Географиялық қабықтың құрылысы және қасиеттері

Мазмұны

1. Географиялық қабықтың құрылысы және қасиеттері
2. Географиялық қабықтың заңдылықтары
3. Географиялық белдеулер мен зоналар
        
        Мазмұны
1. Географиялық қабықтың құрылысы және қасиеттері
2. Географиялық қабықтың заңдылықтары
3. Географиялық белдеулер мен ... ... ... ... және қасиеттері
Табиғат – Жер мен Әлем кеңістігі аралығын жалғастырушы, тұрақтандырушы
болмыс. Оның құрамдас бөліктері: Әлем ... ... ... ... Бұл ... ...... ортаны құрайтын,
бірімен бірі сабақтас, бір-бірімен әрекеттес, бір-бірінен ... ... ... ... ... – география. Табиғатты тану –
қоршаған орта мен ... ... және де ... ... ... ... ... Қоғамның дамуымен байланысты адамның табиғатты
игеруі де біртіндеп күрделене ... пен ... ... ... ... ... комплекстері – Жер
бетін тұтас қамтып жататын, біртұтас планетарлық ... ... ... ... деп аталады. Атмосфера, литосфера, гидросфера мен
биосфера – бұл ... ... ... бөліктері. Барлық осы
қабықтар тұйық өмір ... олар ... ... әсер етеді.
Географиялық қабық – адамзат қоғамы өмір сүріп, дамитын табиғи орта.
Географиялық ...... ... қабаты, литосфераның жоғарғы
бөлігі, бүкіл гидросфера мен биосфера ... ... ... және ... ... Жер ... ... қабықтың жоғарғы және төменгі шекарасын
түрлі ғалымдар әр түрлі белгілейді. Оның нақты шекарасы жоқ. ... оның ... орта ... 40-55 км ... болар деп есептейді.
Жердің көлемімен салыстырғанда ол жұқа қабық.
Компоненттердің ... әсер ... ... ... ... ғана тән қасиеттеріне ие болады. Мұнда тірі организмдер бар, ... ... күн ... ... онда ... ... заттарға айналдыру процесі жүріп жатады. Заттар қатты, сұйық
және газ түрінде болады, мұның Жер ... ... ... үшін зор
маңызы бар.
Атмосфера (көне грекше: ἀτμός — бу, шар) - ... ... ... ... 78% ... 21% ... және болымсыз мөлшердегі
басқа газдардан тұрады. Атмосфераның төменгі қабаты тропосфера деп ... 10-12 км ... ... ... ... созылып жатады. Одан
биіктеген сайын температура төмендейді. Онан ... ... ... ... ... қалады (-40С маңында). Ал шамамен 25 ... ... ... бұл ... Күннің ультракүлгін сәулелерін
жұтатындығынан температура баяу артып отырады.
Жер атмосферасының жоғарғы қабаттарында күн сәулелері ... ... ... ... қабаты ионосфера деп аталады. Атмосфера
ғарыш кеңістігінен ... ... ... басым бөлігін шағылдырады
немесе жұтады. Мысалы, ол Күннің рентген сәулелерін жібермей, ұстап қалады.
Атмосфера бізді ... ... ... және ғарыш
сәулелерінің – жедел қозғалатын бөлшектердің ағынының бүлдіру әрекетінен де
сақтайды. Атмосфера Жердің жылу балансында ... роль ... ... ... атмосфера арқылы ешбір бәсеңсімей өте алады. Оларды Жер ... ... ... ол ... да, ... ... шығарады. Осы
күнгі көзқарастар бойынша гидросфераның және атмосфераның болуы арқасында
ғана жерде ... ... ... ... ... да ... ... бірегей ғаламшарымыздың табиғатын қорғау ерекше маңыз алуда.
Гидросфера – табиғи су қоймаларынан ... ... ... ... Бұл құрлықтың 70 % алып жатыр.
Гидросфераның көлемі 400 млн ... ... — жер ... ... λίθος — тас және σφαίρα — шар, сфера) —
жердің ... ... ... ... ... және ... ... қабығының жоғарғы бөлімі — шөгінді қабық; ол шегінді тау ... ... ... ... ... да енгізеді. Жер қабығының
тербеліс тарихы қозғалысына байланысты, оның калыңдығы әр орында әр ... ... ... қабықтың астында граниттік қабат орналасады; бұл
қабат мұхит ойыстарында ... ... ... ... ... ... аса ... жыныстар қабаты жатады.
Биосфера - грек тілінде "bios" - өмір және тіршілік, "sphaira" (сфера)
- шар, ... орта ... ... алынған. Биосфераға литосфераның
жоғарғы қабаты , бүкіл гидросфера және атмосфераның төменгі ... ... ... өсімдіктер және басқа да тірі организмдер тіршілік етеді.
Биосфера - жер бетінде кездесетін барлық тірі ... және ... ең ... ... ... ... - заттар айналымын үзбей
сүйемелдеп тұратын ғаламшардың ең үлкен ... яғни ... ... ... ... бар ... шикарасы жербетіндегі 20-25 км.
Деңгейден ( атмосфераның озон ... ... ... ... 11 км. ... және жер ... 6 км тереңдікке дейін созылады.
Палеонтологиялық зерттеулер нәтижесінде, яғни қазбалардан табылған
өсімдіктер мен ... ... ... ... ... ғалымдар
биосфераның негізгі пайда болу жолдарын анықтады. Ғалымдар, жердің және
сондағы ... даму ... ... бес ... ... ... ... кайнозой), ал эраларды дәуірлерге,
кезеңдерге бөлді.
Архей - биосфераның ең бірінші эрасы. ... ... ... ... ... түрі пайда болған. Ал тіршіліктің ең тұңғыш іздері
протерозой эрасында ... ... өмір ... ... ... ... фораминифералардың іздері, губкалардың қаңқалары, буылтық
құрттардың түтікшелері, моллюскалардың бақалшақтары, тіпті буынаяқтылардың
да қалдықтары табылған. ... ... ... анықтай отырып,
протерозой эрасында жануарлардың біраз типтерінің өкілдері өмір сүргенін
дәлелдеуге болады.
Палеозой эрасы - ... ... ... Бұл эра 6 ... ... ордовик, силур, девон, тас көмір, пермь.
Мезозой ортаңғы тіршілік эрасы 3 дәуірге ... ... юра, ... ... ... ... ... деп атайды.
Кайнозой эрасы - жаңа тіршілік уақыты. Бұл эра 3 ... ... ... ... ... қазіргі біздің заманымызбен
жалғасып отыр.
Биосфераның пайда болуымен бірге, жер ... тірі ... ... ... ... ... дамуына сәйкес қалыптасады.
Эволюциялық өзгерістер әрқашанда сыртқы ортаның ... ... ... Бейімделушілік организмнің әр ... ... өмір ... ... бере ... ... қатар дене
құрылысының өзгермелілігін қамтамасыз етіп отырады
Литосфера – ... ... ... . Ол екі ... ... ... ... оның қалыңдығы 10 км-ден 40 км-ге дейін жетеді. Ал
астыңғысы ... ... ... 30-80 км. ... ... қабаттардан басқа, жерді ерекше тағы бір қабат – биосфера қоршап
тұрады. Ол тірі ... ... ... бәрін қамтиды. Биосфераның
пайда болуымен бірге, жер бетінде тірі ... ... ... ... эволюциялық дамуына сәйкес қалыптасады. Биосфера теңіз
деңгейінен бастап, тау жоталарының шыңдарына дейін бүкіл құрғақ жерді алып
жатыр.
Атмосферадағы биосфераның жоғары шегі 20 км ... ... ... ... споралары (өршігіш тұқымы) кездеседі. Бактериялар
атмосфералардың азон қабатында да өсіп-өнеді. Биосферада мол кездесетін
микроорганизмдер жер бетінен 50-70 метрге дейінгі ... ғана ... ... ... шегі 2000 – 3000 м-ге ... ... Олар онаэробта бактериялар. Гидросферадағы биосфераның
шегі 11 км-ге дейінгі тереңдікке жетеді. Теңіз жануарлары және өсімдіктері
(қызыл, жасыл, қоңыр ... үшін су өте ... ... Таза, мөлдір
болғандықтан күн сәулесі оның 200 метр тереңдігіне дейін тарайды. Бұдан
кейінгі судың қабаттарын мәңгілік қараңғылық ... ... ... да ... ... ... болады. 
Географиялық қабықта адам қоғамы өмір сүріп, дамиды. Мұндағы барлық
процестер күн энергиясының әсерімен және бұдан аз ... ішкі жер ... ... ... ... қабықтың барлық компоненттері заттар мен ... ... ... ... ... ... нәтижесінде қабықтар
арасында заттар алмасуы да жүзеге асады. ... мен ... ... -
географиялық қабықтың табиғи процестерінің аса маңызыды механизмі.
Жердегі зат айналымы — географиялық қабық пен жоғары және төмен ... ... ... ... бір зат ... рет ... ... бұл — жерге тән геохимиялық ерекшеліктердің бірі. Жердегі
заттардың тұйық айналымының негізгі энергия көзі — күн ... ... ... ... ... ... көптеген түрі бар. Мысалы:
құрлық пен ... ... су ... ... химиялық элементтердің
биологиялық айналымы, микроорганизмдердің зат айналымы, жер ... ... ... ... айналым тағы басқалар. Зат айналымы
тұйық цикл емес. Оның ... ... ... ... ... зат ... жер қабығы мен ландшафт бұрынғы қалпына ... ... ... жаңа ... ... ... пен ... айналымы: ауа айналымы, су ... ... жер ... зат пен ... ... ... тізбекті
құрайды.
Географиялық қабық үшін ауа массаларының қозғалысы арқылы жүзеге асатын
су айналымының ... зор. Су ... ... ... ... өмір жоқ, ол
қуатты ерітуші де. Егер ... су ... ... ... тіршілік те
болмас еді және оның ... ... өтер еді. ... ... ... суы
3000 жылда толық жаңарады. Атмосферадағы ылғалды толық ауыстыру үшін 10
күндей керек. Айналымда бола ... су ... ... ... тығыз
әсер етеді, оларды бір-бірімен байланыстырады және географиялық ... ... ... ... табылады.
Географиялық қабықтың ішінде биологиялық айналымның ролі зор. Жасыл
өсімдіктерде, жарық сәуледе көмірқышқыл газ бен ... ... ... ... Оны ... ... ... Жануарлар мен өсімдіктер өлгеннен
кейін бактериялар мен ... ... ... ... ... ... ... жасыл өсімдіктер қайтадан ... ... ... тірі ... ... ... әлденеше рет түзіп,
әлденеше рет қайтадан минералды күйге өтеді.
Табиғат кешені – табиғат компоненттерінің заңды ... ... ... бір бөлігі, барлық табиғат компоненттерінің өзара күрделі
байланыста бола ... ... ... ... ... жер бетінің
бөлігі.
Табиғат компоненттері - өлі, тірі. Өліге: топырақ, су, ауа, ... т.б. ... ... ... жатады.
2. Географиялық қабықтың заңдылықтары
|Заңдылықтар ... ... ... қабықтың әр компоненті өз заңдылықтары |
| ... ... Оның ... ... өзара |
| ... мен ... ... ... заңдылығын |
| ... ... ... бар. ... қабықтың |
| ... бір ғана ... ... ... ... |
| ... ... жөніндегі қарапайым |
| ... өзі ... бола ... ... ... бір ... ... ... мерзімділігі мен |
| ... ... деп ... Ол тірі және өлі |
| ... тән. Жердің өз осінен айналуы тәуліктік |
| ... әсер ... ... ірі табиғат кешені үшін |
| ... мен ... ... мен |
| ... ... ... ғана тән ... |
| ... ... ... ... және ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ал шөлде, керісінше, өте көп. |
| ... – тірі ... ... кезеңі – демалу және|
| ... болу ... бар. Әр ... ... ... ... ... ... ... күндізгі жарық кезінде, ал |
| ... ... ... көрсетеді. Адамның |
| ... де ... ... өтеді. |
| ... ... ... ... ... ... ырғағын|
| ... ... ... ... жылдық |
| ... ... ... ... ... |
| ... өзендер режимінен. Топырақ түзілуінен, |
| ... мен ... ... құстардың |
| ... ... және т.б. ... ... ... |Табиғат зонасы – температура жағдайларымен ылғалдануы, |
| ... ... ... ... болатын ірі |
| ... ... |
| ... ... компоненттер арасындағы байланыс: |
| ... |
| ... мен ... ... |
| | |
| ... |
| | |
| ... |
| | |
| ... ... |
| ... ... ... болуы климатқа жылу мен |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... мол жерлерде ылғалды|
| ... ... ал ... жоғары, ылғал аз |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... |
| ... ... ... белдеулер сияқты күн сәулесі|
| ... түсу ... ... мен ... |
| ... ... ... полюстерге қарай |
| ... ... Осы ... ... деп |
| ... |
| ... ... жазықтарда ғана емес, сонымен бірге |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ғана емес, биіктік |
| ... да ... ... ... ... |
| ... әр ... ... ... ... жатқандай |
| ... ... ... ... ... деп атайды. |
3. Географиялық белдеулер мен зоналар
Географиялық белдеулер климаттық белдеулерге сәйкес. Солтүстік және
оңтүстік жарты ... ... 4 ... ... белдеуге
бөлінеді. Олар: экваторлық, тропиктік, қоңыржай және полярлық белдеулер.
Негізгі географиялық белдеулердің аралықтарын өтпелі белдеулер бөліп
жатады. Өтпелі ... су ... сөз ... айтылады.
Экваторлық белдеу
Экватордың екі жағын бойлап, созылып жатады. ... ... жыл ... ... температура бүкіл жыл бойы біркелкі
таралуымен ерекшеленеді. Мұнда жыл бойы ыстық және ... ... ... ... +24ºС, ... ... 2000-3000 мм. Жылу мен
ылғалдың молдығы өсімдіктердің қаулап өсуіне, сан алуан ... ... ... ... жиналмай шайылып кететіндіктен,
топырағы құнарсыз келеді. ... ... ... ... үшін ғана ... ... және оңтүстік жарты шарлардың 20-30º ендіктер аралығын
тропиктік белдеу алып жатыр. Материктердің ішкі және ... ... ... шегінде тропиктік шөл зонасы қалыптасқан. Африкадағы атақты
Сахара шөлі осы ... ... ... ... шөл, ... дала және дала зоналарынан тұрады. Олардың
аралықтарын шөлейт пен орманды дала өтпелі зоналары бөледі. Шөл ... және ... ... ... ... ... орталық
бөлігінде көп жерді қамтиды. Шөлдің табиғат жағдайы ... ... ... кейде +50ºС-қа дейін, шөлдің беті ... ... ... ... ең қолайсыз жағы – ылғалдың тапшылығы. Жылдық жауын-шашын 200 ... кем, ал кей ... 100 ... жетпейді. Буланушылық түсетін жауын-
шашыннан 10 есе артық.
Полярлық белдеу
Солтүстік ... ... ... ... полюс төңірегі
антарктикалық белдеу деп ... ... де ... мұз ... ... Климат
жағдайлары өте қатал. Арктикалық белдеудің 2-3 аптаға ғана созылатын жаз
маусымы ... ... ... ... сәл ғана ... қыста ол 30-
40ºС-тан түспей, қақаған аяз болып тұрады. Жазда мұздан ... аз ... қына мен мүк ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
География туралы ұғым (дәрістер)253 бет
Құрлықтар мен мұхиттардың физикалық географиясы57 бет
Бақытжан Майтанов. Қазіргі қазақ поэзиясы және постмодернизм7 бет
Шоқан шыңы54 бет
Ірі қара малдың конъюнктивиальды қапшығының құрамын гельминтологиялық зерттеу53 бет
Көз аурулары және көзге арналған жаттығулар18 бет
Көз құрылысы8 бет
Көз- оптикалық жүйе. Көру8 бет
Оқушының шығармашылық қабілетін дамытудағы ғылыми-практикалық конференцияның маңызы.3 бет
Сезім мүшелері17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь