ... Ол ... 4x3.4 м. ... ... қорғаныс қабырға
болып келген. Бөлменің оңтүстік шығыс қабырғасының ортасына тіркеп биіктігі
0.4 м. пеш салынған. Оның ... 1,2x0,5 м. Ошақ таға ... ... 0,25, ... — 0,30. Іші толы ... — қызғылт күл, ... ... ... ... алдында өлшемдері 1X0,9 тікбұрш формалы,
еденнен 8 см. тереңделген ... ... ... ... ... оңға ... еден ... 2 қуыс жасалып
шығарылған. Олардың биіктігі 20 см, ені 15 см, ... 15 см. ... ... ... ... ... күйіп кеткен қамыс пен ағаштың қалыңдығы 3
см. қабаты басып қалған.
1 а бөлмесі — ... ... 4x0,9 м. ... ... ... 0,5 м. есік ... ол 1 — ... қосылған. Оның оңтүстік-шығыс
бұрышында ені 0,63 м. шығатын жері бар. Бөлменің едені ... ... ... ... Еден ... күйіп кеткен қамыс пен ағаштың қалыңдығы 3
см. ... ... ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
3-12 ғасырлардағы Қытай27 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
XI – XV ғасырлардағы Монғолия17 бет
Алматы ежелгі қазақ даласы38 бет
Алматы қаласының тарихы, бүгіні мен ертеңі129 бет
Жалпы психология213 бет
X-XII ғасырлардағы Қазақстан халықтары мен тайпаларының мәдениеті43 бет
XII – XIII ғасырдағы Моңғолдың тарихындағы Шыңғысханның билік құру кезеңі13 бет
Рухани мәдениет. Дін. Өнер. Қазақстанның XIII-XV ғасырлардағы рухани мәдениеті38 бет
Х–XII ғасырлардағы Қарахандар мемлекетінің мәдени мұрасы53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь