Иран мәдениеті

Иран мәдениеті
Әлемдік өркениеттер тізбегінде ерекше орын алған, Батыс пен Шығысқа бірдей үлкен ықпал жасаған ертедегі мәдениеттің бірі . Иран өркениеті. Ол Афроазия мен Еуразияның арасындағы көпір тәрізді. Иран өркениетінің пайда болуы б.з.б. ІІІ.мыңжылдықтағы күрделі тарихи . мәдени қозғалыстарға байланысты.
Бұл ретте Иран өркениетінің қалыптасуына шешуші ықпал еткен факторлардың ішінде халықтар мен тайпалардың қоныс аударуын баса көрсеткен жөн. Б.з.б. ІІ мың жыл бқрын арийлік тайпалар Еуразия даласынан қазіргі Иран мен Үндістан жеріне басып кірді. Батыс Иран жеріне негізінен парсы және мидиялық тайпалар орнықты. Алайда,Иран мәдениетінің бастауын тек үндіеуропалықтарға тіреген сыңаржақтылық болар еді. Иран мәдениеті Шумер өркениетінің әсерімен қалыптасқан. «Иран . дейді А.Тойнби . шумерлік өркениеттің екінші үйі болып табылады». Иран өркениетінің гүлденген уақыты б.з.б. VI.IV ғ. Ахеменидтер мемлекетімен қатысты.
        
        Иран мәдениеті
Әлемдік өркениеттер тізбегінде ерекше орын алған, Батыс пен Шығысқа
бірдей үлкен ықпал жасаған ... ... бірі – Иран ... ... мен ... арасындағы көпір тәрізді. Иран өркениетінің пайда
болуы б.з.б. ІІІ-мыңжылдықтағы күрделі тарихи – ... ... ... Иран ... ... ... ықпал еткен
факторлардың ішінде халықтар мен тайпалардың қоныс аударуын баса ... ... ІІ мың жыл ... ... ... ... даласынан қазіргі
Иран мен Үндістан жеріне басып кірді. Батыс Иран ... ... ... ... тайпалар орнықты. Алайда,Иран мәдениетінің бастауын тек
үндіеуропалықтарға тіреген ... ... еді. Иран ... Шумер
өркениетінің әсерімен қалыптасқан. «Иран – ... ...... ... үйі болып табылады». Иран өркениетінің гүлденген уақыты
б.з.б. VI-IV ғ. Ахеменидтер ... ... ... ... ... – зороастризм діні. Ол тек таза діни
сенім-наным жүйесінен терең философиялық, дүниетанымдық мәдени феноменге
жақын. ... ... ... ... жүйелерінің
қалыптасуына, христиан және ислам діндерінде жорамалдық ілімдерге ... ... ... ... ... ... мен ... туралы ғылымда
әр түрлі пікірлер бар, әлі күнге дейін оның өмір ... кезі ... көбі ол ... Македонскийге дейін 2-3 ғасыр бұрын, яғни
біздің дәуірімізге дейінгі VII ғасырдың екінші жартысында – VI ... ... өмір ... ... ... пікірді ұстанады. Зерттеушілердің осы
діннің пайда болуына қатысты тұжырымдары қатты ерекшеленеді, бірақ ... болу ... ... ... дейінгі 1700 ж. ерте ... ... ... ... да ... ... көбіне Еділ-
Каспийдің шығысына қарай Иран тауларына дейінгі ... ... Бұл ... өмір ... ... ... байланысты. Күмән тудырмайтын бір
тұжырым – бұл дін ежелгі иран ... діни ... мен ... негізінде пайда болған. Заратуштра «түйелі адам», «түйе
жетектеген» адам ... ... ... Сондықтан қазақ философы Ағын
Қасымжановтың Заратуштра көшпелі тайпасынан шығып, кейін өз елінде ... ... ... ... қол ... ... жаны бар. Зороастризмнің қасиетті кітабының аты - «Авеста». Оның ең
көне бөлігі «Гат» деп аталады және ... ... ... ... Иран. ... ... ... ... - отқа ... ... ... оны бастаушысы Заратуштра
атына байланысты қойылған.
Бұл дін Заратуштра ... ... ... ... ... ... ұғымын өзек етіп өрбиді. Кейде бұл дінді Маздалық дін деп те
атайды.
Заратуштралық діні әлде бір ... бар ... от оның ... ... сол үшін де олар ... отқа табынады. Авестадағы басты ұғым
Мазда қазақ тіліндегі ... ... ... ... ... ... ғана ... батыс тіл танушылары үшін түсініксіз болып келген Авеста
сөздері қазақ тілінде, түп түркілік тілнде өзінің ... ... ... кетеді. Сондықтан да Авеста ... ... ... ... ... ... түкті шашты әзіз бабаны осы Зардұшт
пайғамбармен бір адам ... ойды алға ... ... ... ... ... екі ...
жақсылық пен игіліктің құдайы, нұрдың, өмірдің, ақиқаттың рәмізі ... мен ... ... қараңғылық пен өлім таңбасы. Анхра-Майньюдің
арасында толастамайтын күрес жүріп жатады. Өз қарсыласына қарсы күресте
Ахура-мазда ... ... Адам ... ... ... өз ... пен жамандықты таңдауға ерікті.
Осы діннің аңыздары болашақ туралы күрделі ілімді уағыздайды. Дүние
жүзілік тарих, дейді олар, 12 мың ... ... оның ІІІ мың жылы ... еді. Ол ... «қой ... ... жұмыртқалаған заман» болды,
ауру да, аштық та адамды қинамады. Бірақ алтын ғасырдың ... ... ... ... аштық ауру және өлім әкелді. Алайда, Заратуштра
руынан құтқарушы ... ... ... ... ... ... ... орнйды.
Иран өркениетінің тағы бір жетістігі – ондағы ексі парсылық сыналы
жазу. ... сына ... 300 ... ... ... ... бар - жоғы
43 таңба ғана. Осы жазудан біз Дарий ... ... ... ... ... ... қазу ... білеміз. Иран мәдениеті аә күнтізбесін
қолданды, ол күнтізбеден 11 күн кем болды және әр айдың аты ауыл ... ... ... ... ай ... осы ... ... Пасаргад, Персопль, Суза қалаларында ертедегі Иранның
тамаша сәулет өнері өз ... ... Сол ... ... ... мен ... ... әлі күнге дейін таңғалдырады.
Теңгелер не дейді?
Иран елінің тарихы мен мәдениеті саласындағы танымал маман Ричард ... Азия ... ... нумизматикалық зерттеу жұмыстарының ерекше
маңызы жайлы атап өткен. Археология мен нумизматиканы ол осы ... ... ... ... ... ... ... негізделетін екі басты
тұғыры деп атайды. Біздің заманымызға дейінгі екінші ғасырдан кейін ... ... ... ... жазулары, арамей және грек жазбалары)
қатар, қытай дерек көздерінде виртуалды terra incognita деген ... ... ... ақпарат кездеседі. Ғалымның пікірінше ерте дәуірдегі осы
аймақтың моңғол дәуірін қоса алғандағы ... ... ... ... ... ... ... аймақтың, елдің сауда-
экономикалық байланыстары, саяси тарих пен әулеттердің ауысу тарихы ... ... және ... ... көзі ... табылады және өңірдің дамыған
орталықтарға тәуелділігін көрсетеді. Археология ... ... да ... ... ... ... байланысы жоқ мәдени қабат пен басқа да
артефакттердің, атап айтқанда қыш бұйымдардың тарихи кезеңін анықтаудағы
неғұрлым нақты ... ... ... ... табылуы қашанда үлкен
оқиға, мыс, немесе қола теңгені тазартудың нәтижесінде (алтын және күміс
теңгелер әдетте тек ... ... ғана ... ... ... ... ... Осылайша, Отырар мен Сарайшықтағы бірнеше теңге көмбесінің
табылуының нәтижесінде көптеген мақалалар ... ... ... ... ... ... ... тудырған Оңтүстік Қазақстандағы ... деп ... ... туралы әзірше қытай елшісі Сюань-Цзяннің
жолжазбаларындағы жалғыз ерте (араб дәуіріне ... ... ... 629
жылғы сапархатында ғана баяндалады, онда Гунюй ... ... ... сөз
болып, қала мен осы өңірдің қысқаша сипаттамасы беріледі.
Оңтүстік ... ... ... орналасқан Кангюй мемлекеті
өзінің гүлденген дәуірінде (б. з. д. I–II ғ.) ... ... ... Ол ... ... ... ... нығайту жолымен (Үйсін,
Яньцай), вассалдық және бағыныштылық ... мен ... ... ... ... ... дамыды. Кангюй өмірінің түрлі
жақтары, оның шыққан тамырлары мен орталықтарының орналасуы туралы дау ... ... ... ... ... ... осы мемлекеттің тарихы
тарихи деректерде жеткілікті мөлшерде сипатталмаған, ... ... ... өзінің жақын көршілерімен қатынастарында тұйық болуында.
Жалпы алғанда, Кангюй мемлекеті – нақты мемлекеттік шекаралары ... ... ... бай ... және ... ... ... алғашқы мемлекет. Өкінішке орай, көшпелі Кангюй мемлекетінің
мәдениеті осы уақытқа ... ... ... ... ... салыстырғанда аса қызықты емес болып көрінетін, басқаларына
қарағанда терең зерттелмей, ... ... ... зерттеліп,
көшпелілердің мәдениетін зерттеу шығынды болғандығына байланысты қаражат
жеткілікті мөлшерде бөлінбейтін.
Бастапқы кезде иелігінде екі орталық қала ...... ... ... деректері бойынша), екіншісі араб ... ... ... ... ... Қараспан деп
аталған. Қала атауларының жиі өзгеруі ... ... ... және ... бері ... саны көп Сайрам мен Шымкент қалаларына
қарағанда аса көп көңіл бөлінбеген осы аймақты тарихи зерттеуде көп қиындық
тудыратын.
VIII–IX ғғ. ... ... атты ... ... ... тамыр алатын
орталық қала Күнгүйдің орнына енді көршілес Арыс қалашығы ... деп ... ... бар, ал ... алғанда Кенжида аумағының өз
атауы болмаған. Кунгуй – VIII ғасырға ... ... ... ... ... ... ... атауы деген тұжырымдар жиі айтылады, ал
көрші Қараспан, араб дәуіріне ... ... өзен ... қала» – Арыс
(Арыскент, немесе, ертедегі араб ... ... ... ... жасауға болады. Зерттеулердің ұзақ уақыт жүргізілгеніне
қарамастан, Қараспан ... әлі де жете ... ... ... ... ... саны аз ... олжалар көптеген
мәселелердің көзін аша алар еді. Олар ... бай ... ... осы ... тұрғандарының сауда және дипломатиялық
қатынастарының гүлдену және даму кезеңдерін сипаттайды.
Бізде әлі ... ... ... ... ісі ерте ... болды деген
мәліметтер жоқ, тек осы мәселені зерттеуді жалғастыру XIII ғ. осы ... ... ... ... ... шағын мәліметтерді толықтыра түседі
деген үміттеміз.
Адамдардың күнделікті өміріндегі ... ... ... ... Сырдарияның оң жағасымен көршілес экономикалық тұрғыда едәуір жоғары
дамыған аймақтарда, мәселен, Хорезмде мемлекеттің және оның ... ... ... бір ... ... ... ... қоймады. Бұл
өңірде мемлекеттік ақшалай эмиссиялардың бас кезінде (б. з. д. I ... құны ... ... ... ... олар ... әмірін жария ету
мақсатында қолданылатын (олардың өте аз көлемде шығарылуын ескере ... осы ... тек ... ... қызметін атқарды деген түйін
жасайды).
Ұзақ уақыт бойы өзінің теңгелері болмаған Кенджида секілді аумақтарда
нумизматика ең ... ... ... ... ... даму ... ... аймақтың саяси және басқа да
тәуелділігі мәселелеріне жауап табады. ... ... ... ... ... ал ақша ... ... қызметін атқаратын
немесе дипломатиялық миссиялар, саяхатшылар, тұтқындар әкелетін ... ... шет ... белгілі шамада митрополияларға тәуелді
болатын.
Қараспан қаласының ең ертедегі (осы себеппен бірегей) теңгесі қаланың
оңтүстік рабадындағы ... ... ... ... Бұл ІІ ... ... теңгесі (459–462 жж. шығарылып, 484 ж. дейін айналымда
болған). Теңгенің алдыңғы ...... ... ал ... жағында –
жанып жатқан хош иіс шығарушы аспаптары мен екі жағында «corona ... ие биік ... Бұл өте ... олжа және ... ... IV–V ғғ. ... кушанхандар – Иран шахтарының қойған әмірлері
басқарған шығыс Иран провинцияларымен арадағы ... ... ... ... ... Кушан патшалығынан тартып алынған жерлерде
айналысқа ... ... ... Бұл ... ... екі
ғасыр бойына зерттеуде, дегенмен оларды идентификациялау мәселесі әлі де
шешілмеген. Табылған теңгені ... ... ... ... ... ... Гераттан шығуы ықтимал, ал осы секілді теңгелер ІІ
Пероз кезіне дейін айналымда ... ... ... б. з. д. V ғ. орта ... ... ... ... провинцияларымен байланыстарын сипаттайды,
немесе Сасанидтік Иранмен тікелей қатынастардың болуын көрсетеді, бұл көрші
Соғдыға қарсы одақтастардың арасындағы ... ... ... ... ... Иран ... алғаны (немесе оған тәуелділікке түскені) белгілі,
осының нәтижесінде Кангюй мемлекеті өз жерлерін ІІІ ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... өркендеп тұрған дәуірінде, арабтардың жаулап алуына дейінгі Батыс
Түрік және ... ... ... ... ... ... ... Караспанмен көршілес ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерге ие
теңгенің табылуы ерекше мағызға ие. Оның бет жағында – ... ... ... ... ... ... теріс жағында ортасында – айыр тәріздес белгі
– Шаш ... ... оның ...... ... ... Осы суретке қарап, аймақтың саяси және экономикалық өміріндегі
Шаштың ... ... ... ... ... Осы ... теңгелер VII ғ.
басында VIII ғ. Сырдарияның Орта ағысында таралған.
Өткен ғасырдың аяғында А.Н. ... ... ... ... ... ... алды. Иконография мен теңгенің сыртқы алаңындағы жазу оны
теңгелерінің саны өте көп ІІ ... ... ... мүмкіндігін береді
(590–629 жж.). Осындай теңгенің ... ... ... да ... ... ... Жуантөбе қалашығын ғылыми зерттеу
1893 ж. күміс және ... ... ... көмбесін тапқаннан кейін
басталды, ол кезде көмбені зерттеу үшін Ташкент ... ... ... ... ... үйірмесінің вице-төрағасы) Н.
П. Остроумов келген еді.
Хронология бойынша келесі ... ...... ... ... ғғ.), шамасы, аймақтағы тауар-ақша қатынастарының және исламның кең
тарап енуі мен жерлердің мәдени ... ... ... көршілермен
байланыстардың дамуын сипаттайды. Араб басқыншылығы және ислам кең тарай
бастаған дәуірде аймақта ... және ... ... ... ... Атап ... ... ірілей түсті, жеке феодалдық
қорғандардың көбісі, ескі қасиетті жерлер өз маңызын жоғалта ... ... бір ... ... ... болды. Бірақ оның тағы да басқа
себептері болатын. Алғашқы мешіттер тек діни салт жоралық қызметімен қатар,
білім беру ... ... ... ислам дінін қабылдаған қала
тұрғындарының неғұрлым көп ... ... үшін ірі ... ... ... ... қала орталықтарының ірілену процесінің тағы бір міндеті
болатын – бекіністер салған және жаппай қарулы ... ... ... орталықтан жаудан және қарақшыларға тойтарыс беру оңай болатын.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Исламияттың Түркістанда таралуы және Иран мәдениеті29 бет
Сасанид дәуіріндегі Иран мәдениеті78 бет
Түркілердің Иран мәдениетіне ықпалы69 бет
Зороастризм тарихы. Қазақ мәдениетіндегі зороастризм көріністері29 бет
Түркілер дәуіріндегі түрлі мәдени байланыстар31 бет
Түркілер дәуіріндегі түрлі мәдени байланыстар тарихы зерттеулерде168 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері"3 бет
1978-1979 жылдардағы Иран революциясы. Хомейни ролі41 бет
50-70 жылдардағы Ирандағы саяси оқиғалар9 бет
II дүниежүзілік соғыстан кейінгі халықаралық қатынастағы Таяу және Орта Шығыс9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь